مهم‌ترین آزمایش‌های قبل از بارداری برای زنان

معمولا مادرانی که در آستانه اقدام برای باروری هستند، با این سوال روبرو می‌شوند که قبل از اقدام، کدام آزمایش‌ها را باید انجام دهند، چقدر زمان می‌برد و نتیجه آنها، چه تاثیری بر بارداری خواهد داشت.

آزمایش‌های همچون شمارش سلول‌های خون، قند ناشتا و آزمایش تیروئید از بررسی‌های پایه‌ای هستند که بانوان در آستانه بارداری باید آنها را انجام دهند. بعضی آزمایش‌ها هم به سابقه واکسن یا بیماری‌های خانوادگی بستگی دارند. دانستن کاربرد هر آزمایش کمک می‌کند نتیجه‌ای که نیاز به پیگیری دارد از بقیه مشخص شود.

در ادامه این مقاله از گهواره با ما همراه باشید تا به اتفاق هم، تمامی آزمایش‌هابی مهم قبل از بارداری را بررسی کنیم.

با نصب اپلیکیشن گهواره، چرخه قاعدگی خود را به‌دقت دنبال کنید و بهترین زمان برای اقدام به بارداری را بدانید. روزانه متناسب با مرحله چرخه‌تان، پیام‌های مشاوره تخصصی و توصیه‌های تغذیه‌ای دریافت کنید تا شانس باروری‌تان افزایش یابد.

قبل از بارداری چه آزمایش‌هایی لازم است؟

در راهنمای کشوری مراقبت پیش از بارداری، سه بررسی پایه پیش از بارداری آمده است. شمارش کامل سلول‌های خون (CBC) می‌تواند نشانه‌های کم‌خونی را مشخص کند. قند خون ناشتا (FBS) میزان قند خون را پس از چند ساعت ناشتایی نشان می‌دهد. آزمایش TSH مقدار هورمونی را می‌سنجد که به تنظیم کار تیروئید کمک می‌کند. همچنین بررسی ایمنی سرخجه و آزمایش هپاتیت B با توجه به سابقه واکسیناسیون و شرایط فرد مطرح می‌شوند.

وجود سابقه بیماری ارثی یا نتیجه غیرعادی غربالگری تالاسمی هم ممکن است به مشاوره ژنتیک و آزمایش تکمیلی نیاز داشته باشد. از این رو، ماما یا متخصص زنان و زایمان با مرور سوابق مادر مشخص خواهند کرد که کدام بررسی‌ها لازم‌ هستند.

اگر نیاز به اطلاع از جزئیات بیشتری در این رابطه دارید، ادامه مطلب را بخوانید.

با اپلیکیشن گهواره، سیکل پریودت رو دنبال کن تا شانس بارداریت رو بالا ببری.

نصب اپلیکیشن گهواره

فهرست آزمایش‌های قبل از بارداری برای زنان

هر آزمایشی در دوره قبل از بارداری، به پرسش مشخصی برای این اقدام پاسخ می‌دهد. برای مثال، اگر نتیجه تست CBC کم‌خونی را نشان دهد، بررسی علت مشخص می‌کند چه درمانی مناسب است.

در ادامه و در جدول زیر، تمامی آزمایش‌های مورد نیاز قبل از بارداری را آورده‌ایم:

لازم به ذکر است که بررسی گروه خونی، مثبت یا منفی بودن عامل Rh خون و آزمایش ادرار در فهرست بررسی‌های اولین ویزیت بارداری نیز آمده‌اند. همچنین بهتر است توجه داشته باشید که زمان درخواست آن‌ها پیش از بارداری می‌تواند با توجه به سوابق و نتایج قبلی فرق کند.

کدام نتایج آزمایش‌های قبل از بارداری ممکن است اقدام به حاملگی را عقب بیندازند؟

نیاز به تزریق واکسن سرخجه، احتمال ابتلا به دیابت کنترل‌نشده و اختلال تاییدشده تیروئید که هنوز درمان یا کنترل نشده است، می‌توانند زمان اقدام را تغییر دهند.

اگر واکسن سه‌گانه سرخک، اوریون و سرخجه (MMR) لازم باشد، باید پس از تزریق ۲۸ روز تا اقدام فاصله باشد.

راهنمای موسسه ملی سلامت و تعالی مراقبت بریتانیا (NICE) توصیه می‌کند اگر میزان شاخص HbA1c بالاتر از ۱۰ درصد باشد، اقدام به بارداری تا پایین آمدن این شاخص به تعویق بیفتد. آزمایش HbA1c، میانگین قند خون در حدود سه ماه گذشته را نشان می‌دهد. 

همچنین اگر وجود اختلال تیروئید در مادر تایید شود، زمان اقدام بر اساس نتیجه پیگیری و پس از بازبینی درمان تعیین می‌شود. 

توجه! وجود نتیجه غیرعادی قند ناشتا یا TSH به‌تنهایی برای تصمیم تعویق بارداری کافی نیست و باید دکتر زنان در این رابطه تصمیم بگیرد. 

اگر قبل از بارداری ایمنی در برابر سرخجه وجود نداشته باشد، چه می‌شود؟

اگر قصد بارداری دارید، بهتر است از قبل بدانید که در برابر سرخجه ایمنی دارید یا نه چون ابتلا به سرخجه در بارداری، به‌ویژه در سه‌ ماهه اول، می‌تواند خطر سقط جنین یا مشکلات مادرزادی مثل کم‌شنوایی و نقص قلبی را افزایش دهد.

برای بررسی ایمنی، پزشک سوابق واکسیناسیون شما را بررسی می‌کند و در صورت نیاز، آزمایش خون می‌نویسد. در این آزمایش، میزان آنتی‌بادی IgG سرخجه اندازه‌گیری می‌شود.

به گفته CDC، مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های آمریکا:

به عنوان اقدام احتیاطی، تا چهار هفته، یعنی ۲۸ روز پس از تزریق واکسن MMR، باید از بارداری پرهیز کرد. 

اگر در دوران بارداری مشخص شود که در برابر سرخجه ایمنی ندارید، تزریق واکسن MMR به بعد از زایمان موکول می‌شود. اگر در این مدت با فردی که سرخجه دارد تماس داشتید، همان موقع با پزشک تماس بگیرید.

قند خون بالا چه تاثیری روی اقدام به بارداری دارد؟

برای فردی که دیابت دارد، HbA1c نشان می‌دهد قند خون در چند ماه اخیر چقدر کنترل شده است. طبق راهنمای پزشکی، اگر HbA1c بالاتر از ۱۰ درصد باشد، توصیه می‌شود اقدام به بارداری تا پایین آمدن آن به تعویق بیفتد.

هدف معمول پیش از بارداری کمتر از ۶٫۵ درصد است، به شرطی که رسیدن به آن باعث افت قند مشکل‌ساز نشود.

اگر نتیجه آزمایش تیروئید پیش از بارداری خارج از محدوده باشد، قدم بعدی چیست؟

در فردی که برای درمان کم‌کاری تیروئید لووتیروکسین مصرف می‌کند، نتیجه TSH به تصمیم درباره دوز دارو کمک می‌کند.

در صورت نیاز، متخصص زنان و زایمان پیگیری را با متخصص غدد هماهنگ می‌کند. تغییر دوز یا قطع دارو باید با نظر پزشک انجام شود.

آزمایش ژنتیک قبل از بارداری چه زمانی اهمیت ویژه‌ای دارد؟

اگر در خانواده شما یا همسرتان سابقه بیماری ارثی وجود دارد، با هم نسبت فامیلی دارید یا نتیجه غربالگری تالاسمی یکی از شما نیاز به پیگیری دارد، بهتر است پیش از اقدام به بارداری این موضوع را با پزشک یا مشاور ژنتیک مطرح کنید. مشاور با بررسی سابقه خانوادگی و جواب آزمایش‌ها به شما کمک می‌کند بفهمید آیا به آزمایش ژنتیک قبل از بارداری نیاز دارید و چه آزمایشی برای شما و همسرتان مناسب است.

ناقل بودن یعنی چه؟ یعنی فرد یک تغییر ژنتیکی مرتبط با بیماری دارد و ممکن است آن را به فرزندش منتقل کند، حتی اگر خودش هیچ علامتی نداشته باشد. تالاسمی یکی از نمونه‌هاست. این اختلال ارثی روی ساخت هموگلوبین اثر می‌گذارد. هموگلوبین پروتئینی است که اکسیژن را در خون جابه‌جا می‌کند. اگر تالاسمی مینور دارید، راهنمای کم‌خونی مینور در بارداری دربارهٔ پیگیری آن پس از شروع بارداری توضیح می‌دهد.

اگر آزمایش نشان دهد یکی از شما ناقل تالاسمی است، قدم بعدی معمولا آزمایش همسر است. پزشک یا مشاور ژنتیک نتیجه آزمایش هر دو نفر را کنار هم می‌گذارد تا توضیح دهد احتمال ابتلای فرزندتان به تالاسمی چقدر است.

آزمایش‌های قبل از بارداری چه زمانی باید انجام شوند؟

اگر برای بارداری برنامه‌ریزی می‌کنید، بهتر است ویزیت و آزمایش‌های لازم را به روزهای آخر موکول نکنید. ویزیت را طوری هماهنگ کنید که پیش از شروع اقدام، برای انجام آزمایش‌ها و بررسی جواب‌ها فرصت داشته باشید. اگر به واکسن یا تغییر دارو نیاز باشد، پزشک می‌تواند از قبل برای آن برنامه‌ریزی کند.

اگر کارت واکسن و جواب آزمایش‌های قبلی را دارید، آن‌ها را همراه فهرست داروهایی که مصرف می‌کنید به ویزیت ببرید. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند مشخص کند کدام آزمایش‌ها و واکسن‌ها برای شما لازم‌اند.

طبق راهنمای کشوری ارائه خدمات مامایی و زایمان، مشاوره پیش از بارداری یک سال اعتبار دارد. با این حال، پزشک ممکن است در همین مدت هم تکرار بعضی آزمایش‌ها را لازم بداند. 

اگر از زمان ویزیت قبلی بیماری تازه‌ای برایتان تشخیص داده شده، داروهایتان تغییر کرده یا هنوز یکی از جواب‌ها را پیگیری نکرده‌اید، این موضوع را پیش از اقدام با دکتر زنان در میان بگذارید.

تجربه کاربران از بررسی ایمنی سرخجه پیش از بارداری

به نقل از Mumsnet، انجمن بریتانیایی گفت‌وگو درباره بارداری و فرزندپروری، یکی از کاربران نوشته است که با وجود دریافت واکسن MMR در کودکی، پزشکش بررسی ایمنی سرخجه را پیشنهاد کرد. هدف این بود که اگر واکسن لازم باشد، پیش از بارداری برای تزریق آن فرصت کافی وجود داشته باشد.

این روایت یک پرسش مشخص برای ویزیت پیش از بارداری مطرح می‌کند. آیا مدارک واکسیناسیون برای تصمیم‌گیری کافی است یا بررسی ایمنی هم لازم است؟ پاسخ به سابقه و مدارک هر فرد بستگی دارد.

از برگه آزمایش تا تصمیم برای اقدام

در همان ویزیت اول با پزشک هماهنگ کنید که چه زمانی جواب آزمایش‌ها را به او نشان دهید. اگر نتیجه قند خون یا تیروئید به بررسی بیشتری نیاز داشته باشد، پزشک بعد از دیدن جواب‌ها مشخص می‌کند که باید آزمایش دیگری انجام دهید یا درمانتان را بازبینی کند.

اگر به واکسن سرخجه نیاز دارید، از پزشک بپرسید بعد از تزریق چه مدت باید برای اقدام به بارداری صبر کنید.

در پایان ویزیت، برای هر موردی که هنوز نیاز به پیگیری دارد، مشخص کنید قدم بعدی چیست، چه زمانی باید انجام شود و برای پیگیری با چه کسی در تماس باشید.

برای دسترسی به مطالب مرتبط با مراقبت پیش از بارداری، اپلیکیشن گهواره را نصب کنید.

اگر برای بارداری آزمایش داده‌اید، چه چیزی در آماده شدن برای آزمایش یا پیگیری جواب‌ها به شما کمک کرد؟ تجربه یا سوال خود را در بخش دیدگاه‌های همین مطلب بنویسید.