مصرف شیاف استامینوفن برای نوزادان چگونه است

اردیبهشت ۹۹ | زمان مطالعه : ۹ دقیقه
مصرف شیاف استامینوفن برای نوزادان چگونه است

مصرف شیاف استامینوفن در نوزادان معمولا برای پایین آوردن تب تجویز می‌شود. تب می‌تواند به دنبال سرماخوردگی‌، عفونت دستگاه تنفسی، تزریق واکسن، درآوردن دندان و مسائل دیگر ایجاد شود. تب‌های خفیف معمولا موضوع نگران کننده‌ای نیستند. اما اگر تب در نوزادان و کودکان بالای 38.9 درجه سانتی‌گراد باشد، نیاز به بررسی توسط پزشک دارد. همچنین تب طول‌کشیده باید بررسی شود، حتی اگر خفیف باشد. برطرف کردن تب و مصرف مولتی ویتامین در رفع بی‌حالی نوزاد و کودک موثر است. یکی از رایج‌ترین داروها در کودکان، شیاف‌های تب‌بر هستند. به همین دلیل دانستن اطلاعاتی دربارۀ دوز ، مصرف هر چند ساعت یک‌بار و زمان تاثیر شیاف استامینوفن در نوزادان ضروری است. شیاف استامینوفن 125 در نوزادان کاربرد زیادی دارد.

بالاخره تب بهتر است یا تب‌بر؟ 

شاید برایتان عجیب باشد اما هنوز از نظر علمی دقیقا مشخص نیست که پایین آوردن تب بهتر است یا کاری به کارش نداشتن! بالا رفتن دمای بدن یک پاسخ‌ طبیعی در برابر عفونت‌ها و آسیب‌های وارد شده به بدن است. تب در ایمنی بدن و مبارزه با عوامل عفونی نقش دارد. با این‌وجود با افزایش سوخت‌وساز بدن، بالا بردن مصرف اکسیژن و زیاد شدن نیاز قلب و ریه به خونرسانی موجب احساس بی‌قراری می‌شود. این تغییرات در کودک سالم اختلالی ایجاد نمی‌کند. اما کودکانی که حال عمومی خوبی ندارند و مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای هستند، ممکن است تب اوضاع را وخیم‌تر کند. برای مثال پایین آوردن تب نمی‌تواند از رخ دادن تشنج همراه با تب جلوگیری کند. اما اگر روزی تب و تشنج رخ دهد، تب کودک را در همان نوبت کنترل می‌کنیم. زیرا شواهد نشان داده است که کمی احتمال عود تشنج در همان نوبت را کم می‌کند. 

در چه مواردی از شیاف استامینوفن در نوزادان استفاده می‌شود؟

شیاف شکلی از دارو است که به صورت جامد وجود دارد. پس از ورود شیاف به مقعد، در اثر گرمای بدن ذوب شده و به علت گردش خون بالای مقعد سریعا جذب می‌شود. استامینوفن دارویی است که به صورت قرص، شربت و شیاف وجود دارد و درد و تب را کاهش می‌دهد. استامینوفن در نوزادان در مواردی استفاده می‌شود که کودک بی‌حال است و تب با روش‌های طبیعی مثل حمام ولرم یا گذاشتن دستمال خیس روی پیشانی برطرف نشده باشد.

شیاف استامینوفن در نوزادان توسط پزشک و در موارد زیر نسخه می‌شود: 

  • به علت استفراغ مداوم شکل خوراکی دارو قابل مصرف نباشد. 
  • اگر تب به داروی خوراکی جواب ندهد.
  • کودک از مصرف شربت امتناع می‌کند.

روش استفاده از شیاف استامینوفن در نوزادان

  • استفاده از شیاف باید توسط کادر درمان و ترجیحا پزشک آموزش داده شود. اگر از نحو استفاده از آن اطلاع ندارید لطفا از پزشک برای آموزش کمک بگیرید.
  • برای استفاده از شیاف استامینوفن در نوزادان، ابتدا دست‌های خود را بشویید و دستکش یک‌بار مصرف یا لاتکس تمیز بپوشید.
  • نوزاد را به پشت یا پهلو بخوابانید. در صورت خواباندن نوزاد به پهلو، پای بالایی را داخل شکمش جمع کنید. اگر او را به پشت می‌خوابانید، پاهایش را اندکی باز کنید تا به مقعد دسترسی داشته باشید.
  • شیاف را از بستۀ خود خارج کنید. سر شیاف را روی مقعد قرار دهید و به آرامی آن را به داخل فشار دهید تا به طور کامل داخل روده قرار گیرد. 
  • دو طرف باسن کودک را به مدت 30 تا 60 ثانیه مقداری به هم فشار دهید تا شیاف کامل به داخل برود و بیرون نیاید.
  • بهتر است کودک چند دقیقه به حالت خوابیده باقی بماند تا جذب شیاف بهتر انجام شود. 
  • کودک تا یک ساعت نباید دفع مدفوع داشته باشد. زیرا محتویات شیاف با مدفوع از بدن دفع می-شود. اگر کودک شما اسهال دارد شیاف گزینۀ خوبی برای درمان تب او نیست. اگر نیم تا یک ساعت بعد از استفاده از شیاف کودک دفع مدفوع داشت، مجدد یک شیاف دیگر استفاده کنید.

شیاف استامینوفن برای کودکان هر چند ساعت یک بار استفاده شود؟

  • توجه کنید که دوز مصرفی، شکل و مقدار استامینوفن باید توسط پزشک تجویز شود و مصرف بیش‌ازحد آن می‌تواند خطرناک باشد. 
  • شیاف‌ استامینوفن در نوزادان معمولا در دوز 125 میلی‌گرم در بسته‌های ده تایی وجود دارد. شیاف استامینوفن 125 برای کودکان می‌تواند هر چهار ساعت یک‌بار تکرار ‌شود. مقدار مصرفی آن در هر دوز به وزن کودک بستگی دارد. معمولا به ازای هر ده کیلوگرم وزن نوزاد یک شیاف 125 میلی‌گرم تجویز می‌شود. مثلا اگر کودک بیست کیلوگرم وزن دارد، هر چهار ساعت، دو عدد شیاف 125 استفاده می‌شود.
  • زمان جذب شیاف استامینوفن در نوزادان، معمولا یک ساعت پس از استفاده است. اما اوج اثر استامینوفن بین سه تا چهار ساعت بعد دیده می‌شود. 
  • تا سه روز پس از مصرف شیاف استامینوفن در نوزادان تب کاهش می‌یابد. در صورتی که بعد از مصرف دارو تب و علائم کم نشد یا علائم جدیدی مثل سفتی گردن، خواب‌آلودگی، بی‌حالی، دانه‌های قرمز روی پوست، کاهش اشتها و کاهش فعالیت در نوزاد ایجاد شد به پزشک مراجعه کنید تا در صورت نیاز دارو را تعویض کند و بررسی‌های لازم را انجام دهد.
  • در صورتی که یک دوز از دارو را فراموش کردید، همان موقع دارو را استفاده کنید و دوباره زمان‌بندی مصرف دارو را تنظیم کنید. اما اگر نزدیک به دوز بعدی بودید، نیازی به انجام این کار نیست و سر ساعت دوز بعدی را استفاده کنید. اما اگر کودکتان در زمان فرارسیدن دوز بعدی دارو خواب بود نیازی نیست او را بیدار کنید. بعد از بیدار شدن نوزاد دوز بعدی را مصرف کنید. 
  • دارو را به مقداری که پزشک تجویز کرده مصرف کنید. اما اگر قبل از پایان دوز کامل دارو علائم کاملا برطرف شد، برای قطع دارو با پزشک مشورت کنید. در صورت تهیه بدون نسخه دارو، بیشتر از سه روز مصرف نکنید.

عوارض جانبی شیاف استامینوفن در نوزادان

  • این دارو معمولا عارضۀ خاصی ایجاد نمی‌کند و جای نگرانی ندارد. با توجه به خطرات احتمالی تب برای کودکان، دارو را تا رفع تب کودک قطع نکنید.
  • به ندرت ممکن است عوارض حساسیت به دارو در نوزاد رخ دهد. این علائم شامل راش پوستی، خارش، تورم زبان و گلو، گیجی، مشکل در تنفس یعنی شوک آنافیلاکسی هستند. در صورتی که هر کدام از علائم را دیدید، سریع به مراکز درمانی مراجعه کنید. 
  • اگر کودک سابقۀ حساسیت به استامینوفن یا دارو یا مادۀ خاصی دارد به پزشک اطلاع دهید.
  • در کودکان کوچک‌تر 12 سال، حداکثر دوز شیاف استامینوفن 20-15 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن کودک است که هر 6-4 ساعت می‌توان داد. البته از پنج نوبت در 24 ساعت بیشتر تجویز نشود. در اثر مصرف بیش‌از‌حد دارو مسمومیت با استامینوفن ایجاد می‌شود. علائم مسمومیت با دارو شامل خستگی زیاد، بی‌اشتهایی، مشکلات تنفسی، تهوع، استفراغ، تعریق، دل درد شدید، زرد شدن چشم و پوست، تیره شدن ادرار و کاهش هوشیاری است. در صورت مشاهدۀ علائم ذکر شده به پزشک مراجعه کنید. 
  • توجه داشته باشید که استفاده از شیاف استامینوفن در نوزادان به تنهایی کفایت می‌کند. پس به‌صورت خودسرانه همراه با استامینوفن از داروهای کاهندۀ تب مثل ایبوپروفن استفاده نکنید. استفادۀ هم‌زمان این دو دارو بدون نظر پزشک، خطر مسمومیت دارویی و آسیب به کلیه را بالا می‌برد.
  • اگر مجبور به استفاده هم‌زمان از داروی دیگری مثل ایبوپروفن بشوید، بهتر است بین مصرف دو دارو حداقل 4 ساعت فاصله باشد. همچنین توجه کنید که داروی ایبوپروفن برخلاف شیاف استامینوفن برای نوزاد 6 ماهه و کمتر استفاده نمی‌شود.
  • از مصرف همزمان استامینوفن و داروهای سرماخوردگی به‌منظور درمان سرماخوردگی کودکان خودداری کنید. چون این داروها هم حاوی استامینوفن هستند.
  • شیاف استامینوفن فقط برای استعمال در مقعد کاربرد دارد. اگر کودک به اشتباه شیاف را خورد، به مراکز درمانی مراجعه کنید. مراقب انسداد راه تنفسی او باشید.
  • در صورتی که بستۀ شیاف آسیب دیده بود یا تاریخ انقضاء آن تمام شده بود، از شیاف استفاده نکنید.
  • شیاف باید در دمای اتاق و کمتر از 37 درجه سانتی‌گراد و ترجیحا در یخچال نگهداری شود. نگهداری آن در دمای بالا یا در محیط‌هایی مثل سرویس بهداشتی ممکن است از اثر دارو بکاهد یا آن را آلوده کند.
  • دقت کنید که شیاف استامینوفن برای کودکان بالای سه ماه استفاده می‌شود. فقط در صورت دستور پزشک می‌توان آن را برای کودکان زیر سه ماه استفاده کرد.

دیکلوفناک جایگزین استامینوفن

شیاف استامینوفن در نوزادان خط اول درمان است. حال ممکن است با این شیاف تب نوزاد کاهش نیابد یا نوزاد به استامینوفن حساسیت داشته باشد. در این موارد پزشک برای کودک شما شیاف دیکلوفناک تجویز می‌کند. این دارو در سه دوز 12.5 ، 25 و 50 میلی‌گرم وجود دارد. دوز مورد نیاز باید توسط پزشک تجویز شود. معمولا از شیاف دیکلوفناک دو بار در روز استفاده می‌شود. این‌دارو برای تب‌های بالاتر استفاده می‌شود و استفادۀ سرخود از آن خطرناک است. استفاده شیاف دیکلوفناک در کودکان کمتر از یک سال ممنوع است. 

در پایان متذکر می‌شویم که نوزادان و کودکان به دلیل تفاوت‌های اساسی با بزرگسالان حساسیت بیشتری در برابر مشکلات و بیماری‌ها دارند. در صورت بروز هر علامت غیرعادی قبل از هر کاری با پزشک مشورت کنید و دارویی را بدون نسخه به کودک ندهید.