نوزاد نه ماهه | هر آنچه که باید راجع به 9 ماهگی نوزاد بدانید
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
کودک نه ماهه معمولا فعالتر، کنجکاوتر و آگاهتر از ماههای قبل میشود. بهتر اطرافیان آشنا را میشناسد، به صداها و کلمات ساده واکنش نشان میدهد، تلاش میکند بنشیند، چهار دست و پا برود یا با کمک بایستد. در این سن، سوال اصلی بسیاری از مادران این است که کدام رفتارها طبیعی است و چه زمانی باید نگران شد؟ پاسخ این است که تفاوت فردی بین کودکان طبیعی است، اما رشد حرکتی، تغذیه، خواب، دندان، واکسن و واکنشهای ارتباطی باید پیگیری شود. در این مطلب از مجله سلامت گهواره، هر چیزی را که لازم است درباره نوزاد نه ماهه بدانید، بررسی میکنیم.
با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیامهای مشاوره تخصصی دریافت کنید و با توصیههای تغذیهای و دستور پختهای مناسب، تغذیه سالمتری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازیهای مناسب و آزمونهای دورهای به تقویت هوش و مهارتهای فرزندتان کمک کنید.
- نوزاد نه ماهه؛ در این ماه چه تغییراتی میکند؟
- رشد ذهنی و شناختی کودک نه ماهه
- رشد گفتاری نوزاد نه ماهه
- تغذیه نوزاد نه ماهه
- میانوعدههای مناسب کودک نه ماهه
- خواب نوزاد نه ماهه
- دندان کودک نه ماهه
- بازی با کودک نه ماهه
- لجبازی کودک نه ماهه
- مراقبتهای مهم از نوزاد نه ماهه
- واکسنهای نوزاد نه ماهه
- در ۹ ماهگی کودک به چه چیزهایی بیشتر توجه کنیم؟
نوزاد نه ماهه؛ در این ماه چه تغییراتی میکند؟
در ۹ ماهگی، رشد کودک فقط با عدد وزن و قد سنجیده نمیشود؛ بلکه روند رشد، مهارتهای حرکتی و واکنشهای او هم اهمیت دارد. بر اساس جدولهای رشد سازمان بهداشت جهانی، وزن، قد و دور سر نوزاد نه ماهه حدودا در محدوده جدول زیر است؛ اما تفسیر نهایی باید با نمودار رشد، روند رشد قبلی کودک و نظر پزشک انجام شود.
| شاخص رشد در ۹ ماهگی | دختر | پسر |
| میانگین وزن | ۸/۲ کیلوگرم | ۸/۹ کیلوگرم |
| میانگین قد | ۷۰/۱ سانتیمتر | ۷۲ سانتیمتر |
| میانگین دور سر | ۴۳/۸ سانتیمتر | ۴۵ سانتیمتر |
از نظر رشد حرکتی، بسیاری از کودکان ۹ ماهه میتوانند بدون کمک بنشینند، بدن خود را بهتر کنترل کنند، برای رسیدن به اسباببازی خم شوند، چهار دست و پا بروند یا با کمک مبل و دست والدین برای ایستادن تلاش کنند. با این حال، همه کودکان دقیقا همزمان به این مهارتها نمیرسند. اگر نوزاد نه ماهه هنوز نمینشیند، ممکن است علت آن تفاوت فردی، تولد زودرس، کمبود فرصت برای تمرین روی شکم، ضعف عضلات یا تاخیر حرکتی باشد. در این شرایط بهتر است کودک توسط پزشک اطفال بررسی شود.
رشد ذهنی و شناختی کودک نه ماهه
در ۹ ماهگی، رشد ذهنی و شناختی کودک با دقت بیشتر به اطراف، شناخت چهرههای آشنا و واکنش به صداها و کلمات ساده دیده میشود. کودک در این سن معمولا پدر، مادر و مراقبان نزدیک را میشناسد و ممکن است در برابر افراد غریبه کمی محتاط، خجالتی یا بیقرار شود. او به صداها توجه بیشتری نشان میدهد، صداهای ساده را تقلید میکند و گاهی با تکرار هجاهایی مثل «با»، «دا» یا «ما» تلاش میکند وارد ارتباط شود. بسیاری از کودکان نه ماهه معنی بعضی کلمات ساده مثل «نه»، «بیا» یا اسم خودشان را تا حدی درک میکنند، هرچند هنوز نمیتوانند مثل کودک بزرگتر پاسخ کلامی بدهند. بازیهای تعاملی مثل دالیموشه، دستزدن، پنهانکردن اسباببازی و صدا درآوردن با اشیا، به تقویت حافظه، توجه، تقلید، ارتباط و یادگیری علت و معلول در کودک کمک میکند.
رشد گفتاری نوزاد نه ماهه
رشد گفتاری نوزاد نه ماهه بیشتر به شکل صدا درآوردن، تقلید آواها و واکنش به حرفهای اطرافیان دیده میشود. کودک در این سن ممکن است هجاهایی مثل «ما»، «با»، «دا» یا صداهای نامفهوم را پشت سر هم تکرار کند و با نگاه، لبخند، گریه یا اشاره پاسخ بدهد. حرف زدن کودک نه ماهه هنوز کامل و معنادار نیست، اما اگر به اسم خود واکنش نشان ندهد یا هیچ صدایی تولید نکند، بهتر است با پزشک مشورت شود.
تغذیه نوزاد نه ماهه
تغذیه کودک نه ماهه همچون برنامه غذای کودک هشت ماهه هنوز بر پایه شیر مادر یا شیر خشک است، اما غذای کمکی در این سن نقش پررنگتری پیدا میکند. غذای کودک نه ماهه همچون میتواند شامل پورههای غلیظتر، غذاهای نرم لهشده، تکههای کوچک و کاملا نرم میوه، سبزیجات پخته، گوشت نرم، حبوبات لهشده، تخممرغ کاملا پخته، ماست ساده و غلات غنیشده با آهن باشد. بهتر است کودک چند وعده کوچک غذا و میانوعده داشته و هنگام غذا خوردن همیشه نشسته و تحت نظر باشد.
به نقل از cdc
عسلی که به کودکان زیر ۱۲ ماه داده میشود، ممکن است باعث مسمومیت غذایی شدیدی به نام بوتولیسم شود. قبل از ۱۲ ماهگی به کودک خود عسل ندهید. عسل را به غذا، آب، شیر خشک یا پستانک کودک خود اضافه نکنید.
Honey given to children younger than 12 months may cause a severe food poisoning called botulism. Do not give your child honey before 12 months. Do not add honey to your baby's food, water, infant formula, or pacifier.
کودک ۹ ماهه نباید شیر گاو بهعنوان نوشیدنی اصلی، غذاهای شور یا شیرین، آبمیوههای صنعتی و خوراکیهای پرخطر برای خفگی بخورد. مغزها، ذرت بوداده، انگور کامل، تکههای سفت هویج، سیب خام، سوسیس، آبنبات، چیپس و غذاهای درشت یا خوبلهنشده برای این سن مناسب نیستند.
میانوعدههای مناسب کودک نه ماهه
میانوعده نوزاد نه ماهه باید نرم، ساده، کمنمک، بدون شکر افزوده و متناسب با توانایی جویدن و بلع کودک باشد. بهتر است غذاها به قطعات کوچک و ایمن تقسیم شوند تا خطر خفگی کمتر شود.
- میوه نرم و رسیده مثل موز لهشده، گلابی نرم یا هلو پوستگرفته
- ماست ساده و پرچرب بدون شکر
- سبزیجات پخته و نرم مثل هویج، کدو، سیبزمینی یا کلم بروکلی نرم
- تکههای کوچک نان نرم یا بیسکویت مخصوص دندانگیر کودک
- پنیر کمنمک و نرم در مقدار کم
- حبوبات کاملا پخته و لهشده مثل عدس یا لوبیا
- تخممرغ کاملا پخته و لهشده در صورت نداشتن حساسیت
- فرنی یا حریره غلیظ و مناسب سن کودک
فرنی کودک نه ماهه
فرنی نوزاد نه ماهه میتواند با آرد برنج یا غلات مناسب کودک و شیر مادر، شیر خشک آماده شده یا آب تهیه شود. بافت آن بهتر است کمی غلیظتر از ماههای اول غذای کمکی باشد تا کودک کمکم با غذاهای سنگینتر آشنا شود. از افزودن شکر، عسل یا نمک به فرنی خودداری کرده و در صورت نیاز، طعم آن را با میوه نرم بهتر کنید.
بهترین سرلاک برای کودک نه ماهه
بهترین سرلاک برای نوزاد نه ماهه، نوع غنیشده با آهن متناسب با سن کودک و بدون شکر افزوده زیاد است. سرلاک برنج، گندم، جو دوسر یا چندغله میتواند انتخاب خوبی باشد. اما اگر کودک سابقه حساسیت، یبوست یا مشکلات گوارشی دارد، بهتر است نوع آن با نظر پزشک انتخاب شود.
جدول غذایی کودک نه ماهه
جدول زیر یک برنامه غذایی نمونه برای کودک نه ماهه است. این جدول همچون جدول برنامه غذایی نوزاد 7 ماهه میتواند با توجه به اشتها، وزنگیری، نظر پزشک و نوع تغذیه کودک با شیر مادر یا شیر خشک تغییر کند. در این سن، غذاهای کمکی باید در کنار شیر ادامه پیدا کنند.
برنامه غذایی نوزاد نه ماهه در یک روز
در ۹ ماهگی مقدار غذا به اشتهای کودک، وزنگیری، مهارت بلع و نظر پزشک بستگی دارد.
| زمان تقریبی | غذای پیشنهادی کودک نه ماهه | توضیح کوتاه |
| بعد از بیدار شدن | شیر مادر یا شیر خشک شیر | هنوز بخش مهمی از تغذیه روزانه کودک است. |
| صبحانه | فرنی، حریره بادام، اوتمیل نرم یا سرلاک غنیشده با آهن | بافت غذا بهتر است نرم و کمی غلیظ باشد. |
| میانوعده صبح | موز لهشده، گلابی نرم، ماست ساده یا تکههای خیلی نرم میوه | بدون شکر افزوده و در اندازه ایمن برای بلع کودک باشد. |
| ناهار | پوره سبزیجات با گوشت نرم، مرغ ریشریش و لهشده، عدس پخته یا برنج نرم | بهتر است غذا شامل منبع آهن مثل گوشت، مرغ، حبوبات یا غلات غنیشده باشد. |
| بعد از ناهار | شیر مادر یا شیر خشک، در صورت نیاز کودک | مقدار شیر به الگوی تغذیه و اشتهای کودک بستگی دارد. |
| میانوعده عصر | سبزیجات پخته نرم، نان نرم، تخممرغ کاملا پخته و لهشده یا پنیر کمنمک | غذا باید کاملا نرم، کمنمک و مناسب توانایی جویدن کودک باشد. |
| شام | سوپ غلیظ کودک، پوره سیبزمینی با سبزیجات، برنج نرم با مرغ یا غذای خانگی کاملا لهشده | از نمک، ادویه تند، شکر و غذاهای سفت استفاده نشود. |
| قبل از خواب | شیر مادر یا شیر خشک تغذیه قبل از خواب | بسته به روتین کودک و توصیه پزشک تعیین میشود. |
خواب نوزاد نه ماهه
خواب نوزاد نه ماهه معمولا در شب و چرتهای روزانه حدود ۱۲ تا ۱۶ ساعت است. بعضی کودکان در این سن شبها طولانیتر میخوابند و روزها دو چرت کوتاه دارند. زیاد خوابیدن کودک نه ماهه وقتی نگرانکننده است که با بیحالی، شیر نخوردن، تب، کاهش واکنش، سخت بیدار شدن یا افت وزن همراه باشد.
دندان کودک نه ماهه
دندان نوزاد نه ماهه ممکن است تازه درآمده باشد یا هنوز در حال جوانهزدن بوده که هر دو حالت میتواند طبیعی باشد. علائم دندان درآوردن شامل آبریزش دهان، بیقراری، تمایل به گاز گرفتن، قرمزی یا حساسیت لثه، بدخوابی و گاهی کاهش اشتها میشود. برای کاهش درد لثه، لثه را با انگشت تمیز ماساژ دهید یا دندانگیر خنک و ایمن در اختیار کودک بگذارید.
بازی با کودک نه ماهه
بازی با کودک نه ماهه باید ساده، تعاملی و همراه با حرفزدن، لبخند و تشویق باشد. بازیهایی مثل دالیموشه، قلدادن توپ، پنهانکردن اسباببازی، خواندن کتاب تصویری و تقلید صداها به رشد ذهنی، حرکتی و ارتباطی کودک کمک میکند. بهترین اسباببازی برای نوزاد نه ماهه، وسیلهای ایمن، قابل شستوشو، بدون قطعات ریز و مناسب گرفتن با دست است. بهترین اسباب بازی کودک نه ماهه، مکعب نرم، توپ سبک، حلقههای چیدنی و کتاب پارچهای هستند.
لجبازی کودک نه ماهه
لجبازی نوزاد نه ماهه معمولا به معنای نافرمانی آگاهانه نیست و بیشتر از کنجکاوی، اضطراب جدایی، خستگی، گرسنگی یا ناتوانی در بیان نیازها میآید. کودک ممکن است گریه کند، به بغل بچسبد یا در برابر جدا شدن مقاومت نشان دهد. آرامش والد، روتین ثابت و پرتکردن توجه کودک در این شرایط کمککننده هستند.
مراقبتهای مهم از نوزاد نه ماهه
در ۹ ماهگی، چون کودک کنجکاوتر شده و تحرک بیشتری دارد، برخلاف نوزاد 5 ماهه مراقبتها فقط به تغذیه و خواب محدود نیست. والدین باید همزمان رشد، ایمنی خانه، چکاپ پزشکی، تغذیه ایمن و ارتباط روزانه با کودک را جدی بگیرند.
- پیگیری چکاپ ۹ ماهگی و بررسی وزن، قد، دور سر، رشد حرکتی، بینایی، شنوایی و رفتار کودک
- بررسی کارت واکسن و انجام واکسنهای عقبافتاده یا واکسن فصلی آنفلوآنزا در صورت توصیه پزشک
- ایمنسازی خانه با بستن کابینتها، دورکردن وسایل ریز، ثابتکردن تلویزیون و مبلمان و پوشاندن پریزها
- مراقبت از کودک هنگام چهار دست و پا رفتن، ایستادن با کمک و تلاش برای بالا کشیدن بدن
- پرهیز از عسل، غذاهای سفت، تکههای درشت، مغزها، انگور کامل، ذرت بوداده و خوراکیهای پرخطر برای خفگی
- نشاندن کودک هنگام غذا خوردن و تنها نگذاشتن او با غذا، بطری شیر یا اسباببازی کوچک
- توجه به خواب کافی، روتین آرام قبل از خواب و ایمن بودن محل خواب کودک
- تمیز کردن لثه و دندانهای درآمده و مشورت با پزشک درباره مراقبت از دهان کودک
- بازی روزانه، حرفزدن، کتابخواندن، دالیموشه و تشویق کودک به تقلید صداها و حرکت
- محدود کردن صفحهنمایش برای نوزاد نه ماهه جز تماس تصویری با نزدیکان
- مراجعه به پزشک در صورت بیحالی، تب، شیر نخوردن، کاهش وزن، تاخیر واضح حرکتی یا واکنش ندادن به صدا و اسم
واکسنهای نوزاد نه ماهه
در برنامه واکسیناسیون ، معمولا برای ۹ ماهگی واکسن روتین جداگانهای ثبت نشده است. در این سن باید کارت واکسن کودک بررسی شود تا دوزهایی که نوزاد شش ماهه باید بزند، عقب افتادهاند، در این سن تزریق آنها به کودک انجام شود. مهمترین این واکسنها شامل پنجگانه، فلج اطفال خوراکی، فلج اطفال تزریقی، روتاویروس یا سرخک نوبت صفر هستند. واکسن بعدی معمولا MMR و پنوموکوک در ۱۲ ماهگی است.
در ۹ ماهگی کودک به چه چیزهایی بیشتر توجه کنیم؟
نوزاد نه ماهه در مرحلهای پر از کنجکاوی، حرکت، تقلید و وابستگی عاطفی قرار دارد. در این سن، مادر بهتر است رشد کودک را با نمودار رشد و چکاپهای منظم دنبال کند، غذای کمکی نرم و متنوع را در کنار شیر ادامه دهد، خانه را برای چهار دست و پا رفتن و ایستادن ایمن کند و با بازی، حرفزدن و کتابخواندن، ارتباط بیشتری با کودک بسازد. اگر کودک واکنشی به صدا ندارد، نمینشیند، وزنگیری خوبی ندارد یا بسیار بیحال است، باید او را نزد پزشک ببرید تا بررسیهای لازم انجام شود.
منابع
سوالات متداول
بله، گاهی طبیعی است. اما اگر کودک نمینشیند، ضعف واضح دارد یا تاخیر حرکتی دیده میشود، پزشک باید کودک را بررسی کند.
نوزاد نه ماهه معمولا روزانه ۳ وعده غذای کمکی و ۲ تا ۳ میانوعده دارد. شیر مادر یا شیر خشک نیز همچنان چند نوبت، طبق اشتهای کودک ادامه پیدا میکند.
بله، معمولا طبیعی است. اولین دندان میتواند تا حوالی یکسالگی ظاهر شود. در صورت نگرانی، با پزشک اطفال مشورت کنید.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.