شربت سرماخوردگی کودکان | معرفی بهترین شربت و نحوه مصرف آن
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
سرفه، آبریزش بینی و گرفتگی بینی از علائم رایج سرماخوردگی در کودکان هستند؛ علائمی که ممکن است والدین را به فکر استفاده از شربت سرماخوردگی کودکان بیندازند. اما هر شربتی برای همه این علائم مناسب نیست و حتی داروهایی با کاربرد مشابه ممکن است محدودیت‌های سنی متفاوتی داشته باشند. به همین دلیل، پیش از انتخاب دارو باید ترکیبات آن و مناسب‌بودنش برای سن کودک بررسی شود.
مصرف خودسرانه شربت‌های سرفه و سرماخوردگی، به‌ویژه در کودکان زیر دو سال، میتواند خطرناک باشد. از طرف دیگر، همه کودکان مبتلا به سرماخوردگی به دارو نیاز ندارند و در بسیاری از موارد می‌توان با مراقبت‌های خانگی به کاهش علائم کمک کرد. در این مقاله از مجله سلامت گهواره، کاربرد انواع شربت سرماخوردگی کودکان، از جمله کیدوفست، نوریز موکو، نوریز کلد، بیبی کلد و پدیزان، و نکات مهم درباره محدودیت سنی، نحوه مصرف و عوارض احتمالی آنها را بررسی می‌کنیم.
پادکست خلاصه مقاله شربت سرماخوردگی کودکان:
با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیام‌های مشاوره تخصصی دریافت کنید و با توصیه‌های تغذیه‌ای و دستور پخت‌های مناسب، تغذیه سالم‌تری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازی‌های مناسب و آزمون‌های دوره‌ای به تقویت هوش و مهارت‌های فرزندتان کمک کنید.
- انواع شربت سرماخوردگی کودکان
- بهترین شربت سرماخوردگی کودکان چیست؟
- بهترین شربت سرماخوردگی کودکان بر اساس سن کودک
- نحوه مصرف شربت سرماخوردگی کودکان
- عوارض احتمالی شربت‌های سرماخوردگی کودکان
- موارد منع مصرف شربت سرماخوردگی در کودکان
- برای سرماخوردگی کودک در خانه چه کار کنیم؟
- سرماخوردگی کودک چند روز طول می‌کشد؟
- چه زمانی برای سرماخوردگی کودک به پزشک مراجعه کنیم؟
انواع شربت سرماخوردگی کودکان
به‌طور کلی، رایج‌ترین شربت‌های سرماخوردگی کودکان به انواع زیر دسته‌بندی می‌شوند:
شربت برای تب و درد کودک
شربت‌های تب‌بر قوی برای کودکان شامل استامینوفن کودک و ایبوپروفن کودک است. این شربت‌ها معمولا برای کاهش تب، دردهای بدن، گلودرد و بی‌قراری ناشی از سرماخوردگی استفاده میشود. ایبوپروفن فقط برای کودکان بالای سن مشخص تجویز میشود و برای نوزادان مناسب نیست.
- استامینوفن کودک
- ایبوپروفن کودک (از یک سن مشخص)
شربت برای آبریزش بینی و عطسه کودک
داروهایی مثل شربت‌های آنتی هیستامین و شربت سیتریزین برای کودکان، لوراتادین و کلرفنیرامین علائمی مانند عطسه، خارش و آبریزش بینی را کاهش می‌دهند. برخی از آنها اثر خوابآلودگی دارند و باید با احتیاط مصرف شوند.
- سیتریزین
- لوراتادین
- کلرفنیرامین
شربت برای سرفه کودک
شربت‌های ضد سرفه کودکان مثل دکسترومتورفان یکی از رایج‌ترین داروهای کنترل سرفه خشک و آزاردهنده است. برای کودکان کم‌سن و خردسال فقط با تجویز پزشک مجاز است. البته شربت‌های خلط آور مثل گایافنزین، برم‌هگزین و استیل‌سیستئین نیز به رقیق شدن خلط و تخلیه راحت‌تر آن کمک می‌کنند و معمولا برای سرفه‌های خلط دار استفاده می‌شوند.
- گایافنزین
- برم‌هگزین
- استیل‌سیستئین
شربت برای گرفتگی بینی کودک
شربت‌های ضداحتقان (گرفتگی بینی) مثل فنیل‌افرین و سودوافدرین به کاهش گرفتگی بینی، آبریزش و پف بینی کمک می‌کنند. البته بسیاری از این داروها برای کودکان خردسال توصیه نمی‌شوند و حتماً باید با نظر پزشک مصرف شوند
- برای آبریزش، گرفتگی و پف بینی:
- فنیل‌افرین
- سودوافدرین (در کودکان کم‌سن معمولاً توصیه نمی‌شود.)
شربت‌های ترکیبی سرماخوردگی
این داروها ترکیبی از تب‌بر، آنتی‌هیستامین و ضداحتقان هستند و برای کنترل همزمان چند علامت سرماخوردگی استفاده می‌شوند؛ مانند سرماخوردگی دکسپکت یا کلداستاپ کودک.
استامینوفن + آنتی‌هیستامین + ضداحتقان
نکته کلیدی: شربت‌های سرماخوردگی کودکان، به هیچ عنوان خود بیماری را درمان نمی‌کنند؛ بلکه با کاهش علائم سرماخوردگی، تحمل دوره بیماری را آسان‌تر می‌کنند. همچنین دوره بیماری با مصرف شربت سرماخوردگی نوزاد، کوتاه‌تر از حالت معمول نمی‌شود. اگر این سوال برای شما هم مطرح است که آیا شربت کتوتیفن برای سرماخوردگی خوب است؟ بهتر است در مورد آن اطلاعات بیشتری کسب کنید.
بهترین شربت سرماخوردگی کودکان چیست؟
بهترین شربت سرماخوردگی کودکان به علائم، سن و شرایط جسمی کودک بستگی دارد. بعضی داروها برای کاهش تب و درد استفاده می‌شوند، درحالی‌که برخی دیگر ممکن است برای تسکین علائم مشخصی مانند آبریزش بینی یا سرفه کاربرد داشته باشند. از آنجا که بسیاری از شربت‌های ترکیبی سرماخوردگی برای کودکان کم‌سن مناسب نیستند، بهتر است دارو بر اساس ترکیبات آن و با راهنمایی پزشک یا داروساز انتخاب شود.
بهترین شربت برای سرماخوردگی همراه با تب
اگر سرماخوردگی کودک با تب همراه است، استامینوفن کودکان میتواند برای کاهش تب و درد استفاده شود؛ اما این دارو سرماخوردگی را درمان نمی‌کند و در صورت نداشتن ناراحتی، صرفاً برای پایین آوردن عدد دماسنج ضروری نیست. مقدار مصرف باید بر اساس وزن کودک و غلظت فرآورده تعیین شود. برای نوزاد زیر سه ماه با دمای ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است و نباید صرفاً به مصرف تب‌بر اکتفا کرد.
بهترین شربت برای سرماخوردگی همراه با آبریزش بینی
در بیشتر موارد، برای کاهش آبریزش و گرفتگی بینی کودک می‌توان از قطره یا اسپری سالین متناسب با سن و تخلیه ملایم ترشحات بینی کمک گرفت. آنتی‌هیستامین‌هایی مانند سیتریزین برای درمان علائم آلرژی کاربرد دارند، اما لزوماً برای آبریزش ناشی از سرماخوردگی مفید نیستند. بنابراین، انتخاب شربت ضدحساسیت یا فرآورده ترکیبی سرماخوردگی باید با توجه به علت علائم و سن کودک انجام شود؛ به‌خصوص در کودکان کم‌سن، از مصرف خودسرانه این داروها پرهیز کنید.
بهترین شربت برای سرماخوردگی همراه با سرفه
انتخاب داروی مناسب برای سرفه به سن کودک و نوع سرفه بستگی دارد و هیچ شربتی برای همه کودکان بهترین گزینه نیست. بسیاری از داروهای بدون نسخه سرفه و سرماخوردگی برای کودکان خردسال توصیه نمی‌شوند. برای کودکان بالای یک سال، مقدار کمی عسل میتواند به تسکین سرفه کمک کند؛ اما عسل برای نوزادان زیر یک سال ممنوع است. اگر سرفه با تنفس دشوار، خس‌خس شدید، کبودی یا بی‌حالی قابل‌توجه همراه است، کودک باید فوراً ارزیابی پزشکی شود.
بهترین شربت سرماخوردگی کودکان بر اساس سن کودک
برای انتخاب داروی مناسب، باید سن کودک و علامتی را که بیش از همه آزارش می‌دهد در نظر گرفت. بیشتر سرماخوردگی‌های کودکان بدون داروی اختصاصی برطرف می‌شوند و برای تسکین علائم، روش‌های مراقبتی ساده اغلب کافی هستند.
جدول زیر بهترین شربت سرماخوردگی را بر اساس سن کودک نمایش می‌دهد.
| سن کودک | گزینه‌های مناسب برای تسکین علائم | نکات مهم |
| زیر یک سال | قطره سالین و تخلیه ملایم ترشحات بینی؛ استامینوفن فقط در صورت نیاز و با راهنمایی پزشک | شربت‌های معمول سرفه و سرماخوردگی را خودسرانه ندهید. عسل زیر یک سال ممنوع است. |
| زیر دو سال | قطره سالین بینی، ادامه شیر مادر یا شیر خشک؛ داروی تب‌بر در صورت نیاز و با راهنمایی پزشک | داروهای سرفه و سرماخوردگی حاوی ضداحتقان یا آنتی‌هیستامین ممکن است عوارض جدی داشته باشند. |
| ۲ تا ۶ سال | مراقبت‌های خانگی؛ برای کودک بالای یک سال، عسل برای تسکین سرفه؛ داروی تب‌بر در صورت نیاز | بسیاری از فرآورده‌های بدون نسخه برای کودکان زیر چهار یا شش سال توصیه نمی‌شوند؛ محدودیت بروشور و نظر پزشک یا داروساز را بررسی کنید. |
| بالای ۶ سال | درمان علامتی متناسب با علائم و سن، در صورت نیاز | انتخاب دارو باید بر اساس ترکیبات، بروشور و شرایط کودک باشد؛ داروهای بزرگسالان را بدون دستور پزشک استفاده نکنید. |
بهترین شربت سرماخوردگی کودکان زیر 1 سال
برای نوزادان معمولاً شربت سرماخوردگی لازم نیست. برای کاهش گرفتگی بینی می‌توان از قطره سالین و تخلیه ملایم ترشحات استفاده کرد. استامینوفن ممکن است برای تب یا درد لازم شود، اما انتخاب و مقدار مصرف آن باید با توجه به سن، وزن و نظر پزشک باشد. در نظر داشته باشید که درمان سرماخوردگی نوزاد ۷ ماهه و کوچکتر باید با احتیاط انجام شودو همچنین به نوزاد زیر یک سال عسل ندهید و از مصرف خودسرانه شربت‌های گیاهی یا ترکیبی نیز پرهیز کنید.
شربت سرماخوردگی کودکان زیر 2 سال
در این گروه سنی، مراقبت‌های خانگی معمولا انتخاب اول هستند. استامینوفن برای تب و درد و ایبوپروفن برای کودکان بالای شش ماه ممکن است در شرایط مناسب استفاده شوند، اما داروی تب‌بر سرماخوردگی را درمان نمی‌کند. داروهای سرفه و سرماخوردگی حاوی ضداحتقان یا آنتی‌هیستامین را به کودکان زیر دو سال ندهید، مگر آنکه پزشک مشخصا دستور دیگری داده باشد.
شربت‌هایی که به‌صورت محدود و فقط با تجویز پزشک ممکن است استفاده شوند شامل:
- استامینوفن کودکان (قطره یا شربت)
برای کاهش تب و بی‌قراری استفاده میشود و دوز دقیق آن کاملاً بر اساس وزن کودک تعیین میشود.
- ایبوپروفن کودکان
فقط برای کودکان بالای ۶ ماه مجاز است و دوز آن بر اساس وزن تعیین میشود.
- شربت‌های گیاهی ضدسرفه (مثل آویشن مخصوص کودکان یا کامی‌کاف)
معمولاً برای سرفه‌های خفیف تجویز می‌شوند اما دوز آنها نیز طبق وزن و سن کودک تعیین میشود.
شربت سرماخوردگی کودکان ۲ تا ۶ سال
در این سن، نامناسب بودن دارو فقط به سن کودک بستگی ندارد؛ ترکیبات و دستور مصرف فرآورده نیز اهمیت دارند. بسیاری از شربت‌های بدون نسخه سرفه و سرماخوردگی برای کودکان زیر چهار سال توصیه نمی‌شوند و در سنین بالاتر نیز باید بروشور بررسی شود. برای تسکین سرفه در کودکان بالای یک سال می‌توان از عسل استفاده کرد؛ برای آبریزش و گرفتگی بینی نیز سالین میتواند کمک‌کننده باشد.
شربت سرماخوردگی کودکان بالای ۶ سال
برای کودکان بالای شش سال نیز شربت واحدی بهعنوان بهترین گزینه وجود ندارد. اگر علائم خفیف باشند، ممکن است مراقبت خانگی کافی باشد؛ در صورت نیاز به دارو، انتخاب فرآورده باید بر اساس علامت اصلی، ترکیبات و دستور مصرف آن انجام شود. از مصرف همزمان چند داروی ترکیبی خودداری کنید، زیرا ممکن است مواد مؤثره یکسانی داشته باشند و خطر دریافت بیش‌ازحد دارو افزایش یابد.
نکته مهم: بهتر است شربت‌هایی مانند پدی‌کلد، کیدوفست، نوریز موکو، نوریز کلد، بیبی کلد و پدیزان را صرفاً بر اساس نام تجاری در جدول به یک گروه سنی نسبت ندهیم. برای معرفی دقیق هر محصول باید ترکیبات، غلظت، بروشور رسمی و محدودیت سنی همان فرآورده بررسی شود. همچنین، اگر نوزاد زیر سه ماه تب ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر دارد، باید فوراً ارزیابی پزشکی شود.
شربت کوریزان سرماخوردگی و آنفولانزا
شربت کوریزان سرماخوردگی و آنفولانزا، در ترکیبات، کمی با شربت سرماخوردگی کوریزان اطفال که کمی پیش‌تر مورد بحث قرار گرفت، متفاوت است. این شربت به نام‌های بیبی کلد (Baby Cold) و تریپل کلد (Triple Cold) نیز شناخته میشود. شربت سرماخوردگی و آنفولانزا برای کودکان، حاوی استامینوفن بیشتری نسبت به شربت کوریزان است. ترکیبات آن مانند شربت دیفن هیدرامین کامپاند برای کودکان بهعنوان دارو آنتی‌هیستامین و فنیل‌افرین بهعنوان دارو ضداحتقان است. (در مورد شیاف استامینوفن 125 در کودک بیشتر بخوانید). شربت کوریزان سرماخوردگی و آنفولانزا در درمان آبریزش بینی نوزاد، گرفتگی بینی، سردرد، تب و سایر علائم سرماخوردگی و علائم آنفولانزا در کودکان کاربرد دارد.
نحوه مصرف شربت سرماخوردگی کودکان
نحوه مصرف شربت کوریزان یا همان شربت سرماخوردگی کودکان به ترکیبات دارو، غلظت آن، سن و وزن کودک بستگی دارد. از آنجا که برخی شربت‌های سرماخوردگی چند ماده مؤثره دارند، مقدار مصرف و فاصله بین نوبت‌ها باید مطابق نسخه پزشک یا بروشور همان فرآورده باشد. همچنین، پیش از مصرف همزمان چند دارو باید ترکیبات آنها بررسی شود تا کودک یک ماده مؤثره را از چند محصول دریافت نکند.
شربت سرماخوردگی کودکان هر چند ساعت یک بار مصرف میشود؟
فاصله مصرف شربت سرماخوردگی برای همه داروها یکسان نیست. بعضی داروها ممکن است هر چند ساعت و برخی دیگر با فاصله‌های طولانی‌تر مصرف شوند. برای مثال، فاصله مصرف داروهای ترکیبی مانند کوریزان به ترکیبات و دستور مصرف همان محصول بستگی دارد؛ بنابراین نمی‌توان برای تمام شربت‌های سرماخوردگی یک فاصله زمانی مشخص تعیین کرد.
برای اطلاع از مقدار و زمان مصرف، بروشور دارو یا نسخه پزشک را بررسی کنید و از کوتاه‌کردن فاصله بین نوبت‌ها خودداری کنید. همچنین، اگر کودک داروی دیگری مصرف می‌کند، ترکیبات هر دو دارو را بررسی کنید؛ زیرا بعضی فرآورده‌های سرماخوردگی حاوی استامینوفن یا آنتی‌هیستامین هستند و مصرف همزمان آنها ممکن است به دریافت بیش‌ازحد یک ماده مؤثره منجر شود. برای کسب اطلاعات بیشتر نیز بهتر است مقاله شربت سیتریزین برای کودکان هر چند ساعت را نیز مطالعه کنید.
اگر یک نوبت شربت کودک را فراموش کردیم چه کنیم؟
اگر یک نوبت داروی کودک را فراموش کردید، ابتدا بروشور همان دارو را بررسی کنید یا از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید. در برخی داروها می‌توان نوبت فراموش‌شده را پس از یادآوری مصرف کرد، مگر اینکه زمان نوبت بعدی نزدیک باشد؛ در این صورت معمولا باید نوبت فراموش‌شده را رد کرد و برنامه معمول را ادامه داد. بااین‌حال، این قاعده برای همه داروها یکسان نیست.
برای جبران نوبت فراموش‌شده، هرگز دو برابر مقدار معمول دارو ندهید. اگر دارو ترکیبی است یا درباره زمان نوبت بعدی مطمئن نیستید، پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
اگر کودک بیشتر از مقدار توصیه شده شربت خورد چه کنیم؟
اگر کودک به‌اشتباه بیش از مقدار تجویزشده شربت مصرف کرد، حتی اگر علامتی ندارد، فورا با اورژانس یا مرکز مسمومیت‌ها تماس بگیرید و راهنمایی پزشکی دریافت کنید. بعضی داروها، به‌ویژه فرآورده‌های حاوی استامینوفن، ممکن است در ابتدا علامت مشخصی ایجاد نکنند، اما مصرف بیش‌ازحد آنها میتواند آسیب جدی به کبد وارد کند. تا زمان دریافت راهنمایی نیز این اقدامات را انجام دهید:
- مصرف دارو را متوقف کنید و بدون دستور متخصص، نوبت دیگری به کودک ندهید.
- کودک را وادار به استفراغ نکنید و درمان خانگی انجام ندهید.
- بسته‌بندی دارو را نگه دارید و نام دارو، مقدار احتمالی مصرف‌شده و زمان مصرف را به کادر درمان اطلاع دهید.
- منتظر بروز علائم نمانید؛ به‌ویژه اگر دارو حاوی استامینوفن یا چند ماده مؤثره باشد.
- اگر کودک دچار اختلال هوشیاری، تشنج یا مشکل تنفسی شده است، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
چند سی سی شربت سرماخوردگی کودکان معادل چند میلی لیتر است؟
نحوه مصرف شربت سرماخوردگی کودکان بسیار مهم است. یکی از بزرگترین دغدغه‌های مادران، معادل کردن سی سی با ابزارهای اندازه‌گیری روزمره مانند قاشق است. به همین دلیل این پرسش مطرح میشود که یک سی سی چند قطره است؟ در ادامه چند معادل حجمی کاربردی معرفی میشود اما موارد زیر برای زمانی است که شما پیمانه دقیقی برای مصرف شربت به‌همراه ندارید. سعی کنید تا جایی که امکان دارد، از سرنگ درجه‌بندی‌شده که (سوزن آن را به روشی ایمن دور انداخته‌اید) یا پیمانه همراه شربت استفاده کنید. مصرف دقیق دارو، از نظر ساعت و حجم، در میزان تاثیر‌گذاری آن بسیار مهم است.
- یک سی‌سی همان یک میلی‌لیتر است.
- یک قاشق چای‌خوری معادل تقریباً پنج سی‌سی است.
- یک قاشق غذا‌خوری معادل تقریباً ۱۰ سی‌سی است.
- یک سی‌سی معادل ۲۵ قطره از قطره‌چکان استاندارد است.
نکته: موارد فوق یک معیار کلی است و ممکن است با توجه به اندازه قاشق یا قطره‌چکان، معادلی متفاوت داشته باشد. جواب سوال را مطالعه کنید.
دوز مصرف شربت سرماخوردگی کودکان بر اساس وزن
پزشک برای تعیین مقدار دارو ابتدا وزن کودک را در نظر می‌گیرد. معمولاً:
- دوز داروهای تب‌بر مانند استامینوفن و ایبوپروفن بر اساس میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن تعیین میشود.
- شربت‌های گیاهی نیز بسته به وزن، سن و شدت علائم تنظیم می‌شوند.
- برای کودکان زیر یک سال، به‌خصوص زیر ۶ ماه، هرگونه دارو فقط با نظر پزشک مجاز است.
بنابراین با توجه به نکات می‌توان گفت هیچ دوز ثابتی برای همه کودکان قابل ارائه نیست و مصرف خودسرانه میتواند بسیار خطرناک باشد. از این رو به والدین توصیه میشود برای اطلاع از مقدار دقیق دوز، با پزشک مشورت کنند تا بر اساس وزن کودک انتخاب درستی انجام دهند.
عوارض احتمالی شربت‌های سرماخوردگی کودکان
عوارض شربت‌های سرماخوردگی کودکان به ترکیبات دارو، سن کودک و مقدار مصرف آن بستگی دارد. بعضی عوارض خفیف‌اند، اما برخی واکنش‌ها، به‌ویژه در صورت مصرف بیش‌ازحد یا استفاده از داروهای نامناسب برای سن کودک، ممکن است خطرناک باشند.
خوابآلودگی بعد از مصرف شربت سرماخوردگی
خوابآلودگی ممکن است پس از مصرف بعضی آنتی‌هیستامین‌ها، مانند کلرفنیرامین یا دیفن‌هیدرامین، ایجاد شود. سیتریزین نیز در برخی کودکان باعث خوابآلودگی میشود، اما این عارضه در همه کودکان رخ نمی‌دهد. اگر کودک پس از مصرف دارو به‌طور غیرعادی خواب‌آلود است، به‌سختی بیدار میشود یا پاسخ مناسبی به صدا و لمس نمی‌دهد، فوراً کمک پزشکی دریافت کنید؛ زیرا این وضعیت را نباید صرفاً به اثر معمول دارو نسبت داد.
بی‌قراری و تحریک‌پذیری کودک
برخی داروهای سرماخوردگی، به‌ویژه فرآورده‌های حاوی ضداحتقان‌هایی مانند سودوافدرین یا فنیل‌افرین، ممکن است باعث بی‌قراری، تحریک‌پذیری، اختلال خواب یا تپش قلب شوند. در صورت مشاهده این علائم، پیش از نوبت بعدی مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید. بی‌قراری شدید، تپش قلب قابل‌توجه یا بروز تشنج نیازمند ارزیابی فوری است.
سایر عوارض احتمالی
بسته به ترکیبات شربت، عوارض دیگری نیز ممکن است رخ دهند، از جمله:
- مشکلات گوارشی: تهوع، استفراغ، درد شکم یا اسهال؛ بسته به نوع دارو.
- خشکی دهان و بینی: ممکن است با برخی آنتی‌هیستامین‌ها دیده شود.
- تپش قلب یا تغییر فشار خون: ممکن است در اثر بعضی داروهای ضداحتقان ایجاد شود.
- واکنش حساسیتی: بثورات پوستی یا خارش ممکن است از علائم حساسیت دارویی باشند.
همچنین، مصرف همزمان چند فرآورده سرماخوردگی میتواند باعث دریافت ناخواسته مقدار زیادی از یک ماده مؤثره، مانند استامینوفن، شود. بنابراین ترکیبات داروها را پیش از مصرف همزمان بررسی کنید.
چه عوارضی نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند؟
اگر کودک پس از مصرف شربت سرماخوردگی دچار هر یک از علائم زیر شد، فوراً کمک پزشکی دریافت کنید:
- دشواری تنفس، خس‌خس شدید یا تورم لب‌ها، زبان یا گلو
- تشنج، غش یا کاهش سطح هوشیاری
- خوابآلودگی غیرعادی یا دشواری در بیدار کردن کودک
- تپش قلب شدید یا ضربان قلب غیرعادی
- مصرف بیش‌ازحد دارو یا مصرف اشتباهی فرآورده‌ای که برای سن کودک مناسب نیست.
در صورت احتمال مصرف بیش‌ازحد دارو، حتی اگر کودک فعلاً علامتی ندارد، منتظر بروز نشانه‌ها نمانید و فوراً از اورژانس یا مرکز مسمومیت‌ها راهنمایی بگیرید.
نکته مهم: عوارض دارویی فقط در اثر مصرف اشتباه رخ نمی‌دهند؛ برخی از آنها ممکن است با مصرف صحیح نیز بروز کنند. از آنجا که داروهای سرفه و سرماخوردگی ترکیبات متفاوتی دارند، به‌ویژه برای کودکان زیر دو سال، پیش از مصرف باید مناسب‌بودن دارو را با پزشک یا داروساز بررسی کنید.
موارد منع مصرف شربت سرماخوردگی در کودکان
همانطور که می‌دانید، دارو دادن به کودکان در سنین مختلف، قوانین خود را دارد. مثلاً شربت سرماخوردگی کودکان زیر ۲ سال، با شربت کودکان بزرگتر متفاوت است. نکته مهم این است که نباید به نوزادان و کودکان کم سن و سال، بدون تجویز پزشک دارو بدهید. به‌طور کلی، در زمان دارو دادن به کودکان زیر دو سال، باید موارد زیر را رعایت کنید:
- استفاده از هر گونه داروی ضدسرفه و شربت سرماخوردگی کودکان، بدون نسخه و تجویز پزشک در کودکان زیر ۶ ماه ممنوع است.
- اگر کودک شما دچار بیماری کبدی، کلیوی و ریوی همانند آسم، آمفیزم ریوی و... است، حتماً قبل از تجویز و مصرف دارو، در این باره به پزشک او اطلاع دهید.
- در مورد مقدار مصرف شربت سرماخوردگی کودکان زیر 2 سال حتماً با پزشک مشورت کنید.
توصیه‌های کاربردی
- بیش از پنج روز، از این دارو برای کودکتان استفاده نکنید. اگر علائم کودک بعد از پنج روز درمان، بهبود نیافت یا اگر تب همراه با سردرد یا بثورات پوستی بود، با پزشک مشورت کنید.
- برای کاهش علائم گوارشی ناشی از مصرف شربت سرماخوردگی کودکان، می‌توانید دارو را همراه با شیر مصرف کنید.
- همانطور که برای درمان انواع بیماری ها در بارداری از پزشک کمک می‌گیرید، حتماً برای درمان سرماخوردگی کودک خود نیز به پزشک مراجعه کنید.
- به‌هیچ عنوان به کودک زیر شش ماه (نوزاد) هیچ‌گونه شربتی ندهید.
- دوز داروهایی که در این مقاله آمده است، باید با نظر پزشک باشد و هرگز خودسرانه به کودک دارویی ندهید؛ هرچند که فروش آنها در دارو‌خانه‌ها آزاد است.
- سواد پزشکتان را با میزان دارویی که تجویز می‌کند، نسنجید و به داروهای تجویزی وی اعتماد کنید.
به نقل از WebMD
هرگز از شربت سرفه برای کودکان زیر ۶ سال استفاده نکنید مگر اینکه پزشک آن را توصیه کرده باشد.
Never use a cough medicine in kids under age 6 unless the doctor suggests it.
برای سرماخوردگی کودک در خانه چه کار کنیم؟
بیشتر موارد سرماخوردگی کودکان با گذشت زمان و مراقبت‌های حمایتی بهبود می‌یابند و به داروی اختصاصی نیاز ندارند. برای کاهش علائم و کمک به راحتی کودک می‌توان از روش‌های زیر استفاده کرد.
- مصرف مایعات و شیر
اگر کودک شیرخوار است، شیردهی را طبق نیاز او ادامه دهید و در صورت تمایل، دفعات شیردهی را بیشتر کنید. برای کودکانی که شیر خشک می‌خورند، شیر را طبق دستور معمول آماده کنید و آن را رقیق نکنید. کودکان بزرگتر نیز باید متناسب با سن خود مایعات کافی دریافت کنند. اگر کودک به دلیل گرفتگی بینی در شیر خوردن مشکل دارد، پاک‌کردن ملایم بینی پیش از تغذیه ممکن است کمک‌کننده باشد.
- استفاده از قطره یا محلول سالین برای گرفتگی بینی
استفاده از قطره سدیم کلرید یا اسپری سالین (محلول نمکی) میتواند به نرم‌شدن ترشحات و کاهش گرفتگی بینی کمک کند. برای نوزادان و کودکان کم‌سن، پس از استفاده از سالین می‌توان ترشحات را با پوآر مخصوص و به‌آرامی تخلیه کرد. از مکش شدید یا مکرر خودداری کنید، زیرا ممکن است مخاط بینی را تحریک کند. برای این کار از فرآورده مناسب سن کودک استفاده کنید و دستورالعمل آن را رعایت کنید.
- استفاده از بخور برای سرماخوردگی کودک
دستگاه بخور سرد ممکن است با افزایش رطوبت محیط، به کاهش خشکی بینی و احساس ناراحتی کمک کند؛ بااین‌حال، سرماخوردگی را درمان نمی‌کند. دستگاه باید مرتب تمیز شود تا از رشد کپک و میکروب جلوگیری شود. از بخور گرم، ظرف آب جوش و بخار مستقیم استفاده نکنید، زیرا خطر سوختگی، به‌ویژه در کودکان، وجود دارد.
- عسل برای سرفه کودکان بالای یک سال
عسل میتواند به تسکین سرفه ناشی از سرماخوردگی در کودکان بالای یک سال کمک کند. مقدار کمی عسل، به‌تنهایی یا در نوشیدنی ولرم، ممکن است به کاهش سرفه، به‌خصوص هنگام شب، کمک کند. بااین‌حال، عسل نباید به کودکان زیر یک سال داده شود؛ زیرا خطر بوتولیسم نوزادی وجود دارد. همچنین، از نوشیدنی‌های داغ برای کودک استفاده نکنید.
چه زمانی مراقبت خانگی کافی نیست؟ اگر کودک دچار تنفس دشوار، کبودی، بی‌حالی شدید، نشانه‌های کم‌آبی یا ناتوانی در خوردن مایعات است، باید فوراً ارزیابی پزشکی شود. همچنین، تب ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر در نوزاد زیر سه ماه نیازمند بررسی فوری پزشکی است.
سرماخوردگی کودک چند روز طول می‌کشد؟
سرماخوردگی در کودکان معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز بهبود پیدا می‌کند، اما بعضی علائم، به‌ویژه سرفه، ممکن است تا ۲ تا ۳ هفته ادامه داشته باشند. مدت بیماری به سن کودک، نوع ویروس و وضعیت عمومی او بستگی دارد. اگر علائم به‌جای بهبود، شدیدتر شوند، پس از بهتر شدن دوباره برگردند یا بیش از حد انتظار ادامه پیدا کنند، بهتر است کودک توسط پزشک معاینه شود.
در صورت بروز تنفس دشوار، کم‌آبی یا بی‌حالی غیرعادی، باید زودتر کمک پزشکی دریافت کنید. همچنین، اگر نوزاد زیر سه ماه دمای ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر دارد، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است.
چه زمانی برای سرماخوردگی کودک به پزشک مراجعه کنیم؟
بیشتر موارد سرماخوردگی کودکان با مراقبت‌های خانگی و گذشت زمان بهبود پیدا می‌کنند؛ بااین‌حال، بعضی علائم به ارزیابی پزشکی نیاز دارند. در صورت مشاهده موارد زیر، با توجه به شدت علائم و سن کودک، برای معاینه اقدام کنید.
- تب در نوزادان و کودکان
اگر نوزاد زیر سه ماه دمای ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر دارد، باید فوراً ارزیابی پزشکی شود. در کودکان بزرگتر نیز تب همراه با بی‌حالی، بدتر شدن حال عمومی یا سایر علائم نگران‌کننده نیاز به بررسی دارد. اگر تب پنج روز یا بیشتر ادامه پیدا کرد، کودک را نزد پزشک ببرید.
- مشکل تنفسی و خس‌خس سینه
تنفس دشوار یا سریع، فرورفتن پوست بین دنده‌ها هنگام نفس کشیدن و خس‌خس جدید یا شدید نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. اگر کودک به‌سختی نفس می‌کشد، لب‌هایش کبود شده‌اند یا برای نفس کشیدن نمی‌تواند شیر بخورد یا صحبت کند، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش شیر خوردن یا مایعات و علائم کم‌آبی
اگر کودک به‌طور محسوسی کمتر از معمول شیر یا مایعات می‌خورد، ادرارش کاهش یافته، دهانش خشک شده یا هنگام گریه اشک ندارد، ممکن است دچار کم‌آبی شده باشد. ناتوانی در نوشیدن یا کاهش شدید ادرار به ارزیابی فوری نیاز دارد.
- طولانی شدن یا بدتر شدن علائم سرماخوردگی
اگر علائم کودک به‌جای بهتر شدن شدیدتر شوند، پس از یک دوره بهبود دوباره برگردند یا درد گوش و ترشح از آن ایجاد شود، با پزشک مشورت کنید. سرماخوردگی معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز رو به بهبود می‌رود، اما سرفه ممکن است ۲ تا ۳ هفته ادامه داشته باشد. اگر علائم بهبود پیدا نمی‌کنند یا بیش از حد انتظار طول کشیده‌اند، معاینه پزشکی میتواند به مشخص شدن علت کمک کند.
همچنین لازم به توضیح است که بی‌حالی غیرمعمول، دشواری در بیدار کردن کودک یا تشنج نیز از علائمی هستند که به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارند.
نکات مهم و پایانی
در پایان، هنگام استفاده از شربت‌های سرماخوردگی کودکان به نکات زیر توجه کنید تا درمان ایمن‌تر و مؤثرتر باشد:
- هیچ‌یک از شربت‌های سرماخوردگی نباید خودسرانه مصرف شوند، به‌خصوص در کودکان زیر ۱ تا ۲ سال؛ زیرا می‌توانند عوارض جدی ایجاد کنند.
- دوز دارو باید دقیقاً بر اساس وزن و سن کودک و طبق دستور پزشک باشد؛ مصرف بیشتر دارو به معنای بهبود سریع‌تر نیست و حتی میتواند خطرناک باشد.
- شربت‌های ترکیبی را بدون نسخه استفاده نکنید؛ زیرا ممکن است چند دارو با هم تداخل داشته باشند یا برای سن کودک مناسب نباشند.
- اگر علائم کودک بعد از ۳ تا ۵ روز بهتر نشد، یا تب بالا، بی‌حالی شدید، مشکل تنفس یا کاهش اشتها داشت، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
- برای بهبود سریع‌تر، دارو تنها بخشی از درمان است؛ استراحت کافی، مصرف مایعات، شست‌وشوی بینی با سرم فیزیولوژی و رطوبت مناسب اتاق بسیار کمک‌کننده‌اند.
- شربت را دور از دسترس کودکان و در دمای مناسب نگهداری کنید، و تاریخ انقضا را حتماً بررسی کنید.
با رعایت این نکات، درمان سرماخوردگی کودک ایمن‌تر و مؤثرتر پیش می‌رود و احتمال بروز عوارض دارویی به حداقل می‌رسد.
منبع :
سوالات متداول
ما به کودک زیر دو سال شربت سرماخوردگی نمی‌دهیم.
خیر شربت باعث اسهال نمی‌شود.
به کودک زیر دو سال تنها باید پزشک شربت سرماخوردگی بدهد.
دو و نیم سی دو بار در روز.
باید از داروخانه بپرسید.
خیر، مگر با تجویز پزشک؛ چون بعضی شربت‌ها ترکیبی‌اند و مصرف همزمان میتواند دوز داروها را بیش از حد بالا ببرد.
معمولاً طی ۱ تا ۳ روز علائم بهتر میشود، اما بهبود کامل ممکن است تا یک هفته طول بکشد.
بله، بعضی شربت‌ها مخصوصاً آنتی‌هیستامین‌ها می‌توانند خوابآلودگی ایجاد کنند.
خیر، مگر اینکه پزشک تجویز کرده باشد. برخی شربت‌ها ترکیبات مشترکی دارند و مصرف همزمان آنها ممکن است باعث دریافت بیش‌ازحد دارو و بروز عوارض شود. پیش از ترکیب داروها، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
بله، بعضی ترکیبات داروهای سرماخوردگی، به‌ویژه ضداحتقان‌ها، ممکن است باعث بی‌قراری، تحریک‌پذیری یا اختلال خواب شوند. در صورت بروز این علائم، پیش از نوبت بعدی مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید. اگر بی‌قراری شدید، تشنج یا تپش قلب شدید ایجاد شد، فوراً کمک پزشکی بگیرید.
لزوماً نه؛ انتخاب دارو به سن کودک، علت سرفه و ترکیبات شربت بستگی دارد. داروهای بدون نسخه سرفه و سرماخوردگی برای کودکان خردسال محدودیت سنی دارند و نباید خودسرانه مصرف شوند. برای کودکان بالای یک سال، مقدار کمی عسل پیش از خواب ممکن است به تسکین سرفه کمک کند؛ اما به کودکان زیر یک سال هرگز عسل ندهید.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.