دانه های قرمز روی پوست کودک با و بدون خارش + علت و راه های درمان آن

دانه‌های قرمز روی پوست کودک یکی از شایع‌ترین نگرانی‌هایی است که والدین با آن مواجه می‌شوند. این دانه‌ها ممکن است همراه با خارش یا بدون خارش ظاهر شوند و بسته به علت ایجادشان، از یک مشکل ساده و موقتی مانند واکنش‌های ویروسی یا حساسیتی گرفته تا بیماری‌های جدی‌تر پوستی یا حتی اختلالات سیستم ایمنی و مشکلات انعقادی متغیر باشند. در برخی موارد نیز این ضایعات می‌توانند نشانه‌ای از واکنش‌های آلرژیک شدید مانند کهیر یا حتی شوک آنافیلاکسی باشند که نیاز به توجه فوری پزشکی دارند.

از آنجایی که تشخیص دقیق علت این دانه‌های قرمز تنها با بررسی علائم بالینی و در صورت نیاز معاینه پزشک امکان‌پذیر است، مراجعه به پزشک در صورت تداوم یا شدت گرفتن علائم ضروری خواهد بود. در این مقاله از مجله سلامت گهواره، تلاش کرده‌ایم به‌صورت جامع و بر اساس توصیه‌های پزشکی، به بررسی مهم‌ترین دلایل بروز دانه‌های قرمز روی پوست کودکان و همچنین روش‌های مؤثر درمان و مراقبت از آن‌ها بپردازیم تا والدین بتوانند دید روشن‌تری نسبت به این مشکل شایع داشته باشند.

پادکست خلاصه مقاله دانه های قرمز روی پوست نوزاد:

با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیام‌های مشاوره‌ تخصصی دریافت کنید و با توصیه‌های تغذیه‌ای و دستور پخت‌های مناسب، تغذیه سالم‌تری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازی‌های مناسب و آزمون‌های دوره‌ای به تقویت هوش و مهارت‌های فرزندتان کمک کنید.

دلایل ایجاد دانه های قرمز روی پوست کودک همراه خارش و بدون خارش

علل ظهور دانه‌های قرمز رو پوست را می‌توان در دو دسته مورد بررسی قرار داد:

با اپلیکیشن گهواره، هر هفته در جریان تغییرات و نیازهای کودکت قرار بگیر.هر روز یک پیام مشاور متناسب با سن کودکت دریافت کن. قد و وزن کودکت رو هر ماه وارد کن تا بهت بگیم رشد کودکت مناسب هست یا نه.

نصب اپلیکیشن گهواره

دلایل ایجاد دانه های قرمز روی پوست کودک همراه خارش

دانه‌های قرمز خارش‌دار روی پوست کودک می‌توانند علت‌های مختلفی داشته باشند؛ از مشکلات ساده و موقت پوستی گرفته تا عفونت‌ها یا واکنش‌های آلرژیک. در ادامه مهم‌ترین دلایل را به تفکیک بررسی می‌کنیم:

دلایل پوستی و حساسیتی

یکی از شایع‌ترین علت‌های ایجاد دانه‌های قرمز همراه خارش در کودکان، واکنش‌های آلرژیک یا مشکلات پوستی است:

• حساسیت پوستی (آلرژی): واکنش بدن به غذاهای جدید، شوینده‌ها، صابون‌ها، لباس‌ها یا حتی گردوغبار که می‌تواند باعث ایجاد دانه‌های قرمز و خارش‌دار شود.
• اگزما (درماتیت آتوپیک): یکی از بیماری‌های شایع پوستی در کودکان که با خشکی شدید پوست، قرمزی و خارش مداوم همراه است.
• کهیر: به‌صورت دانه‌های برجسته، قرمز و خارش‌دار که معمولاً به‌طور ناگهانی ظاهر می‌شوند و ممکن است در اثر آلرژی غذایی یا دارویی ایجاد شوند.
• تماس با مواد محرک: مانند عطرها، مواد شیمیایی، شوینده‌های قوی یا گیاهان خاص که می‌توانند پوست حساس کودک را تحریک کنند.

عفونت‌ها

برخی عفونت‌های ویروسی، باکتریایی یا قارچی نیز می‌توانند باعث بروز دانه‌های قرمز خارش‌دار شوند:

• عفونت‌های ویروسی: مانند سرخک و آبله مرغان که معمولاً همراه با تب و علائم عمومی بدن هستند.
• عفونت‌های باکتریایی پوستی: که ممکن است با قرمزی، التهاب و در برخی موارد ترشح همراه باشند.
• عفونت‌های قارچی: بیشتر در نواحی مرطوب بدن مثل کشاله ران، زیر بغل یا چین‌های پوستی دیده می‌شوند.

عوامل محیطی

شرایط محیطی و سبک زندگی کودک نیز نقش مهمی در بروز این دانه‌ها دارند:

• عرق‌سوز شدن (میلیاریا): در هوای گرم و مرطوب بسیار شایع است و به‌صورت دانه‌های ریز قرمز و خارش‌دار ظاهر می‌شود.
• گرما و تعریق زیاد: می‌تواند باعث تحریک پوست و ایجاد التهاب شود.
• نیش حشرات: مانند پشه، کک یا ساس که معمولاً باعث دانه‌های پراکنده و خارش‌دار روی پوست می‌شوند.

بیماری‌های انگلی

برخی انگل‌های پوستی نیز می‌توانند عامل خارش و دانه‌های قرمز باشند:

• گال (جرب): یکی از علل خارش شدید، به‌خصوص در شب‌ها که می‌تواند کل بدن را درگیر کند.
• شپش: بیشتر در پوست سر دیده می‌شود و با خارش شدید و تحریک پوستی همراه است.

در برخی موارد، عوامل کمتر شایع نیز می‌توانند نقش داشته باشند:

• واکنش دارویی: به‌خصوص به آنتی‌بیوتیک‌ها یا برخی شربت‌ها
• خشکی شدید پوست: که می‌تواند باعث تحریک و خارش شود.
• ضعف سیستم ایمنی: در برخی کودکان که آن‌ها را مستعد عفونت‌ها و مشکلات پوستی می‌کند.

دلایل ایجاد دانه های قرمز روی پوست کودک بدون خارش

همه دانه‌های قرمز روی پوست کودکان با خارش همراه نیستند. در برخی موارد، این دانه‌ها بدون ایجاد ناراحتی یا خارش ظاهر می‌شوند و معمولاً به دلیل عفونت‌های ویروسی، واکنش‌های طبیعی بدن یا تغییرات محیطی ایجاد می‌شوند. با این حال، بررسی علت اصلی توسط پزشک اهمیت زیادی دارد، به‌ویژه اگر دانه‌ها همراه با تب یا سایر علائم غیرعادی باشند.

روزئولا (تب سه‌روزه)

روزئولا یکی از بیماری‌های ویروسی شایع در کودکان خردسال است که معمولاً با تب بالا آغاز می‌شود. پس از کاهش یا قطع تب، دانه‌های ریز صورتی یا قرمز روی پوست ظاهر می‌شوند که اغلب از ناحیه بالا تنه شروع شده و به گردن و اندام‌ها گسترش می‌یابند. این دانه‌ها معمولاً خارش ندارند و طی چند روز خودبه‌خود برطرف می‌شوند.

سرخجه

سرخک یک عفونت ویروسی است که می‌تواند باعث ایجاد دانه‌های ریز قرمز روی پوست شود. این دانه‌ها اغلب از صورت شروع شده و سپس به سایر قسمت‌های بدن گسترش پیدا می‌کنند. در بیشتر موارد، بثورات سرخجه بدون خارش هستند و ممکن است با علائمی مانند تب خفیف، آبریزش بینی و تورم غدد لنفاوی همراه باشند.

واکنش پوستی پس از واکسیناسیون

برخی کودکان پس از دریافت واکسن ممکن است دچار دانه‌های قرمز خفیف روی پوست شوند. این واکنش معمولاً بخشی از پاسخ طبیعی سیستم ایمنی بدن به واکسن است و در بیشتر موارد بدون خارش، درد یا عارضه جدی ظاهر می‌شود. این دانه‌ها معمولاً طی چند روز به‌صورت خودبه‌خود از بین می‌روند.

واکنش به گرما یا تغییرات دمایی

قرار گرفتن در محیط بسیار گرم یا مواجهه ناگهانی با تغییرات دما می‌تواند باعث بروز دانه‌های قرمز روی پوست کودک شود. برخلاف عرق‌سوزی شدید که گاهی با خارش همراه است، برخی از این واکنش‌های پوستی بدون خارش قابل‌توجه هستند و پس از متعادل شدن دمای بدن بهبود پیدا می‌کنند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر دانه‌های قرمز بدون خارش با علائمی مانند تب بالا، بی‌حالی، مشکلات تنفسی، گسترش سریع بثورات، کبودی پوست یا عدم بهبود طی چند روز همراه باشند، لازم است کودک در اسرع وقت توسط پزشک معاینه شود تا علت اصلی مشخص و درمان مناسب آغاز شود.

به نقل از Mayo Clinic

علائم بثورات پوستی می‌تواند شامل برجستگی‌های کوچک، خارش، ترشح یا خشکی و ترک‌خوردگی پوست باشد و بسته به علت، شکل‌های مختلفی داشته باشد.

Rash symptoms can include small raised bumps, itching, oozing, or dry, cracked skin, and may vary in appearance depending on the cause.

عکس دانه های قرمز روی پوست کودک

نمونه‌هایی از شایع‌ترین انواع دانه‌های قرمز روی پوست کودکان عبارتند از :

• بثورات ویروسی (مانند روزئولا، سرخجه و برخی عفونت‌های ویروسی)
• اگزما (درماتیت آتوپیک) که معمولاً با خشکی و التهاب پوست همراه است.
• کهیر (Urticaria) که به شکل دانه‌ها یا پلاک‌های برجسته قرمز ظاهر می‌شود.
• عرق‌سوزی (میلیاریا) که بیشتر در هوای گرم و مرطوب دیده می‌شود.

نکته مهمی که در این زمینه باید مورد توجه قرار گیرد این است که ظاهر بسیاری از بیماری‌های پوستی در کودکان شبیه یکدیگر است و تشخیص قطعی تنها بر اساس عکس امکان‌پذیر نیست. برای تشخیص دقیق باید به عواملی مانند وجود یا عدم وجود خارش، تب، سن کودک، محل دانه‌ها و سایر علائم همراه توجه کرد.

علائمی که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند، عبارتند از :

• تب بالا همراه با دانه‌های پوستی
• مشکلات تنفسی یا تورم صورت و لب‌ها
• گسترش سریع دانه‌ها در بدن
• ایجاد کبودی یا لکه‌های بنفش روی پوست
• بی‌حالی شدید یا کاهش سطح هوشیاری کودک

تفاوت دانه‌های قرمز روی پوست کودک همراه خارش و بدون خارش

وجود یا عدم وجود خارش یکی از مهم‌ترین نشانه‌هایی است که می‌تواند به تشخیص علت دانه‌های قرمز روی پوست کودک کمک کند. دانه‌های خارش‌دار معمولاً بیشتر به حساسیت‌ها، بیماری‌های پوستی و گزش حشرات مرتبط هستند، در حالی که دانه‌های بدون خارش اغلب در اثر برخی عفونت‌های ویروسی یا واکنش‌های طبیعی بدن ایجاد می‌شوند.

شاید این سوال برای شما هم ایجاد شود که چگونه تفاوت این بیماری‌ها را تشخیص دهیم؟ در پاسخ بهتر است بدانید که اگر کودک به‌طور مداوم پوست خود را می‌خاراند، بی‌قرار است یا دانه‌ها با خشکی و التهاب پوست همراه هستند، احتمال وجود یک عامل حساسیتی یا بیماری پوستی بیشتر است. اما اگر دانه‌های قرمز پس از تب ظاهر شده‌اند و کودک خارش یا ناراحتی خاصی ندارد، احتمال بیماری‌های ویروسی مانند روزئولا بیشتر خواهد بود.

آیا خارش نشانه خطرناک‌تری است؟ خارش به‌تنهایی نشانه خطرناک بودن بیماری نیست؛ اما اگر همراه با تورم صورت، تنگی نفس، خس‌خس سینه یا گسترش سریع دانه‌ها باشد، می‌تواند نشانه یک واکنش آلرژیک شدید باشد و نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد. از سوی دیگر، دانه‌های بدون خارش نیز در صورت همراه بودن با تب بالا، بی‌حالی شدید یا کبودی پوست باید سریعاً بررسی شوند.

به طور کلی، تشخیص علت دانه‌های قرمز روی پوست کودک تنها بر اساس وجود یا عدم وجود خارش امکان‌پذیر نیست و برای تشخیص دقیق باید به علائم همراه، سن کودک، محل بروز دانه‌ها و نظر پزشک توجه شود.

درمان‌های پزشکی دانه های قرمز روی پوست کودک

درمان دانه‌های قرمز روی پوست کودک به علت اصلی ایجاد آن‌ها بستگی دارد. به همین دلیل، پزشک ابتدا با بررسی علائم، سابقه پزشکی کودک و در صورت نیاز انجام آزمایش‌های تکمیلی، علت بروز این ضایعات پوستی را تشخیص می‌دهد. پس از مشخص شدن علت، درمان مناسب آغاز می‌شود.

• آنتی‌هیستامین‌ها برای واکنش‌های آلرژیک

اگر دانه‌های قرمز ناشی از حساسیت‌های پوستی، کهیر یا برخی واکنش‌های آلرژیک باشند، پزشک ممکن است داروهای آنتی‌هیستامین تجویز کند. این داروها به کاهش خارش، قرمزی و التهاب پوست کمک می‌کنند و باعث بهبود علائم کودک می‌شوند.

• کرم‌ها و پمادهای موضعی

در مواردی مانند اگزما، درماتیت تماسی یا برخی التهاب‌های پوستی، استفاده از کرم‌ها و پمادهای تجویز شده توسط پزشک می‌تواند مؤثر باشد. این داروها معمولاً به کاهش التهاب، خشکی پوست و خارش کمک می‌کنند و روند ترمیم پوست را سرعت می‌بخشند.

• داروهای ضدقارچ

چنانچه دانه‌های قرمز در اثر عفونت‌های قارچی ایجاد شده باشند، پزشک از کرم‌ها، لوسیون‌ها یا داروهای ضدقارچ خوراکی استفاده می‌کند. مدت درمان بسته به نوع و شدت عفونت متفاوت است.

• آنتی‌بیوتیک‌ها برای عفونت‌های باکتریایی

در صورت تشخیص عفونت باکتریایی پوست، ممکن است آنتی‌بیوتیک موضعی یا خوراکی تجویز شود. مصرف این داروها باید دقیقاً طبق دستور پزشک انجام شود تا از عود عفونت و مقاومت دارویی جلوگیری شود.

• درمان بیماری‌های انگلی

برای بیماری‌هایی مانند گال (جرب) یا شپش، داروهای اختصاصی ضدانگل تجویز می‌شود. در این شرایط معمولاً علاوه بر درمان کودک، ضدعفونی کردن لباس‌ها، ملحفه‌ها و وسایل شخصی نیز ضروری است تا از انتقال مجدد بیماری جلوگیری شود.

• درمان بیماری‌های ویروسی

بسیاری از بیماری‌های ویروسی که با دانه‌های قرمز پوستی همراه هستند، درمان اختصاصی ندارند و با استراحت، مصرف مایعات کافی و کنترل علائم بهبود پیدا می‌کنند. پزشک ممکن است برای کاهش تب یا ناراحتی کودک، داروهای حمایتی تجویز کند.

• درمان واکنش‌های آلرژیک شدید

در موارد نادر که دانه‌های قرمز بخشی از یک واکنش آلرژیک شدید مانند آنافیلاکسی باشند، درمان فوری پزشکی ضروری است. این وضعیت ممکن است با علائمی مانند تنگی نفس، تورم صورت و افت فشار خون همراه باشد و نیاز به اقدامات اورژانسی داشته باشد.

توجه داشته باشید که از مصرف خودسرانه داروها، به‌ویژه آنتی‌بیوتیک‌ها، کرم‌های کورتونی و داروهای ضدحساسیت برای کودکان خودداری کنید. انتخاب روش درمان باید بر اساس علت ایجاد دانه‌های قرمز و تحت نظر پزشک انجام شود.

راش یا دانه‌های قرمز روی پوست کودک بعد از تب

راش یا بثورات پوستی تغییری در رنگ، ظاهر و بافت؛ بخشی از پوست بدن است. این دانه‌های قرمز روی پوست نوزاد تازه متولد شده یا بزرگتر، ممکن است محدود باشند یا کل بدن را درگیر کنند. گاهی راش‌ پوستی با علائم دیگری همانند تب، تاول و گرمی پوست همراه هستند. عکس بثورات پوستی در کودکان در زیر آمده است:

* مقاله بهترین درمان برای جوشهای صورت نوزاد را مطالعه کنید.

باید بدانید که بیان اطلاعات صحیح درباره موارد زیر به پزشک، به تشخیص درست بیماری کودک شما بسیار کمک می‌کند:

• سن کودک
• زمان بروز دانه‌های قرمز رنگ روی پوست کودکان توصیف دقیق ظاهر آن‌ها برای پزشک و دقت به همزمانی علائم با هم یا ترتیب بروز آن‌ها.
• محل زندگی کودک (مهد کودک و مدرسه) و وضعیت سلامت کسانی که کودک با آنها در تماس است.
• قرار گرفتن در معرض نیش حشرات (به ویژه کنه‌ها و نیش پشه‌ها) و حیوانات (اعم از وحشی و خانگی)
• دارو‌هایی که کودک مصرف می‌کند.
• وضعیت واکسیناسیون کودک و سابقه واکسیناسیون اخیر
• وضعیت سیستم ایمنی کودک و بیماری‌هایی که در گذشته به آنها مبتلا شده است.

در ادامه بیشتر در مورد علت دون دون قرمز شدن صورت نوزاد توضیح می‌دهیم.

*مقاله همانژیوم پوستی نوزاد را مطالعه کنید.

چه بیماری‌هایی با تب و راش همراه هستند؟

معمولاً انواع دانه‌های قرمز روی پوست کودکان، بر اثر یکی از شش بیماری زیر به وجود می‌آیند که در ادامه به تفصیل در مورد هر کدام از آن‌ها توضیح می‌دهیم:

• سرخک در کودکان (Rubella/Measles)
• سرخجه (سرخک سه‌روزه یا سرخک آلمانی) 
• روزئولا انفانتوم (اگزانتم سوبیتوم)
• ارتیم عفونی (بیماری پنجم)
• آبله مرغان و زونا 
• بیماری دست
• بیماری دست، پا و دهان (اصلیترین علت دانه های قرمز کف دست و پای کودک)

نحوه توزیع، نمای ظاهری و زمان ایجاد دانه‌های قرمز روی پوست کودک بعد از تب، می‌تواند سرنخ‌های تشخیصی مهمی را در اختیار پزشک قرار دهد. به عنوان مثال، علت ظاهر شدن دانه‌های ریز قرمز روی پوست کودکان با علت ظاهر شدن دانه‌های قرمز برجسته روی پوست کودکان و دانه‌های قرمز زیر پوستی در کودکان متفاوت است. درمان دانه‌های قرمز روی پوست کودک بعد از تب نیز، بسته به علت آن‌ها می‌تواند متفاوت باشد.

سرخک (Rubella/Measles) و دانه‌های قرمز پوستی کودکان

سرخک یک بیماری بسیار مسری است که تنها انسان‌ها به آن مبتلا می‌شوند. ویروس سرخک مجاری تنفسی فوقانی (بخش‌هایی از دستگاه تنفس که خارج از قفسه سینه قرار دارند شامل بینی، سینوس‌های اطراف بینی، حلق و بخشی از حنجره) را درگیر می‌کند. به علت واکسیناسیون گسترده، شیوع این بیماری به شدت کاهش یافته ‌است. این بیماری، یک علت ایجاد دانه‌های قرمز روی پوست کودکان است.

عامل ایجاد بیماری سرخک

علت بروز دانه‌های قرمز روی پوست کودکان در این شرایط، نوعی ویروس است. ویروس سرخک، ویروسی RNA دار از خانواده پارامیکسوویروس‌ها است.

روش و زمان انتقال بیماری سرخک

سرخک از راه قطرات بزرگ خارج ‌شده از مجاری تنفسی فوقانی، به دنبال سرفه و عطسه منتقل می‌شود. سرایت بیماری از افراد مبتلا، از 1 تا 2 روز قبل از بروز علائم (حدود 5 روز قبل از شروع راش) تا 4 روز بعد از بروز راش است. افراد بیماری که دارای نقص سیستم ایمنی هستند، تا مدت طولانی‌تری می‌توانند ویروس سرخک را منتشر کنند.

تظاهرات بالینی بیماری سرخک

 سیر بالینی عفونت سرخک، به عنوان یکی از اصلی‌ترین علت دانه‌های ریز روی بدن کودک، به 4 مرحله تقسیم می‌شود:

• نهفتگی: از زمان تماس با عامل بیماری‌زا تا زمان بروز علائم، دوره نهفتگی بیماری نامیده می‌شود. دوره کمون در بیماری سرخک، 6 تا 21 روز و به‌طور میانگین 13روز است.
• پرودرمال (پیش‌درآمد): در این دوره 2 تا 4 روزه، علائمی مانند تب، بی‌حالی و بی‌اشتهایی ایجاد می‌شود. این مرحله در ادامه با سرفه، آبریزش بینی نوزاد، قرمزی چشم و لکه‌های سفید- خاکستری و شن مانند روی مخاط دهان (که در پزشکی لکه-های اختصاصی کوپلیک خوانده‌ می‌شوند) ظاهر می‌شود. گاهی این دوره از بیماری تا 8 روز هم طول می‌کشد.
• اگزانتوماتو (راش): معمولاً 2 تا 4 روز بعد از شروع تب، دانه‌های قرمز روی پوست صورت کودکان (اغلب در بالای خط رویش مو) شروع ‌شده و تدریجاً ظرف 24 ساعت، کل بدن را فرا‌ می‌گیرد. راش‌ها به صورت دانه‌های قرمز بوده و به همان ترتیب و سرعتی که ایجاد شده‌اند، از بین می‌روند؛ بدین معنی که ابتدا دانه‌های قرمز روی پوست سر کودکان و بعد گردن از بین رفته و سپس دانه‌های قرمز روی پوست شکم کودکان و نهایتاً دانه‌های قرمز روی دست و پا از بین می‌روند. با ناپدید ‌شدن راش، یک تغییر رنگ و پوسته‌ریزی به جای آن، به وجود می‌آید. راش‌ها‌ عموماً روز هفتم بعد از شروع علائم، شروع به از بین رفتن می‌کنند. در این شرایط، دانه‌های قرمز روی پوست کودکان می‌تواند یک علت خارش پشت گردن و سر و باقی بدن نوزاد محسوب شود. 

نکته: از علائم دیگری که می‌تواند 2 تا 3 روز بعد از بروز دانه‌های قرمز روی پوست کودکان با آن همراهی داشته‌ باشد، تب بسیار بالا، سرفه، قرمزی چشم‌ها و بزرگی گره‌های لنفاوی است.

• نقاهت: سرفه می‌تواند 1 تا 2 هفته بعد از بیماری هم ادامه داشته باشد.

درمان سرخک

سرخک به داروی اختصاصی برای درمان نیاز ندارد. درمان آن شامل مراقبت‌های حمایتی مانند تامین مایعات کافی و استفاده از تب‌‌بر‌ها است. سازمان جهانی بهداشت، دو روز استفاده از ویتامین A را برای تمام کودکان مبتلا به سرخک توصیه نموده است.

واکسن سرخک

واکسن بیماری سرخک، به صورت واکسن MMR است. طبق برنامه واکسیناسیون کشوری، دوز اول واکسن MMR در سن 12 ماهگی و دوز دوم واکسن ۱۸ ماهگی تجویز می‌شود. پس از واکسیناسیون، برخی واکنش‌ها مانند تب، درد و تورم در محل تزریق و بی‌قراری کودک شایع است. در مواردی که درمحل تزریق واکسن، تورم و قرمزی وجود داشته باشد یا لکه قرمز روی پوست نوزاد ظاهر شود، قرار دادن پارچه سرد، مرطوب و تمیز در محل می‌تواند در کاهش درد موثر باشد. در صورت مشاهده دانه‌های قرمز روی پوست کودکان همراه با تب یا بروز این دانه‌ها پس از واکسن سه‌گانه در نوزادان، حتماً به پزشک مراجعه کنید. این توصیه در مورد تمامی واکسن‌های بعدی نیز صدق می‌کند.

عوارض سرخک

 شایع‌ترین عارضه بیماری سرخک، عفونت گوش میانی است. گاهی این بیماری در کودکانی با نقض سیستم ایمنی زمینه‌ای، با عفونت باکتریایی همراه‌ شده که بسیار خطرناک و کشنده است. همچنین گاهی در بعضی کودکان، سرخک باعث التهاب مغزی و تغییرات رفتاری و هوشی در کودک می‌شود. عکس دانه‌های قرمز روی پوست کودک، در زیر آمده است.

سرخجه (Rubella) و دانه‌های قرمز پوستی کودک

سرخجه به سرخک آلمانی یا سرخک سه‌روزه معروف است. تنها انسان‌ها به آن مبتلا می‌شوند و این ویروس با حمله به سلول‌های پوششی مجاری تنفسی، وارد بدن شده و در خون جریان می‌یابد. ابتلا مادر به سرخجه، خصوصاً در سه ماهه اول بارداری در بیشتر از 90% موارد، منجر به سندروم سرخجه مادرزادی می‌شود. این سندروم می‌تواند عوارض چشمگیری در چشم، قلب و سیستم عصبی کودک بگذارد. همچنین شیرخواران با سندروم سرخجه مادرزادی، ممکن است به مدت 1 سال بعد از تولد، ناقل ویروس باشند. این بیماری هم یک علت ظاهر شدن دانه‌های قرمز روی پوست کودکان است. 

عامل ایجاد بیماری سرخجه

دلیل دانه‌های قرمز روی پوست کودکان در این شرایط نیز ویروسی است. ویروس سرخجه، ویروسی RNA دار از خانواده توگا ویروس‌ها است.

روش و زمان انتقال بیماری سرخجه 

سرخجه از راه قطرات بزرگ جدا‌ شده از مجاری تنفسی، منتقل شده و در مخاط حلق، بینی و همچنین در گره‌های لنفاوی مستقر می‌شود. بیشترین زمان سرایت ویروس سرخجه، از 2روز قبل تا 7-5 روز بعد از بروز دانه‌های قرمز روی پوست نوزاد است.

تظاهرات بالینی بیماری سرخجه

• دوره نهفتگی در بیماری سرخجه 14 تا 18روز است. پخش ویروس در بدن از راه خون، 5 تا 7 روز بعد از استقرار ویروس صورت می‌گیرد. 
• پس از آن، بیماری وارد مرحله پرودرمال (پیش‌درآمد) می‌شود. در این دوره که معمولاً کوتاه بوده و از نظر پنهان می‌ماند؛ علائمی همانند تب خفیف، گلودرد، چشم‌های قرمز با یا بدون درد، سردرد، بی‌حالی، بی‌اشتهایی و بزرگی گره‌های لنفاوی در پشت گوش و جلوی گردن ممکن است بروز پیدا کند.

بنابراین اولین تظاهر سرخجه در کودکان، معمولاً با راش و دانه‌های قرمز روی پوست کودکان  است. راش‌ها ابتدا در صورت و گردن و به صورت نامنظم، کوچک و صورتی رنگ هستند. این راش‌ها کم‌کم به هم می‌پیوندند و بقیه قسمت‌های پوست را هم درگیر می‌کنند. راش‌ها معمولاً همزمان همه بدن را درگیر نمی‌کنند، بلکه راش‌های صورت از بین رفته و راش‌های روی شکم یا لکه‌های قرمز روی پا ظاهر می‌شوند. راش‌ها به صورت لکه‌های قرمز بروز پیدا می‌کنند و میزان راش در سرخجه نسبت به سرخک کمتر است. دوره راش 3 روز است و معمولاً بدون پوسته‌ریزی بهبود می‌یابد.

درمان سرخجه

نیازی به درمان سرخجه و به‌طور کلی درمان خانگی دانه‌های قرمز روی پوست کودکان وجود ندارد. به پماد برای دانه‌های قرمز روی پوست کودکان هم نیاز نیست. درمان آن شامل مراقبت‌های حمایتی شامل تامین مایعات کافی و استفاده از تب‌‌برها است. در برخی موارد، ممکن است پزشک متخصص برای رفع برخی علائم کودک دارو‌های دیگری نیز تجویز کند.

واکسن سرخجه 

واکسن بیماری سرخجه، به صورت واکسن MMR است. طبق برنامه واکسیناسیون کشوری، دوز اول واکسن MMR در 12 ماهگی و دوز دوم آن در 18 ماهگی تجویز می‌شود.

نکته: عفونت بعد از تولد با سرخجه، پیش‌آگهی بسیار خوبی دارد.

روزئولا اینفانتوم (اگزانتم سوبیتوم) و دانه‌های قرمز پوستی کودک

بیماری روزئولا اینفانتوم یا بیماری ششم، یک بیماری همه‌گیر در دوره شیرخوارگی و دیگر علت زدن دانه‌های قرمز روی پوست کودکان است. معمولاً در روزئولا، دانه‌های قرمز، تب همزمان و دانه‌های قرمز روی پوست کودکان دیده نمی‌شوند.

عامل ایجاد بیماری ششم

هرپس ویروس انسانی 6 و 7 از عوامل شایع عفونت در کودکان هستند. عفونت با هرپس ویروس انسانی معمولاً پس از کاهش آنتی‌بادی‌های مادری در شش ماه نخست زندگی رخ می‌دهد. حدود ۹۵ درصد کودکان تا سن دو سالگی به این ویروس مبتلا می‌شوند و بیشترین موارد ابتلا بین ۶ تا ۹ ماهگی مشاهده می‌شود. این ویروس یکی از مهم‌ترین عوامل بیماری‌های تب‌دار حاد در شیرخواران (کودکان زیر دو سال) است. هرپس ویروس 7 نیز شایع است اما معمولاً در سنین بالاتر بروز کرده و تعداد کمتری از کودکان را مبتلا می‌کند.

روش انتقال بیماری ششم

 داده‌های پژوهشی نشان می‌دهند که کودکان، ویروسِ عامل بیماری را از راه بزاق و قطرات تنفسی، از بزرگسالانی دریافت می‌کنند که صرفاً ناقل بیماری بوده و خود علائم بیماری را بروز نمی‌دهند.

تظاهرات بالینی بیماری ششم

روزئولا اینفانتوم، یک بیماری حاد و خود ‌محدود‌شونده در دوران کودکی و شیر‌خوارگی است؛ یعنی سیر بیماری خودبه‌خود متوقف شده و بهبودی حاصل می‌شود. مشخصه اصلی روزئولا، دانه‌های قرمز روی پوست کودک بعد از تب، تب ناگهانی و بالا به همراه بدخلقی است. تب به دو حالت کاهش می‌یابد:

• ناگهانی: تب معمولا به صورت ناگهانی و بعد از 72 ساعت کاهش می‌یابد.
• به تدریج: تب به آرامی و در طی 24 ساعت فروکش می‌کند؛ در این حالت همراه با بروز راشِ صورتی کم‌رنگ یا به رنگ گل رز، دانه های قرمز روی پوست کودک بدون خارش، به اندازه 3-2 میلی‌متر و در تنه نیز رخ می دهد. راش گاهی 3-1 روز می‌ماند اما اغلب فقط برای چند‌ ساعت باقی‌مانده و سریعا محو می‌شود. راش‌ در این بیماری از تنه شروع می‌شود و بعد به صورت، دست و پا می‌رسد. 

تب بالا شایع‌ترین نشانه همراه این بیماری‌ است. سایر نشانه‌های همراه بیماری شامل گرفتگی مختصر حلق، گرفتگی بینی و سرفه است که روش‌هایی برای درمان گرفتگی بینی در کودکان وجود دارد. در بعضی موارد، تب بالا در این بیماری می‌تواند به تشنج منجر شود.

درمان بیماری ششم 

بیماری ششم به داروی اختصاصی برای درمان نیاز ندارد. درمان آن شامل مراقبت‌های حمایتی شامل تامین مایعات کافی و استفاده از تب‌‌برها است. در کودکانی که نقص ایمنی دارند، درمان اختصاصی ضد ویروسی زیر نظر پزشک متخصص شروع می‌شود.

نکته: این بیماری پیش‌آگهی بسیار خوبی دارد.

اریتم عفونی (بیماری پنجم) و دانه‌های قرمز پوستی کودک

اریتم عفونی با اسامی دیگری از جمله پوست‌سرخ عفونی، گونه سیلی‌ خورده و بیماری پنجم شناخته می‌شود. اریتم عفونی یک بیماری شایع است که در حدود 15 تا 35 درصد افراد 5 تا 18 ساله دیده‌ می‌شود.

عامل ایجاد بیماری پنجم

پاروویروس انسانی ب 19 یک ویروس DNA دار تک رشته‌ای است. این ویروس به سلو‌ل‌های بنیادی سازنده‌ی گلبول‌های قرمز حمله می‌کند.

روش و زمان انتقال بیماری پنجم

همه‌گیری این بیماری، معمولاً در فصل بهار رخ می‌هد. انتقال این ویروس توسط ترشحات تنفسی و همچنین با واسطه تزریق فرآورده‌های خونی رخ می‌دهد.

تظاهرات بالینی بیماری پنجم

پس از یک دوره نهفتگی که معمولاً بین ۴ تا ۱۴ روز و در موارد نادر تا ۲۱ روز طول می‌کشد، عفونت اغلب با علائمی خفیف و غیر اختصاصی مانند تب، بی‌حالی، درد عضلانی و سردرد آغاز می‌شود. در برخی موارد، حدود ۷ تا ۱۰ روز پس از این علائم، راش مشخصی ظاهر می‌شود. این راش و دانه‌های قرمز روی پوست کودکان، در سه مرحله مشخص می‌گردد:

• مرحله اول با گونه‌های قرمز رنگ، موسوم به راش «گونه سیلی خورده» و رنگ‌پریدگی اطراف دهان خود را نشان می‌دهد.
• مرحله دوم خود را 1 تا 4 روز بعد و با راش در تنه و سپس دست و پا و به صورت قرینه نشان می‌دهد.
• در مرحله سوم، این راش‌ها به‌تدریج از مرکز شروع به محو شدن کرده و جای خود را به راش‌های مشبک و پراکنده می‌دهند که بین ۲ تا ۴۰ روز (به‌طور متوسط ۱۱ روز) باقی می‌مانند. برخلاف برخی لکه‌های قرمز بدون خارش در کودکان، این راش‌ها ممکن است همراه با خارش باشند اما پوسته‌ریزی ندارند. در برخی موارد، پس از حمام، ورزش یا خاراندن، شدت راش‌ها افزایش می‌یابد.

افراد نوجوان و بزرگسال ممکن است علائم دیگری از جمله درد عضلانی، درد شدید مفاصل، سردرد، آبریزش بینی و مشکلات گوارشی را تجربه کنند.

درمان بیماری پنجم

برای درمان بیماری پنجم نیازی به داروی اختصاصی نیست. درمان آن شامل مراقبت‌های حمایتی مانند تأمین مایعات کافی و استفاده از تب‌برها است. بااین‌حال، در صورتی که کودک مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای مانند اختلالات گلبول‌های قرمز باشد، پزشک متخصص ممکن است روش درمانی متفاوتی را توصیه کند.

نکته: این بیماری پیش‌آگهی بسیار خوبی دارد اما در کودکانی که دارای اختلالاتی در گلبول‌های قرمز خود هستند (همانند بیماری آنمی همولیتیک) می‌تواند خطرساز باشد. بیماری در زمان بروز راش و دانه‌های قرمز روی پوست نوزاد بعد از تب مسری نبوده و نیازی به غیبت در مدرسه نیست. شست‌وشوی دست‌ها و رعایت بهداشت، یک شیوه موثر در کاهش انتقال بیماری است.

آبله مرغان و زونا با دانه‌های قرمز پوستی کودک

آبله ‌مرغان یا ویریسلا (Chicken Pox) و زونا یا زوستر(Shingles)  بیماری‌های مسری هستند که تنها انسان‌ها به آن مبتلا می‌شوند.

عامل ایجاد بیماری آبله مرغان 

ویروس واریسلازوستر (VZV) یک ویروس DNAدار دو رشته‌ای و از خانواده هرپس ویروس‌ها است.

روش انتقال بیماری

این ویروس از طریق تماس مستقیم، قطرات مجاری تنفسی و هوا منتقل می‌شود. افراد حساس ممکن است از راه ملتحمه چشم یا مجاری تنفسی آلوده شوند. ویروس ابتدا در مجاری تنفسی فوقانی مستقر شده و تکثیر می‌یابد، سپس از طریق جریان خون در بدن منتشر شده و در کبد، طحال، گره‌های لنفاوی و سایر اندام‌ها مستقر می‌شود. در مرحله بعد، با گسترش مجدد ویروس، عفونت پوستی همراه با راش‌های وزیکولار (دانه‌های قرمز کوچک، خارش‌دار و حاوی مایع) ظاهر می‌شود. پس از بهبودی آبله‌مرغان، ویروس به‌صورت نهفته (غیرفعال) در بدن باقی می‌ماند و در صورت فعال شدن مجدد، به‌صورت زونا (زوستر) بروز می‌کند. این بیماری در افراد حساس بسیار مسری است و دوره انتقال آن از دو روز قبل تا هفت روز پس از شروع راش‌ها ادامه دارد.

تظاهرات بالینی بیمار آبله مرغان

دوره نهفتگی آبله ‌مرغان معمولاً بین ۱۴ تا ۱۶ روز است و گاهی تا ۲۱ روز نیز طول می‌کشد. در این بیماری، علائم اولیه (پرودرمال) شامل تب، ضعف و بی‌اشتهایی، معمولاً یک روز پیش از ظاهر شدن راش‌ها بروز می‌کنند. راش‌ها در ابتدا به‌صورت دانه‌های قرمز و مسطح ظاهر می‌شوند و به‌سرعت به ضایعاتی بیضی‌شکل و قطره‌اشکی حاوی مایع تبدیل می‌شوند. آبله‌ مرغان یکی از اصلی‌ترین علل بروز جوش‌های آبدار است. مایع موجود در این جوش‌ها ابتدا شفاف است اما پس از مدتی کدر می‌شود. بسته به علت ایجاد دون‌دون شدن پوست کودک، این تاول‌های قرمز پس از مدتی زخم شده، دلمه می‌بندند و سپس بهبود می‌یابند.

راش‌های جدید ابتدا روی تنه ظاهر شده و سپس به شکل دانه‌های قرمز روی سر و صورت گسترش می‌یابند، درحالی‌که دانه‌های قرمز روی ساق پا و دست‌ها با شیوع کمتری دیده می‌شوند. بثورات پوستی ناشی از آبله‌ مرغان ممکن است به‌صورت هم‌زمان در بخش‌های مختلف بدن دیده شوند. گاهی این دانه‌های قرمز روی زبان و داخل دهان نیز ظاهر می‌شوند. برخلاف برخی بثورات بدون خارش، جوش‌های آبله‌ مرغان معمولاً خارش شدیدی دارند که در صورت خاراندن، می‌توانند منجر به باقی ماندن جای زخم شوند. برای مقایسه، می‌توانید عکس انواع جوش در کودکان را با آبله‌مرغان بررسی کنید.

در زونا، علائم پرودرمال شامل درد شدید، موضعی، پایدار و حساسیت در یک سمت بدن به همراه ضعف و تب است. ضایعات پوستی ابتدا مسطح بوده و سپس سریعاً به راش یا دانه‌های قرمز روی پوست کودک همراه خارش و حاوی مایع تبدیل می‌شوند. بیشتر درگیری در نواحی سینه‌ و کمر است.

درمان آبله مرغان

درمان بیماری آبله و درمان خانگی دانه‌های قرمز روی پوست همراه با خارش آن شامل تب‌‌برها غیراز آسپرین، حمام آب سرد و رعایت دقیق بهداشت است. استفاده از دارو‌های ضد‌ویروسی خاص بیماری بر اساس سن، عوامل خطر مطرح برای بیمار و ... با تجویز پزشک متخصص صورت می‌گیرد.

عوارض آبله مرغان

شایع‌ترین عارضه بیماری، ایجاد عفونت مجدد در کودک با عوامل باکتریایی است که با خطر ابتلا به عفونت ریه در کودکانی با نقص زمینه‌ای سیستم ایمنی همراه است. از دیگر عوارض آبله‌مرغان می‌توان به عفونت مغزی و بیماری‌های مرتبط با سیستم عصبی، ازجمله سندرم گیلن‌باره، اشاره کرد. لازم به ذکر است که ابتلای مادر به آبله‌ مرغان، و نه زونا، در بازه زمانی پنج روز پیش از زایمان تا دو روز پس از آن می‌تواند عفونت را به نوزاد منتقل کند. در این موارد، نوزاد باید در اسرع وقت با تزریق آنتی‌بادی اختصاصی تحت درمان قرار گیرد.

واکسن آبله مرغان 

واكسن آبله مرغان، ويروسي زنده ضعيف‌شده است كه دربالغین و کودکان از سن 12ماه به بالا قابل استفاده است (در این مقاله بخوانید واکسن آبله مرغان در چند ماهگی تزریق می شود) . هر سال گروه‌هاي هدف نيازمند واكسيناسيون از طرف وزارت بهداشت تعیین و ابلاغ می‌گردند؛ ولي به‌طور كلي، این واکسن برای همه کودکان و طبق برنامه واکسیناسیون کشوری استفاده نمی‌شود.

پیش آگهی بیماری خوب است و فقط در کودکانی که دارای نقص‌ زمینه‌ای سیستم ایمنی هستند، می‌تواند خطرساز باشد.

نکته: بیماری زونا در کودکان به‌ندرت مشاهده می‌شود و در صورت بروز، معمولاً خفیف‌تر از افراد مسن است.

بیماری دست، پا و دهان

بیماری دست، پا و دهان یک بیماری ویروسی نسبتاً شایع میان کودکان است. این بیماری نیز با تب و دانه‌های قرمز روی پوست نوزاد، به‌ویژه در دست‌ها، پاها و سایر بخش‌های بدن همراه است. همچنین، راش‌های پوستی معمولاً پس از تب ظاهر می‌شوند. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره بیماری دست، پا و دهان، می‌توانید به این مطلب مراجعه کنید.

سخن پایانی

همان‌طور که در این مقاله خواندید، دانه‌های قرمز روی پوست کودکان، می‌تواند به دلایل مختلفی رخ دهد. برخی از آن‌ها خطرناک و نشانه‌ی بیماری خاصی هستند اما برخی دیگر صرفاً خال قرمز رنگی هستند که ممکن است روی پوست کودک ظاهر شده باشند. در صورتی که گمان می‌کنید این دانه‌ها ناشی از بیماری‌های پوستی هستند اما نمی‌توانید نوع آن را تشخیص دهید، می‌توانید انواع حساسیت پوستی در کودکان با عکس را در اینترنت جست‌وجو کرده و با وضعیت کودک خود مقایسه کنید. در صورت بدتر شدن شرایط یا بروز سایر علائم برای درمان دانه‌های قرمز روی پوست کودکان، به پزشک مراجعه کنید. استفاده از لوراتادین برای حساسیت پوستی کودکان نیز با مشورت پزشک کمک کننده است.

منبع :

Mayo Clinic