دل پیچه در بارداری | بررسی علتهای این درد از ماه اول تا ماه نهم
دلپیچه در بارداری گاهی ریشه در عوامل بیخطر، همچون لانهگزینی، تغییرات هورمونی و انقباضات براکستون هیکس دارد و گاهی خبر از یک وضعیت اورژانسی همچون سقط جنین و بارداری خارج رحم میدهد. بنابراین، این درد همیشه نشانه خطر نیست، اما شناخت منشا آن برای هر زن بارداری ضروری است. برای آشنایی با تمام علل دلپیچه در سه ماهههای مختلف بارداری و روشهای درمان خانگی و پزشکی آن، با این مقاله از مجله سلامت گهواره همراه باشید.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- دلپیچه در اوایل بارداری نشانه چیست؟
- علل دلپیچه در سهماهه دوم و سوم بارداری
- روشهای تشخیص علت دلپیچه در بارداری
- درمان خانگی دل پیچه در بارداری
- داروهای مجاز و غیرمجاز برای دلپیچه در بارداری
- چه زمانی برای دلپیچه در بارداری به پزشک مراجعه کنیم؟
- گاهی طبیعی، گاهی خطرناک؛ دلپیچه بارداری را جدی بگیرید
- منابع
دلپیچه در اوایل بارداری نشانه چیست؟
مهمترین دلایل بروز دلپیچه در سه ماه اول بارداری شامل موارد زیر هستند:
لانهگزینی تخمک
یکی از نخستین و اصلیترین دلایل ایجاد دل پیچه در بارداری سه ماه اول، فرآیند لانهگزینی است. این فرآیند که معمولا بین 6 تا 12 روز پس از لقاح صورت میگیرد، ماهیتی گذرا و خفیف دارد؛ به طوری که اغلب بیش از 48 ساعت ادامه نخواهد داشت. دلپیچه ناشی از لانهگزینی ممکن است با علائمی همچون خونریزی خفیف، حساسیت پستانها، نوسانات خلقی، سردرد و دردهای پایین کمر همراه شود.
تغییرات هورمونی
با آغاز بارداری، سطح هورمون پروژسترون افزایش پیدا میکند. این هورمون باعث شل شدن عضلات روده میشود که در نتیجه آن، سرعت حرکت غذا در دستگاه گوارش کاهش یافته و فرآیند هضم طولانیتر میشود. کاهش سرعت هضم غذا، با بروز یبوست و نفخ و در نتیجه اسهال و دل پیچه در بارداری همراه خواهد بود.
سقط جنین
یکی از جدیترین دلایل بروز دلپیچه و درد زیر شکم در بارداری سقط جنین است که معمولا در 20 هفته اول بارداری رخ میدهد. دردهای ناشی از سقط معمولا ماهیتی متغیر دارند؛ یعنی ممکن است به صورت دردهای خفیف و گذرا یا دردهای شدید و مداوم ظاهر شوند. نکته کلیدی در تشخیص این وضعیت، همراهی دلپیچه با علائم هشداردهندهای همچون لکهبینی، خونریزی واژینال یا خروج بافت و لختههای خون است.
بارداری خارج رحمی
یکی از دلایل بسیار جدی دل پیچه شدید در بارداری، بارداری خارج رحمی است. این وضعیت زمانی رخ میدهد که تخمک بارور شده به جای دیواره رحم در مکان دیگری، اغلب لوله فالوپ لانهگزینی کند. تشخیص این وضعیت از طریق نشانههایی همچون درد شدید و ناگهانی در یک سمت شکم، لکهبینی، درد پایین کمر و دردهایی که هنگام فعالیت بدنی، سرفه یا دفع بدتر میشوند، امکانپذیر است.
عفونتهای مجاری ادراری
بارداری، ریسک ابتلا زنان به عفونتهای مجاری ادراری را افزایش میدهد. این عفونتها یکی از دلایل ایجاد دلپیچه و دردهای ناحیه لگن در اوایل بارداری محسوب میشوند. در صورتی که دلپیچه با علائم زیر همراه باشد، احتمال وجود عفونت مثانه یا مجاری ادراری بالا است:
- احساس درد یا ناراحتی در قسمت تحتانی شکم، کمر یا پهلوها
- احساس سوزش یا درد آزاردهنده هنگام دفع ادرار
- نیاز مکرر و فوری به ادرار کردن، حتی در شرایطی که مثانه خالی است
- کدر شدن رنگ ادرار
- استشمام بوی نامطبوع
- مشاهده خون در ادرار
علل دلپیچه در سهماهه دوم و سوم بارداری
در ادامه، اصلیترین عوامل بروز دلپیچه در ماههای بالا را بررسی میکنیم:
درد رباط گرد
این عارضه که معمولا از هفته 10 تا 12 آغاز شده و در سهماهه دوم به اوج خود میرسد، ناشی از کشیدگی و ضخیم شدن رباطهای حمایتکننده رحم در لگن است. این درد اغلب به صورت تیر کشیدن ناگهانی، تیز و کوتاهمدت یا دردی مبهم در یک یا هر دو طرف زیر شکم و کشاله ران احساس میشود.
توجه: اگرچه این درد در سهماهه دوم شایعتر است، اما ممکن است یکی از دلایل دل پیچه در سه ماه سوم بارداری هم باشد.
انقباضات براکستون هیکس
یکی از دلایل سفت شدن شکم در بارداری و دلپیچههای گذرا در سهماهه دوم و سوم، انقباضات براکستون هیکس است که با نام دردهای کاذب زایمان هم شناخته میشوند. این انقباضات اغلب زمانی شدت میگیرند که بدن دچار کمآبی شود یا مثانه پر باشد. همچنین فعالیتهای فیزیکی و رابطه جنسی هم میتوانند محرک آن باشند. قبل از هفته 37 بارداری، این انقباضات معمولا نامنظم، کمتعداد و فاقد درد شدید هستند؛ اما با نزدیک شدن به موعد زایمان، تکرار و شدت آنها افزایش یافته و میتواند به عنوان نشانههای اولیه شروع فرآیند زایمان تلقی شود.
زایمان زودرس
یکی از دلایل بروز دلپیچه و دردهای شکمی در ماههای آخر همچون ماه هشتم بارداری، زایمان زودرس است. از نظر پزشکی، اگر انقباضات منظم رحمی پیش از هفته 37 بارداری آغاز شده و منجر به تغییر در طول یا باز شدن دهانه رحم شود، فرد در وضعیت زایمان زودرس قرار دارد.
جدا شدن جفت
جدا شدن جفت به وضعیتی اطلاق میشود که در آن جفت پیش از تولد نوزاد، به طور کامل یا جزئی از دیواره رحم جدا میشود. این عارضه یک وضعیت اورژانسی محسوب شده و میتواند سلامت مادر و جنین را به خطر اندازد. از بارزترین نشانههای این وضعیت میتوان به انقباضات مکرر و دردناک، خونریزی ناگهانی واژینال، نشت مایع آمنیوتیک آغشته به خون و دردهای شدید ناحیه کمر اشاره کرد. همچنین سفت و حساس شدن رحم و کاهش محسوس فعالیتهای جنین از دیگر نشانههای این وضعیت هستند.
به نقل از سایت clevelandclinic
جدا شدن جفت تقریبا در 1 مورد از هر 100 بارداری (1 درصد) رخ میدهد.
Placental abruption occurs in about 1 out of 100 pregnancies (1%).
کیست تخمدان
کیستهای تخمدان در اغلب موارد ماهیتی خوشخیم دارند و باعث ایجاد دردهای شکمی و دلپیچه در بارداری نمیشوند. اما بروز عوارضی همچون پارگی یا پیچخوردگی میتواند وضعیت را تغییر دهد. در چنین شرایطی، بیمار دردهایی شدید و ناگهانی را در پایین شکم و یک سمت آن تجربه میکند که ممکن است با علائمی همچون تب، تهوع، استفراغ و در موارد شدید، احساس ضعف و غش همراه باشد.
روشهای تشخیص علت دلپیچه در بارداری
برای تشخیص علت دل پیچه در بارداری، در ابتدا پزشک متخصص به طرح سوالاتی راجع به زمان شروع درد، ماهیت آن (مداوم یا متناوب بودن)، ناحیه دقیق احساس درد در شکم و همچنین وجود علائم همراه همچون تب، لکهبینی یا علائم گوارشی میپردازد.
چنانچه پس از بررسیهای اولیه، پزشک به وجود عوامل غیرطبیعی یا خطرناک مشکوک شود، از ابزارهای تشخیصی تکمیلی برای ریشهیابی دقیق مشکل استفاده میکند. برخی از روشهای تشخیصی تکمیلی شامل موارد زیر هستند:
- سونوگرافی: این روش به منظور رد احتمال سقط جنین، تشخیص بارداری خارج از رحمی، بررسی وضعیت جفت و همچنین بررسی وضعیت کیستهای تخمدان به کار میرود.
- آزمایشهای خون و ادرار: بررسی نمونه ادرار برای شناسایی عفونتهای مجاری ادراری که عامل شایع دلپیچه هستند، ضرورت دارد. همچنین، آزمایش خون برای تایید یا رد احتمالاتی همچون جداشدگی جفت، سقط جنین یا بارداری خارج رحمی انجام میپذیرد.
- معاینه لگنی: در مواردی که علائم بیمار مشکوک به زایمان زودرس باشد، پزشک علاوه بر سونوگرافی واژینال، اقدام به معاینه بالینی لگن خواهد کرد.
درمان خانگی دل پیچه در بارداری
در صورتی که شدت دلپیچه کم و خفیف بوده و با علائم هشداردهنده، همچون خونریزی واژینال همراه نباشد، میتوان از روشهای زیر برای کاهش درد استفاده کرد:
- دراز بکشید: اگر درد ناشی از انقباضات براکستون هیکس باشد، دراز کشیدن میتواند سطح درد را کاهش دهد.
- فعالیت بدنی داشته باشید: پیادهروی کوتاه یا انجام تمرینات سبک، دلپیچه ناشی از گاز معده و یبوست را کاهش میدهد.
- پوزیشن خود را تغییر دهید: گاهی خم شدن به سمتی که احساس درد دارید، میتوان درد را تسکین داد.
علاوه بر این روشها، دوش گرفتن با آب گرم، گذاشتن کیسه آب گرم روی محل درد و نوشیدن آب و مایعات کافی هم میتوانند به کاهش و حتی درمان دل پیچه در بارداری کمک کند.
داروهای مجاز و غیرمجاز برای دلپیچه در بارداری
داروی سایمتیکون (جهت کاهش دلپیچه ناشی از تجمع گاز و نفخ) و استامینوفن، معمولا در لیست موارد مجاز قرار دارند. با این حال، با توجه به اینکه سلامت جنین به طور مستقیم تحت تاثیر داروهای مصرفی مادر است، توصیه میشود پیش از مصرف هرگونه دارو، حتی داروهای بدون نسخه، حتما با پزشک متخصص زنان مشورت کنید.
چه زمانی برای دلپیچه در بارداری به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت داشتن هر یک از شرایط زیر، باید بدون معطلی به پزشک مراجعه کنید:
- دردهایی که با استراحت و تغییر پوزیشن از بین نمیروند و شدت آنها رو به افزایش است.
- احساس درد و دلپیچه در زیر شکم که با انقباضات رحم همراه است.
- بروز دلپیچه به همراه لکهبینی، خونریزی و ترشحات واژینال، سرگیجه شدید یا تهوع و استفراغ.
- دلپیچهای که همراه با درد در شانه یا گردن حس شود.
این نشانهها میتوانند زنگ خطری برای وضعیتهای اورژانسی همچون بارداری خارج از رحم، جدا شدن جفت یا زایمان زودرس باشند. در چنین شرایطی، هرگونه تاخیر در مراجعه به پزشک میتواند بسیار خطرناک باشد.
گاهی طبیعی، گاهی خطرناک؛ دلپیچه بارداری را جدی بگیرید
به خاطر داشته باشید که بدن زن هنگام بارداری در حال تجربه تغییرات شگرفی است و بسیاری از این دلپیچهها بخشی از روند بارداری هستند. با این حال، غریزه مادرانه خود را نادیده نگیرید؛ در صورت تداوم درد یا مشاهده نشانههای غیرطبیعی، از خوددرمانی پرهیز کرده و به پزشک متخصص مراجعه کنید تا سلامت خودتان و جنین مورد بررسی قرار بگیرد.
منابع
سوالات متداول
دردهای خفیف معمولا طبیعی هستند، اما در صورت شدت یافتن یا همراهی با علائمی همچون خونریزی، تب و تهوع، ممکن است نشانهای از مشکلات جدی همچون بارداری خارجرحمی، سقط یا زایمان زودرس باشند
اگر دلپیچه شما خفیف است و علائم خاصی ندارید، نوشیدن آب فراوان و مایعات میتواند به بهبود درد کمک کند.
بله، در موارد خفیف میتوانید با استراحت کردن، تغییر وضعیت بدن، پیادهروی سبک، دوش آب گرم، قرار دادن کیسه آب گرم روی ناحیه درد و نوشیدن مایعات کافی، درد را تسکین دهید.
استامینوفن و سیمتیکون معمولا مجاز هستند. با این حال، قبل از مصرف هر دارویی باید با پزشک مشورت شود.
ویروس معده، مسمومیت غذایی، آپاندیسیت، سنگ کلیه، بیماری کیسه صفرا، پانکراتیت، فیبروئیدها، انسداد روده و هپاتیت یا کبد چرب حاد از جمله دلایلی هستند که چه در افراد باردار و چه غیرباردار میتوانند باعث دلپیچه شوند.
در بسیاری از موارد دلپیچه در ماه آخر بارداری طبیعی و ناشی از انقباضات براکستون هیکس است. با این حال، گاهی این دردها ممکن است به شرایط جدیتری همچون جدا شدن جفت، زایمان زودرس یا پیچخوردگی یا پارگی کیست تخمدان مربوط باشند.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.