درد تخمدان در بارداری نشانه چیست و چه زمانی خطرناک است؟
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
اگر در دوران بارداری درد یکطرفه، تیرکشنده یا مبهمی در پایین شکم حس میکنید، طبیعی است که نگران شوید و آن را به تخمدان نسبت دهید. درد تخمدان در بارداری معمولا به دردی گفته میشود که در یک یا دو طرف پایین شکم و لگن احساس میشود و ممکن است با فشار، گرفتگی، سنگینی یا درد ناگهانی همراه باشد. این درد گاهی به تغییرات طبیعی بارداری، رشد رحم، کشیدگی رباطها، کیست تخمدان، نفخ یا یبوست مربوط است. در این مقاله از مجله سلامت گهواره، علتهای شایع، علائم هشداردهنده و راههای درمان درد تخمدان در بارداری را کاملتر بررسی میکنیم.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- آیا درد تخمدان در بارداری طبیعی است؟
- درد تخمدان در ماههای مختلف بارداری
- علتهای شایع درد تخمدان در بارداری چیست؟
- تفاوت درد تخمدان با درد رحم و لگن
- درد تخمدان یکطرفه در بارداری
- درد تخمدان همراه با لکهبینی یا خونریزی
- راه های درمان درد تخمدان در بارداری
- چه زمانی درد تخمدان نیاز به مراجعه فوری دارد؟
- درد تخمدان در بارداری؛ از علائم طبیعی تا زمان مراجعه به پزشک
- منابع
آیا درد تخمدان در بارداری طبیعی است؟
درد تخمدان در بارداری همیشه نشانه مشکل جدی نیست. گاهی دردهای خفیف و گذرا به دلیل تغییرات طبیعی بدن، بزرگ شدن رحم، کشیده شدن رباطها یا فشار بیشتر روی لگن ایجاد میشوند. بااینحال، اگر درد یکطرفه، شدید، ناگهانی یا مداوم باشد، نباید آن را طبیعی تلقی کرد؛ چون ممکن است با کیست تخمدان، پیچخوردگی تخمدان، سقط یا بارداری خارجرحمی مرتبط باشد.
درد تخمدان در ماههای مختلف بارداری
دردی که مادر در ناحیه تخمدان احساس میکند، همیشه مستقیما از خود تخمدان نیست. با این حال، توجه به زمان بروز درد در بارداری میتواند کمک کند علتهای احتمالی بهتر بررسی شوند.
| زمان بارداری | علتهای احتمالی درد تخمدان در بارداری | علائم هشدار |
| اوایل بارداری | تغییرات طبیعی بدن، کیست تخمدان، بارداری خارجرحمی، سقط، پیچخوردگی تخمدان | درد یکطرفه، شدید یا همراه خونریزی و سرگیجه |
| سهماهه دوم | بزرگ شدن رحم، کشیده شدن رباط گرد، فشار روی لگن، کیست تخمدان، مشکلاتی مثل پرهاکلامپسی بعد از هفته ۲۰ | درد مداوم، شدید یا همراه سردرد، تاری دید، ورم یا خونریزی |
| سهماهه سوم | فشار بیشتر رحم، انقباضات رحمی، زایمان زودرس، جدا شدن جفت، پرهاکلامپسی | درد همراه با انقباض منظم، خونریزی، کاهش حرکات جنین یا فشار شدید لگنی |
درد تخمدان در اوایل بارداری
در اوایل بارداری، بعضی از دردهای خفیف و گذرا میتوانند به تغییرات طبیعی بدن، لانهگزینی، تغییرات هورمونی یا فشارهای اولیه روی لگن مربوط باشند. بااینحال، درد یکطرفه در این دوره اهمیت زیادی دارد؛ چون گاهی میتواند با کیست تخمدان، پیچخوردگی تخمدان، سقط یا بارداری خارجرحمی ارتباط داشته باشد. اگر درد پایین شکم یا لگن شدید است، ادامه پیدا میکند یا با خونریزی، ضعف، سرگیجه، درد شانه، تهوع شدید یا غش همراه میشود، باید سریع با پزشک یا اورژانس تماس گرفت.
درد تخمدان در سه ماهه دوم بارداری
در سهماهه دوم، رحم بزرگتر میشود و رباطهایی که آن را نگه میدارند بیشتر کشیده میشوند. به همین دلیل بعضی مادران دردهای تیرکشنده، کششی یا مبهمی را در دو طرف پایین شکم و لگن احساس میکنند و آن را به تخمدان نسبت میدهند. این دردها گاهی با تغییر وضعیت بدن، بلند شدن ناگهانی یا راه رفتن شدت مییابند.
درد تخمدان در سه ماهه سوم بارداری
در سهماهه سوم، وزن رحم و جنین بیشتر میشود و فشار روی لگن، مثانه، رباطها و عضلات پایین شکم افزایش پیدا میکند. به همین دلیل ممکن است مادر درد یا سنگینی بیشتری در ناحیه لگن و اطراف تخمدانها حس کند. گاهی هم انقباضهای رحمی یا دردهای نزدیک به زایمان با درد تخمدان اشتباه گرفته میشوند.
علتهای شایع درد تخمدان در بارداری چیست؟
شناخت علتهای شایع درد تخمدان کمک میکند مادر بداند چه دردهایی معمولا قابل انتظار هستند و چه دردهایی نیاز به بررسی پزشکی دارند. در ادامه به مهمترین علل درد تخمدان در بارداری پرداختهایم:
تغییرات هورمونی اوایل بارداری
در هفتههای اول بارداری، تغییرات هورمونی میتواند روی عضلات، رباطها، دستگاه گوارش و جریان خون لگن اثر بگذارد. همین تغییرات گاهی باعث احساس درد، کشش یا فشار در پایین شکم و اطراف تخمدانها میشود. این درد اگر خفیف، کوتاهمدت و بدون خونریزی یا ضعف شدید باشد، معمولا نگرانکننده نیست.
افزایش جریان خون در ناحیه لگن
در بارداری، بدن برای تغذیه رحم و جنین، خونرسانی بیشتری به ناحیه لگن و اندامهای اطراف آن دارد. این افزایش جریان خون میتواند باعث احساس سنگینی، نبضدار بودن یا فشار خفیف در پایین شکم شود. گاهی مادر این احساس را بهصورت درد تخمدان توصیف میکند.
کشیدگی رباطهای رحم و تخمدان
با بزرگ شدن رحم، رباطها و بافتهای نگهدارنده اطراف رحم و لگن کشیده میشوند. این کشش ممکن است درد تیرکشنده، ناگهانی یا مبهمی در دو طرف پایین شکم ایجاد کند؛ دردی که گاهی شبیه درد تخمدان حس میشود. این درد معمولا با تغییر وضعیت، بلند شدن سریع یا سرفه بیشتر میشود.
به نقل از clevelandclinic
درد ممکن است در بخش پایینی لگن یا در ناحیه کشاله ران احساس شود. این درد میتواند در هر دو طرف یا فقط در یک طرف ایجاد شود. معمولا فقط چند ثانیه یا چند دقیقه طول میکشد و اغلب در سهماهه دوم بارداری، زمانی که رحم با سرعت بیشتری شروع به رشد میکند، بهصورت مکرر اتفاق میافتد.
The pain may occur on the lower part of your pelvis or in your groin area. It can occur on both sides or just one side. It typically lasts only a few seconds or minutes. It often happens repeatedly during the second trimester when your uterus begins to grow more quickly.
رشد رحم و فشار به تخمدانها
هرچه بارداری جلوتر میرود، رحم بزرگتر میشود و فضای بیشتری از لگن و شکم را اشغال میکند. این رشد میتواند به اندامهای اطراف، از جمله تخمدانها، مثانه و رودهها فشار وارد کند. نتیجه آن ممکن است احساس درد، سنگینی یا فشار در یک یا هر دو طرف پایین شکم باشد.
وجود یا بزرگ شدن کیست تخمدان
بعضی از زنان پیش از بارداری کیست تخمدان دارند یا در اوایل بارداری دچار کیست جسم زرد میشوند. بیشتر کیستها بیخطر هستند، اما پاره شدن کیست تخمدان در بارداری درد یکطرفه و شدید ایجاد میکند.
درد لانهگزینی در اوایل بارداری
در روزهای ابتدایی بارداری، زمانی که تخمک بارورشده به دیواره رحم میچسبد، گاهی مادر درد یا گرفتگی خفیفی در پایین شکم احساس میکند. این درد معمولا کوتاهمدت است و با لکهبینی سبک همراه میشود.
یبوست و مشکلات گوارشی مرتبط با بارداری
هورمونهای بارداری میتوانند حرکت رودهها را کندتر کنند و باعث یبوست شوند. از طرفی، بزرگ شدن رحم هم به رودهها فشار وارد میکند. یبوست ممکن است باعث گرفتکی یا درد زیر شکم در بارداری شده و مادر آن را با درد تخمدان اشتباه بگیرد، بهخصوص اگر درد در یک سمت بیشتر حس شود.
نفخ و تجمع گاز در رودهها
نفخ و تجمع گاز از مشکلات شایع بارداری است و میتواند با دردهای متغیر، تیرکشنده یا فشار در شکم همراه باشد. چون رودهها در نزدیکی رحم و تخمدانها قرار دارند، این درد گاهی در سمت راست یا چپ پایین شکم حس میشود و شبیه درد تخمدان به نظر میرسد.
عفونتهای ادراری یا لگنی
عفونت ادراری در بارداری نسبتا شایع است و گاهی با درد پایین شکم، سوزش ادرار، تکرر ادرار، بوی بد ادرار یا تب همراه میشود. بعضی عفونتهای لگنی یا واژینال هم میتوانند درد و ناراحتی لگنی ایجاد کنند.
درد یکطرفه ناشی از تخمکگذاری قبلی
در دوران بارداری تخمکگذاری اتفاق نمیافتد، اما تخمدانی که پیش از بارداری تخمک آزاد کرده، ممکن است بهدلیل فعالیت جسم زرد یا تشکیل کیست جسم زرد کمی دردناک شود. این درد معمولا یکطرفه و خفیف است.
فعالیت بدنی زیاد یا حرکات ناگهانی
بلند شدن سریع، چرخیدن ناگهانی بدن، پیادهروی طولانی یا فعالیت بدنی بیش از حد میتواند دردهای کششی در رباطها و عضلات لگن ایجاد کند. این دردها معمولا با استراحت بهتر میشوند و بیشتر حالت تیرکشنده یا فشاری دارند.
سابقه دردهای تخمدانی قبل از بارداری
زنانی که پیش از بارداری سابقه کیست تخمدان، اندومتریوز، دردهای مزمن لگنی یا قاعدگیهای دردناک داشتهاند، ممکن است در بارداری هم نسبت به دردهای ناحیه لگن حساستر باشند.
تفاوت درد تخمدان با درد رحم و لگن
درد تخمدان معمولا بیشتر در یک سمت پایین شکم حس میشود و ممکن است حالت تیرکشنده، مبهم یا فشاری داشته باشد؛ بهویژه اگر این درد ناشی از پاره شدن کیست تخمدان در بارداری باشد. درد رحم بیشتر در مرکز و پایین شکم احساس میشود و میتواند شبیه گرفتگی یا انقباض باشد. درد لگن گستردهتر است و ممکن است به کمر، کشاله ران یا دو طرف شکم بزند.
درد تخمدان یکطرفه در بارداری
درد تخمدان یکطرفه در بارداری ممکن است به علت کشیدگی رباطها، کیست جسم زرد، فشار رحم یا مشکلات گوارشی ایجاد شود. بااینحال، اگر درد شدید، ناگهانی، مداوم یا همراه با خونریزی، سرگیجه، غش، تب، تهوع شدید یا درد شانه باشد، نباید طبیعی فرض شود؛ چون میتواند نشانه بارداری خارجرحمی یا پیچخوردگی تخمدان باشد.
درد تخمدان همراه با لکهبینی یا خونریزی
درد تخمدان همراه با لکهبینی یا خونریزی در بارداری باید جدی گرفته شود، حتی اگر مقدار خون کم باشد. گاهی لکهبینی خفیف در اوایل بارداری به لانهگزینی یا تغییرات دهانه رحم مربوط است، اما وقتی با درد یکطرفه، گرفتگی شدید، سرگیجه، ضعف، درد شانه یا خونریزی بیشتر همراه شود، میتواند نشانه سقط، بارداری خارجرحمی یا مشکلات دیگر باشد.
راه های درمان درد تخمدان در بارداری
درمان درد تخمدان در بارداری به علت درد، شدت علائم و سن بارداری بستگی دارد و مادر نباید بدون بررسی تخصصی، خوددرمانی انجام دهد. اگر درد خفیف و گذرا باشد، بعضی مراقبتهای زیر میتوانند برای تسکین آن موثر باشند؛ اما درد شدید، یکطرفه یا همراه خونریزی نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد.
- استراحت و کاهش فشار بدنی: در دردهای خفیف و کششی، کمی استراحت و پرهیز از ایستادن طولانی میتواند کمککننده باشد.
- تغییر آرام وضعیت بدن: بلند شدن یا چرخیدن ناگهانی ممکن است درد رباطها و لگن را بیشتر کند. آرامتر حرکت کنید.
- کمپرس گرم ملایم: گرمای ملایم میتواند دردهای عضلانی را کمتر کند، اما نباید داغ یا طولانیمدت باشد.
- مصرف آب و اصلاح تغذیه: آب کافی، فیبر و وعدههای سبکتر میتواند درد ناشی از یبوست و نفخ را کاهش دهد.
- پیادهروی سبک با نظر پزشک: تحرک ملایم به کاهش نفخ و یبوست کمک میکند، مگر اینکه درد شدید یا همراه خونریزی باشد.
- مصرف دارو فقط با تجویز پزشک: در بارداری نباید مسکن، داروی گیاهی یا ضدالتهاب را خودسرانه مصرف کرد.
- درمان عفونت ادراری یا لگنی: اگر درد با سوزش ادرار، تب یا ترشح غیرطبیعی همراه است، درمان باید زیر نظر پزشک انجام شود.
- بررسی و پیگیری کیست تخمدان: کیستها معمولا با سونوگرافی بررسی میشوند و بسته به اندازه و علائم، پیگیری یا درمان میخواهند.
- مراجعه فوری در علائم هشدار: درد شدید، یکطرفه یا همراه خونریزی، سرگیجه، غش، تب یا درد شانه نیاز به بررسی فوری دارد.
چه زمانی درد تخمدان نیاز به مراجعه فوری دارد؟
در بارداری، بعضی دردهای لگنی طبیعی هستند. اما علائم زیر میتوانند نشانه وضعیتهای جدی باشند و نیاز به بررسی فوری دارند:
- درد شدید و ناگهانی در پایین شکم یا لگن
- درد یکطرفه و مداوم
- لکهبینی یا خونریزی واژینال
- سرگیجه، ضعف شدید یا غش
- درد شانه
- تب یا لرز
- تهوع و استفراغ شدید همراه درد
- درد هنگام ادرار یا تکرر ادرار همراه درد
- انقباضهای منظم رحمی
- درد شدید کمر یا فشار زیاد لگنی
- کاهش یا تغییر محسوس حرکات جنین
درد تخمدان در بارداری؛ از علائم طبیعی تا زمان مراجعه به پزشک
درد تخمدان در بارداری همیشه نشانه خطر نیست و گاهی به تغییرات طبیعی بدن، رشد رحم، کشیدگی رباطها، نفخ، یبوست یا فشار روی لگن مربوط میشود. بااینحال، هر دردی را نباید عادی دانست؛ بهخصوص اگر یکطرفه، شدید، ناگهانی یا مداوم باشد. کیست تخمدان، عفونت، بارداری خارجرحمی، سقط یا پیچخوردگی تخمدان از علتهایی هستند که نیاز به بررسی پزشکی دارند. بهتر است مادر به شدت درد، زمان بروز، علائم همراه و تغییرات بدن خود توجه کرده و در صورت خونریزی، تب، سرگیجه، غش، تهوع شدید یا کاهش حرکات جنین، فوری به پزشک مراجعه کند.
منابع
سوالات متداول
درد خفیف و گذرای تخمدان بدون خونریزی یا علائم نگرانکننده، معمولا طبیعی است درد شدید یا مداوم این ناحیه باید توسط پزشک بررسی شود.
درد خفیف معمولا به جنین آسیب نمیزند. اما در صورت وجود دلایلی مثل عفونت، خونریزی، بارداری خارجرحمی یا پیچخوردگی تخمدان باید سریع ارزیابی پزشکی انجام شود.
استراحت، تغییر آرام وضعیت بدن، نوشیدن آب، مصرف فیبر، وعدههای سبک، پیادهروی ملایم و کمپرس گرم ملایم روشهای بیخطری برای مدیریت این شرایط هستند. اما در صورت درد شدید یا خونریزی مراجعه به پزشک لازم است.
گاهی به کیست تخمدان یا جسم زرد، فشار رحم یا مشکلات گوارشی مربوط است؛ اما درد شدید یکطرفه میتواند نشانه وضعیتهای جدی هم باشد.
اگر درد شدید، ناگهانی، مداوم یا همراه خونریزی، سرگیجه، تب، غش، تهوع شدید یا درد شانه باشد، مراجعه فوری لازم است.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.