تفاوت زایمان طبیعی و سزارین؛ کدام روش برای شما مناسبتر است؟
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
اگر بین زایمان طبیعی و سزارین مردد هستید، تفاوت این دو روش به نحوه تولد نوزاد، نوع درد، مدت نقاهت و عوارض برای مادر و نوزاد برمیگردد. زایمان طبیعی بدون جراحی انجام میشود و بهبود سریعتری دارد، اما درد زایمان و آسیبهای پرینه میتواند بیشتر باشد. سزارین، یک جراحی است که زمان تولد را قابلپیشبینیتر میکند، اما نقاهت بیشتری دارد و با عوارض جراحی همراه است. انتخاب روش به شرایط بارداری و نظر پزشک بستگی دارد. در این مقاله از مجله سلامت گهواره، تفاوت زایمان طبیعی و سزارین را از نظر روند انجام، درد، عوارض، نقاهت، تاثیر بر مادر و نوزاد و شرایط انتخاب بررسی میکنیم.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- تفاوت زایمان طبیعی و سزارین در یک نگاه
- تفاوت زایمان طبیعی و سزارین از نظر روند انجام
- تفاوت زایمان طبیعی و سزارین از نظر درد
- مزایا و معایب زایمان طبیعی
- مزایا و معایب زایمان سزارین
- عوارض احتمالی زایمان طبیعی و سزارین
- تفاوت زایمان طبیعی و سزارین برای نوزاد
- تفاوت زایمان طبیعی و سزارین برای مادر
- تفاوت تاریخ زایمان طبیعی و سزارین
- زایمان طبیعی بهتر است یا سزارین؟
- تصمیم آگاهانه برای انتخاب بین زایمان طبیعی و سزارین
- منابع
تفاوت زایمان طبیعی و سزارین در یک نگاه
زایمان طبیعی و سزارین هر دو میتوانند روشهای ایمنی برای تولد نوزاد باشند، اما تجربه زایمان، نوع درد، دوره نقاهت و بعضی عوارض در آنها متفاوت است. نمیتوان یک روش را برای همه مادران بهتر دانست. شرایط بارداری، سلامت مادر و جنین و سابقه پزشکی در انتخاب روش مناسب نقش دارند.
| تفاوت | زایمان طبیعی | زایمان سزارین |
| نحوه تولد نوزاد | خروج نوزاد از راه واژن پس از شروع یا القای زایمان | خارج کردن نوزاد از طریق برش شکم و رحم |
| نیاز به جراحی | معمولا بدون جراحی شکمی | یک عمل جراحی بزرگ شکمی |
| زمان زایمان | شروع و مدت زایمان تا حدی غیرقابل پیشبینی و متغیر | مشخص بودن تاریخ تولد از قبل |
| درد هنگام زایمان | درد ناشی از انقباضهای رحمی و عبور نوزاد؛ امکان استفاده از روشهای تسکین درد مانند اپیدورال | حس نشدن درد بهدلیل بیحسی نخاعی یا اپیدورال |
| درد پس از زایمان | احتمال درد و ناراحتی واژن و پرینه، بهویژه در صورت پارگی یا بخیه | درد و ناراحتی محل برش جراحی در روزها و گاهی هفتههای بعد |
| دوره نقاهت | معمولا کوتاهتر و بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره | معمولا طولانیتر و همراه با محدودیت بیشتر در فعالیتهای اولیه |
| مدت بستری | در زایمان بدون عارضه معمولا کوتاهتر | معمولا بستری طولانیتر از زایمان واژینال |
| پارگی پرینه | وجود احتمال پارگی واژن یا پرینه و گاهی نیاز به بخیه | رخ ندادن پارگی پرینه ناشی از عبور نوزاد |
| تاثیر بر کف لگن | افزایش احتمال برخی مشکلات کف لگن، از جمله بیاختیاری ادرار | احتمال کمتر مشکلات کف لگن و بیاختیاری ادرار |
| عوارض مرتبط با جراحی | عوارض ناشی از برش شکم و رحم وجود ندارد | احتمال عفونت زخم یا رحم، چسبندگی و بهندرت آسیب اندامهای مجاور وجود دارد |
| احتمال تغییر روش هنگام زایمان | ممکن است به زایمان با وکیوم یا فورسپس یا سزارین اورژانسی نیاز پیدا شود | در سزارین برنامهریزیشده احتمال چنین تغییری کمتر است |
| تنفس نوزاد | نوزاد در جریان زایمان واژینال از فرایند طبیعی زایمان عبور میکند | در سزارین برنامهریزیشده، انجام جراحی پیش از ۳۹ هفته میتواند احتمال مشکلات تنفسی نوزاد را افزایش دهد |
| اثر بر بارداریهای بعدی | تاثیری ندارد | احتمال بعضی عوارض بارداریهای آینده، مانند جفت آکرتا و پارگی رحم را افزایش دهد؛ این خطر با تکرار سزارین بیشتر میشود |
تفاوت زایمان طبیعی و سزارین از نظر روند انجام
مراحل زایمان طبیعی بهگونهای است روند تولد با شروع انقباضهای رحمی و بازشدن دهانه رحم آغاز میشود. پس از کامل شدن بازشدگی، با انقباضها و زور زدن مادر، نوزاد از واژن خارج شده و سپس جفت خارج میشود. در پاسخ به اینکه زایمان سزارین چیست باید گفت نوزاد طی عمل جراحی و معمولا با بیحسی نخاعی یا اپیدورال، از برشی در شکم و رحم خارج میشود. سزارین ممکن است از قبل برنامهریزی شود یا در شرایط ضروری هنگام زایمان طبیعی انجام گیرد.
تفاوت زایمان طبیعی و سزارین از نظر درد
تفاوت اصلی این دو روش فقط در شدت درد نیست، بلکه زمان و علت ایجاد درد هم متفاوت است.
درد هنگام زایمان
در زایمان طبیعی، درد عمدتا از انقباضهای رحم، بازشدن دهانه رحم و فشار ناشی از عبور نوزاد از کانال زایمان ایجاد میشود و شدت آن در افراد متفاوت است. برای کنترل درد میتوان از روشهای دارویی و غیردارویی، از جمله اپیدورال استفاده کرد. در سزارین، بهدلیل بیحسی نخاعی یا اپیدورال، مادر معمولا هنگام جراحی درد احساس نمیکند.
درد بعد از زایمان
پس از زایمان طبیعی، ممکن است مادر در واژن و پرینه درد یا سوزش احساس کند. بهویژه اگر پارگی ایجاد شده و آن را بخیه زده باشند. در سزارین، درد بیشتر به محل برش جراحی مربوط است و معمولا در چند روز نخست محسوستر است. این ناراحتی در بعضی مادران میتواند چند هفته ادامه پیدا کند و به مسکن نیاز داشته باشد.
مزایا و معایب زایمان طبیعی
زایمان طبیعی در بارداریهای مناسب، معمولا با دوره بهبود کوتاهتر و نیاز کمتر به مراقبتهای مربوط به جراحی همراه است.
مزایای زایمان طبیعی شامل موارد زیر هستند:
- دوره نقاهت کوتاهتر
- بستری کوتاهتر در بیمارستان
- بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره
- نبود برش جراحی روی شکم و رحم
- تحرک راحتتر در روزهای نخست پس از زایمان
- محدودیت کمتر ناشی از جراحی در مراقبتهای اولیه پس از تولد
- معمولا کوتاهتر بودن روند زایمانهای واژینال بعدی
در مقابل، پیشبینیناپذیری روند زایمان طبیعی و کنترل کمتر بر زمان تولد از مهمترین محدودیتهای این روش محسوب میشوند. از دیگر معایب زایمان طبیعی باید به موارد زیر اشاره کرد:
- متغیر و گاهی طولانی بودن مدت زایمان
- درد انقباضهای رحمی و مرحله خروج نوزاد
- نیاز احتمالی به روشهای تسکین درد
- امکان نیاز به وکیوم یا فورسپس
- احتمال تغییر برنامه به سزارین اورژانسی
مزایا و معایب زایمان سزارین
سزارین برنامهریزیشده میتواند زمان و روند تولد را قابلپیشبینیتر کرده و برخی مراحل زایمان واژینال را حذف کند. مهمترین مزایای زایمان سزارین شامل موارد زیر هستند:
- امکان برنامهریزی دقیقتر برای زمان تولد
- نبود درد انقباضهای زایمانی هنگام سزارین برنامهریزیشده
- نبود مرحله زور زدن و عبور نوزاد از کانال زایمان
- نبود پارگی پرینه ناشی از عبور نوزاد
- نبود نیاز به فورسپس یا وکیوم در سزارین برنامهریزیشده
- کنترل بیشتر بر زمان و شرایط انجام زایمان
- کاهش احتمال برخی مشکلات کف لگن در مقایسه با زایمان واژینال
در مقابل، جراحی سزارین باعث دوره بهبود طولانیتر و محدودیت بیشتر در روزهای نخست پس از تولد میشود. معایب زایمان سزارین شامل موارد زیر هستند:
- نیاز به عمل جراحی شکمی
- نیاز به بیحسی منطقهای یا در برخی موارد بیهوشی عمومی
- دوره نقاهت طولانیتر
- بستری معمولا طولانیتر در بیمارستان
- درد و محدودیت حرکتی بیشتر در روزهای نخست
- نیاز بیشتر به کمک اطرافیان برای فعالیتهای روزمره و مراقبت از نوزاد
- مراقبت از محل برش جراحی تا زمان بهبود
- وجود اسکار جراحی روی شکم و رحم
- تاثیر سابقه سزارین بر برنامهریزی روش زایمان در بارداریهای بعدی
عوارض احتمالی زایمان طبیعی و سزارین
بیشتر زایمانهای طبیعی بدون عارضه جدی به پایان میرسند، اما عبور نوزاد از کانال زایمان و فشار واردشده به بافتهای لگن میتواند با برخی مشکلات کوتاهمدت یا ماندگار همراه باشد. همچنین، عوارض زایمان سزارین در کنار فوایدی که دارد، میتواند در کوتاهمدت ظاهر شده یا پیامدهایی برای بارداریهای آینده داشته باشد. در جدول زیر به عوارض زایمان طبیعی و سزارین اشاره کردهایم:
| نوع زایمان | عوارض احتمالی |
| زایمان طبیعی | پارگی واژن یا پرینه، از خراشهای سطحی تا پارگیهای عمیقتر نیاز احتمالی به اپیزیوتومی و بخیه پرینه درد و ناراحتی پرینه در دوران بهبود آسیب عضلات کف لگن بیاختیاری ادرار، بهویژه در ماههای پس از زایمان بیاختیاری مدفوع در برخی موارد، بهخصوص پس از پارگیهای شدید پرینه افتادگی اندامهای لگنی در درازمدت خونریزی شدید پس از زایمان باقیماندن جفت یا بخشی از آن در رحم عفونت محل پارگی، اپیزیوتومی یا بخیههای پرینه |
| زایمان سزارین | عفونت محل برش جراحی عفونت پوشش داخلی رحم خونریزی شدید و احتمال نیاز به انتقال خون تشکیل لخته خون در پاها یا ریهها آسیب به مثانه، روده یا سایر اندامهای مجاور در موارد نادر عوارض مرتبط با بیحسی یا بیهوشی ایجاد بافت اسکار و چسبندگی داخل شکم پس از جراحی افزایش احتمال برخی مشکلات جفت در بارداریهای بعدی، بهویژه با تکرار سزارین افزایش خطر پارگی رحم در برخی بارداریها یا زایمانهای بعدی مشکلات تنفسی گذرای نوزاد، بهویژه در سزارین برنامهریزیشده پیش از هفته ۳۹ بارداری |
تفاوت زایمان طبیعی و سزارین برای نوزاد
برای نوزاد، نمیتوان زایمان طبیعی یا سزارین را در همه شرایط ایمنتر دانست. انتخاب مناسب به وضعیت بارداری و سلامت مادر و جنین بستگی دارد. در زایمان طبیعی، نوزاد از کانال زایمان عبور میکند و احتمال مشکلاتی مانند گیر کردن شانه یا آسیب هنگام تولد وجود دارد. در سزارین، این خطرات در برخی موارد کاهش مییابد و گاهی سزارین برای حفظ سلامت نوزاد ضروری است. با این حال، سزارین میتواند با مشکلات تنفسی گذرا در نوزاد، بهویژه اگر پیش از هفته ۳۹ انجام شود، همراه باشد.
تفاوت زایمان طبیعی و سزارین برای مادر
از نظر دوران نقاهت، زایمان طبیعیِ بدون عارضه معمولا با بهبود سریعتر و بستری کوتاهتر همراه است و مادر زودتر میتواند راه برود، از نوزاد مراقبت کند و به فعالیتهای روزمره برگردد. پس از سزارین، بهدلیل جراحی شکم و رحم، درد و محدودیت حرکتی بیشتر است و مادر به مراقبت های بعد از سزارین نیاز دارد.
به نقل از nhs
ممکن است نتوانید بعضی فعالیتها مثل رانندگی، ورزش، حمل وسایل سنگینتر از نوزاد و رابطه جنسی را بلافاصله از سر بگیرید. این فعالیتها را زمانی دوباره شروع کنید که احساس کنید آمادگی لازم را دارید و انجام آنها برایتان درد یا ناراحتی ایجاد نمیکند. رسیدن به این مرحله ممکن است حدود ۶ هفته یا بیشتر طول بکشد.
But you may not be able to do some activities straight away, such as driving, exercising, carrying anything heavier than your baby and having sex. Only start to do these things again when you feel able to do so and do not find them uncomfortable. This may not be for 6 weeks or so.
از طرفی، سابقه سزارین میتواند تصمیمگیری درباره روش زایمان بعدی را پیچیدهتر کند و احتمال برخی مشکلات جفت، از جمله جفت آکرتا را افزایش دهد. با این وجود بسیاری از زنان پس از یک سزارین میتوانند در بارداری بعدی، با ارزیابی پزشک، زایمان واژینال داشته باشند.
تفاوت تاریخ زایمان طبیعی و سزارین
در زایمان طبیعی، تاریخ تولد از قبل مشخص نیست. زیرا شروع دردهای زایمانی ممکن است پیش یا پس از تاریخ تخمینی زایمان اتفاق بیفتد و بارداری اغلب بین هفتههای ۳۷ تا ۴۲ پایان مییابد. در مقابل، برای سزارین برنامهریزیشده معمولا تاریخ مشخصی تعیین میشود و در نبود دلیل پزشکی برای زایمان زودتر، اغلب از هفته ۳۹ بارداری انجام میشود. البته در شرایط پزشکی خاص، زمان سزارین میتواند زودتر تعیین شود.
زایمان طبیعی بهتر است یا سزارین؟
هیچکدام از روشهای زایمان طبیعی و سزارین برای همه مادران بهتر نیست. در بارداریهای کمخطر، زایمان طبیعی بهدلیل نقاهت کوتاهتر و نداشتن جراحی مناسب است. اما در شرایط پزشکی، سزارین ایمنترین راه برای مادر یا نوزاد محسوب میشود. بنابراین انتخاب روش زایمان باید براساس شرایط بارداری، سلامت مادر و جنین و نظر پزشک انجام شود.
تصمیم آگاهانه برای انتخاب بین زایمان طبیعی و سزارین
زایمان طبیعی و سزارین هرکدام مسیر متفاوتی برای تولد نوزاد هستند و انتخاب میان آنها باید با توجه به شرایط مادر، سلامت جنین و نظر پزشک انجام شود. زایمان طبیعی اغلب نقاهت کوتاهتر و بازگشت سریعتری به فعالیتهای روزمره دارد، درحالیکه سزارین در برخی شرایط پزشکی میتواند ایمنترین گزینه باشد. درد، عوارض احتمالی و تاثیر هر روش بر بارداریهای بعدی هم متفاوت است. آگاهی از این تفاوتها کمک میکند با نگرانی کمتر و اطلاعات دقیقتر، درباره روش مناسب زایمان تصمیم بگیرید.
منابع
سوالات متداول
نقاهت زایمان طبیعی کوتاهتر از سزارین است. زیرا سزارین یک جراحی است و به زمان بیشتری برای بهبود نیاز دارد.
بله، بسیاری از زنان پس از سزارین میتوانند زایمان طبیعی داشته باشند. اما به شرایط بارداری و نظر پزشک بستگی دارد.
زایمان طبیعی ممکن است شروع شیردهی را کمی آسانتر و زودتر کند. اما سزارین هم مانع شیردهی موفق نیست و تفاوت چشمگیری ندارند.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.