ورم پا و مچ پا در دوران بارداری و درمان آن

اردیبهشت ۹۹ | زمان مطالعه : ۹ دقیقه
ورم پا و مچ پا در بارداری

ورم پا و مچ پا در دوران بارداری از تغییرات و عوارض جسمی بارداری بخصوص در سه ماهه سوم حاملگی را اکثر خانم‌ها آن را احتمالا در کنار تنگی نفس بارداری تجربه می‌کنند. به عارضه تورم در این دوران اصطلاحا ادم بارداری نیز گفته می‌شود که بیشتر در دست‌ها و پاها رخ می‌دهد.

 

علل ورم پا و مچ پا در بارداری کدامند؟

این عوامل، باعث ورم پا و مچ پا در بارداری و سایر اندام‌ها هستند:

در یک بارداری طبیعی، برای خونرسانی بهتر به جفت و جنین، حجم مایعات بدن بیشتر می‌شود. این مایع که بین بافت‌ها و داخل خون وجود دارد بدلیل تغییرات هورمونی حاملگی، زیر پوست تجمع پیدا کرده هم منجر به ترک‌های بارداری در شکم و سایر اندام‌ها شده و هم ایجاد ورم می‌کند.

با بزرگتر شدن رحم و فشار بر وریدهای قسمت تحتانی بدن، برگشت خون از اندام‌های پایینی کندتر می‌شود. ضمن اینکه این شرایط باعث افزایش فشار خون همچنین گرفتگی ماهیچه‌ها در بارداری نیز می‌شود. 

به دلایل ذکر شده شاهد ورم در دوران بارداری خواهیم بود.

علت ورم شدید پا در هفته های آخر بارداری

هر چه سن باردارى بالاتر مى رود، جنين رشد بيشترى كرده و رحم بزرگتر مى‌شود. در هفته‌هاى آخر حاملگى رحم بزرگ شده فشار بيشترى به عروق وارد كرده و شما شاهد ادم بيشترى به خصوص در قسمت پاها خواهيد بود. بطوریكه شايد اين ورم باعث ايجاد درد شود. يا حتى از كفشهايتان مانند گذشته نتوانيد استفاده كنيد.

علت ورم پا و مچ پا در بارداری

تأثیر ویتامین‌ها و املاح در ورم دوران بارداری

دسته‌ای از مواد غذایی می‌توانند باعث افزایش ورم پا در بارداری شوند که باید آنها را بشناسیم:

  • نمک، ماده غذایی که بعلت وجود سدیم در آن ورم دست و پای شما را افزایش می‌دهد. سدیم باعث تجمع آب در بدن و در نتیجه ایجاد ادم می‌شود. پس نمک اضافی را از سفره غذایی خود حذف کنید. در خرید موادغذایی بسته بندی شده دقت کنید. مقدار سدیم موجود در آن‌ها معمولا در جدول غذایی روی بسته بندی نوشته می‌شود. سعی کنید تا می‌توانید از محصولاتی با کمترین میزان سدیم استفاده کنید.
  • غذاهای کنسروی و فرآوری شده بدلیل وجود اسیدچرب ترانس باعث افزایش تجمع آب در بدن می‌شوند. انواع چیپس، پفک، کنسروها، سوسیس و کالباس و... را محدود کنید تا ورم کمتری را تجربه کنید.
  • کافئین زیاد باعث کم آبی بدن می‌شود. مصرف قهوه و چای و هر ماده کافئین داری را در طی روز کم کنید.
  • قندهای ساده، مثل انواع شیرینی جات، شکلات، آبنبات، احتباس آب در بدن را بیشتر می‌کند. پس مصرف آن‌ها را محدود نمایید.
  • گوشت سفید را نسبت به گوشت قرمز بیشتر مصرف کنید. چربی کمتر و پروتئین بیشتر در ایجاد اعتدال سطح مایعات بدن شما نقش مهمی دارد. گوشت مرغ و ماهی نسبت به انواع گوشت قرمز چربی کمتری دارد.

پیشگیری از ورم پا و مچ پا بارداری

رعایت بعضی از نکات به شما در جلوگیری از ورم پا و مچ پا بارداری کمک کننده هستند:

  • خوابیدن به پهلوی چپ، فشار رحم را از روی سیاهرگ بزرگ مسئول برگرداندن خون از اندام‌های پایینی به قلب شما، برمی‌دارد. زیرا این سیاهرگ در سمت راست بدن شماست و وقتی به پهلوی راست می‌خوابید فشار وزن رحم روی آن قرار می‌گیرد. در نتیجه برگشت خون از پاها مشکل می‌شود. وقتی خون از پاها به راحتی تخلیه شود شما ورم کمتری تجربه می‌کنید.
  • در زمان خوابیدن بالشی را زیر پاهایتان قرار دهید. بالاتر بودن پاها نسبت به سطح بدن به برگشت بهتر خون از پاها و پیشگیری از ادم کمک می‌کند.
  • در حالت استراحت دست و پاهایتان را آویزان نگذارید.
  • مدام در یک حالت نمانید. اگر نشسته اید بعد از چند دقیقه بلند شده و کمی قدم بزنید. اگر نمی‌توانید دراز بکشید و بدنتان را کشش بدهید. زیاد سر پا نمانید در حالت ایستاده بیشتر قدم بزنید و ساکن نمانید. 
  • شلوار و جوراب و کفش تنگ نپوشید. خونرسانی را کند می‌کند.
  • ورزش کنید. به خصوص شنا و پیاده روی و یوگا. حتی شده در حالت دراز کش یا نشسته حرکات کششی را انجام دهید. خونرسانی به اندام‌ها را بهبود می‌بخشد و از ورم بدن جلوگیری می‌کند.
  • در محیط‌های خیلی گرم نمانید.
  • سیگار نکشید. الکل ننوشید.
  • خواب کافی داشته باشید. شب ها حداقل ۷ ساعت بخوابید.

زمان بروز ورم حاملگی

نمی‌توان زمان دقیقی برای بروز آن مشخص کرد. اما اصولا حوالی ماه پنجم بارداری یا همان هفته ۲۰ تا ۲۱ پدیدار میشود. در سه ماهه سوم نیز افزایش پیدا می‌کند.

ورم پای چپ در بارداری نشانه چیست

 ورم در بارداری اصولا بصورت دو طرفه اتفاق می‌افتد. اما اگر يك سمت بدن، مثلا فقط پاى چپ شما دچار تورم شود یا نسبت به پای راست ورم بیشتری داشته باشد، نشانه خوبى نيست. چون می‌تواند از علائم لخته شدن خون در بدن باشد.

 پس در صورتی که ورم در پاى چپ يا پاى راست همراه با درد، سفتى و قرمزى محل ادم داشتيد هر چه  سریع‌تر جهت بررسى بيشتر به مركز درمانى مراجعه كنيد تا از نظر انعقاد خون كنترل شويد.

چه زمانی ورم صورت، دست و پا در بارداری خطرناک است؟

  • تورم صورت و دست و پاها بطور معمول طى باردارى رخ می‌دهد. اما زمانيكه شما مشكل فشار خون بالا داشته باشيد ديگر طبيعى نيست.
  • يكى از علائم مهم پره اكلامپسى يا همان مسموميت باردارى، وجود تورم در تمام بدن  می‌باشد.
  • براى تشخيص ادم معمول باردارى از ادم در حالت پره اكلامپسى ، كافيست چند نكته را بررسى كنيد.
  • به رنگ پاهايتان توجه كنيد ، در مسموميت حاملگى علاوه بر ورم شديد تغيير رنگ نيز مشخص است.
  • انگشت خود را روى محل متورم شده فشار دهيد و برداريد. اگر چند ثانيه طول كشيد تا بافت سر جاى خود  برگردد از نظر پره اکلامپسی باید بررسی  شوید
  • به تورم صورتتان بيشتر دقت كنيد و عكس قبل از باردارى را به درمانگرتان نشان دهيد. پف كردن شديد صورت از نشانه هاى فشار خون بالا می‌تواند باشد.
  • اگر همراه اين ادم ، سردرد ، سرگيجه ، تارى ديد و تهوع سراغتان آمد حتما جهت بررسى فشار خون اقدام كنيد

روش‌های درمان ورم پا در بارداری

  1. ماساژ دادن دست‌ها و پاهای متورم شده، به تخلیه مایع تجمع پیدا کرده زیر پوست کمک می‌کند. در نتیجه تورم کمتر می‌شود.
  2. شنا کنید یا حداقل مدت زمانی را در آب غوطه‌ور بمانید. آب به بهبود درد مفاصل و کاهش ادم بارداری کمک می‌کند.
  3. از کمپرس سرد برای نواحی متورم شده استفاده کنید. درد و تورم کمتر می‌شود.
  4. دسته ای از ویتامین‌ها هستند که طی بارداری مصرف آنها ضروری می‌باشد . اگر این گروه را به درستی استفاده کنید، ورم دست و پای شما کمتر می‌شود. در زیر نکاتی بیان شده که به دریافت بیشتر و بهتر این ویتامین‍‌ها طی دوران حاملگی کمک می‌کند.
  5. از یک رژیم غذایی متعادل پیروی کنید. اینگونه از دریافت کافی منابع ویتامینی مطمئن می‌شوید.
  6. سبزیجات و میوه بیشتری میل کنید زیرا سرشار از ویتامین و املاح هستند.
  7. مولتی ویتامین مخصوص بارداری فراموش نشود. 
  8. ویتامین‌های گروه B موجود در آن باعث می‌شود از جمع شدن آب در بدن و ایجاد ادم جلوگیری شود. با کمک ویتامین C  عملکرد هورمونها بهتر می‌شود، در نتیجه ادم کمتری را تجربه می‌کنید. ویتامین E نیز به بهبود گردش خون و جلوگیری از تورم حاملگی کمک می‌کند.
  9. منابع خوب کلسیم، منیزیوم و روی از ایجاد ورم طی بارداری جلوگیری می‌کند.
  10. پتاسیم و منابع آن با برقراری تعادل در عروق شما، ایجاد ورم در بارداری را کم می‌کند. شاید در مولتی ویتامین شما مقادیری پتاسیم وجود داشته باشد. اما منابع غذایی آن نیز بهتر است مصرف شوند. مثل موز، آووکادو، انجیر، اسفناج و لوبیای قرمز و...
  11. نوشیدن هر چه بیشتر آب به تصفیه بدن شما کمک کرده و ورم دوران بارداری را کمتر می‌کند. روزانه بین ۲ تا ۳ لیتر آب بنوشید.

کنترل فشارخون دربارداری

  • خيلى از خانم ها طى باردارى دچار افزايش فشار خون مى‌شوند. اما با رعايت نكات زير مي‌توان از تبديل شدن آن به مسموميت باردارى جلوگيرى كرد.
  • سالم غذا بخوريد. ترجيحا نمك و منابع سديم را حذف كنيد.
  • داروهای  مخصوص فشار خون را طبق دستور پزشكتان مرتب و سروقت مصرف كنيد.
  • ویزیت‌هاى باردارى را طبق نظر پزشك ، بصورت مرتب دنبال كنيد.
  • اگر استراحت مطلق برايتان تجويز نشده و منع ورزش در باردارى نداريد ، حتما فعاليت بدنى را بصورت مرتب داشته باشيد.
  • وزن خود را مرتب چك كنيد و افزايش ناگهانى و بيش از حد آن را به درمانگرتان اطلاع دهيد.
  • الکل و سيگار و همينطور انواع قرص هاى روانگردان و آرام بخش را حذف كنيد.
  • سونوگرافی  منظم براى بررسى جفت و جنين انجام دهيد.

رابطه ورم پا در بارداری و جنسیت جنین

ورم پا و مچ پا در دوران بارداری يك امر طبيعى است و همانطور كه پيش‌تر بررسى كرديم علت آن مرتبط با هورمون‌هاى باردارى و افزايش سايز رحم مى‌باشد.

كوچكترين ارتباطى بين جنسيت جنين و ورم باردارى وجود ندارد.

دختر يا پسر بودن جنين شما، تأثيرى در ایجاد، شدت، زمان شروع و یا علت ورم پا و مچ پا در بارداری ندارد. چون علت اصلی هورمون‌هاى ترشح شده از جفت مى‌باشد و عملكرد جفت نيز ارتباطى با جنسيت جنين ندارد.