فشارخون پایین در دوران بارداری و خطرات آن

فشار خون پایین، در دوران بارداری شایع است. گاهی فشار خون پایین به دلیل نشستن یا دراز کشیدن بیش از حد طولانی یا به دلیل گذراندن دوره طولانی مدت در جکوزی‌های آب گرم یا دوش گرفتن با آب خیلی گرم رخ می‌دهد. اغلب فشارخون پایین در دوران بارداری، باعث بروز مشکلات اساسی نمی‌شود اما در برخی موارد، می‌تواند برای مادر و نوزاد خطرناک باشد. در ادامه بیشتر در مورد دلایل و روش‌های درمان افت فشار در بارداری توضیح خواهیم داد.

پادکست خلاصه مقاله فشار خون پایین در بارداری:

با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.

چه عواملی می‌توانند در فشار خون پایین نقش داشته باشند

فشارخون پایین در دوران بارداری می‌تواند علل مختلفی داشته باشد که عبارت‌اند از:

• واکنش‌های آلرژیک
• حجم کم خون یا کم خونی
• عوامل عصبی و بیماری‌های سیستم عصبی مرکزی
• تنگی نفس
• حالت تهوع
• خستگی
• کم آبی
• کمبود اکسیژن‌ خون
• پارگی شریان‌ها یا خونریزی داخلی
• بیماری قلبی در بارداری
• لخته شدن خون
• استراحت طولانی مدت
• داروهای خاص مثل داروهای عصبی و افسردگی
• بیماری کلیوی در بارداری
• عفونت
• کمبودهای تغذیه‌ای
• افت فشار خون ارتواستاتیک
•  
• و سایر موارد مرتبط با غدد درون ریز

* مقاله تنگی نفس در بارداری پسر را مطالعه کنید. 

دستورالعمل‌های فعلی، خواندن فشار خون طبیعی را به عنوان کمتر از 120 میلی‌متر جیوه سیستولیک (شماره بالا) و بیش از 80 میلی‌متر جیوه دیاستولیک (شماره پایین) تعریف می‌کند. اگر فشار شما زیر 90/60 میلی‌متر جیوه باشد، به عنوان فشار خون پایین تشخیص داده می‌شود.  فشار خون 90/60mmHg یا کمتر به عنوان پایین‌ترین فشار خون قبل از مرگ در نظر گرفته می‌شود.

برخی افراد، در تمام زندگی خود، فشار خون پایین دارند و هیچ علائمی ندارند. در طی 12 هفته اول بارداری، زن باردار ممکن است متوجه افت فشار خون شود. فشار خون پایین، اغلب در طول سه ماهه اول و دوم باقی می‌ماند و دوباره در طول سه ماهه سوم افزایش می‌یابد.

با اپلیکیشن گهواره، هفته به هفته بارداریت رو دنبال کن.

نصب اپلیکیشن گهواره

خطرات فشار خون پایین در دوران بارداری

• معمولاً فشار خون پایین در دوران بارداری، جای نگرانی ندارد، مگر این‌که علائمی را تجربه کنید.  فشار خون بسیار پایین می‌تواند منجر به غش کردن، آسیب اعضای بدن یا شوک شود.
• فشار خون پایین همچنین در اوایل بارداری ممکن است نشانه بارداری خارج از رحم باشد(وقتی تخمک بارور شده خارج از رحم لانه گزینی می‌کند.)

علائم فشار خون پایین در دوران بارداری

• سرگیجه در بارداری
• سبکی که ممکن است منجر به ضعف شود، خصوصاً بعد از ایستادن سریع
• غش
• حالت تهوع
• خستگی عمومی که ممکن است در طول روز بدتر شود
• مشکلات بینایی مثل تاری دید یا دوبینی
• تشنگی غیرمعمول حتی بعد از نوشیدن آب
• پوست رنگ پریده و سرد
• تنفس سریع یا کم عمق
• عدم تمرکز، افسردگی
• در صورت بروز هرگونه علائم فشار خون در دوران بارداری، با پزشک یا مامای خود تماس بگیرید.

به‌طور کلی، شما نیازی به درمان فشار خون پایین در دوران بارداری ندارید. پزشکان به طور معمول داروهایی را برای زنان باردار توصیه نمی‌کنند مگر این‌که علائم جدی باشد. فشار خون شما احتمالاً در سه ماهه سوم، شروع به افزایش می‌کند.

* مقاله برای کاهش فشار خون در بارداری چه بخوریم ؟ را مطالعه کنید.

خطرات و اثر فشارخون پایین در دوران بارداری روی جنین

• برخی از مطالعات نشان داده‌اند که فشارخون پایین در دوران بارداری ممکن است منجر به مشکلاتی شود، از قبیل مرگ جنین و وزن کم هنگام تولد. 
• یکی از خطرات اصلی برای زنانی که فشار خون پایین دارند، سقوط ناشی از غش است.  برخی از زنان با فشار خون پایین که خیلی سریع بعد از نشستن یا دراز کشیدن، ایستاده‌اند؛ ممکن است باعث شود ضعف کنند.
• غش و ضعف مکرر، به خصوص در دوران بارداری خطرناک است، هنگام غش کردن ممکن است به زن آسیب برسد و اختلال گردش خون باعث مشکلات داخلی شود.
• افت شدید فشار خون ممکن است منجر به شوک یا آسیب اندام‌ها شود. همچنین امکان دارد خون کافی به جنین نرسد. فشار خون پایین در زنان باردار، می‌تواند باعث آسیب مغزی به جنین شود و همچنین در چند مورد، ممکن است منجر به زایمان شود.

درمان فشارخون پایین در دوران بارداری

• در بیشتر موارد، رژیم درمانی خاصی برای درمان فشار خون پایین در بارداری لازم نیست زیرا فشار خون بعد از سه ماهه سوم، به حالت عادی برمی‌گردد. در مواردی بسته به سن حاملگی، داروهای کمی توصیه می‌شود که شامل تقویت کننده هورمون و کم‌خونی هستند.
• ویتامین B-12 می‌تواند به درمان کم خونی مینور در بارداری و از سرگیری عملکرد کامل سلول‌های خون کمک کند.
• یک رژیم غذایی سالم و مغذی می‌تواند به تنظیم فشار خون ثابت در زنان باردار کمک کند. مصرف میوه و سبزیجات سرشار از ویتامین‌ها و مواد معدنی، می‌تواند از بروز هرگونه فشار خون پایین جلوگیری کند. موادغذایی مثل کشمش، کافئین، بروکلی، تخم مرغ، مرغ، ماهی، حبوبات و... در این زمینه موثراند.
• به جای این‌که یک‌بار وعده‌های غذایی سنگین مصرف کنید، وعده‌های غذایی کوچک‌تر را در فواصل کوتاه‌تر تقسیم کنید.
• ورزش می‌تواند تأثیر به‌سزایی در تنظیم فشار خون بدن داشته باشد. با این حال، تعداد کمی از مادران باردار، سرگیجه و خستگی را تجربه می‌کنند.  توصیه می شود قبل از شروع هرگونه فعالیت تمرینی با شدت زیاد در دوران بارداری، با پزشک معالج مشورت کنید.
• استراحت کافی و تنفس سیستمیک: زنان باردار و مراقبان آنان باید از شرایط و چگونگی نوسان فشار خون در دوران بارداری آگاه باشند. مادر باردار پس از دراز کشیدن، خوابیدن یا نشستن برای مدت طولانی، نباید خود را درگیر حرکات تند و تیز کند. دراز کشیدن و استراحت کردن همیشه به تنظیم ضربان قلب کمک می‌کند.  خوابیدن به سمت پهلوی چپ و پوشیدن لباس‌های گشاد مناسب است.
• کم‌آبی بدن، نقش مهمی در فشار خون پایین در زنان باردار دارد. مصرف چای گیاهی و مایعات، می‌تواند به از بین بردن علائمی مانند استفراغ و حالت تهوع در دوران بارداری کمک کند.
• برخی از زنان که افت فشار خون غیرمعمول را تجربه می‌کنند، ممکن است نیاز به دارو داشته باشند. 
• اگر پزشک تشخیص دهد که یک داروی خاص باعث فشار خون پایین می‌شود، ممکن است داروی جایگزین ارائه دهد. 
• اگر زن در دوران بارداری فشار خون پایین دارد، توصیه ‌می‌شود میزان مصرف نمک روزانه خود را افزایش دهد.  نمک زیاد می‌تواند تأثیر منفی بگذارد، بنابراین مشورت کردن با ماما یا متخصص رژیم غذایی، قبل از افزودن نمک اضافی به رژیم غذایی ضروری است.

*مقاله علائم قند بارداری را مطالعه کنید‌

خودمراقبتی مادر هنگام فشار خون پایین در بارداری

فشار خون بسته به سطح انرژی، عصبی بودن، سبک زندگی و استرس زن کمی تغییر می‌کند. در ادامه نکاتی برای مراقبت هنگام فشار خون پایین در بارداری، ذکر کرده‌ایم:

• هنگام نشستن یا دراز کشیدن از بلند شدن سریع اجتناب کنید.
• مدت طولانی ایستاده و سرپا نباشید. 
• در طول روز وعده‌های غذایی کوچک بخورید.
• با آب خیلی گرم دوش نگیرید.
• آب بیشتری بنوشید.
• جوراب تنگ بپوشید.
• از رژیم غذایی سالم و مکمل‌ها در دوران بارداری خود استفاده کنید تا از علائم افت فشار خون جلوگیری کنید.

فشار خون پایین در دوران بارداری و زمان مراجعه به پزشک

• زمانی که سرگیجه‌های مکرر دارید و دچار غش می‌شوید.
• چنانچه هر خانم بارداری، با علائم سردرد شدید، تغییر دید یا تنگی نفس، دچار غش یا سرگیجه شود، باید به دنبال مراقبت‌های اضطراری باشد. دردهای قفسه سینه و احساس بی‌حسی یا ضعف یک طرف بدن، نشانه افت فشار و نیازمند مراقبت اورژانسی است.
• اگر یک زن، سابقه فشار خون پایین دارد، باید این موارد را در طول معاینات اولیه بارداری برای پزشک معالج یا ماما ذکر کند تا اطمینان حاصل شود که فشارخون پایین در دوران بارداری را به صورت شدید تجربه نکند.