عفونت ادراری در بارداری [علائم، علت و راه های قطعی درمان]

عفونت ادراری در بارداری یکی از عفونت‌های نسبتا شایع است و حدود ۸ درصد از بارداری‌ها را درگیر می‌کند. این عفونت ممکن است با علائمی مانند سوزش ادرار، تکرر ادرار، احساس فوریت برای ادرار کردن و درد زیر شکم همراه باشد، اما گاهی نیز بدون علامت ایجاد می‌شود.

تغییرات هورمونی و آناتومیکی دوران بارداری، از جمله شل شدن عضلات دستگاه ادراری، کندتر شدن جریان ادرار و فشار رحم در حال رشد، می‌توانند احتمال تجمع ادرار و رشد باکتری‌ها را افزایش دهند. عفونت ادراری در بارداری در صورت تشخیص و درمان به‌ موقع معمولا قابل‌ کنترل است؛ اما اگر درمان نشود یا عفونت به قسمت‌های بالاتر دستگاه ادراری گسترش پیدا کند، ممکن است به عفونت کلیه و عوارض جدی‌تری برای مادر و جنین منجر شود. در ادامه این مقاله از مجله سلامت گهواره، با علائم عفونت ادراری در بارداری، علت‌ها، روش‌های تشخیص، درمان عفونت ادراری در بارداری و تأثیر آن بر جنین آشنا می‌شوید.

پادکست خلاصه مقاله عفونت ادراری در بارداری:

با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.

عفونت ادراری در بارداری چیست؟

دستگاه ادراری شامل کلیه‌ها، حالب‌ها، مثانه و پیشابراه است. زمانی که باکتری‌ها وارد این بخش‌ها شوند و در آنجا رشد و تکثیر کنند، عفونت ادراری ایجاد می‌شود. عفونت ممکن است در قسمت‌های پایینی دستگاه ادراری، یعنی مثانه و پیشابراه، ایجاد شود یا بخش‌های بالاتر مانند کلیه‌ها را درگیر کند. در دوران بارداری، تغییرات هورمونی و آناتومیکی دستگاه ادراری می‌توانند با کاهش سرعت جریان ادرار و افزایش ماندگاری آن، احتمال رشد باکتری‌ها و بروز عفونت را افزایش دهند.

در صورتی که عفونت مثانه درمان نشود، ممکن است باکتری‌ها از طریق حالب‌ها به سمت کلیه‌ها حرکت کنند و باعث عفونت کلیه یا پیلونفریت شوند. عفونت کلیه جدی‌تر از عفونت مثانه است و در موارد شدید و درمان‌نشده می‌تواند به انتشار عفونت در بدن و ایجاد بیماری کلیوی در بارداری شده و عوارض جدی برای مادر منجر شود. به همین دلیل، تشخیص و درمان به‌موقع عفونت ادراری در بارداری اهمیت زیادی دارد.

گاهی عفونت ادراری در دوران بارداری عود می‌کند. در این شرایط، پزشک بر اساس تعداد دفعات عود، نتیجه کشت ادرار و شرایط مادر ممکن است درمان طولانی‌تر یا در برخی موارد، درمان پیشگیرانه تجویز کند. انتخاب دارو و مدت مصرف آن باید توسط پزشک انجام شود، زیرا همه آنتی‌بیوتیک‌ها برای دوران بارداری مناسب نیستند.

نکته: عفونت ادراری فقط در دوران بارداری اتفاق نمی‌افتد و در کودکان نیز ممکن است ایجاد شود. از این رو شناخت علائم عفونت ادراری در نوزادان دختر ضروری است. 

به نقل از Mayo Clinic

عفونت‌های دستگاه ادراری در دوران بارداری می‌توانند بر وزن نوزاد تأثیر بگذارند و همچنین ممکن است باعث تولد زودهنگام نوزاد شوند.

UTIs during pregnancy can affect the weight of the baby. A UTI also may cause a baby to be born early.

انواع عفونت ادراری در بارداری

عفونت‌های دستگاه ادراری در بارداری را می‌توان به سه گروه اصلی تقسیم کرد که این سه وضعیت از نظر محل عفونت و علائم با یکدیگر تفاوت دارند.

• باکتریوری بدون علامت

در باکتریوری بدون علامت، باکتری در ادرار وجود دارد، اما مادر هیچ علامت مشخصی مانند سوزش یا تکرر ادرار ندارد. این نوع عفونت در بارداری اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا در صورت شناسایی نشدن و درمان نشدن می‌تواند خطر پیشرفت عفونت به پیلونفریت را افزایش دهد. به همین دلیل، بررسی و درمان باکتریوری بدون علامت در دوران بارداری اهمیت دارد.

• عفونت مثانه یا سیستیت

سیستیت به عفونت بخش پایینی دستگاه ادراری، به‌ویژه مثانه، گفته می‌شود. سوزش هنگام ادرار کردن، تکرر ادرار، احساس فوریت برای ادرار کردن و درد یا ناراحتی زیر شکم از علائم شایع آن هستند. در این حالت معمولا عفونت محدود به مثانه است و هنوز کلیه‌ها را درگیر نکرده است.

• عفونت کلیه یا پیلونفریت

پیلونفریت نوع شدیدتر عفونت ادراری است که کلیه‌ها را درگیر می‌کند. این عفونت ممکن است با تب، لرز، درد پهلو یا کمر، تهوع و استفراغ همراه باشد و در صورت شدت گرفتن به عوارض جدی‌تری منجر شود. به همین دلیل، علائم مشکوک به عفونت کلیه در دوران بارداری نیاز به ارزیابی پزشکی سریع دارند.

چه کسانی بیشتر در معرض خطر ابتلا به عفونت ادراری در بارداری هستند؟

برخی شرایط می‌توانند احتمال ابتلا به عفونت ادراری یا عود آن را افزایش دهند. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:

• افرادی که سابقه عفونت ادراری، به‌ویژه عفونت‌های مکرر دارند.
• افراد مبتلا به دیابت بارداری.
• افرادی که دچار برخی اختلالات سیستم ایمنی هستند.
• افراد دارای مشکلات ساختاری یا عملکردی دستگاه ادراری که باعث تجمع یا تخلیه ناقص ادرار می‌شوند.
• افرادی که دچار برخی اختلالات عصبی یا آسیب نخاعی و در نتیجه اختلال در عملکرد مثانه هستند.
• افرادی که از نظر جنسی فعال هستند؛ فعالیت جنسی به‌ویژه در افراد مستعد، با افزایش احتمال عفونت ادراری ارتباط دارد.
• افرادی که در بارداری قبلی سابقه عفونت ادراری داشته‌اند.

داشتن یکی از این عوامل به این معنی نیست که فرد حتما در دوران بارداری دچار عفونت ادراری می‌شود؛ این موارد فقط می‌توانند احتمال بروز یا عود عفونت را افزایش دهند.

با اپلیکیشن گهواره، هفته به هفته بارداریت رو دنبال کن.

نصب اپلیکیشن گهواره

چرا عفونت ادراری در بارداری شایع‌تر است؟

دوران بارداری با تغییرات هورمونی و فیزیکی زیادی همراه است که می‌توانند شرایط را برای رشد باکتری‌ها در دستگاه ادراری فراهم کنند. افزایش هورمون پروژسترون باعث شل‌شدن عضلات حالب و مثانه و کاهش حرکات طبیعی حالب می‌شود. در نتیجه، حرکت ادرار کندتر شده و ممکن است مقداری ادرار برای مدت بیشتری در دستگاه ادراری باقی بماند. این رکود ادرار فرصت بیشتری برای رشد و تکثیر باکتری‌ها ایجاد می‌کند.

از طرف دیگر، با بزرگ‌ شدن رحم، فشار بیشتری بر مثانه و بخش‌هایی از دستگاه ادراری وارد می‌شود. این فشار می‌تواند تخلیه طبیعی ادرار را دشوارتر کند و احتمال باقی‌ماندن ادرار و برگشت آن به سمت حالب‌ها را افزایش دهد. مجموعه این تغییرات، احتمال ایجاد عفونت و حرکت عفونت از قسمت‌های پایینی دستگاه ادراری به سمت کلیه‌ها را بیشتر می‌کند.

بنابراین، شایع‌تر شدن عفونت ادراری در بارداری به معنی ضعیف‌شدن شدید سیستم ایمنی نیست؛ بلکه تغییرات طبیعی هورمونی و آناتومیکی دستگاه ادراری، به‌ویژه کندشدن جریان ادرار و ایجاد رکود ادراری، نقش مهمی در افزایش خطر دارند.

چه عواملی احتمال عفونت ادراری در بارداری را افزایش می‌دهند؟

علاوه بر تغییرات طبیعی دوران بارداری، برخی شرایط می‌توانند احتمال ابتلا به عفونت ادراری یا عود آن را بیشتر کنند. مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:

• سابقه عفونت ادراری مکرر قبل از بارداری یا در اوایل بارداری
• باکتریوری بدون علامت، یعنی وجود باکتری در ادرار بدون داشتن علائم عفونت
• دیابت یا دیابت بارداری
• برخی اختلالات ساختاری یا عملکردی دستگاه ادراری که باعث تخلیه ناقص ادرار می‌شوند.
• برخی بیماری‌ها یا شرایطی که عملکرد سیستم ایمنی را تحت تاثیر قرار می‌دهند.
• آسیب نخاعی یا اختلال عملکرد مثانه که می‌تواند باعث باقی‌ماندن ادرار شود.
• وجود سنگ یا انسداد در مسیر ادرار
• فعالیت جنسی، به‌ویژه در افرادی که از قبل مستعد عفونت ادراری هستند.
• برخی اختلالات خونی مانند صفت سلول داسی‌شکل که در بعضی افراد با افزایش خطر عفونت ادراری همراه است.

داشتن یکی از این عوامل به این معنی نیست که فرد حتما در دوران بارداری دچار عفونت ادراری می‌شود؛ این شرایط فقط می‌توانند احتمال بروز یا عود عفونت را افزایش دهند. به همین دلیل، غربالگری باکتریوری بدون علامت و پیگیری علائم ادراری در دوران بارداری اهمیت دارد.

علت عفونت ادراری در بارداری

عفونت‌های مجاری ادرار در بارداری، در سه ماهه اول شایع‌تر است و در ادامه بارداری کمتر دیده می‌شود اما علت شایع بودن عفونت ادراری در طول بارداری عبارتند از:

1. در طول بارداری، برای این‌که بدن مادر حضور جنین را به عنوان یک جسم خارجی یا مزاحم پس نزند، ایمنی بدن اندکی ضعیف‌تر می‌شود. این موقعیت، شانس رشد میکروب‌های بیماری‌زا و ابتلا به عفونت‌ها را در مادر افزایش می‌دهد. 
2. از طرف دیگر، در بارداری قطر حالب‌ها بزرگتر از حالت غیربارداری می‌شود تا ادرار، راحت‌تر به بیرون از بدن هدایت شود اما همین مسیر بزرگتر انتقال ادرار، باعث انتقال باکتری‌ها نیز از قسمت‌های پائین‌تر دستگاه ادراری به قسمت‌های بالاتر، به راحتی انجام می‌شود و عفونت پیشابراه و مثانه، با سرعت بیشتری باعث عفونی شدن کلیه‌ها می‌شود.
3. عدم رعایت بهداشت نیز نقش مهمی در ابتلا به عفونت ادراری دارد: میکروب‌هایی که باعث ایجاد عفونت در ادرار می‌شوند، عموماً جز همان میکروب‌هایی هستند که توسط دستگاه گوارش و از طریق مدفوع، از بدن دفع می‌شوند. اگر به نحوی، مانند عدم شست‌شوی صحیح هنگام دفع (انجام شست‌وشو از عقب به جلو) میکروب‌ها به مجرای ادرار نزدیک یا وارد شوند، می‌توانند سبب ایجاد عفونت در دستگاه ادراری گردند.
4. داشتن رابطه جنسی بدون تمیز بودن ناحیه تناسلی مرد و زن نیز می‌تواند سبب انتقال میکروب‌ها به ناحیه تناسلی زن و ایجاد عفونت ادراری شود.

علائم عفونت ادراری در بارداری چیست؟

علائم عفونت ادراری در بارداری به محل درگیری دستگاه ادراری بستگی دارد. عفونت مثانه یا سیستیت معمولا با علائم ادراری همراه است، در حالی که عفونت کلیه یا پیلونفریت می‌تواند علاوه بر علائم ادراری، نشانه‌های عمومی و شدیدتری ایجاد کند. از طرفی، نوعی از عفونت ادراری به نام باکتریوری بدون علامت ممکن است هیچ نشانه‌ای ایجاد نکند و فقط در آزمایش ادرار مشخص شود.

علائم عفونت مثانه در بارداری

عفونت مثانه یا سیستیت معمولاً با علائم زیر همراه است:

• سوزش یا درد هنگام ادرار کردن
• تکرر ادرار یا نیاز بیشتر از معمول به دفع ادرار
• فوریت ادرار؛ یعنی احساس ناگهانی و شدید نیاز به ادرار کردن
• درد یا فشار در قسمت پایین شکم
• وجود خون در ادرار
• گاهی کدر شدن یا تغییر بوی ادرار

البته هیچ‌کدام از این علائم به‌تنهایی تشخیص قطعی عفونت ادراری نیستند و پزشک ممکن است برای تأیید عفونت، آزمایش و کشت ادرار درخواست کند.

علائم عفونت کلیه در بارداری

اگر عفونت از قسمت پایینی دستگاه ادراری به کلیه‌ها گسترش پیدا کند، علائم معمولا شدیدتر می‌شوند. تب و لرز، درد پهلو یا قسمت بالایی کمر، تهوع و استفراغ از نشانه‌های مهم پیلونفریت هستند. ممکن است علائم عفونت مثانه مانند سوزش یا تکرر ادرار نیز همزمان وجود داشته باشند، اما همیشه این‌طور نیست.

تب، لرز یا درد پهلو در دوران بارداری، به‌ویژه اگر همراه با علائم ادراری باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی سریع دارد؛ زیرا عفونت کلیه در بارداری می‌تواند جدی باشد و در صورت تأخیر در درمان با عوارضی برای مادر و بارداری همراه شود.

آیا عفونت ادراری در بارداری می‌تواند بدون علامت باشد؟

بله. باکتریوری بدون علامت نوعی از عفونت ادراری است که در آن باکتری در ادرار وجود دارد، اما فرد هیچ علامت مشخصی مانند سوزش، تکرر یا درد ندارد. این وضعیت در دوران بارداری اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا ممکن است در صورت شناسایی نشدن و درمان نشدن، به عفونت علامت‌دار یا پیلونفریت پیشرفت کند. به همین دلیل، بررسی باکتریوری بدون علامت در مراقبت‌های دوران بارداری اهمیت دارد.

تفاوت تکرر ادرار طبیعی بارداری با عفونت ادراری چیست؟

تکرر ادرار به‌ تنهایی لزوما نشانه عفونت ادراری نیست. افزایش دفعات ادرار کردن یکی از تغییرات شایع دوران بارداری است و می‌تواند به‌دلیل تغییرات هورمونی، افزایش جریان خون کلیه‌ها و فشار رحم بر مثانه ایجاد شود.

اگر تکرر ادرار بدون سوزش، درد، فوریت غیرعادی، خون در ادرار، تب یا درد پهلو باشد، ممکن است بخشی از تغییرات طبیعی بارداری باشد. اما اضافه شدن علائمی مانند :

• سوزش هنگام ادرار
• تکرر ادرار در بارداری و فوریت ادرار
• درد زیر شکم
• ادرار کدر یا بدبو
• وجود خون در ادرار
• درد پهلو
• تب و لرز

احتمال عفونت ادراری را بیشتر می‌کند و نیاز به بررسی پزشکی دارد. بنابراین، در دوران بارداری نباید هر بار تکرر ادرار را به عفونت نسبت داد؛ اما وجود علائم جدید یا غیرمعمول همراه با تکرر ادرار بهتر است با آزمایش ادرار بررسی شود.

عفونت ادراری در بارداری چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص عفونت ادراری در بارداری بر اساس بررسی ادرار انجام می‌شود. پزشک ممکن است ابتدا آنالیز ادرار (Urinalysis) را برای بررسی نشانه‌هایی مانند وجود گلبول سفید، نیتریت یا سایر تغییرات مرتبط با عفونت درخواست کند. اما آنالیز ادرار به‌ تنهایی همیشه برای تشخیص قطعی کافی نیست و کشت ادرار روش اصلی برای شناسایی باکتری عامل عفونت و انتخاب درمان مناسب است.

در کشت ادرار، نمونه ادرار در آزمایشگاه بررسی می‌شود تا مشخص شود آیا باکتری بیماری‌زا در آن رشد می‌کند یا خیر. در صورت مثبت بودن کشت، نوع باکتری و میزان حساسیت آن به آنتی‌بیوتیک‌ها نیز می‌تواند مشخص شود و پزشک بر اساس این نتیجه، داروی مناسب را انتخاب می‌کند. در افراد باردار مبتلا به علائم سیستیت نیز ACOG توصیه می‌کند تشخیص با کشت ادرار بررسی و در صورت تأیید، درمان بر اساس نتیجه کشت و حساسیت میکروب تنظیم شود.

تشخیص عفونت ادراری بدون علامت در بارداری

گاهی باکتری در ادرار وجود دارد، اما مادر هیچ علامت مشخصی ندارد. به این وضعیت باکتریوری بدون علامت گفته می‌شود. از آنجا که این نوع عفونت ممکن است بدون ایجاد نشانه قابل تشخیص پیشرفت کند، غربالگری آن در دوران بارداری اهمیت دارد.

برای شناسایی باکتریوری بدون علامت، کشت ادرار انجام می‌شود. ACOG توصیه می‌کند این غربالگری با یک کشت ادرار در اوایل مراقبت‌های دوران بارداری انجام شود. پس از یک کشت اولیه منفی، شواهد کافی برای توصیه به تکرار روتین کشت در طول بارداری وجود ندارد.

بنابراین، اگر در آزمایش‌های دوران بارداری باکتریوری بدون علامت تشخیص داده شود، حتی در صورت نداشتن علائم، پزشک ممکن است درمان را توصیه کند؛ زیرا شناسایی و درمان این وضعیت می‌تواند خطر پیشرفت عفونت به پیلونفریت یا عفونت کلیه را کاهش دهد.

آیا عفونت ادراری باعث لکه‌بینی در بارداری می‌شود؟

عفونت ادراری معمولا باعث لکه‌بینی واژینال نمی‌شود. اما عفونت ادراری می‌تواند باعث وجود خون در ادرار شود و در نتیجه رنگ ادرار ممکن است صورتی، قرمز یا تیره‌تر از حالت معمول به نظر برسد. این خون با خونریزی یا لکه‌بینی واژینال تفاوت دارد.

اگر در دوران بارداری دچار لکه‌بینی یا خونریزی واژینال شدید، نباید آن را صرفا به عفونت ادراری نسبت دهید و بهتر است علت آن توسط پزشک یا ماما بررسی شود. بنابراین شاید بهتر باشد در این مورد اطلاعات کسب کنید که عفونت در بارداری چه علائمی دارد؟ و همچنین درمان لکه بینی در بارداری را به صورت تخصصی دنبال کنید.

درمان عفونت‌های ادراری در بارداری

درمان عفونت ادراری در بارداری معمولا با آنتی‌بیوتیک انجام می‌شود. انتخاب دارو باید بر اساس نوع عفونت، شرایط مادر، سابقه مصرف آنتی‌بیوتیک و در صورت امکان، نتیجه کشت و آنتی‌بیوگرام ادرار انجام شود. در زنان باردار مبتلا به عفونت ادراری تحتانی، توصیه می‌شود نمونه ادرار پیش از شروع آنتی‌بیوتیک برای کشت و بررسی حساسیت میکروب گرفته شود.

مدت مصرف آنتی‌بیوتیک به نوع عفونت و داروی تجویزشده بستگی دارد و نباید برای همه افراد یکسان در نظر گرفته شود. بنابراین، حتی اگر علائم پس از چند روز بهتر شدند، دارو را دقیقا طبق دستور پزشک و تا پایان دوره تجویزشده مصرف کنید.

استفاده خودسرانه از آنتی‌بیوتیک‌های باقی‌مانده از عفونت‌های قبلی توصیه نمی‌شود، زیرا:

• ممکن است باکتری عامل عفونت به آن دارو مقاوم باشد و درمان مؤثر واقع نشود.
• همه آنتی‌بیوتیک‌ها برای مصرف در دوران بارداری مناسب نیستند و انتخاب دارو باید با در نظر گرفتن ایمنی مادر و جنین انجام شود.
• مصرف نادرست یا ناقص آنتی‌بیوتیک می‌تواند به شکست درمان و افزایش احتمال مقاومت میکروبی منجر شود.

بنابراین، آنتی‌بیوتیک عفونت ادراری در بارداری باید حتما با تجویز پزشک مصرف شود و نباید بدون مشورت پزشک، دارو را شروع، قطع یا جایگزین کرد.

اگر عفونت به کلیه‌ها رسیده باشد و پیلونفریت ایجاد شود، درمان جدی‌تری لازم است. زنان باردار مبتلا به پیلونفریت معمولا در ابتدا در بیمارستان تحت ارزیابی و درمان قرار می‌گیرند و ممکن است به آنتی‌بیوتیک وریدی، دریافت مایعات و پایش وضعیت مادر و جنین نیاز داشته باشند. پس از بهبود وضعیت، درمان ممکن است طبق نظر پزشک با آنتی‌بیوتیک خوراکی ادامه پیدا کند.

به نقل از Mayo Clinic

وضعیت سلامت شما و نوع باکتری موجود در ادرار، تعیین می‌کند از چه دارویی و برای چه مدتی استفاده کنید.

Your health and the type of bacteria in your urine guide which medicine is used and how long you need to take it.

درمان با آنتی‌بیوتیک‌های مجاز در بارداری

برخی آنتی‌بیوتیک‌ها در شرایط خاص و با تجویز پزشک می‌توانند در دوران بارداری استفاده شوند. انتخاب دارو به عواملی مانند نوع عفونت، باکتری عامل، نتیجه کشت و حساسیت میکروب، هفته بارداری و شرایط پزشکی مادر بستگی دارد.

بنابراین، حتی اگر نام یک آنتی‌بیوتیک را شنیده باشید یا قبلا برای عفونت ادراری از آن استفاده کرده باشید، نباید آن را بدون تجویز پزشک در بارداری مصرف کنید. پزشک ممکن است بر اساس نتیجه کشت، دارویی را انتخاب کند که هم برای درمان عفونت مناسب باشد و هم با شرایط بارداری سازگار باشد.

لزوم انجام آزمایش ادرار بعد از درمان عفونت ادراری

پس از درمان عفونت ادراری در بارداری، پزشک ممکن است برای اطمینان از برطرف شدن عفونت، کشت ادرار مجدد درخواست کند. برخی راهنماها انجام کشت ادرار پس از پایان درمان را به‌عنوان test of cure مطرح می‌کنند، به‌ویژه در زنان باردار؛ بااین‌حال، زمان انجام آزمایش و ضرورت تکرار آن باید بر اساس نوع عفونت و نظر پزشک تعیین شود.

اگر پس از پایان درمان، علائم عفونت دوباره ظاهر شوند یا از بین نروند، مراجعه مجدد به پزشک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا ممکن است باکتری به آنتی‌بیوتیک تجویزشده حساس نباشد یا عفونت به‌طور کامل برطرف نشده باشد.

درمان خانگی عفونت ادراری در بارداری

درمان خانگی به‌ تنهایی نمی‌تواند عفونت ادراری در بارداری را از بین ببرد؛ اگر عفونت با آزمایش و کشت ادرار تأیید شود، باید درمان مناسب را طبق نظر پزشک انجام دهید. اما بعضی اقدامات مانند مصرف مایعات کافی می‌توانند در کنار درمان اصلی، به حفظ آب بدن و کاهش ناراحتی کمک کنند.

برای عفونت ادراری در بارداری چه بخوریم؟

آب و مایعات کافی مهم‌ترین توصیه غذایی و نوشیدنی در زمان ابتلا به عفونت ادراری است. نوشیدن آب کافی به حفظ جریان ادرار و جلوگیری از کم‌آبی بدن کمک می‌کند. در دوران بارداری، میزان نیاز به آب افزایش پیدا می‌کند و ACOG مصرف حدود ۸ تا ۱۲ فنجان آب در روز را به‌عنوان مقدار کلی توصیه می‌کند؛ البته نیاز هر فرد می‌تواند با توجه به شرایطش متفاوت باشد.

اگر دچار عفونت ادراری هستید، می‌توانید در طول روز آب، شیر و سایر نوشیدنی‌های مناسب دوران بارداری مصرف کنید. بهتر است مایعات را در طول روز تقسیم کنید و ادرار خود را برای مدت طولانی نگه ندارید.

آب زغال‌ اخته یا کرنبری ممکن است در بعضی افراد به کاهش خطر عود عفونت ادراری کمک کند، اما شواهد کافی برای استفاده از آن به‌عنوان درمان عفونتی که ایجاد شده وجود ندارد. بنابراین آب کرنبری یا مکمل‌های آن نباید جایگزین آنتی‌بیوتیک شوند. در دوران بارداری نیز پیش از مصرف مکمل‌های کرنبری بهتر است با پزشک مشورت کنید.

همچنین لازم نیست برای درمان عفونت ادراری، خوراکی خاصی مانند سرکه، جوش شیرین، دمنوش‌های گیاهی یا ترکیبات سنتی مصرف کنید. اثربخشی این روش‌ها برای درمان عفونت ادراری ثابت نشده و در دوران بارداری مصرف خودسرانه بعضی گیاهان و مکمل‌ها می‌تواند مناسب نباشد.

در مجموع، هیچ ماده غذایی یا نوشیدنی نمی‌تواند جای درمان پزشکی عفونت ادراری در بارداری را بگیرد. اگر پزشک برایتان آنتی‌بیوتیک تجویز کرده است، آن را طبق دستور مصرف کنید و در کنار آن مایعات کافی بنوشید.

پیشگیری از وقوع عفونت ادراری در طول بارداری

• آب بنوشید

در طول روز حداقل 8 لیوان آب بنوشید. نوشیدن آب و مایعات زیاد به دفع سریع‌تر میکروب‌ها از بدن کمک می‌کند. حتماً در کنار آب، از مایعات دیگری مثل آبمیوه طبیعی نیز استفاده کنید.

• بهداشت را رعایت کنید

1. شستشو صحیح در زمان دستشویی: برای پیشگیری از انتقال میکروب‌های موجود در مقعد به مجرای ادرار، حتما ابتدا مجرای ادراری را شسته و سپس مقعد را تمیز کنید (جهت شستشو از جلو به عقب).
2. در هنگام خشک کردن ناحیه تناسلی نیز حتما از سمت جلو به عقب دستگاه تناسلی را خشک کنید.
3. قبل از نزدیکی حتما ادرار کنید و دستگاه تناسلی را تمیز نمایید.
4. از لباس زیر نخی و تمیز استفاده کنید.
5. از سرویس‌های بهداشتی عمومی کمتر استفاده کنید.
6. اگر مجبور به استفاده از این سرویس ها هستید حتما قبل از استفاده سر شلنگ و شیر آب را بشویید.

• تغذیه مناسب داشته باشید

1. مواد غذایی سالم و طبیعی را بیشتر وارد رژیم غذایی خود کنید و روزانه از میوه، سبزی و ماست استفاده نمایید.
2. از مواد دارای ویتامین سی مثل انواع مرکبات، کیوی، گوجه فرنگی استفاده نمایید.
3. همچنین مطالعات نشان دادند که استفاده از ذغال اخته و شربت آن، در پیشگیری از وقوع عفونت‌های مجاری ادرار در بارداری موثر است.

نکات پایانی

عفونت ادراری در بارداری ممکن است با علامت یا بدون علامت ایجاد شود؛ بنابراین تشخیص آن با آزمایش و کشت ادرار اهمیت دارد. درمان باید با آنتی‌بیوتیک مناسب و طبق تجویز پزشک انجام شود و روش‌های خانگی جایگزین درمان پزشکی نیستند. در صورت بروز تب، لرز، درد پهلو، تهوع یا استفراغ، مراجعه سریع به پزشک ضروری است؛ زیرا می‌تواند نشانه عفونت کلیه باشد.

منبع :

Mayo Clinic