جدول فشار خون در بارداری | تفسیر، علائم و روش درمان

اختلالات فشار خون، حدود ۵ تا ۱۰ درصد بارداری‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهند و یکی از مهم‌ترین مواردی هستند که در هر ویزیت دوران بارداری بررسی می‌شوند. البته هر تغییری در فشار خون به معنای وجود مشکل نیست؛ زیرا در این دوران، به‌دلیل تغییرات طبیعی بدن، فشار خون ممکن است کمی بالا یا پایین برود. اما اگر این اعداد از محدوده طبیعی خارج شوند، می‌توانند سلامت مادر و جنین را تحت تاثیر قرار دهند. در ادامه، جدول فشار خون در بارداری را در اختیار شما قرار می‌دهیم تا بتوانید عدد فشار خون خود را تفسیر کنید. همچنین با علائم هشدار، زمان مراجعه به پزشک و راه‌های کنترل فشار خون در بارداری آشنا خواهید شد.

با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.

جدول فشار خون در بارداری

ابتدا در جدول زیر، محدوده‌های فشار خون در بارداری و تفسیر هر کدام را نشان می‌دهیم:

نکته: عدد اول فشار خون، فشار سیستولیک (فشار واردشده هنگام انقباض قلب) و عدد دوم، فشار دیاستولیک (فشار رگ‌ها هنگام استراحت قلب) را نشان می‌دهد.

با اپلیکیشن گهواره، هفته به هفته بارداریت رو دنبال کن.

نصب اپلیکیشن گهواره

فشار خون بالا در بارداری از چه عددی خطرناک است؟

به‌طور معمول، اگر فشار خون در دوران بارداری به ۱۴۰ روی ۹۰ میلی‌متر جیوه یا بیشتر برسد، لازم است توسط پزشک ارزیابی شود. در صورتی که این عدد به ۱۶۰ روی ۱۱۰ یا بالاتر برسد، وضعیت جدی‌تر است و می‌تواند با عوارضی مانند پره‌اکلامپسی همراه باشد. در چنین شرایطی، مراجعه سریع به پزشک یا مرکز درمانی اهمیت زیادی دارد.

فشار خون پایین در بارداری از چه عددی خطرناک است؟

فشار خون کمتر از ۹۰ روی ۶۰ میلی‌متر جیوه، به‌عنوان فشار خون پایین شناخته می‌شود. اگر این افت فشار با علائمی مانند سرگیجه، غش، ضعف شدید یا تاری دید همراه باشد، باید توسط پزشک بررسی شود. با اینکه این یک مشکل نسبتا رایج است، ولی خطر فشار خون پایین در بارداری را جدی بگیرید و در صورت تشدید علائم،  به پزشک مراجعه کنید. 

به نقل از سایت mayoclinic.org

بعد از هفته ۲۰ بارداری، اگر فشار خون به ۱۴۰ روی ۹۰ میلی‌متر جیوه یا بیشتر برسد و نشانه‌ای از آسیب به اندام‌های بدن وجود نداشته باشد، این وضعیت به‌عنوان فشار خون بارداری شناخته می‌شود. برای تشخیص دقیق، باید فشار خون در حداقل دو نوبت و با فاصله چهار ساعت یا بیشتر اندازه‌گیری شود.

After 20 weeks of pregnancy, blood pressure that's higher than 140/90 mm Hg without any other organ damage is considered to be gestational hypertension. Blood pressure needs to be taken and documented on two or more occasions, at least four hours apart

علائم فشار خون بالا در بارداری

در بعضی از خانم‌های باردار، فشار خون بالا هیچ علامت مشخصی ندارد و فقط در معاینات دوره‌ای تشخیص داده می‌شود. با این حال، در برخی افراد ممکن است علائم زیر ظاهر شوند:

• سردرد شدید و مداوم
• تاری دید یا دیدن نقاط نورانی
• درد در قسمت بالای شکم، مخصوصا سمت راست
• تهوع یا استفراغ بدون علت مشخص
• تنگی نفس
• تورم ناگهانی صورت، دست‌ها یا پاها
• افزایش ناگهانی وزن در مدت کوتاه

علائم فشار خون پایین در بارداری

افت فشار خون با علائمی همراه است که معمولا هنگام ایستادن یا تغییر وضعیت بدن بیشتر احساس می‌شوند. مهم‌ترین علائم عبارت‌اند از:

• سرگیجه یا احساس سبکی سر
• ضعف و خستگی غیرعادی
• تاری دید
• رنگ‌پریدگی پوست
• تعریق سرد
• تنگی نفس یا تنفس سریع
• غش یا احساس نزدیک بودن به بیهوشی

علت فشار خون بالا در بارداری

فشار خون بالا در بارداری همیشه یک علت مشخص ندارد و می‌تواند به دلیل شرایطی مانند فشار خون مزمن، فشار خون بارداری یا پره‌اکلامپسی ایجاد شود. همچنین برخی عوامل، احتمال ابتلا به این مشکل را افزایش می‌دهند. شناخت عوامل زیر به تشخیص زودهنگام و کنترل بهتر فشار خون کمک می‌کند:

• سابقه فشار خون بالا قبل از بارداری
• بارداری اول
• بارداری چندقلویی
• عوارض بارداری در سن بالا
• چاقی یا اضافه‌وزن
• دیابت یا بیماری‌های کلیوی
• سابقه خانوادگی پره‌اکلامپسی
• بارداری با روش IVF (لقاح آزمایشگاهی)

علت فشار خون پایین در بارداری

افت فشار خون در بارداری، به‌ویژه در سه‌ماهه اول و دوم، اغلب نتیجه تغییرات طبیعی بدن است. در این دوره، هورمون‌ها باعث گشاد شدن رگ‌های خونی می‌شوند تا خون‌رسانی به رحم و جنین بهتر انجام شود. با این حال، گاهی برخی بیماری‌ها یا عادت‌های روزمره نیز می‌توانند فشار خون را بیش از حد کاهش دهند:

• تغییرات طبیعی هورمونی در اوایل بارداری
• کم‌آبی بدن
• کم‌خونی
• تهوع و استفراغ شدید بارداری
• تغییر ناگهانی وضعیت بدن (بلند شدن سریع)
• ایستادن طولانی‌مدت
• برخی بیماری‌های قلبی یا کلیوی
• مصرف بعضی داروها

فشار خون بالا در بارداری چه عوارضی برای مادر و جنین دارد؟

اگر فشار خون بالا به‌موقع کنترل نشود، می‌تواند سلامت مادر و جنین را تحت تاثیر قرار دهد. شدت عوارض به میزان افزایش فشار خون، زمان بروز آن و سرعت شروع درمان بستگی دارد.

عوارض برای مادر:

• افزایش خطر پره‌اکلامپسی و اکلامپسی
• جدا شدن زودرس جفت
• آسیب به کلیه، کبد یا سایر اندام‌ها
• افزایش خطر سکته مغزی
• نیاز به زایمان زودتر از موعد

عوارض برای جنین:

• کاهش خون‌رسانی و دریافت اکسیژن
• محدودیت رشد داخل رحم
• وزن کم هنگام تولد
• زایمان زودرس
• افزایش خطر مشکلات تنفسی و برخی عوارض پس از تولد

فشار خون در سه‌ماهه اول، دوم و سوم بارداری چه تفاوتی دارد؟

فشار خون در بارداری تحت تاثیر تغییرات طبیعی بدن، در هر مرحله از بارداری می‌تواند متفاوت باشد. این تغییرات بخشی از سازگاری بدن با رشد جنین هستند، اما بررسی منظم فشار خون کمک می‌کند تا موارد غیرطبیعی زودتر شناخته شوند. در جدول زیر، تغییرات فشار خون در سه‌ماهه‌های مختلف بارداری را بررسی می‌کنیم:

چگونه فشار خون را در بارداری اندازه‌گیری کنیم؟

اگر پزشک توصیه کرده است فشار خون خود را در خانه اندازه بگیرید، رعایت چند نکته ساده باعث می‌شود نتیجه اندازه‌گیری دقیق‌تر باشد:

بهترین زمان اندازه‌گیری فشار خون

• هر روز در ساعت مشخص، ترجیحا صبح یا عصر
• پس از ۵ دقیقه استراحت و در حالت آرام
• قبل از مصرف قهوه، فعالیت بدنی یا سیگار (در صورت مصرف)

روش صحیح اندازه‌گیری فشار خون در خانه

1. روی صندلی بنشینید و پاها را روی زمین قرار دهید.
2. بازو را هم‌سطح قلب روی یک سطح ثابت بگذارید.
3. کاف دستگاه را روی بازوی برهنه ببندید.
4. هنگام اندازه‌گیری صحبت نکنید و نتیجه را یادداشت کنید.

راه‌های کنترل فشار خون در بارداری

در بسیاری از موارد، کنترل فشار خون با چند تغییر ساده در سبک زندگی و رعایت توصیه‌های پزشک امکان‌پذیر است. البته اگر فشار خون بالا باشد، ممکن است در کنار این اقدامات به دارو هم نیاز داشته باشید. مهم این است که هیچ روشی را بدون نظر پزشک شروع یا قطع نکنید.

1. تغذیه مناسب

• رژیم غذایی متعادل می‌تواند به کنترل بهتر فشار خون کمک کند:
• مصرف میوه، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات 
• استفاده از منابع پروتئین سالم مانند مرغ، ماهی، تخم‌مرغ و لبنیات کم‌چرب 
• کاهش مصرف غذاهای فرآوری‌شده، فست‌فود و خوراکی‌های پرنمک 
• نوشیدن آب کافی و داشتن وعدهای غذایی منظم
• آب کافی بنوشید و وعده‌های غذایی را منظم میل کنید.

* جهت آشنایی بیشتر با تغذیه مناسب، مقاله برای کاهش فشار خون چی بخوریم را مطالعه کنید.

2. فعالیت بدنی

در این دوره می‌توانید به شکل زیر، فعالیت بدنی خود را ادامه دهید:

• روزانه حدود ۳۰ دقیقه پیاده‌روی یا ورزش سبک
• انجام ورزش‌های مناسب بارداری مانند شنا یا یوگای بارداری
• خودداری از فعالیت‌های سنگین 

نکته: در صورت سرگیجه، تنگی نفس یا درد، فعالیت را متوقف کرده و با پزشک مشورت کنید.

3. داروهای مجاز

اگر تغییر سبک زندگی برای کنترل فشار خون کافی نباشد، پزشک با توجه به شرایط فرد، هفته بارداری و میزان فشار خون، داروی مناسب را تجویز می‌کند. نوع دارو برای همه مادران یکسان نیست؛ بنابراین نباید دارویی را بدون نظر پزشک شروع، قطع یا دوز آن را تغییر داد. در برخی مادران با خطر بالاتر پره‌اکلامپسی، ممکن است آسپیرین با دوز پایین نیز توصیه شود.

چه زمانی برای فشار خون در بارداری باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر فشار خون شما بالاتر یا پایین‌تر از محدوده طبیعی است، نباید منتظر برطرف شدن خودبه‌خود آن بمانید. همچنین در صورت بروز علائمی مانند سردرد شدید، تاری دید، درد قسمت بالای شکم، تنگی نفس، تورم ناگهانی صورت یا دست‌ها، غش یا سرگیجه شدید، باید هرچه سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید. تشخیص و درمان به‌موقع، از بروز عوارض جدی برای مادر و جنین جلوگیری می‌کند.

با آگاهی، فشار خون بارداری را بهتر مدیریت کنید

تغییرات فشار خون در بارداری همیشه نشانه وجود مشکل نیست، اما شناخت محدوده‌های طبیعی و توجه به علائم هشدار اهمیت زیادی دارد. اندازه‌گیری منظم فشار خون، پیروی از توصیه‌های پزشک، تغذیه مناسب و سبک زندگی سالم، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض احتمالی دارند. اگر هم فشار خون شما از محدوده طبیعی خارج شد یا علائم غیرعادی را تجربه کردید، مراجعه به‌موقع به پزشک می‌تواند از بروز بسیاری از مشکلات برای مادر و جنین جلوگیری کند.

منابع

mayoclinic.org

vinmec.com