نوزاد شش ماهه | هر آن چه که باید راجع به آن بدانید

شش ‌ماهگی یکی از مهم‌ترین و هیجان‌انگیزترین مراحل رشد نوزاد است؛ سنی که بسیاری از والدین با پرسش‌های تازه‌ای روبه‌رو می‌شوند. آیا وزن و قد فرزند من طبیعی است؟ چه غذاهایی را می‌توانم شروع کنم؟ چرا الگوی خوابش تغییر کرده؟ در این سن، نوزاد از نظر جسمی، حرکتی و ذهنی جهش‌های قابل‌توجهی را تجربه می‌کند؛ ممکن است با کمک شروع به نشستن کند و واکنش‌های اجتماعی بیشتری نشان دهد. در ضمن، نیازهای تغذیه‌ای او نیز وارد مرحله جدیدی می‌شوند. بنابراین، ما در این مقاله به ‌طور جامع درباره مراحل رشد جسمی و ذهنی، تغذیه مناسب، جدول قد و وزن، خواب و مهارت‌های نوزاد 6 ماهه صحبت می‌کنیم. اگر به دنبال یک راهنمای کامل هستید، این مقاله را از دست ندهید.

با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیام‌های مشاوره‌ تخصصی دریافت کنید و با توصیه‌های تغذیه‌ای و دستور پخت‌های مناسب، تغذیه سالم‌تری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازی‌های مناسب و آزمون‌های دوره‌ای به تقویت هوش و مهارت‌های فرزندتان کمک کنید.

مراحل رشد نوزاد شش ماهه چگونه است؟

در سن شش ماهگی، نوزاد شما تغییرات قابل توجهی را تجربه می‌کند که نشان‌دهنده رشد جسمی و حسی او هستند. مهارت‌های حرکتی سرعت بیشتری می‌گیرند؛ بازوها و پاها هدفمندتر حرکت می‌کنند و بسیاری از نوزادان قادر هستند به پهلو یا شکم بچرخند. کنترل سر بهبود می‌یابد و عضلات گردن و تنه قوی‌تر می‌شوند. 

هماهنگی چشم و دست نیز در این سن بهتر می‌شود. نوزاد ممکن است انگشت شما، یک جغجغه یا شی نرم را بگیرد و هر چیزی که در دسترسش باشد، به دهان می‌برد. اغلب مشاهده می‌کنید که اشیا را به سمت خود می‌کشد. بینایی واضح‌تر یکی دیگر از مراحل مهم رشد است. نوزاد شش ماهه حالا می‌تواند تفاوت بین سایه‌های قرمز، آبی و زرد را تشخیص دهد و شکل‌ها و الگوهای پیچیده برایش جذاب‌تر می‌شوند. او ممکن است روی اسباب‌بازی تمرکز کند یا به تصویر خود در آینه نگاه کند. تمامی این موارد نشان‌دهنده تغییر رشد و سرعت گرفتن آن هستند. 

با اپلیکیشن گهواره، هر هفته در جریان تغییرات و نیازهای کودکت قرار بگیر.هر روز یک پیام مشاور متناسب با سن کودکت دریافت کن. قد و وزن کودکت رو هر ماه وارد کن تا بهت بگیم رشد کودکت مناسب هست یا نه.

نصب اپلیکیشن گهواره

جدول قد و وزن نوزاد شش ماهه 

نوزاد 6 ماهه معمولا حدود دو برابر وزن تولد خود است و با سرعت قابل توجهی رشد می‌کند. قد و وزن دقیق می‌تواند از کودکی به کودک دیگر متفاوت باشد، اما میانگین هر کدام به شرح زیر است:

در این سن ممکن است دوره‌های جهش رشد را مشاهده کنید؛ یعنی قد و وزن نرمال نوزاد 6 ماهه ممکن است در مدت کوتاهی افزایش یا کاهش یابند. این جهش‌ها طبیعی هستند و تحت تاثیر عوامل ژنتیکی، تغذیه، محیط و سلامت مادر در دوران بارداری شکل می‌گیرند. 

مهارت‌های حرکتی نوزاد شش ماهه

در شش ماهگی نوزاد، او قوی‌تر و هماهنگ‌تر از قبل می‌شود و مهارت‌های حرکتی زیر را در او مشاهده می‌کنید:

1. غلت در نوازد 6 ماهه

بسیاری از نوزادان در این سن می‌توانند به هر دو سمت غلت بزنند، بنابراین لازم است روی سطوح بلند حتما تحت نظارت باشند. این حرکات جدید به تقویت عضلات گردن و میان‌تنه کمک می‌کند و زمینه را برای مهارت‌های بعدی فراهم می‌سازد.

2. نشستن در شش ماهگی نوزاد

بسیاری از نوزادان شش ماهه می‌توانند با کمک دیگران، در وضعیت نشسته قرار بگیرند. حتی برخی از آنها بعد از مدتی به کمک نیاز نخواهند داشت و برای زمان نسبتا کوتاهی می‌توانند خودشان صاف بنشینند. با گذشت هفته‌ها، تعادل و اعتماد به ‌نفس آن‌ها بیشتر می‌شود و می‌توانند بدون حمایت در وضعیت نشسته باقی بمانند.

3. مهارت‌های ظریف حرکتی

از نظر مهارت‌های ظریف (حرکات دقیق دست)، ممکن است متوجه شوید که نوزاد اشیا را از یک دست به دست دیگر منتقل می‌کند، با دقت بیشتری به سمت وسایل دست دراز می‌کند و اسباب‌بازی‌ها را با انگشتان خود بررسی می‌کند. این پیشرفت‌ها نشانه رشد هماهنگی چشم و دست هستند.

تکامل حواس ذهنی نوزاد شش ماهه

در شش ماهگی نوزاد، رشد مغز بسیار سریع است و این موضوع در رفتار او کاملا دیده می‌شود. ادراک او دقیق‌تر شده، کنجکاوی‌اش افزایش یافته و آگاهی بیشتری نسبت به محیط اطراف پیدا کرده است. عمق دید و قدرت تشخیص نوزاد مدام بهبود می‌یابد و میدان بینایی او گسترده‌تر می‌شود. اکنون فرزند شما می‌تواند اشیایی که چند متر دورتر هستند را ببیند و روی آن‌ها تمرکز کند. همچنین توانایی تشخیص طیف وسیع‌تری از رنگ‌ها را دارد و حرکت اشیا را با دقت بیشتری دنبال می‌کند.

به نقل از سایت pampers.com

ممکن است متوجه شوید که نوزادتان به چهره شما نگاه می‌کند، به اسمش واکنش نشان می‌دهد یا به سمت صداها برمی‌گردد؛ همه این‌ها نشانه‌هایی از پیشرفت طبیعی رشد شناختی و حسی هستند.

You may also notice your baby studying your face, responding to their name, or turning toward sounds, which are all signs that cognitive and sensory development are progressing as expected

خواب نوزاد شش ماهه

در شش ماهگی نوزاد، الگوی خواب معمولا منظم‌تر می‌شود. بسیاری از نوزادان می‌توانند حدود ۹ ساعت در شبانه‌روز یا حتی بیشتر هم بخوابند. با این حال، ممکن است در این ساعات چند بار بیدار شوند و بعد از مدت کوتاهی دوباره به خواب بروند. در طول روز همچنان به دو یا سه چرت نیاز دارند؛ معمولا یک چرت صبح و یک چرت بعد از ظهر که روی هم در حدود ۳ تا ۴ ساعت طول می‌کشد.

گاهی ممکن است با پدیده‌ای به نام پسرفت خواب در نوزاد 6 ماهه روبه‌رو شوید؛ دوره‌ای کوتاه که در آن خواب نوزاد ناگهان مختل می‌شود و ممکن است بیشتر از قبل بیدار بماند یا در برابر چرت زدن مقاومت کند. این تغییرات اغلب با جهش‌های رشدی و افزایش آگاهی او از محیط مرتبط است؛ حفظ یک برنامه منظم می‌تواند مفید باشد.

حرف زدن نوزاد 6 ماهه

مهارت‌های ارتباطی نوزاد در این سن با سرعت در حال رشد هستند و احتمالا موارد زیر را مشاهده خواهید کرد که تقریبا همگی حرف زدن را نشان می‌دهند: 

• صداهای نامفهوم، آواهای کشیده، جیغ‌های کوتاه و بازی با صدای زیاد، به نوعی نشانه‌های حرف زدن نوزاد 6 ماهه هستند. 
• حدود نیمی از نوزادان می‌توانند یک صدا را بارها تکرار کنند، مانند «بابابابا». 
• برخی حتی چند صدا را با هم ترکیب می‌کنند، مثل «باگا». 
• آن‌ها از بازی‌های زبانی لذت می‌برند و با نوبتی صحبت کردن آشنا می‌شوند. 
• در این سن ممکن است نوزاد هنگام شنیدن نامش واکنش نشان دهد یا وقتی کلمه «نه» را می‌شنود مکث کند. 
• درباره تغییر صدای گریه نوزاد شش ماهه تحقیقات علمی خاصی وجود ندارند؛ ولی در این سن ممکن است در هر کودک صدای گریه کمی تغییر پیدا کند. 
• گریه‌های کودک در این زمان معمولا معنادار و به عنوان حرف زدن هستند تا گرسنگی، ناراحتی یا نیاز به توجه را به والدین نشان دهد. 

تغذیه نوزاد شش ماهه

در شش‌ ماهگی، نوزاد آماده است تا علاوه بر شیر مادر یا شیر خشک، غذای کمکی را تجربه کند. این مرحله نه تنها برای رشد جسمی و مغزی کودک اهمیت دارد، بلکه به او کمک می‌کند مهارت‌های جویدن، بلعیدن و آشنایی با طعم‌ها و بافت‌های مختلف را یاد بگیرد. شروع غذای کمکی می‌تواند در ابتدا کمی شلوغ و نامرتب باشد، اما این بخشی طبیعی از یادگیری نوزاد است.

1. شروع غذای کمکی برای نوزاد شش ماهه

برای شروع غذای کمکی، بهتر است زمانی اقدام کنید که نوزاد هوشیار و کمی گرسنه باشد. او را در حالت نشسته روی صندلی کودک یا در آغوش قرار دهید و از یک قاشق کوچک با سر نرم استفاده کنید. ابتدا اجازه دهید نوزاد غذا را بو کند و آرام بچشد. نگران ریخت و پاش یا بیرون ریختن غذا نباشید. 

بسیاری از خانواده‌ها با فرنی تک غله یا پوره سبزیجات و میوه‌ها شروع می‌کنند و می‌توان این غذاها را با شیر مادر یا شیر خشک رقیق کرد تا بلع راحت‌تر شود. همچنین برخی والدین ترجیح می‌دهند خودِ کودک غذا خوردن را یاد بگیرد؛ بنابراین، غذاهای نرم و قابل دست گرفتن مثل سیب زمینی پخته را به دست او می‌‌دهند. 

2. غذاهای مجاز برای نوزاد شش ماهه

در این سن نوزاد کم‌کم می‌تواند غذاهای جامد را امتحان کند. اصلی‌ترین تغذیه هنوز شیر مادر یا شیر خشک است، اما می‌توان انواع غذاهای دیگر را به شکل نرم یا له شده به تغذیه نوزاد اضافه کرد. در بخش زیر، خلاصه‌ای از انواع غذای کودک شش ماهه را با شما به اشتراک می‌گذاریم:

• سبزیجات: هویج، کدو سبز، کلم بروکلی نخود فرنگی، سیب‌زمینی، کدو حلوایی
• انواع میوه: موز، سیب، گلابی، توت‌فرنگی، انبه، پرتقال، هلو
• غلات و نشاسته: برنج، بلغور جو دوسر، ماکارونی نرم، سیب‌زمینی، ذرت، نان 
• انواع گوشت: مرغ، گوسفند، گاو، بوقلمون
• حبوبات: لوبیا، نخود، عدس، توفو
• لبنیات پاستوریزه: ماست ساده، پنیر

3. غذاهای ممنوع برای نوزاد شش ماهه

غذاها و نوشیدنی‌های زیر برای نوزاد 6 ماهه مناسب نیستند و باید از آن‌ها پرهیز شود:

• به نوزاد نمک و شکر اضافه ندهید، زیرا نمک به کلیه‌های کودک آسیب می‌رساند و شکر باعث پوسیدگی دندان می‌شود. 
• همچنین، شیر گاو به عنوان نوشیدنی تا ۱۲ ماه ممنوع است، اما می‌توان از آن در پخت غذا یا مخلوط با غذا استفاده کرد. 
• نوشیدنی‌های شیرین، گازدار و آبمیوه‌های صنعتی هم باید اجتناب شوند. 
• غذاهای خام یا نیم‌پز حساسیت‌زا مانند تخم‌مرغ خام نیز برای شش ماهگی نوزاد مناسب نیستند.

4. مقدار غذای کمکی نوزاد شش ماهه

در شروع، تنها یک تا دو قاشق غذاخوری در روز کافی است و به تدریج با توجه به علاقه و آمادگی نوزاد می‌توان میزان غذا را افزایش داد. وعده‌های غذایی کمکی باید بعد از شیر دادن ارائه شوند و ترکیب کردن آن‌ها با شیر مادر یا شیر خشک همچنان ضروری است. با گذشت زمان و افزایش تجربه نوزاد، می‌توان تنوع غذایی را بیشتر کرد و به او اجازه داد به تدریج خود را با بافت‌ها و طعم‌های مختلف آشنا کند.

5. شیر خوردن نوزاد شش ماهه

در این سن، شیر مادر یا شیر خشک همچنان منبع اصلی انرژی و مواد مغذی کودک است و نوزاد به حدود ۵ تا ۶ وعده شیر در روز نیاز دارد، هر وعده حدود 170 تا 220 گرم. بعد از معرفی غذاهای کمکی، وعده‌های شیر همچنان باید ارائه شوند و همیشه به اندازه نیاز نوزاد باشد. زیرا معده او کوچک است و سریع پر می‌شود.

به نقل از سایت nhs.uk

اگر از پاکت‌، شیشه یا ظرف‌های آماده غذا برای کودک استفاده می‌کنید، این موارد تنها باید گهگاهی مصرف شوند و نباید به‌ عنوان غذای روزانه مورد استفاده قرار بگیرند. 

If you are using food pouches, jars, trays and pots, they should only by used occasionally. They should not be used as an everyday food

دندان درآوردن نوزاد شش ماهه

در شش ماهگی، دندان درآوردن در بسیاری از نوزادان شروع می‌شود؛ هرچند زمان دقیق آن در هر کودک متفاوت است. در این مرحله برخی از نوزادان دارای یک یا دو دندان در حال بیرون آمدن هستند. با این حال ممکن است در برخی دیگر دندان درآوردن با چند هفته تاخیر شروع شود. 

با شروع بیرون آمدن دندان‌ها، بهداشت دهان و دندان نوزاد اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. استفاده از مسواک نرم مخصوص کودک و مقدار کمی خمیر دندان فلوراید به اندازه یک دانه برنج برای تمیز کردن آرام لثه‌ها و دندان‌های تازه درآمده توصیه می‌شود. همچنین، باید وسایل خطرناک یا کوچک که امکان خفگی دارند را در دسترس نوزاد قرار ندهید. 

علائم دندان درآوردن در شش ماهگی

• آب‌ریزش بیشتر دهان
• بی‌قراری یا گریه‌های مکرر
• تمایل به جویدن اسباب‌بازی‌ها، انگشتان یا اشیای اطراف

واکسن‌های نوزاد شش ماهه

در این دوران، بررسی رشد و سلامت نوزاد اهمیت زیادی دارد. این زمان فرصتی است تا پزشک، پیشرفت‌های تکاملی و سلامت کلی فرزند شما را در نظر بگیرد و همزمان، انواع واکسن شش ماهگی نوزاد را نیز تزریق کند. این واکسن‌ها سیستم ایمنی نوزاد را در برابر چندین بیماری جدی تقویت می‌کنند. واکسن‌های معمول در این سن شامل موارد زیر هستند:

• DTaP (دوز سوم از پنج دوز): محافظت در برابر دیفتری، کزاز و سیاه ‌سرفه
• Hib (دوز سوم از ۳ یا ۴ دوز): جلوگیری از بیماری‌های جدی مانند مننژیت
• هپاتیت B (دوز سوم از سه دوز): پیشگیری از ویروس عامل بیماری‌های مزمن کبد  سرطان
• IPV (دوز سوم از چهار دوز): محافظت در برابر فلج اطفال
• PCV (دوز سوم از چهار دوز): پیشگیری از بیماری‌های پنوموکوکی مانند پنومونی، مننژیت و عفونت‌های خونی
• روتاویروس (دوز دوم یا سوم بسته به برند): محافظت در برابر اسهال و استفراغ شدید
• واکسن کووید 19: توصیه شده برای والدین، برای محافظت کودک از ۶ ماه تا ۱۷ سال
• آنفولانزا: پیشگیری از عوارض جدی مرتبط با آنفولانزا

بازی و سرگرمی مناسب نوزاد شش ماهه

همانطور که در ابتدای متن توضیح دادیم، در نوزاد 6 ماهه برخی از مهارت‌های حرکتی و ذهنی سرعت قابل توجهی به خود می‌گیرند. کودک به دنبال کشف محیط اطراف است و سرگرمی‌های مناسب نیز به یادگیری او کمک می‌کنند. برخی فعالیت‌های مفید در این سن عبارت‌اند از:

• کتاب خواندن روزانه: کتاب‌هایی با تصاویر بزرگ، رنگی و واژه‌های ساده را با لحنی متفاوت و صداهای نمایشی برای او بخوانید.  
• بازی روی زمین: یک اسباب‌بازی رنگی را دورتر از کودک قرار دهید تا برای رسیدن به آن تلاش کند و در عین حال، غلت زدن و نشستن او تقویت شود. 
• خرید اسباب‌بازی نوزاد 6 ماهه: وسایلی مانند جغجغه دسته‌دار یا اسباب‌بازی‌های موزیکال یا آینه، جذاب‌ترین گزینه‌هایی هستند که برای این سن می‌توانید خریداری کنید. 
• بازی‌های تعاملی ساده: بازی‌هایی مانند دالی موشه، قایم کردن اسباب‌بازی زیر گوشه پتو و تشویق نوزاد به پیدا کردن آن را در سرگرمی نوزاد شش ماهه خود قرار دهید. 

تعامل و ارتباط با نوزاد شش ماهه

در این سن، صحبت کردن با نوزاد نقش مهمی در رشد ارتباطی او دارد. بهتر است کارهایی که در طول روز انجام می‌دهید را به نوزاد توضیح دهید؛ یعنی، اسم اشیا را به او بگویید و به حرف زدن نوزاد 6 ماهه خود واکنش نشان دهید. حتی با شنیدن آوا و صداهای ساده او هم باید ارتباط برقرار کنید تا این سوال و جواب‌ها، به مهارت‌های اولیه گفتگوی فرزندتان کمک کند. در بخش زیر، برخی از بهترین راه‌ها برای ارتباط با نوزاد را بررسی می‌کنیم: 

• از واژه‌های ساده مانند «بچه»، «گربه»، «برو»، «بیا» و «بخور» استفاده کنید.
• به لحن صدا و حالت چهره توجه داشته باشید، زیرا این موارد در انتقال احساسات و مفاهیم موثر هستند. 
• موسیقی پخش کنید یا لالایی و ترانه‌های کودکانه بخوانید تا نوزاد آرام یا سرگرم شود.
• وضعیت بدن نوزاد را تغییر دهید و تمرین ایستادن با کمک گرفتن از دست‌های والد یا نشستن با حمایت را انجام دهید.
• کتاب خواندن و بازی کردن که کمی بالاتر توضیح دادیم را انجام دهید. 
• نوزاد را در آغوش بگیرید، او را تکان دهید و با زمزمه‌های آرام، ارتباط کلامی و حسی بیشتری را ایجاد کنید. 

شش‌ماهگی؛ آغاز فصل تازه‌ای از رشد و کشف دنیا

نوازد شش ماهه، در حال سپری کردن مراحل مهمی از رشد جسمی و ذهنی خود است. در این سن، کودک شما فعال‌تر حرکت می‌کند، اشیا را با دقت بیشتری می‌گیرد، به صداها واکنش نشان می‌دهد و ارتباط عاطفی قوی‌تری برقرار می‌کند. تقویت مهارت‌های نوزاد از طریق بازی‌های ساده و صحبت کردن مداوم، نقش مهمی در روند رشد او دارد. همچنین توجه به وضعیت رشد و نیازهای تغذیه‌ای نیز به حفظ سلامت او کمک می‌کند. با همراهی و تعامل روزانه، می‌توانید این مرحله شیرین را به فرصتی ارزشمند برای رشد و پیوند عاطفی عمیق‌تر تبدیل کنید. 

منابع

pampers.com

nhs.uk

mayoclinic.org