زایمان سزارین در چند هفتگی انجام میشود؟ محاسبه تاریخ دقیق
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
اگر قرار است زایمان به روش سزارین انجام شود، احتمالا یکی از اولین سوالهای مادر این است که دقیقا زایمان سزارین در چند هفتگی انجام میشود. پاسخ کوتاه این است که در بارداریهای طبیعی و بدون عارضه، سزارین برنامهریزیشده معمولا از هفته ۳۹ بارداری به بعد انجام میشود؛ زمانی که ریهها و اندامهای حیاتی جنین فرصت بیشتری برای تکامل داشتهاند و خطر مشکلات تنفسی بعد از تولد کمتر است. با این حال، زمان سزارین برای همه مادران یکسان نیست. وضعیت سلامت مادر، رشد و ضربان قلب جنین، محل قرارگیری جفت، سابقه سزارین قبلی، شروع دردهای زایمانی یا بروز خونریزی میتواند این زمان را جلو بیندازد. در این مقاله از مجله سلامت گهواره توضیح میدهیم زایمان سزارین در چند هفتگی انجام میشود، چه عواملی روی تاریخ زایمان سزارین اثر دارد و چه زمانی پزشک ممکن است سزارین زودتر از موعد را توصیه کند.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- سزارین در چند هفتگی بارداری انجام میشود؟
- محاسبه تاریخ زایمان سزارین
- چه زمانی پزشک سزارین زودتر از موعد را توصیه میکند؟
- نقش وضعیت سلامت مادر در تعیین زمان سزارین
- نقش وضعیت جنین در تعیین زمان سزارین
- آیا زمان سزارین برای جنین پسر و دختر تفاوت دارد؟
- مقایسه سزارین با زایمان طبیعی از نظر زمان انجام
- عوامل موثر بر زمان انجام سزارین
- خطرات سزارین زودتر از هفته 39
- تعیین زمان سزارین در بارداری های دوم و سوم
- نکات مهمی که مادران درباره زمان سزارین باید بدانند
سزارین در چند هفتگی بارداری انجام میشود؟
اگر قرار است سزارین بهصورت برنامهریزیشده انجام شود و مادر یا جنین مشکل پزشکی خاصی نداشته باشند، معمولا بهترین زمان آن از هفته ۳۹ بارداری به بعد است. چرا که در هفتههای پایانی، ریه، مغز و سایر اندامهای جنین هنوز در حال رشد هستند و تولد زودتر میتواند احتمال مشکلات تنفسی یا نیاز به مراقبت ویژه نوزاد را بیشتر کند. البته این قانون برای همه یکسان نیست. پزشک بهدلیل شرایطی مثل مشکل جفت، وضعیت نامناسب جنین، بیماری مادر یا خطر ادامه بارداری ممکن است تشخیص دهد که سزارین زودتر از موعد انجام شود.
محاسبه تاریخ زایمان سزارین
در این بخش، با آگاهی از اینکه زایمان سزارین چیست، به چگونگی روش محاسبه تاریخ آن پرداختهایم. برای محاسبه تاریخ سزارین، اول باید تاریخ زایمان تخمینی مشخص باشد. اگر چرخه قاعدگی منظم باشد، این تاریخ معمولا با اضافهکردن ۲۸۰ روز به اولین روز آخرین قاعدگی محاسبه میشود. اما در بسیاری از بارداریها، مخصوصا وقتی تاریخ پریود دقیق نیست، سونوگرافی سهماهه اول معیار مطمئنتری است. بعد از مشخص شدن تاریخ زایمان تخمینی، پزشک هفته ۳۹ بارداری را روی تقویم پیدا میکند. در بارداری کمخطر، سزارین معمولا در همین بازه برنامهریزی میشود. با این حال، روز زایمان سزارین فقط با فرمول تعیین نمیشود و به وضعیت مادر، جنین، جفت، سابقه زایمان و نظر متخصص زنان بستگی دارد.
چه زمانی پزشک سزارین زودتر از موعد را توصیه میکند؟
گاهی ادامه بارداری یا ادامه زایمان طبیعی، برای مادر یا جنین پرخطرتر از تولد زودتر است. در این شرایط، پزشک ممکن است سزارین را پیش از زمان برنامهریزیشده یا حتی بهصورت اورژانسی انجام دهد. این تصمیم معمولا بر اساس معاینه، پایش ضربان قلب جنین، سونوگرافی، آزمایشها و وضعیت بالینی مادر گرفته میشود. در شرایطی که در ادامه به آنها پرداختهایم، ممکن است پزشک سزارین زودتر از موعد را توصیه کند:
افت شدید یا مداوم ضربان قلب جنین
در زمان زایمان، ضربان قلب جنین با دستگاه مانیتورینگ بررسی میشود. اگر ضربان قلب برای مدت قابلتوجهی پایین بیاید یا الگوی آن نشان دهد جنین تحمل کافی برای ادامه زایمان ندارد، تیم درمان ممکن است تصمیم به سزارین فوری بگیرد. این وضعیت همیشه به معنی آسیب قطعی نیست، اما یک علامت هشدار جدی است و نیاز به تصمیمگیری سریع دارد تا اکسیژنرسانی به جنین حفظ شود.
دیسترس جنینی؛ علائم کمبود اکسیژن در جنین
دیسترس جنینی یعنی شواهدی وجود دارد که جنین ممکن است اکسیژن کافی دریافت نکند یا در برابر فشارهای زایمان خوب واکنش نشان ندهد. این وضعیت بیشتر در اثر تغییرات غیرطبیعی ضربان قلب جنین، کاهش حرکات جنین، مایع آمنیوتیک آلوده به مکونیوم یا نتایج نگرانکننده بررسیهای پزشکی تشخیص داده میشود. اگر اقدامات اولیه مثل تغییر وضعیت مادر، دادن مایعات یا اکسیژن کافی نباشد، سزارین میتواند راه سریعتری برای خارجکردن نوزاد باشد.
توقف یا عدم پیشرفت زایمان طبیعی
گاهی دهانه رحم با وجود انقباضات منظم باز نمیشود یا بعد از باز شدن کامل، جنین بهخوبی در کانال زایمان پایین نمیآید. به این وضعیت، طولانیشدن یا عدم پیشرفت زایمان گفته میشود. پزشک معمولا قبل از تصمیم به سزارین، شدت انقباضات، وضعیت سر جنین، باز شدن دهانه رحم و سلامت مادر و جنین را بررسی میکند. اگر ادامه زایمان بیفایده یا خطرناک باشد، سزارین توصیه میشود.
پارگی رحم یا خطر پارگی رحم
پارگی رحم یکی از اورژانسهای مهم است و بیشتر در مادرانی مطرح میشود که سابقه جراحی رحم، بهویژه سزارین قبلی دارند. درد شدید و ناگهانی شکم، خونریزی، تغییر ضربان قلب جنین یا توقف پیشرفت زایمان میتواند پزشک را نگران کند. اگر احتمال پارگی رحم بالا باشد یا پارگی رخ دهد، معمولا سزارین فوری لازم است تا از خونریزی شدید مادر و کمبود اکسیژن جنین پیشگیری شود.
خونریزی شدید در دوران بارداری یا حین زایمان
خونریزی شدید در بارداری، بهخصوص در نیمه دوم بارداری یا هنگام زایمان، همیشه نیاز به بررسی فوری دارد. علت خونریزی میتواند مشکلات جفت، پارگی عروق، اختلالات انعقادی یا عوارض دیگر باشد. اگر خونریزی کنترل نشود یا جان مادر و جنین را تهدید کند، پزشک ممکن است سزارین زودتر از موعد را انتخاب کند. در این شرایط، هدف اصلی حفظ جان مادر و پیشگیری از کاهش اکسیژنرسانی به جنین است.
جدا شدن زودرس جفت؛ دکولمان جفت
در دکولمان جفت، جفت پیش از تولد نوزاد از دیواره رحم جدا میشود. این وضعیت میتواند باعث خونریزی، درد شکمی، سفتی رحم، انقباضات مکرر و اختلال در اکسیژنرسانی به جنین شود. شدت دکولمان مهم است. موارد خفیف ممکن است تحت نظر گرفته شوند، اما اگر خونریزی شدید باشد یا وضعیت جنین نگرانکننده شود، پزشک میتواند تاریخ زایمان سزارین را جلو بیاندازد.
جفت سرراهی با خونریزی فعال
در جفت سرراهی، جفت در بخش پایینی رحم قرار میگیرد و ممکن است دهانه رحم را کامل یا بخشی از آن را بپوشاند. علامت مهم آن معمولا خونریزی واژینال بدون درد در نیمه دوم بارداری است. وقتی جفت مسیر خروج نوزاد را پوشانده باشد، زایمان طبیعی میتواند خونریزی شدید ایجاد کند. اگر خونریزی فعال یا شدید باشد، پزشک ممکن است سزارین را زودتر از زمان معمول انجام دهد.
پرولاپس بند ناف؛ بیرونزدگی بند ناف
پرولاپس بند ناف یعنی بند ناف قبل از جنین وارد کانال زایمان میشود یا از دهانه رحم پایینتر قرار میگیرد. در این حالت، بند ناف ممکن است تحت فشار قرار بگیرد و خون و اکسیژن کمتری به جنین برسد. این وضعیت معمولا اورژانسی است. اگر زایمان فوری واژینال ممکن نباشد، سزارین سریعترین و ایمنترین راه برای تولد نوزاد خواهد بود.
وضعیت غیرطبیعی قرارگیری جنین؛ مانند عرضی بودن
برای زایمان طبیعی، معمولا بهترین حالت این است که سر جنین به سمت پایین باشد. اگر جنین عرضی قرار گرفته باشد، یعنی بهجای حالت طولی، بهصورت افقی در رحم خوابیده است و معمولا در این شرایط، امکان زایمان طبیعی ایمن وجود ندارد. در بعضی موارد پزشک ممکن است پیش از شروع زایمان، چرخاندن جنین از بیرون شکم را بررسی کند؛ اما اگر وضعیت اصلاح نشود یا زایمان شروع شود، سزارین لازم میشود.
به نقل از mayoclinic
سزارین ایمنترین روش زایمان برای نوزادانی است که ابتدا پاها یا باسنشان وارد کانال زایمان میشود. به این حالت، زایمان بریچ یا قرارگیری بریچ جنین گفته میشود. همچنین سزارین برای نوزادانی که ابتدا پهلوها یا شانههایشان وارد مسیر زایمان میشود، ایمنترین روش است. به این وضعیت، قرارگیری عرضی جنین گفته میشود.
A C-section is the safest way to deliver babies whose feet or buttocks enter the birth canal first. This is called a breech birth. A C-section also is safest for babies whose sides or shoulders come first. This is called a transverse birth.
فشار خون بسیار بالا یا پرهاکلامپسی شدید
پرهاکلامپسی شدید میتواند برای مادر و جنین خطرناک باشد. چون احتمال تشنج، آسیب به کبد و کلیه، اختلالات انعقادی، کاهش رشد جنین یا جدا شدن جفت را افزایش میدهد. اگر فشار خون با درمان کنترل نشود یا علائمی مثل سردرد شدید، تاری دید، درد بالای شکم، تنگی نفس یا بدتر شدن آزمایشها وجود داشته باشد، پزشک ممکن است ختم بارداری را توصیه کند.
عدم تناسب سر جنین با لگن مادر؛ CPD
عدم تناسب سر جنین با لگن مادر یعنی اندازه یا وضعیت سر جنین با فضای لگن مادر هماهنگ نیست و نوزاد نمیتواند بهخوبی از کانال زایمان عبور کند. این تشخیص همیشه قبل از زایمان قطعی نیست و گاهی وقتی مطرح میشود که با وجود انقباضات مناسب، زایمان پیش نمیرود. اگر پزشک تشخیص دهد ادامه زایمان طبیعی باعث فشار طولانی به مادر یا جنین میشود، سزارین انتخاب ایمنتری است.
عفونتهای شدید تهدیدکننده مادر یا جنین
برخی عفونتها در بارداری یا هنگام زایمان میتوانند وضعیت مادر یا جنین را ناپایدار کنند. تب بالا، بدحالی مادر، درد و حساسیت رحم، افزایش ضربان قلب مادر یا جنین و ترشحات بدبو میتواند نیاز به بررسی فوری داشته باشد. در بعضی عفونتها، زایمان طبیعی همچنان ممکن است. اما اگر عفونت شدید باشد، جنین تحت فشار قرار بگیرد یا ادامه بارداری خطرناک شود، پزشک ممکن است سزارین زودتر را توصیه کند.
نقش وضعیت سلامت مادر در تعیین زمان سزارین
وضعیت سلامت مادر یکی از مهمترین عوامل در تعیین زمان سزارین است. چون گاهی خطر ادامه بارداری از خطر تولد زودتر بیشتر میشود. پزشک فقط به عدد هفته بارداری نگاه نمیکند، بلکه فشار خون، علائم پرهاکلامپسی، خونریزی، وضعیت قلب، کلیه، کبد، دیابت، عفونتها، سابقه جراحی رحم و توانایی بدن مادر برای تحمل ادامه بارداری یا زایمان طبیعی را هم بررسی میکند.
گاهی هم بیماری مادر پایدار است و پزشک ترجیح میدهد با توجه به عوارض سزارین بعد از سال ها، چند روز یا چند هفته بارداری را با مراقبت دقیق ادامه دهد تا جنین فرصت رشد بیشتری داشته باشد. بنابراین زمان سزارین برای همه مادران یکسان نیست و باید بر اساس تعادل میان سلامت مادر، رشد جنین و خطرات ادامه بارداری تعیین شود.
نقش وضعیت جنین در تعیین زمان سزارین
وضعیت جنین میتواند زمان سزارین را از یک عمل برنامهریزیشده به تصمیمی زودتر یا حتی اورژانسی تبدیل کند. پزشک برای تعیین زمان مناسب، فقط سن بارداری را نمیسنجد؛ بلکه رشد جنین، حرکات او، مقدار مایع آمنیوتیک، جریان خون جفت و بند ناف، وضعیت قرارگیری جنین و الگوی ضربان قلب را هم بررسی میکند. اگر بررسیها نشان دهد جنین در رحم بهخوبی رشد نمیکند، اکسیژن کافی دریافت نمیکند یا ادامه بارداری برای او خطرناک است، ممکن است سزارین پیش از هفته ۳۹ توصیه شود.
گاهی این تصمیم در دوران بارداری و بر اساس سونوگرافی، داپلر یا بیوفیزیکال پروفایل گرفته میشود. گاهی هم در حین زایمان، افت ضربان قلب یا نشانههای تحمل نکردن انقباضات، پزشک را به سمت سزارین فوری میبرد. از طرف دیگر، اگر وضعیت جنین پایدار باشد، معمولا پزشک تلاش میکند بارداری تا زمان ایمنتری ادامه پیدا کند. بنابراین زمان سزارین به تعادل بین بلوغ بیشتر جنین و خطر ماندن او در رحم بستگی دارد.
آیا زمان سزارین برای جنین پسر و دختر تفاوت دارد؟
در حالت معمول، زمان سزارین برای جنین پسر و دختر تفاوتی ندارد و معیار اصلی پزشک برای تعیین زمان سزارین، جنسیت جنین نیست. در برخی مطالعات، در جنسیت پسر احتمال مشکلات تنفسی نوزاد بیشتر بوده است، اما این یافتهها بهتنهایی مبنای تعیین تاریخ سزارین نیستند. یعنی پزشک فقط بهخاطر پسر بودن جنین، سزارین را زودتر یا دیرتر انجام نمیدهد. تصمیم نهایی براساس باورهای رایج یا حدسهای غیرپزشکی گرفته نمیشود، بلکه باید شرایط واقعی مادر و جنین را در نظر داشت.
مقایسه سزارین با زایمان طبیعی از نظر زمان انجام
از نظر زمان انجام، زایمان طبیعی معمولا با شروع خودبهخودی دردهای زایمانی، پارهشدن کیسه آب یا انقباضات منظم آغاز میشود و ممکن است نزدیک تاریخ زایمان تخمینی، کمی زودتر یا حتی کمی دیرتر رخ دهد. در واقع، در زایمان طبیعی بدن مادر و جنین تا حد زیادی زمان شروع فرایند را مشخص میکنند؛ مگر اینکه پزشک به دلیل شرایط پزشکی، القای زایمان را پیشنهاد کند.
اما سزارین برنامهریزیشده معمولا از قبل تاریخگذاری شده و در بارداری کمخطر، اغلب در هفته ۳۹ یا بعد از آن انجام میشود. تفاوت مهم این است که سزارین انتخابی نباید صرفا برای راحتی یا برنامهریزی شخصی، زودتر از موعد انجام شود. چون تولد قبل از ۳۹ هفته میتواند خطر مشکلات تنفسی نوزاد را بیشتر کند. البته اگر مادر یا جنین در خطر باشند، سزارین ممکن است زودتر و حتی بهصورت اورژانسی انجام شود.
عوامل موثر بر زمان انجام سزارین
تاریخ زایمان سزارین فقط با عدد هفته بارداری تعیین نمیشود و پزشک مجموعهای از شرایط مادر، جنین، جفت و روند زایمان را کنار هم بررسی میکند. عوامل موثر بر زمان انجام سزارین شامل موارد زیر هستند:
- سن دقیق بارداری و اطمینان از تاریخ زایمان تخمینی
- وضعیت سلامت مادر مانند فشار خون بالا، پرهاکلامپسی شدید، دیابت کنترلنشده یا بیماریهای زمینهای مهم
- وضعیت سلامت جنین مانند کاهش رشد داخل رحمی، افت ضربان قلب، کاهش حرکات یا نشانههای کمبود اکسیژن
- محل قرارگیری جفت بهویژه جفت سرراهی یا جدا شدن زودرس جفت
- میزان و شدت خونریزی در دوران بارداری یا هنگام زایمان
- وضعیت قرارگیری جنین، مانند عرضی بودن یا بعضی موارد بریچ
- سابقه سزارین یا جراحی قبلی روی رحم و احتمال پارگی رحم
- شروع دردهای زایمانی، پاره شدن کیسه آب یا اورژانسی شدن شرایط پیش از تاریخ تعیینشده
- چندقلویی، وزنگیری نامناسب جنین یا مشکلات مربوط به مایع آمنیوتیک
- عدم پیشرفت زایمان طبیعی یا عدم تناسب سر جنین با لگن مادر
- وجود عفونتهای شدید یا شرایطی که ادامه بارداری را برای مادر یا جنین پرخطر میکند
خطرات سزارین زودتر از هفته 39
سزارین برنامهریزیشده اگر دلیل پزشکی نداشته باشد، معمولا قبل از هفته ۳۹ توصیه نمیشود؛ چون بدن جنین، بهویژه ریهها در هفتههای پایانی هنوز در حال کاملتر شدن هستند. البته اگر جان مادر یا جنین در خطر باشد، زایمان زودتر میتواند لازم و حتی نجاتبخش باشد؛ بنابراین این خطرات بیشتر در صورت سزارین انتخابی و براساس برنامهریزی شخصی مطرح میشوند. مهمترین خطرات زایمان سزارین زودتر از هفته 39 بارداری شامل خطرات زیر هستند:
- مشکلات تنفسی نوزاد: یکی از مهمترین خطرات سزارین قبل از ۳۹ هفته است، چون ریههای نوزاد ممکن است هنوز آمادگی کامل نداشته باشند.
- نیاز به بستری در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان: اگر نوزاد دچار مشکل تنفسی، افت قند یا ناپایداری وضعیت عمومی شود، ممکن است به مراقبت بیشتر در بیمارستان نیاز پیدا کند.
- تولد زودتر از زمان مناسب رشد جنین: حتی در هفتههای ۳۷ و ۳۸، مغز، ریه و سیستم تنظیم دمای بدن جنین هنوز در حال تکامل هستند.
- اختلال در تغذیه و شیر خوردن نوزاد: بعضی نوزادان زودتر از ۳۹ هفته ممکن است خوابآلودتر باشند یا مکیدن شیر با مشکلات بیشتری مواجه شوند.
- افت قند خون نوزاد: تولد زودتر میتواند احتمال ناپایداری قند خون را بیشتر کند، بهخصوص اگر مادر دیابت بارداری هم داشته باشد.
- زردی نوزاد: نوزادانی که کمی زودتر متولد میشوند، ممکن است در دفع بیلیروبین کندتر عمل کنند و بیشتر در معرض زردی قرار بگیرند.
- افزایش مداخلات پزشکی بعد از تولد: وقتی نوزاد زودتر از زمان مناسب به دنیا میآید، احتمال نیاز به پایش، آزمایش، اکسیژن یا مراقبتهای حمایتی بیشتر میشود.
تعیین زمان سزارین در بارداری های دوم و سوم
در بارداری دوم و سوم، زمان سزارین بیشتر بر اساس سابقه زایمانهای قبلی تعیین میشود. اگر مادر در بارداری اول سزارین شده باشد، پزشک در بارداری دوم بررسی میکند که آیا امکان زایمان طبیعی بعد از سزارین وجود دارد یا سزارین تکراری انتخاب ایمنتری است. اگر قرار بر سزارین تکراری برنامهریزیشده باشد و مشکل خاصی وجود نداشته باشد، معمولا زمان آن بعد از ۳۹ هفته بارداری تعیین میشود.
در بارداری سوم، تصمیمگیری حساستر میشود؛ بهویژه اگر مادر دو بار سزارین قبلی داشته باشد. در این شرایط، پزشک به محل جفت، احتمال جفت سرراهی یا چسبندگی جفت، ضخامت و وضعیت اسکار رحم، فاصله بین بارداریها، سابقه خونریزی، دردهای زایمانی زودرس و سلامت جنین توجه بیشتری میکند. با افزایش تعداد سزارینها، احتمال بعضی عوارض مثل چسبندگی جفت بیشتر میشود. بنابراین ممکن است مادر به سونوگرافیهای دقیقتر، مراقبت نزدیکتر و برنامهریزی زایمان در بیمارستان مجهزتر نیاز داشته باشد. اگر همه چیز پایدار باشد، سزارین معمولا زودتر از ۳۹ هفته انجام نمیشود. اما در صورت خونریزی، مشکل جفت، احتمال پارگی رحم یا افت وضعیت جنین، پزشک میتواند زمان عمل را جلو بیندازد.
نکات مهمی که مادران درباره زمان سزارین باید بدانند
اگر سوال شما هم این است که زایمان سزارین در چند هفتگی انجام میشود؛ باید گفت زمان سزارین یک تاریخ ثابت و یکسان برای همه مادران نیست. اگر بارداری کمخطر باشد و سزارین بهصورت برنامهریزیشده انجام شود، معمولا بهترین زمان از هفته ۳۹ بارداری به بعد است. چون نوزاد در این زمان آمادگی بیشتری برای تنفس، تغذیه و سازگاری با محیط خارج از رحم دارد. با این حال، اگر سلامت مادر یا جنین در خطر باشد، پزشک ممکن است سزارین را زودتر توصیه کند. خونریزی، مشکلات جفت، پرهاکلامپسی شدید، افت ضربان قلب جنین، توقف زایمان یا سابقه سزارینهای قبلی از عواملی هستند که زمان عمل را تغییر میدهند. مهمترین توصیه این است که مادر تاریخ سزارین را بر اساس نظر پزشک، مراقبتهای بارداری و شرایط واقعی خود انتخاب کند.
منابع
سوالات متداول
افت ضربان قلب جنین همیشه به معنی سزارین نیست. پزشک شدت، مدت افت و وضعیت جنین را بررسی میکند؛ اگر افت ادامهدار یا خطرناک باشد، سزارین لازم میشود.
اگر با وجود انقباضات مناسب، دهانه رحم باز نشود یا جنین پایین نیاید و ادامه زایمان خطرناک یا بیفایده باشد، پزشک سزارین را توصیه میکند.
نه، همیشه فوری نیست. پزشک نوع وضعیت جنین، سن بارداری، ضربان قلب و امکان اصلاح موقعیت را بررسی میکند؛ اما در دیسترس جنینی یا خطر اکسیژنرسانی، سزارین فوری لازم میشود.
اگر بدون دلیل پزشکی انجام شود، میتواند خطر مشکلات تنفسی، نیاز به مراقبت ویژه و ناپایداری وضعیت نوزاد را بیشتر کند.
خونریزی، مشکلات جفت، پرهاکلامپسی شدید، افت ضربان قلب جنین، توقف زایمان یا خطر پارگی رحم میتوانند زمان سزارین را جلو بیندازند.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.