تپش قلب در بارداری - علت و راه های درمان آن چیست؟

تپش قلب در دوران بارداری یکی از علائمی است که بسیاری از مادران آن را تجربه می‌کنند. این حالت معمولا به دلیل تغییرات طبیعی بدن، مخصوصا افزایش حجم خون و فشار بیشتر بر قلب ایجاد می‌شود. در این دوره، قلب برای تامین نیازهای بدن مادر و رشد جنین، فعالیت بیشتری دارد و همین موضوع می‌تواند باعث احساس ضربان سریع یا کوبش قلب شود. در اغلب موارد این وضعیت طبیعی و موقتی است و جای نگرانی ندارد، اما در برخی شرایط ممکن است به بررسی دقیق‌تری نیاز داشته باشد. در ادامه این مقاله، به دلایل بروز این حالت و روش‌های کنترل و مدیریت آن می‌پردازیم.

با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.

تپیش قلب در بارداری از چه زمانی شروع می‌شود؟

با اپلیکیشن گهواره، هفته به هفته بارداریت رو دنبال کن.

نصب اپلیکیشن گهواره

تپش قلب در هر زمانی در طول بارداری می‌تواند اتفاق بیفتد؛ تنها ممکن است دلایل آن در مراحل مختلف بارداری تفاوت داشته باشد. اصلی‌ترین علت تپش قلب در سه ماهه اول بارداری، افزایش حجم خون یا وجود بیماری‌های زمینه‌ای نظیر بیماری‌ قلبی در بارداری است. اما تپش قلب در سه ماهه دوم بارداری و همچنین، تپش قلب در سه ماهه سوم بارداری به دلایل مختلفی ممکن است رخ دهد که در بخش‌های بعد به‌طور کامل به آنها می‌پردازیم. 

تپش قلب در اوایل بارداری

تپش قلب در اوایل بارداری معمولا به دلیل تغییرات طبیعی بدن رخ می‌دهد. در این دوره حجم خون بدن افزایش پیدا می‌کند و قلب برای رساندن خون کافی به بدن مادر و جنین، با شدت بیشتری کار می‌کند. این وضعیت می‌تواند باعث احساس ضربان سریع، کوبش قلب یا حتی جا افتادن یک ضربان شود. در اغلب موارد این حالت طبیعی بوده و به‌مرور در طول بارداری یا بعد از زایمان کاهش پیدا می‌کند، مگر اینکه علت زمینه‌ای مانند مشکلات قلبی وجود داشته باشد.

علائم تپش قلب در بارداری چیست؟

تپش قلب تو بارداری می‌تواند باعث ایجاد طیف گسترده‌ای از علائم شود. زنان باردار ممکن است یک یا ترکیبی از موارد زیر را تجربه کنند:

• حساس ضربان سریع یا شدید قلب
• حس کوبیدن قلب در سینه یا گلو
• نامنظم بودن ضربان قلب
• تپش قلب حتی در حالت استراحت
• تنگی نفس یا احساس کم آوردن نفس
• سرگیجه یا احساس سبکی سر
• تعریق غیرعادی
• اضطراب یا احساس بی‌قراری ناگهانی
• درد یا فشار خفیف در قفسه سینه (در بعضی موارد)
• ضعف یا خستگی غیرعادی همراه با تپش قلب

* مهمترین علت و درمان تنگی نفس در بارداری پسر و دختر 

علت تپش قلب در بارداری چیست؟

عوامل مختلفی می‌توانند باعث تپش قلب تو بارداری شوند که بیشتر آنها جدی نیستند. بااین‌حال، در برخی موارد، تشخیص علت تپش قلب در بارداری نیاز به معالجه پزشکی دارد. برخی از دلایل تپش قلب در دوران بارداری که خیلی جدی نیستند، عبارت‌اند از:

• واکنش قلب نسبت به افزایش حجم خون در دوران بارداری که باید 40 تا 50 درصد خون بیشتری پمپ کند و به همین دلیل، قلب برای خون‌رسانی بیشتر سریع‌تر می‌زند. (علت تپش قلب در سه ماهه اول بارداری معمولاً همین است)

• آنمی یا کم‌خونی (کاهش غلظت گلبول‌های قرمز) که معمولاً در زنان باردار دیده شده و به دلیل تغییرات خونی در بارداری رخ می‌دهد. افزایش حجم مایع در خون باعث کاهش غلظت گلبول‌های قرمز شده و می‌تواند منجر به آنمی شود.

• افزایش وزن در دوران بارداری

• تغییرات هورمونی (اعم از تغییر در هورمون استروژن) که در بارداری رخ می‌دهد.

• فشار رحم روی قلب در ماه‌های آخر (به‌صورت غیرمستقیم از طریق تغییر گردش خون)

• اضطراب و استرس یا نگرانی‌های بارداری

• مصرف کافئین (چای پررنگ، قهوه، نوشابه انرژی‌زا)

• واکنش در برابر داروهای خاص نظیر داروی سرماخوردگی یا آلرژی یا داروهای گیاهی

• ورزش بیش‌ازحد

• کم‌آبی

• افت قند خون  

این شرایط می‌توانند باعث شوند که قلب شما تا 25٪ سریع‌تر بزند و تپش قلب و تنگی نفس در بارداری را ایجاد کنند. اما این شرایط معمولاً جای نگرانی ندارد. تنها کافی است که مدیریت شرایط را به دست بگیرید و از فشار واردشده بر قلبتان بکاهید تا علائمتان به‌تدریج، بعد از بارداری از بین برود. اما دلایل جدی‌تر تپش قلب در بارداری شامل موارد زیر است:

• مشکلات تیروئید (تیروئید بیش‌فعال)

• آسیب قلبی ناشی از سایر بیماری‌ها یا خود حاملگی

• فشار خون ریوی

• بیماری عروق کرونر

• ضربان قلب غیرطبیعی، که به آن آریتمی قلب گفته می‌شود.

• عارضه پره اکلامپسی و سایر اختلالات فشار خون بالا بارداری

اگر علت تپش قلب در بارداری شما هر یک از این موارد باشد، باید توسط پزشک تحت درمان قرار بگیرید.

خلاصه دلایل و شرایط تپش قلب در بارداری

تشخیص تپش قلب در بارداری چگونه است؟

فقط پزشک می‌تواند به‌طور صحیح علت تپش قلب در بارداری را تشخیص دهد. معمولاً تشخیص علت تپش قلب در بارداری کار سختی است؛ چون عوامل متعددی وجود دارند که می‌توانند به تپش قلب تو بارداری منجر شوند. از طرف دیگر، بسیاری از علائم تپش قلب، در دوران بارداری اکثر زنان رخ می‌دهند درحالی‌که ممکن است با وجود آن علائم، فرد به تپش قلب مبتلا نباشد.

پزشک معمولاً با سؤال درباره علائم و تاریخچه پزشکی شما شروع می‌کند. یک زن باردار می‌بایست حتماً در مورد هرگونه سابقه تپش قلب، بیماری‌های قلبی و یا سایر مشکلات پزشکی که بر قلب تأثیر می‌گذارند و همچنین وجود هرگونه سابقه خانوادگی بیماری‌های قلبی به پزشک اطلاع دهد.

پزشک در مرحله بعدی شما را معاینه خواهد کرد تا هرگونه ناهنجاری در ضربان قلب شما را تشخیص دهد. پزشک شما معمولاً یکسری آزمایش‌های اضافی هم برای مشخص کردن علت اصلی تپش قلب انجام خواهد داد؛ نظیر:

• آزمایش خون برای بررسی هرگونه عدم تعادل و ناهنجاری در عملکرد تیروئید

• الکتروکاردیوگرام (نوار قلب) برای بررسی فعالیت الکتریکی قلب

• تست مانیتور هولتر که در آن از دستگاهی برای اندازه‌گیری ریتم قلب در طولانی‌مدت استفاده می‌شود.

برای درمان تپش قلب در بارداری چه باید کرد؟

به نقل از سایت my.clevelandclinic.org

در بیشتر موارد، تپش قلب در دوران بارداری به درمان خاصی نیاز ندارد. اگر این حالت فقط گاهی رخ دهد و ناشی از بیماری قلبی یا سایر مشکلات زمینه‌ای نباشد، پزشک معمولا اصلاح رژیم غذایی و برخی تغییرات در سبک زندگی را برای کنترل علائم توصیه می‌کند.

Most of the time, heart palpitations during pregnancy don’t require treatment. If they only happen occasionally and don’t result from a heart condition or other health problem, your provider may recommend diet and lifestyle changes

 

داشتن رژیم غذایی سالم و همچنین استفاده از تکنیک‌های آرام‌سازی مانند تنفس عمیق یا مدیتیشن می‌تواند به کاهش علائم کمک کند. در صورتی که علت زمینه‌ای مانند بیماری قلبی یا مشکلات تیروئید وجود داشته باشد، پزشک درمان مناسب و ایمن برای دوران بارداری را انتخاب می‌کند.

داروهای مجاز برای تپش قلب در بارداری

در اغلب موارد، تپش قلب در بارداری نیاز به دارو ندارد و تنها با کنترل سبک زندگی مدیریت می‌شود. اما اگر علت زمینه‌ای وجود داشته باشد یا علائم شدید باشند، پزشک ممکن است داروهای خاصی را با دوز کنترل‌شده تجویز کند. داروهایی که ممکن است توسط پزشک تجویز شوند:

• بتابلاکرها (مثل برخی داروهای کنترل ضربان قلب) برای تنظیم ریتم قلب در موارد خاص
• داروهای مرتبط با درمان کم‌کاری یا پرکاری تیروئید در صورت وجود اختلال زمینه‌ای
• مکمل‌های آهن یا ویتامین‌ها در صورت کم‌خونی یا کمبود تغذیه‌ای
• داروهای کنترل اضطراب در موارد شدید و خاص (با انتخاب بسیار محدود در بارداری)

نکته مهم: مصرف هر نوع دارو در دوران بارداری باید فقط با تجویز پزشک انجام شود، چون انتخاب دارو به شرایط مادر و سلامت جنین بستگی دارد. خوددرمانی می‌تواند خطرناک باشد.

برای تپش قلب در بارداری چه بخوریم؟ 

در بیشتر موارد، تپش قلب با اصلاح تغذیه و سبک زندگی قابل کنترل است. بدن در دوران بارداری به آب و مواد معدنی بیشتری نیاز دارد و کمبود آن‌ها می‌تواند علائم را تشدید کند. توصیه‌های تغذیه‌ای:

• مصرف آب کافی در طول روز برای جلوگیری از کم‌آبی
• کاهش مصرف کافئین (قهوه، چای پررنگ و شکلات)
• استفاده از غذاهای سبک و کم‌چرب برای کاهش فشار روی بدن
• افزایش مصرف مواد غذایی حاوی منیزیم، پتاسیم و آهن (مثل سبزیجات برگ سبز، موز و حبوبات)
• پرهیز از غذاهای بسیار شیرین یا پرنمک

چه زمانی تپش قلب در بارداری خطرناک است؟

یک زن باردار در طول حاملگی خود می‌بایست چندین ملاقات با پزشک متخصص داشته باشد تا او را ازنظر هرگونه عوارض بارداری، ازجمله تپش قلب ارزیابی کند. با نزدیک شدن شما به پایان بارداری نیز، دفعات مراجعه شما به پزشک افزایش می‌یابد. اما چه زمانی باید برای تپش قلب در بارداری حتماً به پزشک مراجعه کنید؟

اگر بین ویزیت‌ها مکرراً دچار تپش قلب شوید یا تپش قلب شما شدیدتر شود یا به مدت طولانی‌مدت ادامه پیدا کند، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید. در صورت وجود هر یک از علائم زیر نیز، باید مراجعه اورژانسی داشته باشید:

• سرفه خونی

• نبض نامنظم

• تنگی نفس حتی بدون داشتن فعالیت

• سختی در نفس کشیدن

• درد در قفسه سینه

• ضربان قلب سریع

• ورم شدید در اندام‌ها، بخصوص اندام‌های تحتانی

• سرگیجه یا احساس گیجی

• سنکوپ یا غش

• خستگی غیر معمول یا ناگهانی

آیا تپش قلب در بارداری برای جنین ضرر دارد؟

خیر؛ تپش قلب مادر در دوران بارداری معمولاً هیچ آسیبی به جنین نمی‌رساند. به‌طورکلی ضربان قلب در دوران بارداری افزایش می‌یابد تا خون‌رسانی و تغذیه جنین به خوبی انجام شود. هرچند، علت تپس قلب باید بررسی شود تا ناشی از بیماری‌ها و شرایط دیگری غیر از خود بارداری نباشد.

برای درمان تپش قلب در بارداری چه باید کرد؟

درمان تپش قلب در بارداری همیشه لازم نیست. در اکثر موارد شما می‌توانید با کمک استراتژی‌های مقابله با تپش قلب در بارداری، این شرایط را مدیریت کنید. به طور کلی، تپش قلب تو بارداری ممکن است در هر زمانی ایجاد شود، چه وقتی‌که در حال فعالیت هستید و چه وقتی‌که استراحت می‌کنید. این وضعیت ممکن است گاهی ترسناک باشد و باعث اضطراب شود. بااین‌حال، اگر بدانید که هنگام مواجهه با تپش قلب در بارداری باید چه کنید، کارتان آسان‌تر خواهد شد. 

هرگاه تپش قلب تو بارداری به سراغتان آمد:

• هر کاری که انجام می‌دهید را متوقف کنید.

• اگر در حال فعالیت بودید، بنشینید و استراحت کنید.

• اگر استراحت می‌کردید بلند شوید و حرکت کنید.

• برخی از تکنیک‌های آرامش، مانند مدیتیشن و تنفس عمیق را امتحان کنید.

* برای ثبت نام در دوره مدیتیشن بارداری زیرنظر مربی حرفه‌ای کلیک نمایید:👈 دوره آموزشی مدیتیشن بارداری 

• برای رفع استرس، یوگا بارداری یا حرکات کششی را امتحان کنید.

• یک لیوان آب بخورید.

• یک میان وعده میل کنید.

اما اگر به تشخیص پزشک شما نیاز به درمان داشته باشید، گزینه‌های بی‌خطر بسیاری برای دوران بارداری در دسترس هستند. به‌طورکلی:

• هنگامی‌که علائم خفیف است و از یک مشکل جدی حاصل نشده باشد، معمولاً پزشک معالجه را توصیه نمی‌کند. در این گروه از زنان باردار، تپش قلب در بارداری بعد از پایان حاملگی به‌تدریج از بین می‌رود.

• اگر علائم شدید باشد، پزشک ممکن است برای تنظیم ضربان قلب، دارو تجویز کند. پزشک قبل از تجویز دارو در مورد خطرات احتمالی آن برای مادر و جنین با شما صحبت خواهد کرد. در سه ماهه اول بارداری خطرات برای جنین بیشتر است؛ بنابراین بعید است که پزشک در این دوران دارویی تجویز کند. هرچند در صورت تجویز دارو حتماً مزایا و معایب آن برای شما در نظر گرفته شده و ایمنی آن برای جنین شما لحاظ خواهد شد.

• اگر زنی به آریتمی (ضربان قلب نامنظم) مبتلا باشد، پزشک می‌تواند با کمک جریان الکتریکی، قلب را به ریتم طبیعی خود بازگرداند. انجام این روش که کاردیوورژن نام دارد، در دوران بارداری بی‌خطر است. برای آریتمی‌هانیز بسته به نوع و شدت آن‌ها درمان دارویی وجود دارد.

برای پیشگیری از تپش قلب بارداری چه کنیم؟

این راهکارها ممکن است به جلوگیری از تپش قلب در بارداری کمک کند:

• بدنتان را به خوبی آب‌رسانی کنید.

• برای جلوگیری از افت قند خون، حتماً چند میان وعده مصرف  کنید.

• مصرف کافئین را محدود کنید.

• سیگار نکشید، الکل ننوشید و از مواد مخدر استفاده نکنید.

• قبل از مشورت با پزشک، هیچ دارویی مصرف نکنید.

• به‌طور منظم ورزش کنید اما در آن زیاده‌روی نکنید.

• یوگا و مدیتیشن را امتحان کنید؛ از تنفس شکمی یا سایر تکنیک‌های که به کاهش استرس شما کمک می‌کنند بهره ببرید.

از مواد غذایی مناسب دوران بارداری استفاده کنید، از مصرف میزان بالای چربی، کربوهیدرات، شکر و نمک خودداری کنید و سعی کنید وزن خود را در محدوده نرمال نگه دارید تا از ابتلا به دیابت، فشار خون بالا و کلسترول بالا جلوگیری کنید؛ چراکه همه این شرایط می‌توانند تپش قلب بارداری را تشدید کنند.

ارتباط تپش قلب در اوایل بارداری و جنسیت جنین

تغییرات ضربان قلب در اوایل بارداری بیشتر به دلیل تغییرات فیزیولوژیک بدن مادر رخ می‌دهد و ارتباط علمی ثابت‌شده‌ای با جنسیت جنین ندارد. افزایش حجم خون و تغییرات هورمونی می‌توانند باعث احساس تپش قلب شوند، اما این علائم نمی‌توانند تعیین‌کننده دختر یا پسر بودن جنین باشند. در نتیجه، تپش قلب معیار قابل اعتمادی برای پیش‌بینی جنسیت جنین محسوب نمی‌شود.

تغییرات ضربان قلب در اوایل بارداری بیشتر به دلیل تغییرات فیزیولوژیک بدن مادر رخ می‌دهد و ارتباط علمی ثابت‌شده‌ای با جنسیت جنین ندارد. افزایش حجم خون و تغییرات هورمونی می‌توانند باعث احساس تپش قلب شوند، اما این علائم نمی‌توانند تعیین‌کننده دختر یا پسر بودن جنین باشند. در نتیجه، تپش قلب معیار قابل اعتمادی برای پیش‌بینی جنسیت جنین محسوب نمی‌شود.

تپش قلب در بارداری دوقلویی

در بارداری دوقلویی، به دلیل افزایش نیاز بدن به خون‌رسانی و کار بیشتر قلب، احتمال تجربه تپش قلب می‌تواند بیشتر باشد. قلب در این شرایط باید حجم خون بیشتری را پمپاژ کند تا نیاز دو جنین را تامین کند. با این حال، شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است و همیشه به معنای وجود مشکل خطرناک نیست. در صورت تکرار یا شدید بودن علائم، بررسی پزشکی برای اطمینان از سلامت مادر توصیه می‌شود.

تپش قلب در بارداری؛ طبیعی یا خطرناک؟

تپش قلب در دوران بارداری در بسیاری از موارد نتیجه تغییرات طبیعی بدن، افزایش حجم خون و فعالیت بیشتر قلب برای تامین نیازهای مادر و جنین است. به همین دلیل، اغلب این عارضه جای نگرانی ندارد و با رعایت نکاتی مانند مصرف آب کافی، کاهش استرس و داشتن سبک زندگی سالم قابل کنترل است. با این حال، اگر تپش قلب شدید، مداوم یا همراه با علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، سرگیجه یا غش باشد، باید در اسرع وقت توسط پزشک بررسی شود. آگاهی از علت‌ها و علائم هشداردهنده می‌تواند به مدیریت بهتر این وضعیت در دوران بارداری کمک کند.

منابع

my.clevelandclinic.org