سردرد بارداری - علت و 5 روش درمان آن
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
سردرد بارداری یکی از مشکلات شایع در دوران حاملگی است که بسیاری از مادران، بهویژه در سه ماهه اول و سوم، آن را تجربه میکنند. تغییرات هورمونی، افزایش حجم خون، خستگی، کمآبی بدن، استرس، کمخوابی و حتی افت قند خون از مهمترین دلایل ایجاد سردرد در بارداری هستند. این سردردها ممکن است بهصورت درد خفیف و مداوم، احساس فشار در سر یا حملات میگرنی ظاهر شوند و گاهی با علائمی مانند تهوع، حساسیت به نور، سرگیجه یا تاری دید همراه باشند.
اگر چه بیشتر سردردهای دوران بارداری خطرناک نیستند، اما در بعضی موارد میتوانند نشانه افزایش فشار خون یا مشکلات جدیتر باشند. در ادامه این مطلب از مجله سلامت گهواره با علتهای سردرد بارداری، روشهای درمان، راهکارهای کاهش درد و زمان مراجعه به پزشک بیشتر آشنا میشوید.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
علت های سردرد در بارداری چیست؟
سردرد در بارداری میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و شدت آن از یک درد خفیف تا حملات شدید میگرنی متفاوت باشد. در بسیاری از موارد، تغییرات طبیعی بدن در دوران حاملگی عامل اصلی بروز سردرد هستند، اما گاهی برخی بیماریها یا مشکلات زمینهای نیز میتوانند باعث تشدید آن شوند. شناخت علت سردرد در بارداری به انتخاب روش درمان مناسب و جلوگیری از عوارض احتمالی کمک میکند.
مهمترین دلایل سردرد در دوران بارداری عبارتاند از:
- تغییرات هورمونی (افزایش استروژن و پروژسترون): نوسانات هورمونی در اوایل بارداری یکی از شایعترین علتهای سردرد است.
- خستگی و کمخوابی: بیخوابی یا استراحت ناکافی میتواند باعث ایجاد یا تشدید سردرد شود.
- استرس و اضطراب: فشارهای روحی و نگرانیهای دوران بارداری در بسیاری از مادران باعث سردرد تنشی میشود.
- افت قند خون: فاصله زیاد بین وعدههای غذایی یا تغذیه نامناسب ممکن است موجب سردرد و ضعف شود.
- کمآبی بدن: ننوشیدن آب کافی در بارداری میتواند باعث سردرد، سرگیجه و خستگی شود.
- کمخونی (فقر آهن): کاهش سطح آهن و اکسیژنرسانی ناکافی به بدن از دلایل رایج سردرد در بارداری است.
- افت فشار خون: کاهش فشار خون، بهویژه در اوایل بارداری، ممکن است باعث احساس گیجی و سردرد شود.
- افزایش فشار خون بارداری: سردرد شدید و مداوم میتواند از علائم فشار خون بالا یا پرهاکلامپسی باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.
- میگرن یا تشدید میگرن قبلی: برخی زنان در دوران بارداری دچار تشدید حملات میگرنی میشوند.
- قطع ناگهانی کافئین: کاهش یا حذف ناگهانی مصرف قهوه و چای ممکن است باعث سردرد شود.
- گرسنگی طولانیمدت: نخوردن غذا برای مدت طولانی میتواند سطح انرژی بدن را کاهش داده و سردرد ایجاد کند.
- عفونتهای سینوسی یا سرماخوردگی: التهاب سینوسها و عفونتهای تنفسی گاهی باعث درد و فشار در ناحیه سر میشوند.
- مشکلات بینایی و خستگی چشم: تغییرات بینایی یا استفاده طولانی از موبایل و کامپیوتر میتواند محرک سردرد باشد.
- مصرف برخی داروها: بعضی داروها ممکن است بهعنوان عارضه جانبی باعث سردرد شوند.
- تهوع و استفراغ شدید بارداری: استفراغ مکرر میتواند باعث کمآبی بدن و در نتیجه بروز سردرد شود.
به نقل از Mayo Clinic
سردرد در دوران بارداری شایع است، اما اگر درد شدید یا طولانیمدت باشد باید با پزشک مشورت شود.
Headaches during pregnancy are common. but call your healthcare professional if the pain is severe or long-lasting.
علت های سردرد در بازههای مختلف دوران بارداری
| علتهای سردرد در سه ماهه اول بارداری | علتهای سردرد در سه ماهه دوم بارداری | علتهای سردرد در سه ماهه سوم بارداری |
| تغییرات شدید هورمونی افت فشار خون افت قند خون تهوع و استفراغ شدید کمآبی بدن کم خوابی کمبود ویتامین یا املاح خستگی و خوابآلودگی استرس و اضطراب قطع ناگهانی مصرف کافئین میگرن یا تشدید سردردهای قبلی عفونتهای سینوسی یا سرماخوردگی | کمخونی (فقر آهن) افزایش حجم خون و تغییر گردش خون خستگی عضلات گردن و شانه وضعیت نامناسب بدن مشکلات بینایی و خستگی چشم کمخوابی استرسهای روزمره کمآبی بدن گرسنگی طولانیمدت | افزایش فشار خون بارداری پرهاکلامپسی (سردرد شدید و مداوم) خستگی شدید بدن اختلال خواب درد و فشار در ناحیه گردن و پشت احتباس مایعات استرس و نگرانیهای نزدیک زایمان افزایش وزن و تغییر وضعیت بدن |
سردرد در بارداری نشانه چیست؟
به دلایل متفاوتی ممکن است شما سردردهای دوران بارداری را تجربه کنید. گاهی اوقات این سردردها میتواند نشانه مشکل خاصی باشد. بنابراین پزشک خود را در رابطه با هر نوع سردرد حین بارداری در جریان بگذارید. شدت، فواصل تکرار و هرگونه علامت دیگر مثل سرگیجه، تهوع، کاهش بینایی، وز وز گوش و ... برای بررسی حائز اهمیت میباشند.
انواع سردردهای بارداری
اکثر سردردهای بارداری که رخ میدهند از نوع سردردهای اولیه هستند. یعنی این سردردها علامت یا نشانه بیماری دیگری نیستند. این دسته از سردردهای اولیه عبارتند از:
- سردردهای عصبی
- سردردهای میگرنی
- سردردهای خوشه ای
انواع دیگری از سردرد در بارداری رخ میدهند که با عنوان سردردهای ثانویه شناخته میشوند. یعنی این سردردها از عوارض و نشانههای بیماری خاصی میباشند. مانند مشکل فشارخون بالای بارداری که سبب ایجاد سردرد حاملگی خواهد شد.
* علت و درمان تنگی نفس در بارداری پسر را در این مقاله بخوانید.
تستهای تشخیصی علت سردرد حاملگی
درمانگر شما ممکن است توسط نشانههای موجود به علت اصلی سردرد پی نبرد. در نتیجه نیاز به بررسیهای دقیق آزمایشگاهی است. این آزمایشها شامل موارد زیر میباشند:
- بررسی فشار خون شما
- آزمایش خون
- تست سنجش سطح قند خون
- تست سنجش بینایی و معاینه چشمها
- سونوگرافی از سر و گردن
- نمونهبرداری از مایع مغزی نخاعی جهت بررسی از لحاظ عفونتها
علائم شایع سردردهای دوران بارداری
نشانههای سردردهای دوران بارداری میتواند در هر شخصی نسبت به شخص دیگر متفاوت بروز کند. در زیر علائمی را که ممکن است در بارداری نشانگر سردرد باشند بیان میکنیم.
- احساس درد مبهم در ناحیه سر و پیشانی
- احساس ضربان در ناحیه سر همراه با درد
- درد شدید یک ساله یا دوطرفه در قسمت سر
- درد شدید ناگهانی پشت یک یا هر دو چشم
سردردهای میگرنی نیز ممکن است با علائم زیر همراه باشند:
- تهوع
- استفراغ
- دیدن خطوط یا نقطه های نورانی در فضا (با توجه به اینکه این نقاط و خطوط وجود خارجی ندارند)
- تاری دید
علائم خطر در سردردهای دوران بارداری
یکی از سوالات رایج در این دوران این است که آیا سردرد در بارداری خطرناک است؟ در پاسخ باید بگوییم که بیشتر سردردهای دوران بارداری خطرناک نیستند و معمولاً به دلیل تغییرات هورمونی، خستگی، کمآبی بدن یا استرس ایجاد میشوند. با این حال، در بعضی موارد سردرد میتواند نشانه یک مشکل جدی مانند افزایش فشار خون بارداری یا پرهاکلامپسی باشد؛ بهخصوص اگر سردرد شدید، ناگهانی، مداوم یا همراه با علائمی مانند تاری دید، ورم شدید دست و صورت، سرگیجه، تهوع شدید یا درد بالای شکم باشد.
به همین دلیل اگر سردرد با استراحت و مصرف مایعات بهتر نشود یا شدت آن زیاد باشد، مراجعه به پزشک ضروری است. در حالت کلی بهتر است که در صورت بروز هرگونه سردرد در بارداری پزشک خود را از این موضوع مطلع سازید. اما اگر علائم زیر همراه با سردرد در شما بروز کرد لطفا بلافاصله به اورژانس مراجعه نمایید.
- تب
- تهوع و استفراغ
- اختلال در قدرت بینایی
- درد شدید و غیرقابل تحمل
- اگر سردرد شما بیشتر از چند ساعت طول کشید
- سردردهای مکرر
- غش کردن
- تشنج
درمان سردرد بارداری
برای درمان سردرد در بارداری، مهمترین اصل پرهیز از مصرف خودسرانه داروها و مشورت با پزشک یا درمانگر است. مصرف برخی مسکنها مانند آسپرین و ایبوپروفن (مثل ژلوفن، ادویل و نوافن) در دوران بارداری توصیه نمیشود، زیرا میتوانند برای جنین خطرناک باشند. در بسیاری از موارد، سردرد با روشهای غیر دارویی و اصلاح سبک زندگی قابل کنترل است و تنها در صورت نیاز، دارو باید تحت نظر پزشک تجویز شود.
درمانهای خانگی سردرد در بارداری
درمانهای خانگی معمولاً اولین گام از کنترل سردردهای خفیف تا متوسط در بارداری هستند و میتوانند به کاهش شدت و دفعات آن کمک کنند:
- استراحت کافی و داشتن خواب منظم و باکیفیت
- نوشیدن آب به مقدار کافی برای جلوگیری از کمآبی بدن
- خوردن وعدههای غذایی منظم برای پیشگیری از افت قند خون
- برای سردرد در بارداری چه بخوریم؟ مصرف غذاهای سبک، مغذی، حاوی پروتئین، میوهها و سبزیجات تازه میتواند به بهبود وضعیت بدن و کاهش سردرد کمک کند.
- استفاده از کمپرس سرد یا گرم روی پیشانی، شقیقهها یا گردن
- قرار گرفتن در محیط آرام، تاریک و کمنور برای کاهش تحریک عصبی
- ماساژ ملایم گردن و شانهها برای کاهش تنش عضلانی
- انجام تنفس عمیق و تکنیکهای آرامسازی ذهن
- کاهش استرس و اضطراب با روشهایی مانند مدیتیشن یا استراحت ذهنی
درمانهای پزشکی سردرد در بارداری
در صورتی که سردرد شدید، مداوم یا همراه با علائم دیگر باشد، نیاز به بررسی پزشکی دارد:
- استامینوفن با دوز مجاز و فقط با نظر پزشک
- بررسی و درمان کمخونی در صورت وجود
- کنترل فشار خون بارداری برای پیشگیری از عوارض جدی
- درمان عفونتهای سینوسی در صورت تشخیص پزشک
- بررسی میگرن و تنظیم درمان تخصصی تحت نظر پزشک
مسکنهای مجاز در بارداری
در دوران بارداری، انتخاب مسکن باید بسیار محدود و کنترلشده باشد:
- استامینوفن (پاراستامول) به عنوان اولین انتخاب و تنها در دوز تجویزشده توسط پزشک
در نهایت، درمان سردرد در بارداری باید بر اساس علت اصلی آن انجام شود و مصرف هرگونه دارو بدون نظر پزشک میتواند برای مادر و جنین خطرناک باشد.
ارتباط فشار خون بالا و سردرد در بارداری
سردردهای دوران بارداری مخصوصا سه ماهه دوم یا سوم بارداری میتواند نشانگر فشارخون بالای حاملگی باشد. این مشکل معمولا پس از پایان هفته بیست بروز میکند. اگر به موقع تشخیص داده نشود و درمان صورت نگیرد خطرات جدی برای مادر و جنین به دنبال خواهد داشت.
فشارخون بالای بارداری میتواند ریسک مشکلات زیر افزایش دهد:
- سکته مغزی
- پره اکلامپسی (مسمومیت حاملگی)
- اکلامپسی (مسمومیت بارداری همراه با تشنج)
- کاهش اکسیژنرسانی به جنین
- زایمان زودرس (زایمان در کمتر از ۳۷ هفته بارداری)
- دکولمان یا کنده شدن زودتر از موعد جفت
- کاهش وزن جنین در هنگام تولد (وزن کمتر از ۲۵۰۰ گرم)
برای درمان فشار خون بارداری باید تحت نظر پزشک رژیم غذایی و داروهای مناسب دریافت کنید. ورزش منظم به کنترل فشار خون شما کمک به سزایی خواهد کرد.
آیا بارداری پسر و سردرد به هم ارتباطی دارند؟
خیر، از نظر علمی هیچ شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد جنسیت جنین (پسر یا دختر بودن) باعث سردرد در بارداری میشود یا شدت آن را تغییر میدهد. سردرد در دوران بارداری بیشتر به دلیل تغییرات هورمونی، افزایش حجم خون، کمآبی بدن، افت قند خون، استرس یا شرایطی مثل میگرن ایجاد میشود. باورهایی مانند ارتباط سردرد با بارداری پسر یا دختر بیشتر در حد تجربههای شخصی و باورهای عامیانه هستند و پایه پزشکی ندارند. بنابراین، سردرد را نباید به جنسیت جنین نسبت داد و در صورت تداوم یا شدت آن، بررسی علتهای پزشکی اهمیت بیشتری دارد.
نکات مهم و پایانی
سردرد در بارداری در اغلب موارد یک مشکل شایع است، اما نباید آن را نادیده گرفت. توجه به سبک زندگی سالم، نوشیدن آب کافی، خواب منظم و مدیریت استرس نقش مهمی در کاهش و پیشگیری از سردرد دارد. از طرفی مصرف هرگونه دارو یا مسکن در دوران بارداری باید فقط با تجویز پزشک انجام شود، زیرا برخی داروها میتوانند برای جنین خطرناک باشند. اگر سردرد شدید، مداوم یا همراه با علائمی مانند تاری دید، ورم غیرطبیعی یا افزایش فشار خون باشد، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
منبع :
سوالات متداول
سردرد در اوایل بارداری معمولاً به صورت درد خفیف تا متوسط، احساس فشار در سر یا درد تنشی ظاهر میشود و بیشتر به دلیل تغییرات هورمونی، خستگی و افت قند خون ایجاد میگردد.
سردرد ممکن است از همان هفتههای ابتدایی بارداری (سهماهه اول) شروع شود و در برخی زنان با تغییرات هورمونی و سبک زندگی در این دوره شایعتر است.
بله، در بسیاری از موارد سردرد بارداری بدون دارو قابل کنترل است. روشهایی مانند استراحت کافی، نوشیدن آب، تغذیه منظم، کمپرس سرد یا گرم، کاهش استرس و قرار گرفتن در محیط آرام میتوانند به کاهش سردرد کمک کنند.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.