جوش صورت نوزاد - علت و بهترین درمان برای جوشهای صورت
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
جوش صورت نوزاد در بسیاری از موارد طبیعی و موقتی است و بدون نیاز به درمان خاصی، طی چند هفته یا چند ماه برطرف میشود. البته هر دانه قرمز یا سفید روی پوست نوزاد لزوما آکنه نوزادی نیست و مشکلات پوستی مانند میلیا، عرقسوز و اگزما نیز میتوانند ظاهری شبیه جوش داشته باشند. بنابراین، قبل از استفاده از هرگونه کرم، پماد یا درمان خانگی برای جوش صورت نوزاد، بهتر است علت ضایعات مشخص شود و از مصرف خودسرانه محصولات پوستی روی پوست حساس نوزاد خودداری کنید. در ادامه این مقاله از مجله سلامت گهواره، با علت و انواع جوش صورت نوزاد، روشهای مراقبت و درمان و علائمی که نیاز به مراجعه به پزشک دارند آشنا میشوید.
با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیامهای مشاوره تخصصی دریافت کنید و با توصیههای تغذیهای و دستور پختهای مناسب، تغذیه سالمتری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازیهای مناسب و آزمونهای دورهای به تقویت هوش و مهارتهای فرزندتان کمک کنید.
علت جوش صورت نوزاد چیست؟
جوشهای صورت نوزاد میتوانند دلایل مختلفی داشته باشند و هر دانه قرمز یا سفید روی پوست، لزوماً آکنه نوزادی نیست. مهمترین علتها و عوامل مرتبط با ایجاد جوش یا ضایعات شبیه جوش در نوزادان عبارتاند از:
- تغییرات هورمونی پس از تولد: هورمونهای منتقلشده از مادر و تغییرات هورمونی پس از تولد میتوانند فعالیت غدد چربی پوست نوزاد را افزایش داده و باعث ایجاد آکنه نوزادی شوند.
- افزایش فعالیت غدد چربی پوست نوزاد: ترشح بیشتر چربی میتواند منافذ و فولیکولهای پوست را تحت تأثیر قرار داده و زمینه ایجاد جوش را فراهم کند.
- بسته شدن یا تحریک فولیکولهای پوست: تجمع چربی و سلولهای مرده یا تحریک فولیکولها میتواند باعث ایجاد برجستگیهای کوچک روی پوست شود.
- حساسیت و تحریک پوست نوزاد: پوست نوزاد بسیار حساس است و تماس با برخی مواد میتواند باعث قرمزی، التهاب و ایجاد دانههای پوستی شود.
- گرما و تعریق زیاد: گرما و عرق میتوانند باعث ایجاد عرقسوز یا دانههای قرمز ریز روی پوست نوزاد شوند.
- تماس با صابون، مواد شوینده یا محصولات عطردار: این مواد ممکن است پوست حساس نوزاد را تحریک کرده و باعث خشکی، قرمزی یا بروز ضایعات پوستی شوند.
- تماس مداوم پوست با بزاق یا شیر: باقی ماندن بزاق یا شیر روی پوست، بهخصوص اطراف دهان و گونهها، میتواند باعث تحریک و التهاب پوست شود.
- اصطکاک لباس، پتو یا پارچه با پوست: تماس و اصطکاک مداوم پارچه با پوست حساس نوزاد میتواند موجب تحریک و ایجاد دانههای پوستی شود.
- اگزما و خشکی پوست: اگزما معمولاً با خشکی، قرمزی و خارش پوست همراه است و ممکن است در ظاهر شبیه جوش دیده شود.
- درماتیت سبوره: این مشکل پوستی میتواند باعث قرمزی و پوستهریزی پوست، بهویژه در پوست سر، ابروها و اطراف بینی نوزاد شود.
- واکنش پوستی به برخی داروها: بعضی داروها میتوانند در برخی نوزادان باعث ایجاد بثورات یا واکنشهای پوستی شوند.
علائم جوش صورت نوزاد چیست؟
آکنه نوزادی معمولاً به شکل برجستگیها و دانههای کوچک قرمز یا جوشهای سفید و ملتهب روی پوست ظاهر میشود. این ضایعات بیشتر روی گونهها و بینی دیده میشوند، اما ممکن است روی پیشانی، چانه، پوست سر، گردن، سینه یا پشت نوزاد نیز ایجاد شوند.
جوش صورت نوزاد معمولاً با خارش یا علائم شدید همراه نیست و در بیشتر موارد جای نگرانی ندارد. بسیاری از موارد آکنه نوزادی بدون درمان خاصی و بهمرور زمان برطرف میشوند و ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد تا پوست نوزاد کاملاً به حالت طبیعی بازگردد. بهندرت نیز ممکن است جای زخم باقی بماند.
از آنجا که ضایعات پوستی مختلفی میتوانند ظاهری شبیه جوش داشته باشند، در صورت وجود دانههای غیرمعمول یا گسترده روی پوست، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
چگونه بفهمم کودکم آکنه نوزادی دارد؟ اگر نوزاد تازه متولد شده شما آکنه داشته باشد، معمولا جوش هایی را روی گونه ها و بینی نوزادتان مشاهده خواهید کرد. آکنه همچنین می تواند روی پیشانی، چانه، پوست سر، گردن، پشت یا سینه کودک ظاهر شود. آکنه نوزادی به طور کلی جای نگرانی ندارد. به ندرت باعث ایجاد جای زخم می شود و در عرض چند هفته تا چند ماه به خودی خود از بین می رود.
آیا شیردهی باعث آکنه نوزاد می شود؟ این احتمال وجود دارد که هورمونهای شیر مادر روی هورمونهای کودک تأثیر بگذارند که میتواند منجر به آکنه شود. آکنه نوزاد یک بیماری پوستی موقتی است که اغلب بدون هیچ گونه درمان دارویی برطرف می شود. این نباید بر نحوه تغذیه نوزادتان تأثیر بگذارد یا منجر به قطع شیردهی مادر شود.
برای آشنایی بیشتر با سایر انواع دانههای پوستی در کودکان، میتوانید مقاله دانه های قرمز روی پوست کودک بدون خارش را مطالعه کنید.
انواع جوش و دانههای صورت نوزاد
هر دانه یا برجستگی روی پوست نوزاد جوش یا آکنه نیست. در روزها و ماههای اول زندگی، انواع مختلفی از ضایعات پوستی ممکن است روی صورت و بدن نوزاد ایجاد شوند که بسیاری از آنها طبیعی و موقتی هستند و حتی جزو بیماری نوزاد هم تلقی نمیشوند. آکنه نوزادی، میلیا، اریتما توکسیکوم، عرقسوز، اگزما، درماتیت سبورهای و ملانوز چرکی گذرای نوزادی از شایعترین این ضایعات هستند که در ادامه به بررسی هر یک میپردازیم.
آکنه نوزادی
آکنه نوزادی معمولاً در چند هفته اول پس از تولد به شکل برجستگیها و جوشهای کوچک قرمز یا سفید روی گونه، بینی و گاهی پیشانی و چانه ظاهر میشود. در برخی نوزادان، ضایعات ممکن است روی پوست سر، گردن، پشت یا سینه نیز دیده شوند. آکنه نوزادی معمولا بیخطر است و در بیشتر موارد طی چند هفته تا چند ماه بدون نیاز به درمان خاصی برطرف میشود.
این نوع جوش معمولا به دلیل تغییرات هورمونی و افزایش فعالیت غدد چربی پوست ایجاد میشود. برخلاف تصور رایج، بوسیدن نوزاد یا تماس معمول پوست با والدین علت اصلی آکنه نوزادی نیست؛ اما تماس مداوم پوست با مواد محرک میتواند باعث تحریک ضایعات شود.
به نقل از Mayo Clinic
آکنه نوزادی شایع و موقتی است. کار زیادی برای پیشگیری از آن نمیتوان انجام داد و این ضایعات اغلب بدون ایجاد جای زخم، خودبهخود برطرف میشوند.
Baby acne is common and temporary. There's little you can do to prevent it, and it often clears up on its own without scarring.
*همانژیوم پوستی نوزاد چیست + روشهای درمانی
میلیا یا جوشهای سفید صورت نوزاد
میلیا به دانههای بسیار ریز، سفید یا مایل به زرد گفته میشود که بیشتر روی بینی، گونهها، چانه، پیشانی و اطراف چشم نوزاد دیده میشوند. این دانهها در روزها و هفتههای اول زندگی بسیار شایع هستند و حدود نیمی از نوزادان ممکن است آنها را تجربه کنند.
میلیا در اثر گیر افتادن کراتین در لایههای سطحی پوست ایجاد میشود و معمولا هیچ خطری برای نوزاد ندارد. این ضایعات اغلب بدون نیاز به درمان طی چند هفته خودبهخود برطرف میشوند؛ بنابراین نباید آنها را فشار داد یا برای از بین بردنشان از کرمها و پمادهای ضدجوش استفاده کرد.
اریتما توکسیکوم
اریتما توکسیکوم یا "قرمزی سمی نوزاد" یکی از بثورات پوستی شایع و بیخطر در روزهای اول زندگی است. این ضایعات معمولا به صورت لکههای قرمز همراه با برجستگیهای کوچک دیده میشوند و بیشتر صورت و تنه نوزاد را درگیر میکنند، هرچند ممکن است روی بخشهای دیگری از بدن نیز ظاهر شوند.
اریتما توکسیکوم مسری نیست و معمولا نوزاد را آزار نمیدهد. این ضایعات در بیشتر موارد بدون نیاز به درمان خاصی طی چند روز تا چند هفته برطرف میشوند.
عرقسوز یا میلیاریا
عرقسوز یا میلیاریا در اثر گرما و تعریق زیاد ایجاد میشود و در نوزادان، به دلیل تکاملنیافتن کامل مجاری عرق، شایعتر است. دانههای گرمی نوزاد معمولاً به شکل برجستگیهای کوچک قرمز یا تاولهای ریز روی صورت، گردن، سینه و قسمتهایی از بدن که بیشتر عرق میکنند ظاهر میشوند و گاهی با خارش یا سوزش همراه هستند.
برای بهبود عرقسوز، بهتر است نوزاد را خنک نگه دارید، از پوشاندن بیش از حد او خودداری کنید و لباسهای نخی و سبک به او بپوشانید. در صورت تداوم ضایعات یا بروز تب، درد، تورم، چرک یا قرمزی شدید، مراجعه به پزشک ضروری است.
اگزمای نوزاد
اگزما یک بیماری التهابی پوستی است که میتواند با خشکی، قرمزی، پوستهریزی، دانههای ریز و خارش همراه باشد. در نوزادان، اگزما بیشتر روی صورت و پوست سر دیده میشود و ممکن است در ظاهر با جوش صورت اشتباه گرفته شود.
خشکی پوست و عوامل محیطی میتوانند علائم اگزما را تشدید کنند. استفاده منظم از مرطوبکننده مناسب و پرهیز از محصولات عطردار میتواند به مراقبت از پوست کمک کند. اگر ضایعات شدید، گسترده یا همراه با ترشح و زخم باشند، پزشک باید نوع و شدت اگزما را بررسی و در صورت نیاز درمان مناسب را تجویز کند.
*علت ترک لب کودکان چیست و چه باید کرد؟
درماتیت سبورهای
درماتیت سبورهای یکی دیگر از مشکلات شایع پوستی در نوزادان است که بیشتر پوست سر را درگیر میکند و به شکل پوستههای زرد یا چرب و قرمزی پوست دیده میشود؛ به این حالت روی پوست سر معمولا "کلاه گهوارهای" گفته میشود. گاهی صورت، ابروها، اطراف گوش، گردن و چینهای پوستی نیز درگیر میشوند.
کلاه گهوارهای معمولاً بیخطر و موقتی است و در بسیاری از نوزادان با گذشت زمان برطرف میشود. بهتر است پوستهها را با دست نکنید، زیرا این کار میتواند باعث تحریک یا آسیب پوست شود.
ملانوز چرکی گذرای نوزادی
ملانوز چرکی گذرا یک ضایعه پوستی خوشخیم است که معمولا از بدو تولد وجود دارد و به صورت تاولها یا جوشهای کوچک و سطحی روی پوست ظاهر میشود. این ضایعات میتوانند روی چانه، گردن، پیشانی، قفسه سینه، پشت، باسن و گاهی کف دست و پا دیده شوند.
تاولهای این ضایعه ممکن است بهسرعت پاره شوند و پس از بهبود، لکههای تیرهای روی پوست باقی بگذارند. این لکهها نیز بهمرور کمرنگ میشوند و ملانوز چرکی گذرا معمولاً به درمان خاصی نیاز ندارد.
جوش نوزادی چقدر طول می کشد؟
جوش نوزاد می تواند طی چند روز تا چند هفته خود به خود برطرف شود. اگر پزشک یک داروی موضعی را توصیه کند، جدول زمانی می تواند سریعتر باشد. گاهی اوقات، ممکن است تا یک ماه طول بکشد تا آکنه نوزاد برطرف شود. اگر آکنه کودک شما از بین نمی رود، با پزشکش صحبت کنید.
درمان جوش صورت نوزاد
بیشتر جوشها و ضایعات پوستی شایع در نوزادان، مانند آکنه نوزادی و میلیا، به درمان خاصی نیاز ندارند و با گذشت زمان خودبهخود برطرف میشوند. مراقبت صحیح از پوست نوزاد میتواند از تحریک بیشتر ضایعات جلوگیری کند.
درمان خانگی جوش صورت نوزاد
برای مراقبت از پوست نوزاد، صورت او را به آرامی با آب ولرم بشویید و پس از آن با ضربههای آرام یک حوله نرم خشک کنید؛ از مالش پوست خودداری کنید. پوست نوزاد را تمیز و خشک نگه دارید و از گرم شدن بیش از حد و تعریق زیاد او جلوگیری کنید.
در صورت نیاز به شوینده، از محصولات ملایم و بدون عطر مخصوص نوزادان استفاده کنید و صورت او را بیشازحد نشویید. همچنین جوشها را فشار ندهید و نترکانید و بدون توصیه پزشک، روغنها، کرمهای چرب یا محصولات ضدجوش را روی پوست نوزاد نمالید؛ زیرا ممکن است باعث تحریک یا تشدید ضایعات شوند.
درمان دارویی جوش صورت نوزاد
آکنه نوزادی و بسیاری از ضایعات شایع پوستی نوزادان معمولاً به دارو نیاز ندارند. اگر جوشها شدید، ماندگار یا گسترده باشند یا پزشک احتمال بیماری پوستی دیگری را مطرح کند، ممکن است درمان دارویی تجویز شود.
هرگونه پماد، کرم یا داروی موضعی برای جوش صورت نوزاد باید با تجویز پزشک مصرف شود. از استفاده خودسرانه داروهای ضدجوش، پمادهای کورتونی مانند بتامتازون، آنتیبیوتیکهای موضعی یا سایر داروها خودداری کنید؛ زیرا پوست نوزاد حساس است و مصرف نادرست این محصولات میتواند باعث تحریک پوست و بروز عوارض شود.
جوش صورت نوزاد چه زمانی خطرناک است؟
در بیشتر موارد، جوشهای صورت نوزاد بیخطر هستند و بدون درمان خاصی برطرف میشوند. بااینحال، اگر ضایعات پوستی با علائم غیرمعمول یا بدحال شدن نوزاد همراه باشند، باید توسط پزشک بررسی شوند. مراجعه به پزشک در صورت مشاهده موارد زیر ضروری است:
- تب یا بیحالی نوزاد
- گسترش سریع ضایعات پوستی
- تاول، زخم یا پوستهریزی شدید
- ترشح چرک یا ایجاد دلمه روی ضایعات
- قرمزی، تورم یا گرمی واضح پوست اطراف ضایعات
- درد یا ناراحتی قابلتوجه نوزاد
- ایجاد جوش یا بثورات همراه با مشکل تنفسی یا تورم صورت
- باقی ماندن یا بدتر شدن ضایعات با گذشت زمان
اگر نوزاد تب، بیحالی شدید، مشکل تنفسی یا تورم ناگهانی صورت دارد، مراجعه پزشکی باید فوری انجام شود.
نکات مهم و پایانی
جوشها و دانههای پوستی در نوزادان بسیار شایع هستند و در بیشتر موارد، مانند آکنه نوزادی و میلیا، بیخطر بوده و بدون درمان خاصی برطرف میشوند. مهم است که جوشها را فشار ندهید و از دستکاری آنها خودداری کنید. همچنین استفاده خودسرانه از پماد، کرمهای ضدجوش، کورتون یا درمانهای خانگی میتواند پوست حساس نوزاد را تحریک کند.
پوست نوزاد را با شویندههای ملایم و بدون عطر تمیز نگه دارید و از گرم شدن و تعریق بیشازحد او جلوگیری کنید. اگر ضایعات پوستی شدید، گسترده یا ماندگار هستند یا با تب، بیحالی، تاول، ترشح چرکی یا بدحال شدن نوزاد همراه شدهاند، برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید.
منابع :
سوالات متداول
آکنه نوزادی معمولا بدون ایجاد جای زخم برطرف میشود. دستکاری یا ترکاندن جوشها میتواند خطر التهاب، عفونت و باقی ماندن اثر روی پوست را افزایش دهد.
شیر مادر برای تغذیه و رشد نوزاد بسیار مفید است، اما نباید آن را بهعنوان درمان جوش روی پوست نوزاد بمالید. آکنه نوزادی معمولاً خودبهخود برطرف میشود و نیازی به قطع یا تغییر شیردهی برای درمان آن نیست.
در بیشتر موارد آکنه نوزادی به پماد یا کرم خاصی نیاز ندارد. اگر ضایعات شدید یا ماندگار باشند، پزشک متخصص اطفال باید علت را بررسی کند و در صورت نیاز داروی مناسب تجویز کند. از مصرف خودسرانه پمادهایی مانند بتامتازون یا کرمهای ضدجوش برای نوزاد خودداری کنید.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.