واکسن ۱۸ ماهگی | زمان تزریق، مراقبت و عوارض واکسن هجده ماهگی
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
واکسن ۱۸ ماهگی یکی از مهمترین مراحل برنامه واکسیناسیون کودکان است که برای تقویت سیستم ایمنی و محافظت در برابر برخی بیماریهای عفونی جدی انجام میشود. در این نوبت، معمولا واکسن سهگانه (DTP)، واکسن MMR (سرخک، سرخجه و اوریون) و قطره خوراکی فلج اطفال به کودک تزریق یا تجویز میشود.
پس از دریافت این واکسنها، ممکن است برخی عوارض خفیف و موقتی مانند تب، بیقراری، درد یا قرمزی محل تزریق و شل شدن مدفوع در کودک مشاهده شود که در بیشتر موارد طبیعی است. در ادامه این مقاله از مجله سلامت گهواره، علاوه بر معرفی واکسنهای ۱۸ ماهگی، با عوارض احتمالی، نحوه مراقبت از کودک قبل و بعد از تزریق، زمان مراجعه به پزشک و پاسخ به سوالات رایج والدین نیز آشنا خواهید شد.
پادکست خلاصه مقاله واکسن ۱۸ ماهگی:
با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیامهای مشاوره تخصصی دریافت کنید و با توصیههای تغذیهای و دستور پختهای مناسب، تغذیه سالمتری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازیهای مناسب و آزمونهای دورهای به تقویت هوش و مهارتهای فرزندتان کمک کنید.
- واکسن ۱۸ ماهگی برای پیشگیری از چه بیماریهایی است؟
- عوارض واکسن هجده ماهگی را بیشتر بشناسید!
- تب واکسن هجده ماهگی تا چند روز ادامه دارد؟
- مراقبت های واکسن هجده ماهگی چیست؟
- واکسن ۱۸ ماهگی را چه مدت میتوان به تاخیر انداخت؟
- اگر واکسن ۱۸ ماهگی فراموش شود چه باید کرد؟
- مصرف استامینوفن بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
- آیا کودک بعد از واکسن ۱۸ ماهگی میتواند حمام کند؟
- در چه مواردی نباید به کودکان واکسن تزریق کرد؟
واکسن ۱۸ ماهگی برای پیشگیری از چه بیماریهایی است؟
واکسن ۱۸ ماهگی با هدف تقویت ایمنی کودک در برابر چند بیماری عفونی مهم تزریق میشود. در این نوبت، کودک دوزهای یادآور برخی واکسنها را دریافت میکند تا بدن او بتواند برای مدت طولانیتری در برابر این بیماریها محافظت شود. واکسنهای این مرحله از برنامه واکسیناسیون، از ابتلا به بیماریهایی پیشگیری میکنند که در صورت بروز، ممکن است عوارض جدی و حتی تهدیدکننده زندگی برای کودک به همراه داشته باشند.
بیماریهایی که واکسن ۱۸ ماهگی از آنها پیشگیری میکند عبارتاند از:
- دیفتری: یک عفونت باکتریایی که میتواند باعث التهاب شدید گلو، مشکلات تنفسی و آسیب به قلب و اعصاب شود.
- کزاز: بیماری خطرناکی که از طریق ورود باکتری به زخم ایجاد میشود و با اسپاسم شدید عضلات و اختلال در تنفس همراه است.
- سیاهسرفه: عفونت باکتریایی بسیار واگیرداری که با سرفههای شدید و طولانیمدت شناخته میشود و در کودکان خردسال میتواند عوارض جدی ایجاد کند.
- سرخک: یک بیماری ویروسی بسیار مسری که با تب، بثورات پوستی و علائم تنفسی همراه است و در برخی موارد به ذاتالریه یا التهاب مغز منجر میشود.
- سرخجه: بیماری ویروسی که معمولاً خفیف است، اما ابتلای زنان باردار به آن میتواند باعث ناهنجاریهای مادرزادی در جنین شود.
- اوریون: عفونت ویروسی که باعث تورم غدد بزاقی میشود و در برخی موارد عوارضی مانند التهاب بیضه، لوزالمعده یا پردههای مغز ایجاد میکند.
- فلج اطفال (پولیو): بیماری ویروسی که در موارد شدید میتواند به فلج دائمی اندامها و مشکلات تنفسی منجر شود.
تزریق بهموقع واکسن ۱۸ ماهگی، علاوه بر محافظت از کودک، به کاهش شیوع این بیماریها در جامعه نیز کمک میکند و نقش مهمی در حفظ سلامت عمومی دارد.
به نقل از CDC
واکسن DTaP به دوزهای تکراری نیاز دارد تا محافظت در برابر دیفتری، کزاز و سیاهسرفه ایجاد و حفظ شود. نوزادان این واکسن را در سنین ۲ ماهگی، ۴ ماهگی، ۶ ماهگی و ۱۸ ماهگی دریافت میکنند.
The DTaP vaccine requires repeated doses to achieve and maintain protection from diphtheria, tetanus, and pertussis (whooping cough): Infants receive doses at 2 months, 4 months, 6 months, and 18 months of age.
واکسن ۱۸ ماهگی در بسیاری از برنامههای واکسیناسیون، شامل دوزهای یادآور برخی واکسنها است. همانطور که CDC اشاره میکند، دوزهای تکراری واکسنهایی مانند DTaP برای حفظ سطح محافظت بدن در برابر بیماریهایی مانند دیفتری، کزاز و سیاهسرفه ضروری هستند.
Children need 2 booster shots of DTaP ... to maintain that protection through early childhood.

*مقاله شربت تب بر کودکان را مطالعه کنید.
عوارض واکسن هجده ماهگی را بیشتر بشناسید!
آگاهی از عوارض واکسن ۱۸ ماهگی به والدین کمک میکند تا پس از تزریق، با آرامش بیشتری از کودک خود مراقبت کنند. بیشتر عوارض این واکسن خفیف، موقتی و نشانه فعال شدن سیستم ایمنی بدن هستند و معمولاً بدون نیاز به درمان خاص برطرف میشوند. در مقابل، برخی علائم نادر اما جدی نیز وجود دارند که در صورت مشاهده آنها باید هرچه سریعتر به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید. به خاطر داشته باشید که خطر ابتلا به بیماریهای قابل پیشگیری با واکسن، بهمراتب بیشتر از احتمال بروز عوارض جدی واکسن است.
جدول زیر، عوارض واکسن ۱۸ ماهگی را بر اساس میزان شیوع و اهمیت آنها نشان میدهد:
| دستهبندی عوارض | علائم | زمان بروز و مدت |
| عوارض شایع و طبیعی | درد محل تزریق، قرمزی، تورم، حساس شدن محل تزریق، تب خفیف تا متوسط، بیقراری و کلافگی، خوابآلودگی یا خواب بیشتر از معمول، کاهش اشتها، گریه بیش از حد برای چند ساعت، خستگی و بیحالی خفیف | معمولاً طی چند ساعت تا ۲۴ ساعت اول پس از تزریق شروع میشوند. تب اغلب طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت برطرف میشود و درد، قرمزی یا تورم محل تزریق ممکن است ۳ تا ۵ روز ادامه داشته باشد. |
| عوارض کمتر شایع | تب بالا، بثورات پوستی خفیف (بهویژه پس از واکسن MMR)، استفراغ یا اسهال خفیف، سفت شدن محل تزریق | ممکن است طی ۱ تا ۲ روز اول یا در مورد واکسن MMR، بین ۱ تا ۴ هفته پس از تزریق ظاهر شوند و معمولاً خودبهخود بهبود مییابند. |
| عوارض نادر و نیازمند مراجعه فوری به پزشک | تشنج (معمولاً همراه با تب بالا)، واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی)، تنگی نفس یا خسخس سینه، تورم صورت، لبها یا زبان، تب بسیار بالا یا تب مداوم، گریه غیرقابل تسکین و طولانیمدت، بیحالی شدید یا کاهش سطح هوشیاری، قرمزی و تورم شدید یا خروج چرک از محل تزریق | این علائم بسیار نادر هستند، اما در صورت مشاهده باید بدون تأخیر به پزشک یا اورژانس مراجعه شود. |
عوارض واکسن ۱۸ ماهگی را میتوان از نظر محل و زمان بروز نیز به سه دسته تقسیم کرد. آشنایی با این دستهبندی به والدین کمک میکند تا بدانند هر علامت معمولاً چه زمانی ظاهر میشود و تا چه مدت ادامه دارد.
| نوع عارضه | علائم | زمان بروز و مدت |
| عوارض محل تزریق | درد، قرمزی، تورم، سفت شدن یا حساس شدن محل تزریق | معمولاً در ۲۴ ساعت اول پس از تزریق شروع میشوند و طی ۳ تا ۵ روز برطرف خواهند شد. |
| عوارض عمومی بدن | تب، بیقراری، کاهش اشتها، خوابآلودگی، خستگی، گریه بیش از حد، استفراغ یا اسهال خفیف | معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول پس از تزریق ظاهر شده و در عرض ۱ تا ۲ روز بهبود پیدا میکنند. |
| عوارض تأخیری (مرتبط با واکسن MMR) | تب خفیف، آبریزش بینی نوزاد، بثورات پوستی، درد بدن، تورم غدد اطراف گوش و گردن | ممکن است بین ۱ تا ۴ هفته پس از تزریق ایجاد شوند. این علائم معمولاً خفیف و موقتی هستند و نشاندهنده پاسخ طبیعی سیستم ایمنی بدن به واکسن محسوب میشوند، نه ابتلا به بیماری. |
در بیشتر کودکان، عوارض واکسن ۱۸ ماهگی خفیف و گذرا هستند و طی چند روز برطرف میشوند. اگرچه برخی علائم مرتبط با واکسن MMR ممکن است با تأخیر ظاهر شوند، اما معمولاً جای نگرانی ندارند. در صورتی که تب کودک بیش از ۴۸ ساعت ادامه پیدا کند، شدت علائم افزایش یابد یا هر یک از علائم هشداردهنده مانند تشنج، تنگی نفس، بیحالی شدید یا تورم گسترده محل تزریق مشاهده شود، لازم است هرچه سریعتر به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید. در اغلب موارد، انتظار میرود کودک حداکثر تا دو هفته پس از تزریق به وضعیت طبیعی خود بازگردد.
تب واکسن هجده ماهگی تا چند روز ادامه دارد؟
تب یکی از شایعترین عوارض واکسن ۱۸ ماهگی است و معمولاً جای نگرانی ندارد. این تب نشاندهنده پاسخ طبیعی سیستم ایمنی بدن به واکسن است و اغلب چند ساعت پس از تزریق شروع میشود. در بیشتر کودکان، تب خفیف تا متوسط بوده و طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت برطرف میشود.
با این حال، اگر تب به دلیل واکسن MMR ایجاد شود، ممکن است با تأخیر و حدود ۱ تا ۴ هفته پس از تزریق ظاهر شود. این تب نیز معمولاً خفیف است و ظرف ۱ تا ۳ روز بهبود پیدا میکند. در صورتی که تب کودک بیش از ۴۸ ساعت ادامه داشته باشد، به ۳۹ درجه سانتیگراد یا بالاتر برسد، با تشنج، بیحالی شدید، تنگی نفس یا علائم نگرانکننده دیگری همراه باشد، باید هرچه سریعتر با پزشک تماس بگیرید یا به مرکز درمانی مراجعه کنید.
برای کاهش تب و حفظ راحتی کودک، میتوانید مایعات کافی به او بدهید، لباسهای سبک بپوشانید و در صورت تجویز پزشک، از داروهای تببر مناسب مانند استامینوفن استفاده کنید. از مصرف خودسرانه دارو، بهویژه آسپرین، برای کودکان خودداری کنید.
مراقبت های واکسن هجده ماهگی چیست؟
یکی از مهمترین نکاتی که باید در نظر داشته باشید، روشهایی است که به کمک آنها بتوانید باعث کاهش درد واکسن 18 ماهگی شوید. در این راستا، کافی است مراقبتهای بعد از واکسن یک سال و نیم که در ادامه آمده را رعایت کنید:
- برای کاهش درد و رفع سفت شدن جای واکسن ۱۸ ماهگی (واکسن سهگانه که در ران تزریق میشود) ابتدا از کمپرس سرد و سپس از کمپرس گرم استفاده کنید.
- در مواردی که درد کودک زیاد است، میتوانید از داروهایی مانند ایبوپروفن یا استامینوفن، زیر نظر پزشک و با دوز مناسب استفاده کنید. این دوز بسته به وزن کودک شما متفاوت است.
- دوز مناسب تعداد قطرههای استامینوفن، دو برابر وزن کودک و مقدار سیسی مناسب شربت استامینوفن کودکان، نصف وزن کودک است. برای مثال اگر کودک 10 کیلوگرم وزن دارد، میتواند به او 5 سی سی شربت استامینوفن و یا 20 قطره از قطره استامینوفن بدهید.
- در صورت بروز تب مایعات بیشتری به کودک بدهید و با پاشویه کردن به کاهش تب او کمک کنید. کودک خود را بیش از حد با پتو و لباس نپوشانید. می توانید از روشهای سنتی و موثری مانند پایین آوردن تب کودک با گلاب استفاده کنید. برای پاشویه از آب ولرم استفاده شود.
- ممکن است به علت درد و سنگین شدن پا بعد از دریافت واکسن، مقداری محدودیت حرکت در کودک خود مشاهده کنید. شاید او پایش را مقداری بکشد یا بیشتر تمایل به بازیهای نشسته داشته باشد.
- در صورتی که کودک تا 10 دقیقه بعد از خوردن قطرهی فلج اطفال استفراغ کرد، دوز باید تکرار شود. در صورتی که کودک اسهال شدید داشت، به فاصلهی حداقل یک ماه، باید یک دوز اضافی دریافت کند.
- شیردهی به کودک با قطرهی خوراکی فلج اطفال تداخلی ندارد و نیازی به قطع شیردهی نیست.
- تا نیم ساعت بعد از تزریق واکسن، در مرکز بهداشت حضور داشته باشید تا درصورتی که کودک واکنش غیرعادی به واکسن نشان داد، توسط کادر درمان بررسی شود.
توجه داشته باشید که اگر قرمز شدن محل واکسن ۱۸ ماهگی غیر عادی شده است، حتما پزشک را در جریان قرار دهید تا با بررسی علت قرمزی جای واکسن بتواند این عارضه را کنترل کند.
* مقاله واکسن ب ث ژ مخفف چیست را مطالعه کنید.
قبل از واکسن ۱۸ ماهگی چه کنیم؟
آمادگی قبل از تزریق واکسن ۱۸ ماهگی، هم باعث میشود روند واکسیناسیون راحتتر انجام شود و هم استرس کودک و والدین کاهش یابد. رعایت نکات زیر قبل از مراجعه به مرکز بهداشت توصیه میشود:
- کارت واکسیناسیون کودک را همراه داشته باشید: کارت واکسن را فراموش نکنید تا سوابق واکسیناسیون کودک بررسی و نوبت جدید ثبت شود.
- در صورت بیماری یا تب، پزشک را مطلع کنید: اگر کودک تب دارد، بیمار است یا بهتازگی دچار عفونت شده، قبل از تزریق این موضوع را با پزشک یا مراقب سلامت در میان بگذارید.
- سابقه حساسیت به واکسن یا دارو را اطلاع دهید: اگر کودک پس از واکسنهای قبلی یا مصرف داروها دچار واکنش آلرژیک شده است، حتماً کادر درمان را در جریان قرار دهید.
- لباس راحت و آستینکوتاه به کودک بپوشانید: لباسهای گشاد و راحت باعث میشوند محل تزریق بهراحتی در دسترس باشد و کودک نیز احساس راحتی بیشتری داشته باشد.
- قبل از مراجعه، کودک را بهخوبی تغذیه و هیدراته کنید: بهتر است کودک گرسنه یا تشنه نباشد و شیر، آب یا غذای معمول خود را دریافت کرده باشد.
- از مصرف خودسرانه استامینوفن یا سایر داروها خودداری کنید: بدون تجویز پزشک، پیش از واکسن به کودک داروی تببر یا مسکن ندهید؛ زیرا ممکن است بر پاسخ ایمنی بدن به واکسن تأثیر بگذارد.
- وسایل مورد علاقه کودک را همراه داشته باشید: بردن اسباببازی، کتاب یا عروسک محبوب کودک میتواند اضطراب او را کاهش دهد و باعث شود همکاری بیشتری هنگام تزریق داشته باشد.
- کودک را آرام کنید و حواس او را پرت کنید: قبل و هنگام تزریق با او صحبت کنید، نامش را صدا بزنید، تماس چشمی برقرار کنید یا با بازی و قصهگویی توجه او را از تزریق منحرف کنید.
- در صورت امکان، قبل و بعد از تزریق به کودک شیر بدهید: مکیدن شیر، بهویژه در کودکان کوچکتر، به کاهش درد و آرام شدن آنها کمک میکند.
- کودک را هنگام تزریق بهدرستی در آغوش بگیرید: با کمک کادر درمان، کودک را روی پاهای خود ثابت نگه دارید تا از حرکات ناگهانی و آسیب احتمالی جلوگیری شود.
- اگر قرار است چند واکسن همزمان تزریق شود، نگران نباشید: کادر درمان ترتیب تزریق را بهگونهای انتخاب میکند که ناراحتی و درد کودک تا حد امکان کمتر باشد.

بعد از واکسن هجده ماهگی چه کنیم؟
رعایت مراقبتهای بعد از واکسن ۱۸ ماهگی به کاهش عوارض احتمالی و راحتی بیشتر کودک کمک میکند. بیشتر کودکان تنها علائم خفیفی مانند تب، درد محل تزریق یا بیقراری را تجربه میکنند که معمولاً طی چند روز برطرف میشود. برای مراقبت بهتر از کودک، نکات زیر را رعایت کنید:
- تب و وضعیت عمومی کودک را تحت نظر داشته باشید. تب خفیف تا متوسط پس از واکسن طبیعی است و معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت برطرف میشود. اگر تب بالا، مداوم یا همراه با علائم نگرانکننده بود، به پزشک مراجعه کنید.
- کودک را به نوشیدن مایعات کافی تشویق کنید. شیر مادر، شیر خشک، آب یا سایر مایعات متناسب با سن کودک به جلوگیری از کمآبی بدن و کاهش تب کمک میکند.
- اجازه دهید کودک استراحت کافی داشته باشد. خوابآلودگی و خستگی خفیف بعد از واکسن طبیعی است؛ بنابراین اجازه دهید کودک به اندازه نیاز خود استراحت کند.
- در صورت درد یا تورم محل تزریق، از کمپرس سرد استفاده کنید. قرار دادن یک پارچه تمیز و خنک روی محل تزریق برای چند دقیقه میتواند درد، قرمزی و تورم را کاهش دهد.
- محل تزریق را ماساژ ندهید. از فشار دادن، ماساژ یا خاراندن محل تزریق خودداری کنید؛ زیرا ممکن است باعث افزایش درد و التهاب شود.
- استامینوفن را فقط در صورت تب یا درد و با دوز توصیهشده مصرف کنید. از دادن استامینوفن یا سایر داروها بهصورت خودسرانه خودداری کنید و مقدار دارو را مطابق توصیه پزشک یا بر اساس وزن کودک تنظیم کنید.
- لباس راحت و گشاد به کودک بپوشانید. لباسهای نخی و آزاد باعث میشوند محل تزریق کمتر تحت فشار قرار گیرد و کودک احساس راحتی بیشتری داشته باشد.
- در صورت بروز علائم هشداردهنده، سریعاً به پزشک مراجعه کنید. تب بالا، تشنج، تنگی نفس، تورم صورت یا زبان، واکنش آلرژیک شدید، بیحالی غیرعادی یا خروج چرک از محل تزریق از علائمی هستند که نیاز به بررسی فوری پزشکی دارند.
در بیشتر کودکان، عوارض واکسن ۱۸ ماهگی خفیف و موقتی هستند و با رعایت این مراقبتها، طی چند روز بهطور کامل برطرف میشوند.
واکسن ۱۸ ماهگی به کجا تزریق میشود؟
محل تزریق واکسن ام ام آر، به صورت زیر جلدی، در بازوی کودک و محل تزریق واکسن سهگانه به صورت عمیق در عضلهی جلوی ران کودک است.
تغذیه مناسب قبل و بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
تغذیه مناسب در روز واکسیناسیون میتواند به حفظ انرژی کودک، کاهش بیحالی و کمک به بهبود سریعتر او پس از تزریق واکسن ۱۸ ماهگی کمک کند. اگرچه رژیم غذایی خاصی برای افزایش اثربخشی واکسن وجود ندارد، اما مصرف غذاهای سبک، مقوی و مایعات کافی باعث میشود کودک این دوره را راحتتر پشت سر بگذارد.
تغذیه مناسب قبل از واکسن ۱۸ ماهگی
بهتر است کودک قبل از مراجعه به مرکز بهداشت گرسنه نباشد و وعده غذایی متناسب با سن خود را دریافت کرده باشد. توصیههای زیر میتواند مفید باشد:
- صبحانه یا وعده غذایی سبک و کامل به کودک بدهید تا انرژی کافی داشته باشد.
- مایعات کافی مانند آب، شیر یا سایر مایعات متناسب با سن کودک را در طول روز مصرف کند.
- اگر کودک هنوز شیرخوار است، شیردهی را طبق روال معمول ادامه دهید.
- میوههای تازه متناسب با سن کودک مانند موز، سیب یا گلابی انتخاب مناسبی هستند.
- غذاهای زودهضم مانند سوپ، فرنی یا حریره برای وعده قبل از واکسن مناسباند.
- از دادن غذاهای سنگین، چرب، سرخکردنی یا پرادویه قبل از واکسن خودداری کنید.
- در روز واکسیناسیون غذای جدیدی به کودک معرفی نکنید. در صورت بروز حساسیت یا ناراحتی گوارشی، تشخیص علت دشوار خواهد بود.
تغذیه مناسب بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
پس از تزریق واکسن، ممکن است کودک به دلیل تب خفیف، درد یا بیحالی، اشتهای کمتری داشته باشد. در این شرایط بهتر است وعدههای غذایی سبک، نرم و مقوی در اختیار او قرار دهید.
- شیردهی یا مصرف شیر معمول کودک را ادامه دهید.
- برای جلوگیری از کمآبی، مایعات کافی مانند آب، شیر یا محلولهای مناسب سن کودک را به او بدهید.
- سوپ، آش رقیق یا آبگوشت گزینههای مناسبی برای تأمین آب و مواد مغذی بدن هستند.
- فرنی، حریره بادام یا پوره سیبزمینی به دلیل هضم آسان، انتخابهای خوبی محسوب میشوند.
- میوههای نرم مانند موز، سیب پخته یا کمپوت خانگی بدون شکر، در صورت تمایل کودک قابل استفاده هستند.
- اگر کودک بیاشتها است، وعدههای غذایی کمحجم و متعدد به او بدهید و او را به غذا خوردن مجبور نکنید.
- غذاهای نرم و زودهضم را تا زمان بهبود حال عمومی کودک در اولویت قرار دهید.
- تا زمان بهبود، از مصرف غذاهای چرب، سرخکردنی و فستفود خودداری کنید.
- نوشیدنیهای شیرین، آبمیوههای صنعتی و خوراکیهای پرقند را محدود کنید؛ زیرا ارزش غذایی کمی دارند و ممکن است اشتهای کودک را کاهش دهند.
در صورتی که کودک پس از واکسن به دلیل تب یا بیاشتهایی غذای کمتری مصرف کرد، معمولاً جای نگرانی نیست. مهمتر از حجم غذا، دریافت مایعات کافی و حفظ تغذیه مناسب است. اگر بیاشتهایی بیش از دو تا سه روز ادامه پیدا کرد یا کودک از نوشیدن مایعات نیز خودداری کرد، بهتر است با پزشک مشورت کنید.
واکسن ۱۸ ماهگی را چه مدت میتوان به تاخیر انداخت؟
اگر می پرسید در صورت تاخیر در زمان دریافت واکسن ۱۸ ماهگی چه باید کرد یا واکسن ۱۸ ماهگی را تا کی میتوان زد؟ باید بگوییم که بهتر است واکسن در موعد مقرر دریافت شود تا بیشترین کارایی را داشته باشد، اما اگر به علت مواردی مانند مسافرت، تب شدید و علل دیگر کمی دیرتر واکسن را بزنید اشکالی ندارد.
در صورت فراموشی واکسن ۱۸ ماهگی، دیر زدن واکسن ۱۸ ماهگی، نزدن واکسن ۱۸ ماهگی و یا تاخیر در واکسن ۱۸ ماهگی، نیاز به شروع مجدد دورههای واکسیناسیون از ابتدا نیست. در اسرع وقت همان یک نوبت واکسن تزریق میشود و سپس واکسیناسیون طبق دستورالعمل وزارت بهداشت ادامه پیدا میکند.
قبل از واکسن ۱۸ ماهگی، موارد زیر را در کودک خود بررسی کنید. در صورتی که کودک شما در زمان دریافت واکسن، دارای هر یک از شرایط زیر باشد، واکسیناسیون بلامانع است. به این معنی که نیازی به عقب انداختن زمان واکسن ندارید.
- تب کمتر از ۳۸.۵ درجه
- علائم سرماخوردگی نوزاد مانند آبریزش بینی و سرفه
- عفونت گوش میانی
- شل بودن مدفوع
- مصرف آنتیبیوتیک برای بیماری که شدید نیست
در صورتی که در زمان تعیین شده برای تزریق واکسن، کودک علائم متوسط یا شدیدی را تحمل میکند و بیحال است، به پزشک مراجعه کنید. یک هفته تا بهبودی علائم صبر کنید. سپس برای دریافت واکسن مراجعه کنید. توجه داشته باشید که اگر حواستان هم به تزریق واکسن و هم به وضعیت جسمانی کودک باشد، مطمئن باشید که مهلت واکسن ۱۸ ماهگی را از دست نمیدهید و به موقع میتوانید کودک خود را واکسینه کنید.
* مقاله واکسن فلج اطفال در چه سنی تزریق میشود را مطالعه کنید.
*مقاله واکسن آبله مرغان در چند ماهگی تزریق میشود را مطالعه کنید.
اگر واکسن ۱۸ ماهگی فراموش شود چه باید کرد؟
اگر واکسن ۱۸ ماهگی کودک در زمان مقرر تزریق نشد، نگران نباشید. در بیشتر موارد نیازی به شروع دوباره برنامه واکسیناسیون نیست. کافی است در اولین فرصت به مرکز بهداشت یا پزشک مراجعه کنید تا واکسنهای عقبافتاده طبق برنامه جبرانی تزریق شوند.
در صورت فراموش شدن واکسن ۱۸ ماهگی، به نکات زیر توجه کنید:
- در اولین فرصت به مرکز بهداشت مراجعه کنید. هرچه فاصله بین زمان مقرر و تزریق کمتر باشد، کودک زودتر در برابر بیماریها محافظت میشود.
- کارت واکسیناسیون کودک را همراه داشته باشید. کادر درمان با بررسی سوابق واکسیناسیون، برنامه جبرانی مناسب را تعیین میکند.
- بدون نظر پزشک، واکسن را حذف یا جابهجا نکنید. زمانبندی واکسنهای جبرانی باید توسط پزشک یا مراقب سلامت انجام شود.
- تزریق با تأخیر، همچنان مؤثر است. اگرچه بهتر است واکسنها در زمان تعیینشده تزریق شوند، اما دریافت دوزهای عقبافتاده نیز به ایجاد یا تقویت ایمنی کودک کمک میکند.
- تا زمان تکمیل واکسیناسیون، احتمال ابتلا به برخی بیماریهای قابل پیشگیری با واکسن بیشتر است. به همین دلیل، تأخیر در واکسیناسیون نباید بیش از حد طولانی شود.
اگر مطمئن نیستید کودک واکسن ۱۸ ماهگی را دریافت کرده است یا خیر، از روی کارت واکسیناسیون یا پرونده سلامت او این موضوع را بررسی کنید. در صورت وجود هرگونه ابهام، با پزشک یا مرکز بهداشت مشورت کنید و از تزریق خودسرانه یا تکرار واکسن بدون نظر کادر درمان خودداری کنید.
مصرف استامینوفن بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
استامینوفن یکی از داروهایی است که میتواند به کاهش تب و درد پس از واکسن ۱۸ ماهگی کمک کند، اما مصرف آن برای همه کودکان ضروری نیست. اگر کودک پس از تزریق واکسن تب، درد یا بیقراری قابلتوجه نداشته باشد، نیازی به دادن استامینوفن بهصورت پیشگیرانه نیست.
در مصرف استامینوفن بعد از واکسن ۱۸ ماهگی به نکات زیر توجه کنید:
- استامینوفن را فقط در صورت تب یا درد قابلتوجه به کودک بدهید.
- از مصرف پیشگیرانه استامینوفن قبل از تزریق واکسن خودداری کنید، مگر اینکه پزشک آن را توصیه کرده باشد؛ زیرا برخی مطالعات نشان دادهاند مصرف پیشگیرانه داروهای تببر ممکن است پاسخ ایمنی بدن به واکسن را تا حدی کاهش دهد.
- دوز استامینوفن باید بر اساس وزن کودک و طبق نظر پزشک یا بروشور دارو تعیین شود. از مصرف خودسرانه یا افزایش دوز دارو خودداری کنید.
- اگر تب یا درد کودک پس از مصرف استامینوفن کاهش پیدا نکرد، بیش از ۴۸ ساعت ادامه داشت یا با علائمی مانند تشنج، بیحالی شدید یا تنگی نفس همراه بود، باید هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کنید.
- همزمان با مصرف استامینوفن، مایعات کافی به کودک بدهید و اجازه دهید استراحت کند تا احساس بهتری داشته باشد.
به طور کلی، بیشتر کودکان پس از واکسن ۱۸ ماهگی به استامینوفن نیاز پیدا نمیکنند و عوارض خفیف واکسن طی یک تا دو روز بهطور طبیعی برطرف میشود. مصرف این دارو زمانی توصیه میشود که کودک به دلیل تب یا درد، بیقرار باشد یا احساس ناراحتی قابلتوجهی داشته باشد.
آیا کودک بعد از واکسن ۱۸ ماهگی میتواند حمام کند؟
بله، حمام کردن بعد از واکسن ۱۸ ماهگی ممنوع نیست. اگر حال عمومی کودک خوب است و تب بالا ندارد، میتوانید او را با آب ولرم حمام کنید.
با این حال، بهتر است به چند نکته توجه داشته باشید:
- از آب داغ استفاده نکنید؛ زیرا ممکن است باعث تشدید احساس گرما یا بیقراری کودک شود.
- زمان حمام را کوتاه نگه دارید و از سرد شدن بدن کودک جلوگیری کنید.
- محل تزریق را بهآرامی بشویید و از مالش یا ماساژ شدید آن خودداری کنید.
- پس از حمام، محل تزریق را با یک حوله نرم بدون فشار خشک کنید.
- اگر کودک تب بالا، بیحالی شدید یا درد قابلتوجه دارد، بهتر است ابتدا وضعیت او بهبود پیدا کند و سپس حمام انجام شود.
به طور کلی، حمام با آب ولرم تأثیری بر اثربخشی واکسن ندارد و در صورتی که حال کودک مناسب باشد، انجام آن بلامانع است.
در چه مواردی نباید به کودکان واکسن تزریق کرد؟
توجه داشته باشید، مطالبی که در ادامه میخوانید؛ جهت افزایش آگاهی شما نوشته شده و نباید جایگزین مراجعه به پزشک شود. زیرا تصمیمگیری درباره دریافت یا عدم دریافت واکسن کودک بر عهده پزشک متخصص اطفال خواهد بود.
- کودکانی که در دوزهای قبلی واکسن، دچار علائم واکنش حساسیت شدید یا آنافیلاکسی مانند خارش کل بدن، درد و گرفتگی عضلات، تهوع و اسهال شدید، تورم و بسته شدن راه تنفسی و کاهش شدید فشار خون شدهاند.
- کودکانی که پس دریافت دوزهای قبلی واکسن سهگانه یا پنجگانه، بهفاصله هفت روز، دچار افت هوشیاری یا کما بدون علت دیگر، شده باشند.
- کودکانی که دچار مشکلات پیشرونده سیستم عصبی و یا صرع کنترل نشده هستند.
- کودکانی که تا 6 هفته بعد از دوز قبلی واکسن، به بیماری سندروم گیلنباره مبتلا شدهاند.
- در کودکان مبتلا به نقص ایمنی ذاتی یا اکتسابی، مصرفکنندههای داروهای سرکوبکنندهی سیستم ایمنی به جای قطره خوراکی فلج اطفال باید واکسن تزریقی تجویز شود و تزریق MMR نیز ممنوع است.
- کودکانی که در نوبتهای قبلی واکسن سهگانه یا پنجگانه، تب بیش از 40 درجه سانتیگراد، گریهی مداوم بیش از 3 ساعت که قابل آرام کردن نبوده یا تشنج بعد از واکسن پنجگانه طی 72 ساعت پس از تزریق واکسن را نشان دادهاند، منعی برای دریافت واکسن حاوی سیاه سرفه ندارند ولی لازم است با دقت بیشتری مراقبت پس از واکسن، کنترل تب و مصرف مایعات بیشتر انجام شود.
درصورتی که بعد از تزریق واکسن ۱۸ماهگی، هریک از عوارض جانبی شدید مشاهده شد یا احساس کردید نیاز به معاینه و اقدام درمانی وجود دارد، حتماً به مراکز درمانی مراجعه کنید.
* مقاله شربت ایبوپروفن کودکان برای چیست را مطالعه کنید.
نحوه کنترل درد احتمالی واکسن ۱۸ ماهگی
اگر میپرسید که واکسن ۱۸ ماهگی تا چند روز درد دارد، باید بگوییم که درد ناشی از تزریق واکسن کوتاه و گذراست و جایی برای نگرانی وجود ندارد. ممکن است کودک حتی تا 3 روز نتواند و تمایل نداشته باشد که پاهایش را تکان بدهد، اما به مرور بهتر میشود. فقط در صورت مشاهده علائم و عوارض غیرعادی، حتماً با پزشک مشورت کنید.
برای تب واکسن ۱۸ ماهگی چه باید کرد؟
- استامینوفن: با مشورت پزشک یا مرکز بهداشت و طبق دوز تعیین شده بر اساس وزن کودک، قطره یا شربت استامینوفن را برای کنترل تب استفاده کنید. معمولاً لازم است قبل از بالا رفتن تب هم در صورت نیاز، دارو را شروع کنید.
- خنک نگه داشتن بدن: لباسهای کودک را کم و خنک نگه دارید. در صورت لزوم میتوانید از پاشویه با آب ولرم استفاده کنید.
- مایعات: برای جلوگیری از کم آبی، به کودک شیر و مایعات بیشتری بدهید.
برای تورم و قرمزی جای واکسن هجده ماهگی چه باید کرد؟
- ۲۴ ساعت اول (استفاده از کمپرس سرد): در ۲۴ ساعت اول تزریق، از یک حوله یا پارچه خنک و مرطوب (کمپرس سرد) برای کاهش درد، تورم و قرمزی در محل تزریق استفاده کنید.
- ۲۴ ساعت دوم (کمپرس گرم): در ۲۴ ساعت دوم، از کمپرس گرم (حوله گرم) برای کمک به جذب و کاهش سفتی احتمالی محل تزریق استفاده کنید.
- پرهیز از ماساژ: از ماساژ دادن یا فشار آوردن به محل تزریق پرهیز کنید و لباسهای گشاد به کودک بپوشانید.
راههای مراقبتی برای درد پای کودک بعد از واکسن ۱۸ ماهگی
- داروی ضد درد: طبق دستور پزشک، از استامینوفن برای تسکین درد استفاده کنید.
- کمپرسهای سرد و گرم: در ۲۴ ساعت اول کمپرس سرد و در ۲۴ ساعت دوم کمپرس گرم را روی محل تزریق قرار دهید تا درد و ورم کاهش یابد.
- استراحت و توجه بیشتر: محیطی آرام برای کودک فراهم کنید و با در آغوش گرفتن و سرگرم کردن، توجه و آرامش بیشتری به او بدهید.

نکات پایانی
در این مطلب تلاش کردیم همه چیز را درباره واکسن 18 ماهگی برای مادران، بهطور شفاف و واضح شرح دهیم. یادآوری میکنیم که برای استفاده از تجربههای واکسن ۱۸ ماهگی دیگر مادران محتاط باشید و همیشه دستور پزشک را ملاک عمل قرار دهید. واکسن 18 ماهگی و عوارض آن را به خوبی مطالعه کنید و با آگاهی کامل برای واکسینه کردن فرزند خود اقدام کنید. خوشبختانه در زمان تزریق این واکسن فرزند شما دیگر نوزاد نیست. نوزاد نبودن کودک، خوبیها و بدیهای خاص خود را دارد. به هر حال تزریق این واکسن تجربهای است که همه مادران خواه یا ناخواه آن را به دست خواهند آورد.
منبع :
سوالات متداول
استفاده از شیاف استامینوفن 125 برای کاهش تب و درد ناشی از تزریق واکسن در مرحله دوم کنترل عوارض واکسن است. ابتدا از دوز مناسب قطره استامینوفن به فاصله هر 4 ساعت یک بار در 24 ساعت اول استفاده کنید. برای استفاده از شیاف استامینوفن، حتماً با اعلام شرح حال کودک به پزشک، از او اجازه بگیرید. میتوانید این کار را قبل از تزریق واکسن انجام دهید تا در هنگام ضرورت بدانید که دقیقاً باید چه کاری انجام دهید. استفاده همزمان یا بینظم از شیاف و قطره، به هیچ وجه صحیح نیست و میتواند عوارض بدی به دنبال داشته باشد.
در این مورد حتماً با پزشک متخصص کودکان و متخصص طب عفونی مشورت کنید. اگر از ابتلا به کرونا در مراکز بهداشت میترسید، بهتر است با رعایت کامل پروتکلهای بهداشتی برای زدن واکسن اقدام کنید. اگر هم فرزندتان به کرونا مبتلا شده یا هم اکنون مبتلا است، حتماً قبل از تزریق واکسن ۱۸ ماهگی با پزشک مشورت کنید.
در مورد پاسخ این سوال، بین پزشکان و مادران اتفاق نظر وجود ندارد؛ مراکز بهداشت اینگونه عنوان میکنند که سرماخوردگی مانعی برای تزریق واکسن نیست و اگر نوزاد شما کمی سرماخورده است یا مدفوع او شل است، هیچ مانعی برای انجام واکسیناسیون وجود ندارد و میتوان واکسن را به نوزاد تزریق کرد؛ اما بیشتر مادران ترجیح میدهند تزریق واکسن را تا بهبودی کامل کودک به تاخیر بیندازند. بهترین تصمیم این است که قبل از تزریق واکسن، نظر پزشک متخصص اطفال را جویا شوید.
استفاده از کمپرس سرد در 24 ساعت اول و کمپرس گرم در 24 ساعت دوم بعد از تزریق واکسن، میتواند در کنترل درد، سفتی و ورم محل تزریق واکسن موثر باشد.
از کمپرس سرد و گرم و قطره استامینوفن استفاده کنید. توجه داشته باشید که زمان استفاده از این تکنیکها را رعایت کنید و بینظم و قاعده کاری انجام ندهید.
گرچه گفته میشود که تجویز استامینوفن قبل از واکسن، احتمال بروز تب بالای 38 درجه در 24 تا 48 ساعت بعد از واکسیناسیون کودکان زیر شش سال را کاهش میدهد، اما تجربه نشان داده است که تجویز استامینوفن قبل از واکسن، صددرصد به پیشگیری تب کودک کمک نمیکند.
به علاوه مصرف استامینوفن قبل از واکسن مخصوصا در واکسن هموفیلوس آنفولانزا (از انواع واکسن پنج گانه) میتواند موجب کاهش تولید پادتن شود که سلامت عمومی جامعه را در معرض خطر قرار میدهد. پس برای استفاده از استامینوفن، قبل از واکسن با پزشک مشورت کنید و تنها در صورت صلاحدید او و طبق دستور او این کار را انجام دهید.
استحمام نوزاد بعد از واکسن منعی ندارد؛ اما بد نیست بدانید که اگر دمای بدن کودک افزایش یابد، بیقراری کند و یا خوب نخوابد، بهتر است که استحمام نوزاد را به تعویق بیندازید.
یک علت قرمز شدن جای واکسن 18 ماهگی، بروز عفونت است. تورم مواج، چرکی شدن جای واکسن، جیغ کشیدنهای ممتد و طولانی کودک، آبسه کردن جای واکسن و التهاب و عفونت ناحیه پوست، همگی میتوانند زنگ خطر باشند. بهطور کلی میتوان گفت عوارضی مانند قرمزی جای واکسن اگر بعد از 3 الی 4 روز از بین نرود یا اگر ورم، التهاب و قرمزی متوقف نشود و به اندامهای دیگر سرایت کند، ممکن است زنگ خطر یک مشکلی جدی باشد و مراجعه سریع به پزشک، ضروری خواهد بود.
در این سن، محل تزریق واکسنهای عضلانی مثل واکسن سهگانه، عضله جلوی ران است که بیشتر منجر به درد و بیقراری میشود. محل تزریق واکسن ام ام آر به صورت زیر جلدی و در بازو انجام میشود.
اگر دربارهی ارتباط تیمروسل موجود در واکسنها با اوتیسم مطالبی شنیدهاید، باید بدانید که برخی بر این باورند که تیمروسل، بهعنوان یک ماده نگهدارنده در واکسنها، برای سیستم عصبی مرکزی کودکان سمی بوده و عامل افزایش هشدار دهنده اوتیسم در کودکان است. با این حال، هیچ شواهد علمی معتبری این ادعا را تأیید نمیکند و ارتباطی میان واکسنهای کودکان و اوتیسم اثبات نشده است.
در واقع اغلب موسسات پزشکی بزرگ به این نتیجه رسیدهاند که هیچ ارتباطی بین اوتیسم و قرار گرفتن در معرض تیمروسل وجود ندارد. علاوه بر این، در برخی کشورها این ماده نگهدارنده از بیشتر واکسنهای کودکان حذف شده است.
اسهال نوزاد بعد از واکسن لزوماً برای همه اتفاق نمیافتد. برای کودکان 18 ماهه که غذاخور هستند، مصرف غذاهای کمکی مایع مثل سوپ، حریره و مصرف مایعات کمشیرین میتواند در درمان اسهال موثر باشد. برخی نیز قطره پدی لاکت را تجویز میکنند. میتوانید در این مورد با پزشک کودک خود مشورت کنید.
- واکسن سهگانه یا ثلاث (DTaP) که علیه بیماریهای دیفتری، کزاز و سیاهسرفه ایمنی ایجاد میکند.
- واکسن (MMR) که علیه بیماریهای سرخک، سرخجه و اوریون ایمنی ایجاد میکند.
- واکسن خوراکی فلج اطفال یا (OPV) که علیه بیماری فلج اطفال ایمنی ایجاد میکند.
البته دوزهای قبلی این واکسنها در مراحل قبلی تزریق شدهاند و هیچ کدام برای کودک شما جدید نیستند.
سفت شدن جای واکسن ممکن است بر اثر واکنش حساسیتی به عامل بیماریزای واکسن به وجود بیاید. این واکنش حساسیتی در بیشتر موارد به شکل خفیف و گذرا است. در بیشتر موارد، سفت شدن جای واکسن حدود دو ماه بعد به صورت خود به خود از بین میرود. پس نیاز به روش خاصی برای درمان سفت شدن واکسن دو ماهگی یا هر زمان دیگری ندارید اما میتوان با قرار دادن کمپرس سرد در محل سفتی، تا حدی به بهبود عارضه کمک کرد. تا آنجا که این سفتی تغییر رنگ ندهد، شدیداً دردناک یا دچار زخم و تخریب بافت نشود، جای نگرانی نیست.
وقتی کودک 18 ماه تمام دارد، باید به مراکز بهداشت مراجه کنید و این واکسن را بزنید. در مورد تاخیر در تزریق واکسن 18 ماهگی در همین مقاله توضیح دادهایم.
بسیاری از مادران از تزریق واکسن 18 ماهگی، ترس و واهمه دارند. واکنش هر کودک نسبت به تزریق واکسن متفاوت است اما معمولاً به دلیل درد بیشترِ واکسنی که به پا تزریق میشود، درد پای کودک بعد از واکسن ۱۸ ماهگی طبیعی است و بیشتر کودکان تا 3 روز در تکان دادن پای خود مشکل خواهند داشت که جایی برای نگرانی نیست.
تب، درد و بیقراری ناشی از تزریق واکسن در بیاشتها شدن کودک تاثیر دارد. معمولاً کودک در این شرایط نق میزند و مدام بغل میخواهد؛ این مشکل گذرا است و به زودی شرایط به حالت عادی برخواهد گشت. در این شرایط سعی کنید مایعات بیشتری به کودک بدهید.
استفاده از کمپرس سرد و گرم، قطره و شربت استامینوفن برای واکسن ۱۸ ماهگی، در کنترل درد ناشی از تزریق این واکسن موثر است.
بله؛ این واکسن از باکتریهای کشته شده سیاه سرفه، دیفتری و کزاز تهیه میشود.
تعداد قطرههای استامینوفن را باید بر اساس وزن کودک محاسبه کنید. براى درمان تب کودک باید دو برابر وزن کودک، به او قطره بدهید. براى مثال اگر کودکى 15 کیلو وزن دارد، باید 30 قطره استامینوفن در دهان او بچکانید. فاصله زمانی را نیز در این بین رعایت کنید؛ در 24 ساعت اول هر 4 ساعت و در 24 ساعت دوم هر 6 ساعت قطره بدهید.
اگر از شربت استامینوفن استفاده میکنید، باید نصف وزن کودک به او شربت بدهید (بر حسب سى سى). یعنى به یک کودک 15 کیلویى، باید 7.5 سی سی شربت استامینوفن بدهید؛ با همان فاصله زمانی یاد شده در قسمت قبل.
بله؛ واکسن ۱۸ ماهگی شامل واکسنهای سه گانه (دیفتری، کزاز و سیاه سرفه)، واکسن خوراکی فلج اطفال، واکسن MMR (در صورت عدم تزریق نوبت قبل) است.
واکسن شش ماهگی شامل واکسن پنجگانه ( سهگانه به همراه واکسن هپاتیت ب و هموفیلوس آنفولانزا)، واکسن خوراکی، تزریقی فلج اطفال و واکسن خوراکی روتاویروس میشود.
این واکسنها در واقع تکرار واکسنهای 4 ماهگی هستند، با این تفاوت که در 4 ماهگی واکسن تزریقی پنوموکوک نیز وجود دارد. واکسنهای شش ماهگی، از بیماریهای کزاز، دیفتری، سیاه سرفه، هپاتیت B و مننژیت پیشگیری میکنند.
واکسن ۱۸ ماهگی شامل واکسنهای سهگانه (دیفتری، کزاز و سیاه سرفه)، واکسن خوراکی فلج اطفال، واکسن MMR است که دو مورد مشترک با واکسن شش ماهگی دارد: واکسن سهگانه و قطرهی فلج اطفال.
* مقاله واکسن مننژیت برای نوزادان را مطالعه کنید.
بله؛ واکسن ۱۸ ماهگی شامل واکسنهای سهگانه (دیفتری، کزاز و سیاه سرفه)، واکسن خوراکی فلج اطفال و واکسن MMR است.
استفاده از شربت بروفن برای کنترل تب ناشی از واکسن 18 ماهگی ممنوعیت ندارد اما حتماً برای استفاده از این دارو، با پزشک مشورت کنید و دوز مناسب و فاصله زمانی را رعایت کنید. خودسرانه از این دارو استفاده نکنید. گفته میشود که بروفن چندان برای کودکان تایید شده نیست و معمولاً در تب ۴۰ درجه با ضرورت بالا تجویز میشود. برای کنترل تب، واکسن استامینوفن بهتر است.
به علت درد ناشی از تزریق واکسنی که به پای کودک تزریق میشود، معمولاً کودک تا 3 روز در راه رفتن مشکل دارد که امری عادی است و به زودی خوب میشود.
سیاهی و درد شدید غیرطبیعیست؛ فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید تا احتمال آسیب عصب یا عفونت بررسی شود.
خیر. تا زمان بهبودی کامل و رفع تب و علائم فعال باید واکسن بهتعویق بیفتد.
خیر. این باور کاملاً رد شده علمیست. هیچ مدرک علمی ثابت نکرده که واکسنها باعث اوتیسم میشوند.
دوز دارو را با غذا یا شیر بدهید، آهستهتر بخوراند. اگر ادامه داشت یا تب بالا بود، حتماً با پزشک مشورت شود.
اگر کودک فقط سرماخوردگی خفیف، آبریزش بینی یا سرفه خفیف بدون تب داشته باشد، معمولاً امکان تزریق واکسن وجود دارد. اما در صورت تب، بیماری شدید، بیحالی یا عفونت جدی بهتر است قبل از واکسن با پزشک یا مراقب سلامت مشورت شود تا زمان مناسب تزریق مشخص شود.
برنامه کلی واکسن ۱۸ ماهگی در کودکان مشابه است، اما ممکن است با توجه به سابقه واکسیناسیون، شرایط پزشکی کودک، بیماریهای زمینهای یا دستورالعملهای واکسیناسیون هر کشور کمی متفاوت باشد. پزشک یا مراقب سلامت بر اساس وضعیت کودک، واکسنهای موردنیاز را تعیین میکند.
تأخیر در تزریق واکسن ۱۸ ماهگی معمولاً به این معنی نیست که باید برنامه واکسیناسیون از ابتدا شروع شود. بهتر است در اولین فرصت به مرکز بهداشت مراجعه کنید تا واکسنهای عقبافتاده طبق برنامه جبرانی تزریق شوند. تا زمان دریافت واکسن، کودک ممکن است در برابر برخی بیماریهای قابل پیشگیری محافظت کامل نداشته باشد.

