شربت تب‌بر کودکان | انواع شربت‌های تب‌بر مخصوص کودک

شهریور ۹۹ | زمان مطالعه : ۹ دقیقه
شربت تب‌بر کودکان

تب در کودکان زیر دو سال یکی از علائمی است که در طی عفونت‌ها و سرماخوردگی بروز می‌کند. برای درمان سرماخوردگی کودکان باید علائم بیماری مانند تب را کاهش داد. استامینوفن و ایبوپروفن از شربت‌های تب بر قوی برای کودکان هستند. در این مقاله، نحوه مصرف شربت ایبوپروفن در کودکان و مقدار مصرف و عوارض شربت تب‌بر در کودکان را می‌آموزیم. درباره شیاف تب بر در کودکان مانند شیاف استامینوفن در مقاله دیگری صحبت شده است.

شربت تب بر برای کودکان چگونه تب را کاهش می‌دهد؟

قبل از مطالعه ادامه مقاله شربت تب‌بر در کودکان، توجه کنید!

  1. به‌هیچ عنوان به کودک زیر یک ماه (نوزاد) هیچ‌گونه شربتی ندهید. 
  2. دوز دارو‌هایی که در ادامه آورده می‌شوند باید با نظر پزشک باشد و هرگز خودسرانه به کودک دارویی ندهید؛ هرچند که فروش آنها در دارو‌خانه‌ها آزاد است.
  3. سواد پزشک‌تان را با میزان دارو‌یی که تجویز می‌کند، نسنجید و به دارو‌های تجویزی وی اعتماد کنید.
  4. مطالبی که در آینده مطالعه می‌کنید، صرفا جهت افزایش آگهی بوده و توصیه‌های پزشک بهترین گزینه درمانی است. 

تب یکی از علائمی است که در طی سرماخوردگی و خصوصاً در کودکان زیر دو سال بروز می‌یابد. درجه حرارت بدن در طول شبانه روز بین ۳۶ تا ۳۷.۵ درجه سانتی‌گراد متغیر است. افزایش درجه حرارت بدن از ۳۷.۵ درجه به بالا را تب می-نامند.

مرکز تنظیم دمای بدن، غده هیپوتالاموس در مغز است. در طی مبارزه دستگاه ایمنی بدن با ویروس سرماخوردگی به دلیل آزادسازی مواد التهابی، تغییراتی در تنظیم دمای بدن توسط هیپوتالاموس ایجاد می‌شود. این تغییرات نهایتا باعث ایجاد تب می‌شوند. شربت تب ‌بر برای کودکان با کاهش تولید مواد التهابی، از تاثیر آن‌ها بر هیپوتالاموس کاسته و تب را برطرف می‌کنند. رایج‌ترین و پرکاربردترین دارو‌های تب‌بر کودکان شامل شربت استامینوفن و شربت ایبوپروفن هستند. البته شربت تب ‌بر کودکان خصوصاً ایبوبروفن دارای خاصیت ضددردی (مسکن) نیز هست.

توجه: آسپرین یکی از دارو‌های تب‌بر و مسکن است؛ مصرف آسپرین در کودکان زیر 12 سال، مگر در موارد خاصی مانند بیماری‌های روماتولوژیک و به تشخیص پزشک متخصص، ممنوع است. آسپرین خطر سندرم رِی (Reye's syndrome ) در کودکان را افزایش می‌دهد. این سندرم می‌تواند اثرات بسیار خطر‌ناکی بر کبد و مغز کودک داشته باشد.

شربت تب‌بر برای کودکان

شربت ایبوپروفن در کودکان ( Ibuprofen)

ایبوپروفن یک شربت تب‌بر در کودکان است که خاصیت ضد التهابی دارد. این دارو به شکل سوسپانسیون تهیه می‌شود. سوسپانسیون به شکل مایع است اما یک مخلوط ناهمگن و غیر شفاف است؛ اما اغلب به اشتباه با نام شربت ایبوپروفن یاد می‌شود. شربت ایبوپروفن تحت عنوان شربت ایبوکسیر (Ibuxir)، شربت ایبوکیم (Ibukim)، شربت پروویل (Pruvil) و شربت ادویل (Advil) نیز شناخته می‌شود.

مکانیسم اثر: شربت ایبوبروفن برای کودکان احتمالاً با مهار یک آنزیم به اسم سیکلواکسیژناز باعث کاهش مواد التهابی در طی سرماخوردگی می‌شود؛ پس هیپوتالاموس کمتر تحریک می‌شود. از این راه تب را کاهش می‌دهد و باعث تسکین درد نیز می‌شود. شربت ایبوبروفن کودکان یکی از بهترین‌ها میان شربت تب‌بر در کودکان است.

موارد مصرف شربت ایبوبروفن برای کودکان: کاربرد شربت ایبوبروفن در کودکان بیشتر محدود به تب‌بر بودن آن است. اما به طور کلی دارای خاصیت ضددرد و تسکین‌دهنده بوده و در موارد بسیاری کاربرد دارد:

  • تسکین درد و التهاب روماتیسمی
  • اختلالات عضلانی- اسکلتی
  • دردهای بعد از عمل جراحی

نحوه مصرف شربت ایبوپروفن در کودکان

تاثیرگذاری مصرف شربت ایبوپروفن در کودکان زیر شش سال به اثبات نرسیده است و توصیه نمی‌شود.

در کودکان شش ماه تا 12 سال؛ برای کاهش تب در کودکان از سوسپانسیون خوراکی ایبوپروفن (اصطلاحا شربت ایبوپروفن) می‌توان استفاده کرد. به این ترتیب که: پنج میلی‌گرم به ازای هرکیلوگرم وزن کودک محاسبه شود. شربت ایبوپروفن کودکان هر شش تا هشت ساعت مصرف گردد.

در کودکان شش ماه تا 12 سال؛ در صورتی که تب بیشتر از 39 درجه باشد؛ 10 میلی‌گرم به ازای هرکیلوگرم وزن کودک محاسبه شود، هر شش تا هشت ساعت مصرف گردد.

 حداکثر دوز روزانه ایبوپروفن برای کودکان 40 میلی‌گرم به ازای هرکیلوگرم وزن کودک است. پس شما نمی‌توانید مداوم هر چند ساعت از شربت ایبوپروفن چند سی سی به کودک تبدار خود بدهید.

در ارتباط با نحوه مصرف شربت ایبوپروفن در کودکان می‌توان گفت که مصرف دارو همراه با غذا یا شیر، باعث کاهش عوارض گوارشی می‌‌شود.

مقدار مصرف شربت ایبوپروفن در کودکان به سی سی

مقدار مصرف ایبوپروفن در کودکان به سی سی بر اساس دوز شربت محاسبه می‌شود. باید روی جلد دارو را بخوانید. در ایران احتمالا شما شربت ایبوپروفن 100 را خریداری کرده‌اید. یعنی در هر پنج میلی‌لیتر از این شربت(میلی لیتر همان سی سی است)، حدود 100 میلی گرم ایبوپروفن وجود دارد حالا باید بر اساس تقسیم‌بندی‌های بالا میزان مناسب و کافی شربت بر اساس شدت تب و سن کودک محاسبه شود.

فرض می‌کنیم کودک یک ساله شما، 10 کیلو وزن دارد و دچار تب خفیف شده است. به ازای هر کیلوگرم از وزن کودک، باید پنج میلی‌گرم شربت بدهید. پس 5 در 10 ضرب می‌شود. اینگونه محاسبه می‌کنید: 5*10=50 

شما باید از شربت ایبوپروفن هر چند ساعت، 50 میلی گرم به او بدهید. اما مقدار مصرف شربت ایبوپروفن در کودکان به سی سی را چگونه حساب کنم؟ گفتیم که روی شربتی که خریده‌اید را بخوانید. نوشته 100 میلی‌گرم ایبوپروفن در هر پنج میلی‌لیتر از شربت. خب شما حساب کردید که به 50 میلی‌گرم نیاز دارید. در پنج میلی لیتر از شربت 100 میلی‌گرم وجود دارد. پس باید تناسب ببندید. 100 میلی گرم در پنج میلی لیتر، 50 میلی گرم در چند میلی لیتر (همان سی سی)؟ می‌شود 5/2 سی سی. اینجا محاسبه آسان است اما ممکن است تناسب کمی سخت‌تر باشد. لطفا به مقادیر تجویز شده در اینترنت به قاشق و سی سی بدون در نظر گرفتن وزن کودک عمل نکنید. 

تنظیم دوز دارو بر اساس وزن و سن کودک بر عهده پزشک است؛ صرفا بر اساس اطلاعات گفته‌ شده در بالا و یا اطلاعات موجود در بروشور شربت ایبوپروفن نمی‌توان از آن استفاده کرد. ممکن است مقدار را کمتر حساب کنید که تب کنترل نمی‌شود. اگر هم زیاد مصرف شود، عوارض دارو در انتظار کودک شما است.

عوارض شربت ایبوپروفن در کودکان: سردرد، سرگیجه، توهم، خستگی، تهوع، استفراغ و درد شکمی از عوارض جانبی احتمالی این شربت تب ‌بر برای کودکان است.

مقدار مصرف شربت ایبوپروفن در کودکان

هر سی سی یعنی چقدر؟

سعی کنید تا جایی که امکان دارد از سرنگ ( که سوزن آن را به روشی ایمن دور انداخته‌اید.) و یا پیمانه همراه شربت برای مصرف آن استفاده کنید. موارد زیر برای مواقعی است که شما پیمانه دقیقی برای مصرف شربت به ‌سی‌سی ‌همراه ندارید؛ مصرف دقیق‌تر دارو از نظر ساعت و حجم در میزان تاثیر‌گذاری آن بسیار موثر است.

  • یک سی‌سی معادل یک میلی‌لیتر است.
  • یک قاشق چای‌خوری معادل تقریباً پنج سی‌سی است.
  • یک قاشق غذا‌خوری معادل تقریبا ً15 سی‌سی است.
  • یک سی‌سی معادل 20 قطره از قطره‌چکان استاندارد است. 

نکته: موارد فوق یک معیار کلی است و ممکن است با توجه به اندازه قاشق یا قطره‌چکان معادلی متفاوت داشته باشد.

موارد منع مصرف ایبوپروفن در کودکان

  • استفاده از هر گونه داروی ضدسرفه و شربت سرماخوردگی کودکان، بدون نسخه و تجویز پزشک در کودکان زیر دو سال ممنوع است. در بیشتر منابع، مصرف شربت ایبوبروفن را برای کودکان زیر 12 سال بدون نسخه پزشک توصیه نمی‌کنند. پس لطفا به صورت خودسرانه، شربت ایبوپروفن برای کودک دو ماهه خود تجویز نکنید.
  • مصرف شربت ایبوپروفن برای نوزاد، بدون نسخه و تجویز پزشک ممنوع است.
  • اگر کودک شما قبلا به این دارو یا داروی ضد‌التهاب دیگری حساسیت نشان داده است؛ حتما قبل از تجویز و مصرف دارو در این باره به پزشک او اطلاع دهید.
  • از مصرف همزمان شربت ایبوپروفن با انواد دیگر شربت تب بر برای کودکان مانند استامینوفن پرهیز کنید. 

شربت استامینوفن در کودکان

انواع شربت استامینوفن برای کودکان یکی از شایع‌ترین و ایمن‌ترین‌ها در بین انواع شربت‌ تب بر برای کودکان است. از موارد مصرف شربت استامینوفن کودکان می‌توان به تب ناشی از سرماخوردگی، تب و عفونت گوش کودک و قبل و بعد تزریق واکسن اشاره کرد. استامینوفن علاوه بر کاهش تب، از درد کودک هم می‌کاهد. شربت استامینوفن کودکان به نام‌های شربت کوریزان کودکان درد و تب، پاراکید، تایلوفن و ساسفن وجود دارد.

استامینوفن برای اطفال به شکل شربت، قطره خوراکی، قرص و به شکل مصرف شیاف استامینوفن وجود دارد. درباره دوز شیاف استامینوفن در مقاله دیگری صحبت شده است. تفاوت قطره و شربت استامینوفن در میزان دوز تجویز شده است. از نظر دارویی هیچ یک برتری بر دیگر ندارد. اما بالاخره برای کودک شما قطره استامینوفن بهتره یا شربت؟ معمولا برای کودکان زیر دو سال قطره و برای کودکان بزرگتر از دو سال شربت تجویز می‌شود. زیرا مصرف قطره در نوزادان و کودکان کم‌سن راحت‌تر است. شیردادن بعد از قطره استامینوفن بلامانع است.

میزان مصرف استامینوفن در کودکان

دوز شربت استامینوفن در کودکان بر اساس وزن و سن کودک محاسبه می‌شود. معمولا شربت‌های استامینوفن 120 میلی‌گرم در هر پنج میلی‌لیتر هستند. برای محاسبه دوز شربت استامینوفن بر اساس وزن و سن ابتدا به میزان مورد نیاز دارو بر‌حسب میلی‌گرم مورد نیاز است:

  • برای شش ماه تا دو سال، معمولا از قطره استامینوفن استفاده می‌شود. در مقاله دیگری به‌تفضیل در این باره بحث خواهد شد؛ اگر‌چه مطالبی که در ادامه می‌آیند برای مصرف شربت در هر سنی کاربرد دارند.
  • کودک دو شش ساله؛ 10 تا 15 میلی‌گرم به ازای هر کیلو‌گرم وزن کودک، هر چهار تا شش ساعت.
  • بهتر است 10 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن کودک هر چهار ساعت و یا هر شش ساعت 15 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن کودک از دارو مصرف شود.
  • توجه داشته باشید که میزان داروی دریافتی کودک بیش‌تر از 6/2 گرم در یک روز نشود. (یعنی حدودا 100 سی سی شربت در روز)

مقدار مصرف شربت استامینوفن در کودکان به سی‌سی

در محاسبه میزان مصرف شربت تب‌بر در کودکان دو مسئله را باید حل کنید. از آنجایی که ممکن است اشتباه کنید، بخاطر کودک‌تان هم که شده با پزشک مشورت کنید.

ابتدا داروی مورد نیاز مناسب وزن کودک‌تان را بر حسب میلی‌گرم محاسبه کنید.

سپس با توجه به این‌که 120 میلی‌گرم دارو در پنج میلی‌لیتر شربت استامینوفن وجود دارد، میزان شربت استامینوفن را براساس میلی‌لیتر یا سی‌سی محاسبه کنید.

برای درک بهتر مسئله، بیایید با یک مثال به توضیح بیشتر بپردازیم، فرض کنید کودک شما 10 کیلو‌گرم وزن دارد:

  • اگر میزان دارویی که باید هر شش ساعت دریافت کند، 15 میلی‌گرم به‌ازای هر کیلو‌گرم باشد؛ بر اساس وزن کودک هر چهار ساعت باید 150 میلی‌گرم دارو دریافت کند.
  • حال 120 میلی‌گرم دارو در هر پنج میلی‌لیتر شربت استامینوفن وجود دارد؛ برای بدست آوردن 150 میلی‌گرم کافی است از یک تناسب ساده استفاده کنید. جواب تناسب تقریبا برابر 25/6 سی‌سی است. 

نکته کاربردی: برخی متخصصان کودک جهت تسهیل محاسبه دوز مناسب استامینوفن، می‌گویند که به ازای هر 10 کیلو-گرم وزن کودک باید هر شش ساعت، 25/6 سی‌سی شربت استامینوفن به کودک داده شود.