تب در بارداری | علائم، خطرات و راه‌های درمان فوری آن
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
اگر در دوران بارداری احساس می‌کنید بدنتان داغ شده یا احساس لرز دارید، طبیعی است که نگران سلامت خود و جنینتان شوید. دمای طبیعی بدن در بارداری، مانند دیگر زمان‌ها، معمولا نزدیک ۳۷ درجه سانتی‌گراد است و با توجه به ساعت روز و روش اندازه‌گیری کمی تغییر می‌کند. دمای ۳۸ درجه یا بالاتر تب محسوب می‌شود و لازم است همان موقع به پزشک مراجعه کنید.
عفونت‌های ویروسی مانند آنفولانزا، عفونت ادراری و بعضی عفونت‌های گوارشی از علت‌های احتمالی تب هستند. هر تبی به معنای آسیب به جنین نیست، اما تب بالا یا عفونت درمان‌نشده میتواند خطراتی داشته باشند. در این مقاله از مجله سلامت گهواره درباره علت‌ها، علائم، خطرات احتمالی و راه‌های ایمن درمان تب در بارداری صحبت می‌کنیم.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- علائم تب در بارداری چیست؟
- علت تب در بارداری چیست؟
- آیا تب در بارداری خطرناک است؟
- درمان تب در بارداری چگونه است؟
- برای تب در بارداری چه دارویی می‌توان مصرف کرد؟
- برای تب در بارداری چه بخوریم؟
- آیا تب در بارداری با جنسیت جنین ارتباط دارد؟
- تب در بارداری چند روز طول می‌کشد؟
- چه زمانی تب در بارداری خطرناک است؟
- تب در بارداری همیشه خطرناک نیست، اما نیاز به توجه دارد
- منابع
علائم تب در بارداری چیست؟
تب در بارداری معمولا با افزایش دمای بدن به ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر مشخص می‌شود و ممکن است با سردرد، بدن‌درد، ضعف، بی‌حالی و تعریق همراه باشد. گاهی احساس سرما و لرزش بدن دارید و گاهی پوستتان داغ و قرمز می‌شود. از آنجا که احساس گرما همیشه نشانه تب نیست، بهتر است دمای بدنتان را با دماسنج بررسی کنید و در صورت تب ۳۸ درجه یا بالاتر، فورا برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
- تب و لرز در بارداری: ممکن است با وجود افزایش دمای بدن، احساس سرما کنید و دچار لرز در بارداری شوید. این حالت اغلب هنگام واکنش بدن به عفونت رخ می‌دهد.
- احساس گرگرفتگی و داغ شدن بدن در بارداری: تغییرات هورمونی و افزایش خون‌رسانی به پوست می‌توانند باعث احساس گرما و تعریق شوند. این وضعیت همیشه به معنای تب نیست.
علت تب در بارداری چیست؟
تب در بارداری بیشتر به دلیل عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی ایجاد می‌شود. تغییرات سیستم ایمنی و دستگاه ادراری در دوران بارداری می‌توانند احتمال ابتلا به بعضی عفونت‌ها یا شدت آن‌ها را افزایش دهند. شناخت علت تب اهمیت زیادی دارد. زیرا برخی عفونت‌ها به درمان سریع نیاز دارند.
- سرماخوردگی، آنفولانزا و عفونت‌های ویروسی: ویروس‌های تنفسی مانند آنفولانزا، کرونا و سرماخوردگی در بارداری می‌توانند باعث افزایش دمای بدن شوند. تب ناشی از این بیماری‌ها معمولا با سرفه، گلودرد، آبریزش بینی، سردرد یا بدن‌درد همراه است.
- عفونت ادراری و عفونت کلیه: تغییرات هورمونی احتمال ابتلا به عفونت ادراری را افزایش می‌دهند. عفونت مثانه معمولا با سوزش و تکرر ادرار همراه است، اما اگر عفونت به کلیه‌ها برسد، ممکن است باعث تب بالا، لرز، درد پهلو، تهوع و استفراغ شود.
- عفونت‌های گوارشی: مصرف آب یا غذای آلوده و ابتلا به عفونت‌های ویروسی و باکتریایی دستگاه گوارش میتواند باعث تب، اسهال، استفراغ و دل‌درد شود. یکی از عفونت‌های مهم در بارداری، لیستریوز است که از طریق غذای آلوده منتقل می‌شود و حتی با علائم خفیف در مادر، ممکن است برای جنین خطرناک باشد.
- سایر عفونت‌ها و بیماری‌های تب‌دار: عفونت ریه، بعضی بیماری‌های عفونی و عفونت داخل رحم یا پرده‌های اطراف جنین هم می‌توانند باعث تب شوند.
آیا تب در بارداری خطرناک است؟
تب در بارداری همیشه خطرناک نیست، اما نباید آن را نادیده بگیرید. خطرات تب به علت ایجاد آن، میزان افزایش دمای بدن، مدت تب و هفته بارداری بستگی دارد. تب بالا یا درمان‌نشده، به‌ویژه در اوایل بارداری، ممکن است احتمال برخی ناهنجاری‌های جنینی را افزایش دهد.
عوارض تب برای مادر
تب ممکن است با کم‌آبی بدن و تشدید ضعف و بی‌حالی مادر همراه باشد. البته عوارض جدی‌تر معمولا به نوع و شدت بیماری ایجادکننده تب بستگی دارند.
- کم‌آبی بدن: افزایش تعریق هنگام تب باعث از دست رفتن مایعات می‌شود. این وضعیت ممکن است با تشنگی، خشکی دهان، سرگیجه و کاهش حجم ادرار همراه باشد.
- افزایش ضربان قلب: هنگام تب، ضربان قلب مادر ممکن است سریع‌تر شود. کم‌آبی بدن و عفونت هم می‌توانند این وضعیت را تشدید کنند.
- تشدید ضعف و خستگی: تب و بیماری زمینه‌ای ممکن است باعث کاهش انرژی، بی‌اشتهایی و ناتوانی در انجام فعالیت‌های روزمره شوند.
- عوارض عفونت شدید: بعضی عفونت‌های درمان‌نشده، مانند عفونت کلیه ممکن است به عفونت گسترده خون (سپسیس)، اختلال عملکرد کلیه یا مشکلات تنفسی منجر شوند.
عوارض تب برای جنین
تاثیر تب بر جنین به زمان وقوع آن و علت افزایش دمای بدن بستگی دارد. برخی مطالعات میان تب مادر و مشکلات زیر ارتباط مشاهده کرده‌اند، اما این عوارض قطعی نیستند.
- ناهنجاری‌های مادرزادی: تب یا افزایش بیش از حد دمای بدن در هفته‌های ابتدایی بارداری، به‌ویژه پیش از هفته ششم ممکن است احتمال نقص لوله عصبی جنین را افزایش دهد. این نقص بر شکل‌گیری مغز و نخاع تاثیر می‌گذارد.
- افزایش احتمال سقط جنین: برخی مطالعات نشان داده‌اند که تب و افزایش دمای بدن در دوران بارداری ممکن است احتمال سقط جنین را افزایش دهند. بااین‌حال، نتایج تحقیقات یکسان نیست و هنوز مشخص نشده که خود تب، بیماری ایجادکننده آن یا عوامل دیگر در بروز سقط نقش دارند.
- زایمان زودرس: برخی عفونت‌های ایجادکننده تب، مانند عفونت شدید کلیه یا عفونت داخل رحمی ممکن است احتمال شروع زودهنگام زایمان را افزایش دهند.
- وزن کم هنگام تولد: بعضی بیماری‌ها و عفونت‌های همراه با تب می‌توانند با افزایش احتمال تولد نوزاد کم‌وزن ارتباط داشته باشند. هرچند این پیامد الزاما ناشی از خود تب نیست.
آیا شدت و مدت تب بر خطرات آن تاثیر دارد؟
بله، شدت و مدت تب می‌توانند بر احتمال بروز عوارض در بارداری تاثیر بگذارند، اما نمی‌توان خطر را تنها از روی عدد دماسنج یا مدت تب مشخص کرد. افزایش شدید دمای بدن، به‌ویژه تب ۳۹ درجه یا بالاتر، در اوایل بارداری اهمیت بیشتری دارد. زیرا اندام‌های جنین در این دوره شکل می‌گیرند. تب کوتاه‌مدت همیشه به جنین آسیب نمی‌رساند، اما به معنای بی‌خطر بودن عفونت در بارداری هم نیست. از طرفی، تب طولانی‌مدت یا درمان‌نشده میتواند نگرانی درباره پیشرفت عفونت را افزایش دهد. از آنجا که حتی تب ۳۸ درجه در بارداری نیازمند ارزیابی پزشکی است، منتظر بالاتر رفتن دما یا ادامه‌دار شدن تب نمانید، حتی اگر علامت دیگری ندارید.
تب در بارداری و خطر سقط جنین
برخی مطالعات نشان داده‌اند که تب و افزایش دمای بدن در بارداری ممکن است با افزایش احتمال سقط جنین ارتباط داشته باشند، اما این ارتباط هنوز به‌طور قطعی تایید نشده است. خطرات احتمالی تب در مراحل مختلف بارداری متفاوت هستند و به شدت تب، مدت آن و علت زمینه‌ای بستگی دارند. همچنین برخی عفونت‌های ایجادکننده تب می‌توانند مستقل از افزایش دمای بدن، سلامت مادر و جنین را تهدید کنند.
| مراحل بارداری | عوارض احتمالی برای مادر و جنین |
| تب در سه ماهه اول بارداری | مادر: کم‌آبی بدن، ضعف و بی‌حالی، تشدید عفونت زمینه‌ای جنین: افزایش احتمالی خطر سقط جنین، افزایش احتمالی خطر نقص لوله عصبی در هفته‌های ابتدایی بارداری |
| تب در سه ماهه دوم بارداری | مادر: کم‌آبی بدن، لرز شدید، عفونت کلیه، سپسیس در موارد عفونت شدید جنین: افزایش خطر زایمان زودرس و وزن کم هنگام تولد در برخی عفونت‌های شدید |
| تب در سه ماهه سوم و ماه آخر بارداری | مادر: عفونت شدید داخل رحمی، سپسیس، عوارض عفونی هنگام زایمان و پس از آن جنین: زایمان زودرس، عفونت نوزادی، مشکلات تنفسی ناشی از عفونت یا نارس‌بودن نوزاد |
درمان تب در بارداری چگونه است؟
درمان تب در بارداری به علت آن و شرایط مادر بستگی دارد. پزشک پس از بررسی علائم و انجام آزمایش‌های لازم، روش مناسب را انتخاب می‌کند. نوشیدن مایعات، استراحت و مصرف داروی مناسب با تجویز پزشک می‌توانند به کنترل بهتر تب کمک کنند.
چه زمانی تب به درمان پزشکی نیاز دارد؟
تشخیص به‌موقع علت تب در بارداری اهمیت زیادی دارد و میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.
اگر دمای بدنتان به ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر رسید، باید فورا برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید. همچنین تب همراه با لرز شدید، درد پهلو، سوزش ادرار یا استفراغ مداوم نیازمند بررسی سریع است. در صورت بروز تنگی نفس، درد شدید شکم، خونریزی واژینال، نشت مایع یا کاهش حرکات جنین هم باید بلافاصله به اورژانس مراجعه کنید.
درمان خانگی تب در بارداری
روش‌های خانگی می‌توانند به کاهش ناراحتی ناشی از تب و جلوگیری از کم‌آبی بدن کمک کنند. البته این اقدامات جایگزین بررسی علت تب و درمان پزشکی نیستند.
- نوشیدن آب و مایعات کافی هنگام تب: بدن به دلیل تعریق مایعات بیشتری از دست می‌دهد. در طول روز مرتب آب بنوشید و در صورت تهوع، مایعات را جرعه‌جرعه مصرف کنید. سوپ رقیق هم میتواند به تامین مایعات کمک کند. رنگ زرد روشن ادرار معمولا نشانه دریافت مایعات کافی است.
- استراحت و تنظیم دمای محیط: فعالیت‌های سنگین را کنار بگذارید و به بدنتان فرصت استراحت بدهید. دمای اتاق را متعادل و کمی خنک نگه دارید و اجازه دهید هوا جریان داشته باشد. از قرار گرفتن در محیط بسیار گرم یا استفاده از وسایل گرمایشی با حرارت زیاد خودداری کنید.
- پوشیدن لباس سبک و مناسب: لباس‌های نخی، سبک و گشاد بپوشید تا گرمای اضافی بدن راحت‌تر دفع شود. پوشیدن چند لایه لباس ضخیم یا پیچیدن خود در پتوهای سنگین میتواند احساس گرما را تشدید کند. هنگام لرز، از یک روانداز سبک استفاده کنید.
- استفاده از کمپرس ولرم: یک دستمال تمیز را با آب ولرم مرطوب کنید و روی پیشانی یا پشت گردن قرار دهید. این کار ممکن است احساس گرما و ناراحتی را کمتر کند. از کمپرس یخ یا آب بسیار سرد استفاده نکنید و اگر دچار لرز شدید، کمپرس را بردارید.
برای تب در بارداری چه دارویی می‌توان مصرف کرد؟
انتخاب داروی مناسب برای کاهش تب به هفته بارداری، علت تب و وضعیت سلامت مادر بستگی دارد. بعضی داروها فقط دمای بدن را کاهش می‌دهند، درحالی‌که برای درمان عفونت زمینه‌ای ممکن است داروهای دیگری لازم باشد. حتی داروهای بدون نسخه هم می‌توانند در دوران بارداری محدودیت مصرف داشته باشند. بنابراین، از مصرف خودسرانه دارو پرهیز کنید و انتخاب دارو، مقدار مصرف و مدت درمان را به پزشک بسپارید.
مصرف استامینوفن برای تب در بارداری
استامینوفن انتخاب اول دارویی برای کاهش تب در بارداری است و در صورت مصرف صحیح، گزینه‌ای مناسب محسوب می‌شود. البته مقدار مصرف و فاصله نوبت‌ها باید با نظر پزشک تعیین شود. دارو را با کمترین دوز موثر و برای کوتاه‌ترین مدت لازم مصرف کنید و مراقب استامینوفن در داروهای ترکیبی باشید.
آیا ایبوپروفن و ژلوفن برای تب در بارداری مجاز هستند؟
داروهای ایبوپروفن و ژلوفن نباید برای تب در بارداری خودسرانه مصرف شوند. مصرف این داروها از هفته بیستم ممکن است باعث اختلال در کلیه جنین و کاهش مایع آمنیوتیک شود. همچنین خطر بسته شدن زودرس مجرای شریانی قلب جنین هم مطرح است.
به نقل از fda
در حدود هفته ۳۰ بارداری، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی می‌توانند مشکلی ایجاد کنند که ممکن است منجر به مشکلات قلبی در نوزاد متولد نشده شود.
At around 30 weeks, NSAIDs can cause a problem that may result in heart issues in the unborn baby.
آیا مصرف آنتی‌بیوتیک برای تب در بارداری ضروری است؟
خیر، هر تبی به آنتی‌بیوتیک نیاز ندارد. آنتی‌بیوتیک‌ها برای درمان عفونت‌های باکتریایی مانند عفونت‌های ادراری کاربرد دارند و بر سرماخوردگی یا آنفولانزای ویروسی موثر نیستند. پزشک براساس علائم، معاینه و آزمایش‌های لازم، ضرورت درمان و نوع داروی مناسب بارداری را مشخص می‌کند. مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک میتواند درمان را به تاخیر بیندازد و مقاومت میکروبی ایجاد کند.
برای تب در بارداری چه بخوریم؟
هنگام تب در بارداری، بهتر است غذاهای سبک، مغذی و زودهضم مصرف کنید تا انرژی موردنیاز بدنتان تامین شود. نوشیدن مایعات کافی هم به جبران آب ازدست‌رفته بر اثر تعریق کمک می‌کند. اگر اشتها ندارید، به‌جای وعده‌های حجیم، چند وعده کوچک در طول روز بخورید.
غذاهای مناسب هنگام تب و بی‌اشتهایی
هنگام تب و کاهش اشتها، غذاهایی را انتخاب کنید که هضم آسانی دارند و بدون ایجاد سنگینی معده، مواد مغذی موردنیاز بدنتان را تامین می‌کنند.
| غذاهای مناسب | نحوه اثرگذاری بر تب و بی‌اشتهایی |
| سوپ مرغ و سبزیجات | کمک به جبران مایعات ازدست‌رفته و تامین پروتئین و املاح؛ غذایی سبک و مناسب هنگام کاهش اشتها |
| برنج کته و سیب‌زمینی آب‌پز | تامین انرژی مورد نیاز بدن با کربوهیدرات‌های زودهضم؛ مناسب هنگام تهوع و بی‌اشتهایی |
| موز و پوره سیب | تامین مقداری انرژی و مواد مغذی؛ بافت نرم و هضم آسان برای تحمل بهتر غذا هنگام بیماری |
| ماست ساده پاستوریزه | تامین پروتئین، کلسیم و مقداری مایعات؛ میان‌وعده‌ای سبک در صورت تحمل لبنیات |
| تخم‌مرغ کاملا پخته | تامین پروتئین و کولین برای حفظ دریافت مواد مغذی هنگام کاهش اشتها و ضعف ناشی از بیماری |
نوشیدنی‌های مناسب برای جلوگیری از کم‌آبی بدن
تب و تعریق می‌توانند باعث از دست رفتن آب بدن شوند. مصرف منظم نوشیدنی‌های مناسب، به‌ویژه در صورت همراهی تب با تهوع یا استفراغ اهمیت بیشتری دارد.
- آب آشامیدنی سالم برای تامین مایعات و جلوگیری از کم‌آبی بدن
- آب سوپ و آب مرغ خانگی برای جبران مایعات و تامین مقداری املاح
- شیر پاستوریزه برای تامین مایعات، پروتئین و کلسیم
- آب‌میوه پاستوریزه و رقیق‌شده برای تامین مایعات، به مقدار محدود و در صورت نداشتن اسهال
- محلول خوراکی او آر اس (ORS) برای جبران آب و املاح ازدست‌رفته در اسهال یا استفراغ، با نظر پزشک
توجه داشته باشید که تغذیه مناسب به بهبود حال عمومی کمک می‌کند، اما درمان علت تب نیست.
آیا تب در بارداری با جنسیت جنین ارتباط دارد؟
خیر، تب در بارداری ارتباط علمی اثبات‌شده‌ای با دختر یا پسر بودن جنین ندارد. تب معمولا نشانه واکنش بدن به عفونت یا بیماری است و نمی‌توان از آن برای تشخیص جنسیت استفاده کرد.
تب در بارداری چند روز طول می‌کشد؟
تب ناشی از عفونت‌های خفیف معمولا طی سه تا چهار روز فروکش می‌کند، اما عفونت‌های جدی ممکن است طولانی‌تر شوند.
چه زمانی تب در بارداری خطرناک است؟
تب در بارداری زمانی نگران‌کننده‌تر است که دمای بدن بالا باشد یا با علائمی مانند درد شکم، مشکلات تنفسی و کاهش حرکات جنین همراه شود. البته حتی تب ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر، بدون علائم دیگر، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
- تب بالا یا ادامه‌دار
- داغ شدن کف دست و پا در بارداری
- تب همراه با درد شکم یا انقباضات رحمی
- تب همراه با سوزش ادرار یا درد پهلو
- تب همراه با تنگی نفس یا ضعف شدید
- تب همراه با کاهش حرکات جنین
تب در بارداری همیشه خطرناک نیست، اما نیاز به توجه دارد
تب در بارداری ممکن است شما را نگران سلامت خودتان و جنین کند، اما بدانید هر تبی به معنای آسیب به کودک نیست. آنچه اهمیت دارد، شناخت علت تب و اقدام به‌موقع برای درمان آن است. بعضی عفونت‌ها به رسیدگی سریع نیاز دارند و تب بالا، به‌ویژه در اوایل بارداری نباید نادیده گرفته شود. اگر دمای بدنتان به ۳۸ درجه یا بیشتر رسید، حتی بدون علائم دیگر فورا برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید. همراه درمان، استراحت، نوشیدن مایعات کافی و پرهیز از مصرف خودسرانه دارو به بهبود آن کمک می‌کند.
منابع
سوالات متداول
خیر، دمای ۳۷.۵ درجه معمولا تب محسوب نمی‌شود. اگر دمای بدنتان به ۳۸ درجه رسید یا علائم نگران‌کننده داشتید، با پزشک تماس بگیرید.
تب در ماه اول لزوما باعث سقط نمی‌شود، اما پژوهش‌ها ارتباط احتمالی گزارش کرده‌اند. اگر دمایتان ۳۸ درجه یا بیشتر است، فورا به پزشک مراجعه کنید.
عفونت‌های شدید همراه با تب می‌توانند خطر زایمان زودرس را افزایش دهند، اما خود تب همیشه عامل آن نیست.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.