حساسیت فصلی در بارداری | علائم، علت‌ها و روش‌های تسکین
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
وقتی باردار هستید و درباره مصرف دارو نگرانید، عطسه‌های پی‌درپی و خارش چشم می‌توانند بیشتر از همیشه کلافه‌کننده باشند. حساسیت فصلی در بارداری زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن به مواد حساسیت‌زایی مانند گرده درختان و گیاهان واکنش نشان می‌دهد. این واکنش با آزاد شدن موادی مانند هیستامین، علائمی مثل آبریزش و گرفتگی بینی، عطسه و ریزش اشک ایجاد می‌کند. البته هر گرفتگی بینی در این دوران نشانه آلرژی نیست و ممکن است به تغییرات بارداری مربوط باشد. در این مقاله از مجله سلامت گهواره، درباره علائم حساسیت فصلی، تفاوت آن با مشکلات مشابه و نحوه درمان در بارداری بیشتر صحبت می‌کنیم تا برای تسکین ناراحتی‌هایتان با آگاهی بیشتری تصمیم بگیرید.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- حساسیت فصلی در بارداری چیست؟
- آیا بارداری می‌تواند باعث ایجاد یا تشدید آلرژی فصلی شود؟
- علائم حساسیت فصلی در بارداری چیست؟
- علت آلرژی فصلی در بارداری چیست؟
- تفاوت حساسیت فصلی با سرماخوردگی در بارداری چیست؟
- تفاوت آلرژی فصلی با رینیت بارداری چیست؟
- آیا آلرژی در بارداری خطرناک است؟
- حساسیت فصلی در سه ماهه اول بارداری
- حساسیت فصلی در سه ماهه دوم و سوم بارداری
- درمان حساسیت فصلی در بارداری چگونه است؟
- برای حساسیت فصلی در بارداری چه دارویی می‌توان مصرف کرد؟
- آیا استفاده از دمنوش‌ها و داروهای گیاهی برای آلرژی در بارداری مجاز است؟
- چگونه از تشدید حساسیت فصلی در بارداری پیشگیری کنیم؟
- حساسیت فصلی در بارداری چقدر طول می‌کشد؟
- چه زمانی برای حساسیت فصلی در بارداری باید به پزشک مراجعه کنیم؟
- حساسیت فصلی در بارداری را با خیال آسوده‌تر مدیریت کنید
- منابع
حساسیت فصلی در بارداری چیست؟
حساسیت فصلی در بارداری، واکنش سیستم ایمنی بدن به مواد حساسیت‌زای فصلی مانند گرده گیاهان است. ممکن است پیش از بارداری هم آن را تجربه کرده باشید یا نخستین بار در این دوران متوجه آن شوید. این حساسیت معمولا قابل‌کنترل است. بنابراین اگر آسایش شما را مختل کرده، پزشک می‌تواند برای انتخاب راه‌های تسکین مناسب در بارداری کمکتان کند.
آیا بارداری می‌تواند باعث ایجاد یا تشدید آلرژی فصلی شود؟
بارداری ممکن است حساسیت فصلی قبلی شما را تشدید کند. البته در برخی مادران علائم تغییری نمی‌کنند یا حتی کمتر می‌شوند. آلرژی می‌تواند اولین‌بار در این دوران ظاهر شود، اما این به‌معنای آن نیست که بارداری علت ایجاد آن است. همچنین، تغییرات هورمونی می‌توانند بدون وجود آلرژی باعث گرفتگی بینی شوند. اگر تشخیص این تفاوت برایتان دشوار است، حتما به پزشک مراجعه کنید تا علت آن را تشخیص دهد.
علائم حساسیت فصلی در بارداری چیست؟
حساسیت فصلی در بارداری می‌تواند با علائم زیر همراه باشد. البته ممکن است شما فقط بعضی از آن‌ها را تجربه کنید:
- عطسه و آبریزش بینی
- گرفتگی بینی و خارش گلو
- خارش، قرمزی و اشک‌ریزش چشم
- سرفه و ترشحات پشت حلق
- خارش بینی و سقف دهان
علت آلرژی فصلی در بارداری چیست؟
حساسیت فصلی زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی به موادی مانند گرده گیاهان واکنش نشان می‌دهد و با آزاد شدن هیستامین، علائم آلرژی ایجاد می‌شوند. با این وجود هر گرفتگی یا آبریزش بینی در بارداری منشا آلرژیک ندارد. شناخت این تفاوت به انتخاب درمان مناسب کمک می‌کند.
گرده گیاهان و درختان
گرده درختان، چمن‌ها و علف‌های هرز از محرک‌های اصلی حساسیت فصلی هستند. اگر به این گرده‌ها حساس باشید، تماس با آن‌ها می‌تواند علائم را فعال کند. میزان مواجهه شما با گرده‌های موجود در هوا، در بروز ناراحتی نقش دارد.
تغییرات سیستم ایمنی و هورمون‌ها در بارداری
در آلرژی، سیستم ایمنی به مواد حساسیت‌زا واکنش نشان می‌دهد. اما نباید تغییرات هورمونی بارداری را مستقیما علت حساسیت فصلی بدانیم. این تغییرات می‌توانند باعث رینیت غیرآلرژیک و گرفتگی بینی شوند. بنابراین ممکن است ناراحتی شما شبیه آلرژی باشد، بدون اینکه واقعا آلرژی داشته باشید.
نقش سابقه آلرژی و عوامل محیطی
اگر پیش از بارداری حساسیت فصلی داشته‌اید، تماس دوباره با محرک‌ها می‌تواند همچنان علائمتان را فعال کند. گرده‌های بیرون ممکن است وارد خانه شوند. همچنین، محرک‌هایی مانند دود سیگار و عطر می‌توانند بینی را تحریک کنند، بدون اینکه خودشان عامل آلرژی فصلی باشند.
تفاوت حساسیت فصلی با سرماخوردگی در بارداری چیست؟
حساسیت فصلی معمولا با عطسه، خارش بینی و چشم و آبریزش شفاف همراه است و تب ایجاد نمی‌کند. سرماخوردگی منشا ویروسی دارد و معمولا با گلودرد، بدن‌درد یا تب همراه است. از سوی دیگر، علائم سرماخوردگی معمولا طی چند روز تا دو هفته بهتر می‌شوند، اما حساسیت در صورت ادامه تماس با محرک همچنان باقی می‌ماند.
تفاوت آلرژی فصلی با رینیت بارداری چیست؟
حساسیت فصلی واکنش بدن به موادی مانند گرده گیاهان است. اما رینیت بارداری به گرفتگی بینی مرتبط با تغییرات دوران بارداری، بدون وجود آلرژی یا عفونت گفته می‌شود. در این حالت، تغییرات هورمونی می‌توانند نقش داشته باشند و خارش چشم معمولا رخ نمی‌دهد. این گرفتگی معمولا پس از زایمان برطرف می‌شود.
آیا آلرژی در بارداری خطرناک است؟
حساسیت فصلی خفیف معمولا بیشتر باعث ناراحتی و اختلال در آسایش شما می‌شود و اغلب قابل‌کنترل است. بااین‌حال، اگر همراه با آسم یا مشکلات تنفسی باشد، به بررسی دقیق‌تری نیاز دارد. انتخاب دارو هم اهمیت دارد. همه داروهای ضدحساسیت برای مصرف خودسرانه در بارداری مناسب نیستند.
آیا حساسیت فصلی به جنین آسیب می‌رساند؟
حساسیت فصلی خفیف معمولا به جنین آسیب نمی‌رساند و شواهد موجود، ارتباطی میان رینیت آلرژیک و ناهنجاری‌های مادرزادی نشان نداده‌اند. ناراحتی ناشی از علائم، بیشتر متوجه خود شماست و لزوما به‌معنای به‌خطر‌افتادن سلامت یا رشد جنین نیست.
آیا آلرژی فصلی باعث سقط جنین یا زایمان زودرس می‌شود؟
ارتباط مستقیمی میان حساسیت فصلی و سقط جنین یا زایمان زودرس ثابت نشده است. بنابراین عطسه و آبریزش ناشی از آلرژی، به‌تنهایی دلیلی برای نگرانی درباره این عوارض نیستند. اما اگر هم‌زمان به آسم مبتلا هستید، کنترل آن اهمیت دارد. آسم کنترل‌نشده احتمال زایمان زودرس را افزایش می‌دهد. بنابراین داروهای آسم را در این دوران قطع نکنید.
به نقل از nhs
اگر مصرف دارو را قطع کنید، علائم شما ممکن است بدتر شود. این می‌تواند سلامت شما را به خطر بیندازد و خطر کم وزنی نوزاد هنگام تولد را افزایش دهد.
Your symptoms may get worse if you stop taking your medicine. This can pose a risk for your own health and increase the risk of your baby having a low birthweight.
حساسیت فصلی در سه ماهه اول بارداری
شدت علائم آلرژی فصلی در بارداری در همه مادران یکسان نیست و نمی‌توان صرفا به‌دلیل شروع بارداری، انتظار حساسیت شدیدتری داشت. داشتن نشانه‌ها هم در این دوران به‌تنهایی بیانگر خطر برای جنین نیست.
حساسیت فصلی در سه ماهه دوم و سوم بارداری
در سه‌ماهه دوم و سوم، شدت حساسیت همچنان به تماس با محرک‌ها بستگی دارد و لزوما با پیشرفت بارداری بیشتر نمی‌شود. گرفتگی بینی ممکن است با رینیت بارداری هم‌زمان شود و خواب شبانه را مختل کند. خارش چشم و عطسه‌های مکرر بیشتر به دلیل آلرژی رخ می‌دهند. اما خس‌خس یا تنگی نفس را نباید علامت معمول حساسیت فصلی در بارداری دانست.
درمان حساسیت فصلی در بارداری چگونه است؟
درمان حساسیت فصلی در بارداری با هدف کاهش ناراحتی شما و حفظ سلامت مادر و جنین انجام می‌شود. معمولا ابتدا روش‌های غیردارویی پیشنهاد می‌شوند. اگر علائم همچنان خواب یا فعالیت‌های روزانه‌تان را مختل کنند، پزشک درمان مناسب را انتخاب می‌کند. لازم نیست علائم آزاردهنده را تحمل کنید، اما مصرف دارو، حتی انواع بدون نسخه آن باید حتما با مشورت پزشک باشد.
درمان خانگی حساسیت فصلی در بارداری
مراقبت‌های خانگی تماس با عوامل حساسیت‌زا را کمتر کرده و به تسکین علائم کمک می‌کنند. این روش‌ها آلرژی را از بین نمی‌برند، اما ممکن است برای کنترل ناراحتی‌های خفیف کافی باشند:
- شست‌وشوی بینی با محلول سالین: این محلول به پاک‌شدن گرده‌ها و ترشحات از بینی کمک می‌کند. می‌توانید از سالین آماده استفاده کنید. برای تهیه محلول با پودر مخصوص شست‌وشو، فقط آب استریل، مقطر یا جوشانده و خنک‌شده به کار ببرید و از آب مستقیم شیر استفاده نکنید.
- کاهش تماس با گرده گیاهان و عوامل حساسیت‌زا: در روزهای پرگرده و بادخیز، حضور در فضای باز را محدود کنید. پس از بازگشت، لباس‌هایتان را عوض کنید و دوش بگیرید. خشک‌کردن لباس‌ها در فضای بیرون هم می‌تواند گرده‌ها را به خانه بیاورد.
- استفاده از دستگاه تصفیه هوا و کنترل آلودگی محیط: دستگاه دارای فیلتر HEPA، به‌ویژه در اتاق‌خواب به کاهش ذرات حساسیت‌زای معلق کمک می‌کند. هنگام زیادبودن گرده‌ها پنجره‌ها را بسته نگه دارید و از دود سیگار، عطر تند و مواد محرک فاصله بگیرید.
- نوشیدن مایعات و کاهش تحریک گلو: نوشیدن آب کافی به رقیق‌تر ماندن ترشحات کمک می‌کند. اگر گلو بر اثر ترشحات پشت حلق تحریک شده، جرعه‌جرعه نوشیدن آب یا مایعات ولرم ناراحتی را کمتر می‌کند.
- استفاده از کمپرس سرد برای خارش چشم: پارچه‌ای تمیز و بدون پرز را با آب خنک مرطوب کنید، آب اضافی آن را بگیرید و به‌آرامی روی پلک‌های بسته بگذارید. این کار می‌تواند ناراحتی چشم را موقتا تسکین دهد.
برای حساسیت فصلی در بارداری چه دارویی می‌توان مصرف کرد؟
اگر مراقبت‌های خانگی برای کنترل علائم کافی نباشند، پزشک ممکن است انواع داروی ضد حساسیت مجاز مانند اسپری بینی یا قرص آنتی‌هیستامین تجویز کند. انتخاب دارو، مقدار و مدت مصرف باید با نظر پزشک باشد. حتی اگر دارو بدون نسخه در دسترس است یا پیش از بارداری آن را مصرف می‌کردید.
- قرص سیتریزین در بارداری: مصرف این قرص برای کاهش عطسه، آبریزش بینی و خارش چشم کاربرد دارد. داده‌های موجود درباره مصرف سیتریزین در بارداری اطمینان‌بخش هستند. این قرص نسبت به آنتی‌هیستامین‌های قدیمی خواب‌آوری کمتری دارد، اما ممکن است همچنان باعث خواب‌آلودگی شود.
- قرص لوراتادین در بارداری: لوراتادین معمولا خواب‌آلودگی کمی ایجاد می‌کند. مصرف لوراتادین در بارداری ایمن تشخیص داده شده است، با این وجود باید با نظر پزشک مصرف شود.
- مصرف کلرفنیرامین در بارداری: اگر پزشک استفاده از آنتی‌هیستامین خواب‌آور را مناسب بداند، کلرفنیرامین می‌تواند یکی از گزینه‌ها باشد. خواب‌آلودگی آن ممکن است تمرکز و هوشیاری شما را کاهش دهد؛ بنابراین هنگام مصرف این قرص از رانندگی یا کارهایی که به دقت نیاز دارند خودداری کنید.
- اسپری‌های کورتونی بینی مانند بودزوناید، فلوتیکازون و بکلومتازون: این داروها با کاهش التهاب داخل بینی، به کنترل گرفتگی، آبریزش و عطسه کمک می‌کنند. همچنین، عمدتا در محل اثر می‌گذارند و جذب عمومی کمتری دارند. به همین دلیل از گزینه‌های مناسب درمان در بارداری محسوب می‌شوند. نوع اسپری، مقدار و مدت استفاده باید با نظر پزشک مشخص شود.
- قطره چشمی سدیم کروموگلیکات: اگر خارش، قرمزی و ریزش اشک چشم آزاردهنده باشد، پزشک ممکن است این قطره ضدآلرژی را پیشنهاد کند. جذب آن در بدن کم است و در راهنماهای معتبر، یکی از گزینه‌های درمان موضعی در بارداری به شمار می‌رود.
آیا استفاده از دمنوش‌ها و داروهای گیاهی برای آلرژی در بارداری مجاز است؟
گیاهی بودن یک محصول به‌معنای بی‌خطر بودن آن در بارداری نیست. درباره اثربخشی و ایمنی دمنوش‌ها، مکمل‌ها و عصاره‌های گیاهی برای آلرژی اطلاعات کافی نداریم. بنابراین برای تسکین علائم، خودسرانه سراغ آن‌ها نروید. پیش از مصرف، نام گیاه و ترکیبات محصول را با پزشک مطرح کنید؛ حتی اگر محصول طبیعی معرفی شده باشد.
چگونه از تشدید حساسیت فصلی در بارداری پیشگیری کنیم؟
با کمترکردن تماس با گرده‌ها و محرک‌های محیطی، احتمال تشدید علائم حساسیت فصلی را کاهش دهید.
- در روزهای بادخیز و زمان‌هایی که میزان گرده هوا بالاست، کمتر در فضای باز بمانید.
- هنگام افزایش گرده‌ها، پنجره‌های خانه و خودرو را بسته نگه دارید.
- پس از بازگشت از بیرون، لباس‌هایتان را عوض کنید و برای پاک کردن گرده‌ها از پوست و مو دوش بگیرید.
- لباس‌ها و ملحفه‌ها را در فصل گرده‌افشانی بیرون از خانه خشک نکنید.
- در صورت امکان، از دستگاه تصفیه هوای دارای فیلتر HEPA در اتاق خواب استفاده کنید.
- از دود سیگار، عطرهای تند و مواد شوینده‌ای که بینی و گلویتان را تحریک می‌کنند فاصله بگیرید.
- به موقعیت‌هایی که علائمتان را بیشتر می‌کنند توجه کنید تا بتوانید تماس با محرک‌ها را محدود کنید.
حساسیت فصلی در بارداری چقدر طول می‌کشد؟
مدت حساسیت فصلی به نوع گرده و مدت تماس با آن بستگی دارد و ممکن است چند هفته یا چند ماه ادامه پیدا کند. برخلاف سرماخوردگی، زمان ثابتی برای پایان آن وجود ندارد. زایمان هم لزوما حساسیت را برطرف نمی‌کند.
چه زمانی برای حساسیت فصلی در بارداری باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر علائم حساسیت فصلی در بارداری خواب و زندگی روزمره‌تان را مختل کرده یا بهتر نمی‌شوید، به پزشک مراجعه کنید. در صورت ابتلا به علائم زیر حتما به پزشک مراجعه کنید:
- تنگی نفس، خس‌خس سینه و تشدید آسم
- تورم صورت، زبان یا گلو و علائم واکنش آلرژیک شدید
- علائم طولانی‌مدت یا مقاوم به درمان
- اختلال قابل‌توجه در خواب و فعالیت‌های روزانه
- بروز عوارض پس از مصرف داروی حساسیت
حساسیت فصلی در بارداری را با خیال آسوده‌تر مدیریت کنید
حساسیت فصلی در بارداری می‌تواند روزهای انتظار برای تولد نوزادتان را با عطسه، آبریزش و خارش چشم همراه کند. اما لازم نیست این ناراحتی‌ها را تحمل کنید. شناخت محرک‌ها، کاهش تماس با گرده‌ها و مراقبت‌های ساده مانند شست‌وشوی بینی با سالین می‌توانند کمک‌کننده باشند. اگر علائم ادامه داشتند، پزشک می‌تواند مناسب‌ترین درمان حساسیت در بارداری را انتخاب کند. داروها و فرآورده‌های گیاهی را خودسرانه مصرف نکنید و گرفتگی بینی را همیشه به آلرژی نسبت ندهید و در صورت تنگی نفس شدید یا تورم ناگهانی زبان و گلو حتما به پزشک مراجعه کنید.
منابع
سوالات متداول
ممکن است در معرض گرده‌ها قرار گرفته باشید یا گرفتگی بینی ناشی از تغییرات هورمونی بارداری، به علائم آلرژی اضافه شده باشد. شدت علائم در همه مادران یکسان نیست. پزشک می‌تواند علت تشدید را بررسی کند.
اگر آبریزش با خارش چشم و عطسه همراه است، احتمال آلرژی بیشتر می‌شود. گلودرد و بدن‌درد بیشتر به سرماخوردگی می‌خورند. برای اطمینان، با پزشک در مورد علائم خود صحبت کنید.
بله، برخی اسپری‌های بینی مانند بودزوناید و فلوتیکازون با نظر پزشک قابل‌استفاده هستند. اما همه اسپری‌ها مناسب نیستند. محصولی را بدون تجویز پزشک مصرف نکنید.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.