علائم بارداری | ریزترین علائم و نشانه‌های بارداری

تیر ۹۹ | زمان مطالعه : ۹ دقیقه
علائم بارداری

بارداری یک پدیده طبیعی و فیزیولوژیک بسیار مهم است که روح و جسم زنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تغییرات هورمونی بدن و تحولاتی که در ساختار و فعالیت ارگان‌های بدنتان رخ می‌دهد، باعث ایجاد علائم بارداری می‌شود. عقب افتادن پریود معمولاً مهم‌ترین نشانه‌ای است که به شما یادآوری می‌کند که ممکن است باردار باشید؛ به‌خصوص اگر پیش ‌از این پریود منظمی داشته‌اید. اما بسیاری از مادران تمایل دارند که با علائم و مهم‌ترین نشانه‌های بارداری قبل از عقب افتادن پریود آشنا شوند تا زودتر به بارداری خود پی‌ببرند.

اولین علائم بارداری در هفته اول بعد از لقاح ایجاد می‌شوند؛ البته لازم به ذکر است که همه زنان با همه علائم بارداری مواجه نخواهند شد و زمان شروع علائم بارداری ممکن است در هر زنی متفاوت از دیگری باشد. در این مقاله حتی به ریزترین علائم بارداری نیز اشاره کرده‌ایم؛ پس با ما همراه باشید. 

 

شروع علائم بارداری از چه زمانی است؟

بعد از رابطه جنسی، اگر داخل رحم شما تخمک سالم وجود داشته باشد و شرایط رحمی نیز مناسب باشد، ترکیب تخمک و اسپرم غالبا در داخل لوله رحم اتفاق می‌افتد. بعد از لقاح، سلولی به نام تخم ساخته می‌شود. این سلول شروع به تقسیم و زیادشدن می‌کند و توده‌ای از سلول‌ها را ایجاد می‌کند که رویان نامیده می‌شود. رویان برای اینکه بتواند رشد کند و زنده بماند نیاز به استفاده از مواد غذایی و اکسیژن داخل رگ‌های خونی مادر دارد. به همین خاطر، رویان از داخل لوله‌های رحم به داخل حفره رحم که فضای مناسبی برای رشد و بقا است، می‌رود.

رویان به دیواره رحم چسبیده و در آنجا، جای می‌گیرد؛ به ‌این ‌ترتیب، خودش را به عروق خونی مادر می‌رساند و با سرعت زیادی به تقسیم و رشد ادامه می‌دهد. به این پدیده لانه گزینی می‌گویند. بعد از این مرحله، باید کم کم به فکر خرید سیسمونی باشید! لانه گزینی در افرادی که سیکل قاعدگی منظمی دارند، چند روز قبل از موعد عادت ماهیانه رخ می‌دهد. این اتفاق باعث می‌شود که قاعدگی بعدی اتفاق نیفتد. 

تقریباً 7 تا 14 روز طول می‌کشد تا جنین در دیواره رحم لانه گزینی کند و پیام قطع قاعدگی شما را صادر کند. آیا در طول این مدت هیچ ‌یک از علائم بارداری را ندارید؟ شاید همه علائم بارداری را نداشته باشید، اما قطعاً به دلیل تغییرات بدن شما در راستای سازگار شدن با حفظ جنین اولیه، شما تغییراتی هرچند اندک را مشاهده خواهید کرد. همان‌طور که گفتیم درواقع، اولین علائم بارداری در هفته اول بعد از لقاح ایجاد می‌شوند. البته زمان شروع علائم بارداری در افراد مختلف متفاوت است. در ادامه با ریزترین علائم بارداری آشنا خواهید شد.

شروع علائم بارداری

ریزترین علائم بارداری کدامند؟

همه علائم بارداری را می‌توان در دو دسته زیر جای داد: 

علائم قطعی بارداری

به علائمی گفته می‌شود که می‌توانند به‌طورقطعی بارداری را اثبات کنند. نشانه‌های قطعی و درواقع مهم‌ترین علائم بارداری عبارت‌اند از:

  • آزمایشات بارداری شامل ارزیابی سطح بتا  HCG در خون یا ادرار فرد
  • تست خانگی یا همان بی بی چک
  • استفاده از سونوگرافی واژینال یا شکمی
  • تشخیص جنین و یا مشاهده فعالیت قلب جنین در سونوگرافی
  • سمع صدای قلب جنین توسط دستگاه سنجش ضربان قلب جنین
  • لمس قسمت‌های مختلف جنین در معاینه (بعد از 24 هفته این امکان وجود دارد)
  • لمس حرکات جنین در معاینه (بعد از 22 هفته این شرایط وجود دارد)

انجام آزمایش خون بارداری سریع‌تر از سایر روش‌ها، بارداری را تشخیص می‌دهد. بهترین زمان انجام این تست، بعد از به تعویق افتادن قاعدگی است.

علائم صددرصدی بارداری

علائم احتمالی بارداری

به علائمی گفته می‌شود که نمی‌توانند به ‌طو رقطعی وجود بارداری را اثبات کنند. درواقع اینها علائم ثانویه بارداری هستند که ممکن است در همه زنان اتفاق نیفتند. حتی بسیاری از بارداری‌ها جز قطع عادت ماهیانه، علامت دیگری ندارد. از طرف دیگر، بسیاری از علائم احتمالی بارداری با علائم قاعدگی شباهت دارند؛ به همین دلیل ممکن است تا زمانی که با عقب افتادن پریود خود مواجه نشده‌اید، به بارداری خود پی نبرید. شاید برایتان جالب باشد بدانید که برخی از مادران که قاعدگی نامنظمی ندارند، ممکن است حتی تا ماه دوم و سوم بارداری، از حضور جنین در وجودشان بی‌اطلاع باشند!

راه قطعی تشخیص بارداری مراجعه به پزشک متخصص زنان و زایمان است؛ در ادامه قصد داریم درباره علائم احتمالی بارداری با شما صحبت کنیم. اگر تعداد بیشتری از این علائم را دارید، احتمال بارداری شما بیشتر است (اما قطعی نیست!)

علائم اولیه بارداری کدام اند؟

قطع عادت ماهیانه

اکثر شما این‌گونه فکر می‌کنید که عقب افتادن پریود یعنی بارداری! در صورتی ‌که بارداری تنها یکی از علل قطع عادت ماهیانه است. در بسیاری از شرایط پزشکی مثل اختلالات هورمونی یا حتی داشتن استرس، ممکن است با قطع یا عقب افتادن قاعدگی مواجه شوید. از طرف دیگر، برخی از زنان ممکن است با وجود بارداری، بازهم پریود مختصری را تجربه کنند و یا لکه بینی داشته باشند. این خونریزی مختصر معمولا در اثر لانه گزینی جنین در دیواره رحم رخ می‌دهد و با خونریزی قاعدگی فرق دارد؛ اما شما متوجه این تفاوت نخواهید شد. بنابراین حتی قطع یا برقراری عادت ماهیانه را نمی‌توان به‌عنوان نشانه قطعی بارداری دانست. 

دردناک و حساس شدن پستان ها 

یکی از علائم بارداری در هفته اول بعد از لقاح سفت، حساس و تغییرات پستان‌ها در بارداری است. از هفته‌های اول بارداری با شروع ترشح هورمون‌های حاملگی، پستان‌ها حساس و دردناک گشته و از ماه دوم تغییر اندازه در آنها رخ می‌دهد و عروق ظریفی در زیر پوست آن دیده می‌شود. پررنگ شدن هاله‌های پستان نیز، از سه ماهه دوم رخ می‌دهد.

تکرر ادرار بدون سوزش ادرار

با آغاز بارداری، حجم خون کم‌کم شروع به افزایش می‌کند و این قضیه باعث تکرر ادرار در بارداری می‌شود. اما وجود سوزش ادرار و یا تکرر ادرار شدید مثلاً هر یک ساعت یک‌بار مراجعه به دستشویی، می‌تواند نشانه عفونت ادراری باشد. 

خستگی و بی‌حالی شدید

وقتی بارداری شروع می‌شود، بدن به یک‌باره باید از پس کارهای اضافه‌ای چون حفظ بارداری، رساندن غذا و اکسیژن به رحم، جنین و جفت بربیاید. این شرایط باعث افزایش سوخت‌وساز بدنتان می‌شود و می‌تواند باعث احساس خستگی در دوران بارداری شود. خستگی در تمام طول بارداری همراه شما خواهد بود و به عنوان یکی از شایعترین عوارض جسمی بارداری تلقی می‌شود.

حالت تهوع

بیماری صبحگاهی یکی از شایع‌ترین علائم بارداری است که حتی قبل از اینکه متوجه قطع قاعدگی خود شوید، ایجاد می‌شود؛ این تهوع می‌تواند با یا بدون استفراغ و تنفر از بعضی بوها و غذاها باشد. تأثیر هورمون‌های بارداری باعث ایجاد این علائم می‌شود. تهوع عموماً در صبحگاه رخ می‌دهد و در بیشتر موارد با سرگیجه همراه است. تهوع خفیف تا متوسط با مصرف دارو و توصیه‌های پزشکی کنترل می‌شود، اما تهوع و استفراغ‌های شدید، نیاز به داروهای وریدی و بستری شدن در بیمارستان دارد.

نشانه بارداری

نشانه‌های با احتمال کمتر:

کمردرد

کمردرد یکی از شایع‌ترین علائم بارداری است؛ تا جایی که تقریباً 70 درصد زنان، کمردرد در بارداری را تجربه می‌کنند. با بیشتر شدن سن حاملگی و بزرگ شدن رحم و شکم، این درد، بیشتر هم می‌شود. کمردرد و دردهای انقباضی در زیر شکم و کمر در روزهای پیش از قاعدگی هم ایجاد می‌شوند. به همین دلیل تشخیص تفاوت برخی از علائم بارداری با علائم قاعدگی سخت یا حتی غیرممکن است. 

مشکلات گوارشی

هورمون‌های بارداری و تغییراتی که در عملکرد دستگاه گوارش ایجاد می‌کند، می‌تواند باعث انواعی از مشکلات گوارشی شود؛ مانند یبوست، نفخ و سوزش سر دل. سوزش سر دل (معده) عموماً در سه ماهه دوم و سوم بارداری شایع است. یبوست و نفخ شکم می‌تواند در علائم اولیه بارداری  نیز دیده شود، اما چون از نشانه‌های وقوع قاعدگی نیز هست، ممکن است شما را به اشتباه بیندازد. 

گرفتگی بینی

یکی دیگر از علائم بارداری که شیوع بالایی هم دارد، آبریزش و گرفتگی بینی است. برخی از مادران از همان ابتدای بارداری دچار گرفتگی بینی می‌شوند تا جایی که حدود یک‌سوم از مادران، از ماه دوم بارداری دچار این عارضه می‌شوند. علت گرفتگی بینی در بارداری افزایش مخاط بینی است که بازهم هورمون‌های بارداری، عامل اصلی آن هستند. 

تنگی نفس

بارداری سبب افزایش کار ریه‌ها می‌شود که این موضوع هم به نوبه خود، باعث بالا رفتن تعداد تنفس شما خواهد شد. هورمون‌های بارداری عملکرد تنفسی شما را به‌گونه‌ای تغییر می‌دهند که جنین در طول بارداری از خون حاوی اکسیژن، بهره‌مند باشد. با افزایش هفته‌های بارداری، رحم بزرگ‌تر می‌شود و وزن شما هم بیشتر می‌شود؛ این شرایط به ریه‌های شما فشار بیشتری می‌آورد. به همین دلیل است که تنگی نفس در اواخر بارداری شدیدتر از اوایل آن است.  

هوس‌های غذایی

علاقه ناگهانی به مصرف برخی غذاها که به آن ویار بارداری نیز می‌گویند، عموماً علت شناخته‌شده‌ای ندارد اما یکی از علائم بارداری شایع است. برخی از انواع آن، که میل به چیزهای عجیب ‌و غریب مثل خاک، یخ و غیره را در فرد ایجاد می‌کند، می‌تواند به خاطر کمبود برخی مواد ضروری مثل ویتامین‌ها و مواد معدنی باشد.

تغییر خلق و خو

نوسانات خلقی یکی از علائم و عوارض روحی بارداری است. همان‌طور که هورمون‌های بارداری تأثیرات فراوانی بر جسم مادر می‌گذارند، می‌توانند بر روح و روان او نیز، تأثیر بگذارند. درواقع هورمون‌های بارداری این قابلیت را دارند که مواد شیمیایی مغز را تغییر دهند. به همین دلیل ممکن است در دوران بارداری بسیار حساس و تحریک‌پذیر شوید و طوفانی از احساسات متناقض را تجربه کنید. بسیاری از زنان با وضعیت مشابه این، در دوران پیش از قاعدگی نیز، مواجه می‌شوند.

اختلالات خواب

اختلالات خواب از دیگر علائم بارداری هستند که ممکن است در تمام طول بارداری همراه شما باشند؛ اما در سه ماهه اول و سوم بارداری، شایع‌تر هستند. علت اصلی این مشکلات در اوایل بارداری، تغییرات هورمونی بدن شماست؛ اما هرچه به انتهای بارداری نزدیک‌تر می‌شوید برخی عوارض بارداری نظیر تنگی نفس و بزرگ شدن شکم، باعث می‌شوند که انواع اختلالات خواب در بارداری تشدید شوند. 

احساس ضعف و سرگیجه

در طول بارداری افزایش سوخت و ساز و فعالیت بدن، می‌تواند باعث افت ناگهانی میزان قند خون مادر شود. علاوه بر این، فشار خون شما به دلیل گشاد شدن رگ‌ها در اوایل بارداری، کاهش می‌یابد. این اتفاقات خود را با احساس سبکی سر، سیاهی رفتن چشم، ضعف و حالت غش نشان می‌دهند. 

علائم اولیه بارداری

تغییرات در پوست 

پوست در دوران بارداری حساس‌تر از هر دوره دیگری است. هورمون‌های حاملگی باعث پررنگ شدن خط ناف، هاله اطراف پستان، دستگاه تناسلی و خال‌ها می‌گردد. لک حاملگی نیز ممکن است در ناحیه صورت و گردن ایجاد شوند. تغییرات پوستی در بارداری‌ اول بیشتر است و از بارداری دوم به بعد، کمتر می‌شود. 

ترشحات رحمی

با شروع بارداری رحم کم‌کم شروع به رشد می‌کند و از 12 هفتگی از لگن خارج می‌شود. میزان ترشحات رحمی در بارداری با تاثیر هورمون‌های حاملگی، افزایش پیدا می‌کند که می‌تواند برای خانم‌ها اذیت کننده باشد.

لکه بینی

چسبیدن رویان به دیواره داخلی رحم و لانه گزینی در آن، باعث پاره شدن عروق جداره رحم می‌شود. در بعضی از افراد، این پارگی عروق با لکه بینی یا خونریزی‌های مختصر، خود را نشان می‌دهد. یکی از علائم و نشانه‌های اولیه بارداری قبل از عقب افتادن پریود همین لکه بینی است. لکه بینی در بارداری یا خونریزی برای مدت کوتاهی، در حد چند ساعت تا یکی دو روز به طول می‌انجامد و با خونریزی حاصل از عادت ماهیانه که حجیم و طولانی‌مدت است، تفاوت دارد. البته در افرادی که عادات ماهیانه نامنظم دارند گاهی تشخیص تفاوت بین این دو نوع خونریزی، مشکل است. 

افزایش درجه حرارت بدن 

یکی دیگر از علائم اولیه بارداری می‌تواند افزایش درجه حرارت بدن باشد. البته این مورد، نشانه مطمئنی برای بارداری نیست؛ چراکه درجه حرارت بدن شما ممکن است در هوای گرم یا هنگام ورزش کردن نیز، افزایش یابد. در اوایل بارداری باید بیشتر آب بنوشید و بااحتیاط ورزش کنید. خودمراقبتی مادر برای حفظ سلامتی او و جنین در حال رشدش، اهمیت دارد.

افزایش ضربان قلب

در حدود هفته‌های 8 تا 10 بارداری ممکن است قلب شما سریع‌تر و سخت‌تر بتپد. تپش قلب در بارداری شایع است. این اتفاق هم معمولا به دلیل تغییرات هورمونی بدن است. همچنین در ادامه بارداری، به دلیل افزایش جریان خون به جنین نیز، این وضعیت قدری تشدید خواهد شد. 

علائم اولیه بارداری تا چه حد در تشخیص بارداری موثرند؟

مطالعات نشان می‌دهد 60 درصد از زنان برخی از این علائم بارداری را تا هفته 5-6 بارداری تجربه می‌کنند و 90 درصد از زنان نیز، بعضی از این نشانه‌ها را تا هفته هشتم بارداری تجربه می‌کنند. این علائم ممکن است گاهی اوقات و یا هر روز رخ دهند. به‌طورکلی، شروع علائم بارداری از هفته اول بعد از لقاح است؛ برخی از این علائم به‌مرورزمان تشدید می‌شوند و دیگر به‌جای علائم، به عوارض بارداری تبدیل می‌شوند.

در ادامه به زمان تقریبی شروع علائم بارداری اشاره شده است که اطلاعات مختصر و مفیدی در اختیارتان قرار می‌دهد:  

  • گرفتگی خفیف و لکه بینی : در هفته 1 تا 4 بارداری 
  • عقب افتادن پریود : در هفته 4 بارداری 
  • خستگی : در هفته 4 تا 5 بارداری 
  • تهوع : در هفته 4 تا 6 بارداری 
  • حساس و دردناک شدن پستانها : در هفته 4 تا 6 بارداری
  • تکرر ادرار : در هفته 4 تا 6 بارداری
  • نفخ : در هفته 4 تا 6 بارداری
  • بیماری حرکت : در هفته 5 تا 6 بارداری
  • نوسانات خلقی : در هفته 6 بارداری
  • تغییر دمای بدن : در هفته 6 بارداری
  • بالا رفتن فشار خون : در هفته 8 بارداری
  • خستگی شدید و سوزش سر دل : در هفته 9 بارداری
  • افزایش ضربان قلب : در هفته هفته 8 تا 10 بارداری
  • تغییرات پستان و نوک پستان : در هفته 11 بارداری
  • آکنه : در هفته 11 بارداری
  • افزایش وزن قابل توجه : در هفته 11 بارداری
  • درخشش بارداری : در هفته 12 بارداری

شایان ذکر است که این علائم مختص بارداری نیستند و در 9 درصد زنان غیر باردار به‌خصوص در سندرم پیش از قاعدگی مشاهده می‌گردند. به همین دلیل هرگاه شک به وقوع بارداری وجود داشته باشد، نیاز به انجام تست‌های مطمئن برای تشخیص بارداری می‌باشد.

پس این نکته را به خاطر بسپارید که؛ داشتن علائم بارداری ذکرشده در این مقاله، دلیل 100% بر باردار بودن شما نیست. همچنین ممکن است شما اکثر این علائم را با افزایش سن حاملگی تجربه کنید؛ یعنی زمانی که از طرق دیگری، به باردار بودنتان پی برده‌اید.

همانطور که پیشتر هم اشاره کردیم، قطعی‌ترین و مطمئن‌ترین راه تشخیص بارداری از طریق مراجعه به پزشک و انجام بررسی‌های لازم است. بنابراین از همان ابتدای بارداری سعی کنید با انتخاب پزشک مناسب، سلامت خود و جنینتان را حفظ کنید. 

نشانه‌های بارداری در شیردهی چیست؟

کوتاه شدن فاصله بارداری‌ها به کمتر از 24 ماه، باعث ایجاد کمبودهای تغذیه‌ای و عوارض جسمی و روحی در مادر و کودک شیرخوار می‌گردد. به همین دلیل توصیه می‌شود که از یک روش پیشگیری مناسب و مطمئن در طول دوران شیردهی استفاده کنید. همان‌طور که قبلا هم گفته شد، بسیاری از بارداری‌ها به‌ جز قطع قاعدگی، علامت دیگری ندارند. ازآنجاکه در بسیاری از خانم‌ها در هنگام شیردهی، قاعدگی اتفاق نمی‌افتد، ممکن است شما متوجه علائم بارداری در شیردهی نشوید.