خوردن ماهی در بارداری مفید است یا مضر؟

خرداد ۹۹ | زمان مطالعه : ۹ دقیقه
خوردن ماهی در بارداری

خوردن ماهی در بارداری می‌تواند برای زن باردار در لیست غذاهای مفید در بارداری قرار دارد اما مانند هر ماد‌ه‌ی غذایی دیگری می‌تواند مضراتی نیز به همراه داشته باشد. از یک طرف، به زنان باردار گفته می‌شود که ماهی‌ها غنی از ید، سلنیوم و اسیدهای چرب امگا 3 و سایر مواد مغذی حیاتی برای رشد سریع مغز هستند که می‌تواند برای نوزادان مفید باشد. از طرف دیگر هم گفته شده است كه اگر ماهی مصرفی در دوران بارداری حاوی میزان زیادی جیوه باشد، که برای رشد مغز جنین می‌تواند بسیار مضر باشد. کودکانی که در دوران بارداری در معرض سطوح بالای جیوه قرار می‌گیرند، ممکن است از ضریب هوشی پایین و کاهش توانایی تمرکز برخوردار باشند. از این رو برای زنان باردار این سوال پیش می‌آید که آیا گنجاندن ماهی در رژیم غذایی انتخاب عاقلانه‌ای ست؟

آیا خوردن ماهی در بارداری بی‌خطر است؟ 

خوردن ماهی در بارداری و انواع غذاهای دریایی کم جیوه و مطابق با استانداردها و توصیه‌های پزشکی نه تنها سالم بلکه برای شما و کودکتان توصیه هم می‌شود. براساس اعلام سازمان حفاظت از محیط زیست (EPA) و سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، زنان باردار و شیرده باید هر هفته 8 تا 12 اونس (یعنی دو تا سه وعده) ماهی کم جیوه بخورند. این گروه‌ها در سال 2014 و دوباره در سال 2017، بیانیه‌های مشترکی را منتشر کردند که مادران را به خوردن ماهی‌ در دوران بارداری تشویق می‌کند.

مزایای خوردن ماهی در دوران بارداری

  1. خطر ابتلا به بیماری قلبی را کاهش می‌دهد: ماهی از نظر اسید چرب‌های امگا 3 بسیار غنی ست که التهاب را کاهش می‌دهد و به حفاظت از قلب کمک می‌کند.
  2. منبع غنی ویتامین D ست: ویتامین D در بارداری و همچنین سایر مراحل زندگی در جذب بیشتر کلسیم در جهت سلامتی و رشد استخوان‌ها مفید است. از این رو می‌تواند برای رشد استخوان جنین نیز مفید باشد. 
  3. به کاهش کلسترول کمک می‌کند: اسید چرب‌های امگا 3 موجود در روغن ماهی به پایین آمدن سطح LDL یا همان کلسترول بد کمک می‌کند. کاهش کلسترول به بهبود عملکرد قلبی کمک می‌کند. 
  4. دیابت بارداری: یکی از فواید مهم ماهی این است که به جلوگیری از بیماری‌های خود ایمنی نظیر دیابت کمک می‌کند. میزان بالای ویتامین D ماهی در ایمنی بدن و متابولیسم گلوکز نقش مهمی دارد. 
  5. به کاهش فشار خون بالا کمک می‌کند: یکی از مشکلات دوران بارداری افزایش فشار خون است استفاده‌ی بیشتر از ماهی در رژیم غذایی می‌تواند به کاهش فشار خون کمک کند. و این ویژگی را مدیون وجود امگا 3 است.
  6. تقویت بینایی در جنین: از دیگر مزایای امگا 3 این است که نقش مهمی در رشد جنین و تکامل سیستم بینایی نوزاد دارد. 
  7. افزایش ضریب هوشی جنین: امگا 3 تاثیر زیادی بر رشد مغزی نوزاد دارد ماهی سالمون و قزل آلا و شیرماهی از نظر امگا 3 بسیار غنی هستند. 

مزایای خوردن ماهی در دوران بارداری

معایب خوردن ماهی در بارداری

ازمعایب خوردن ماهی در بارداری نکته‌ای که قابل توجه این است که به دلیل آلوده بودن آب‌ها، مواد سمی در ماهی‌ها به تدریج افزایش یافته‌اند. یکی از خطرناکترین مواد سمی موجود در ماهی‌ها جیوه است که می‌تواند فواید زیادی ماهی را زیر سوال ببرد. بنابراین توصیه می‌شود از خوردن ماهی‌های بزرگی که به منبعی برای انباشته شدن جیوه تبدیل می‌شوند، خودداری کنید. از این ماهی‌ها می‌توان به شیرماهی و ماکرل اشاره کرد. مصرف بیش از حد ماهی‌های آلوده به جیوه؛ نه تنها می‌تواند بر عملکرد هورمون‌ها تاثیر منفی بگذارد، بلکه می‌تواند متابولیسم بدن را نیز تغییر دهد. همچنین جیوه می‌تواند از جفت عبور کند و  میزان جیوه‌ی بالا تاثیر به شدت مخربی بر سیستم عصبی و تکامل جنین می‌گذارد. 

از دیگر مضرات مصرف ماهی دریافت بالای چربی است که مادر و جنین را دچار عوارض مصرف بالای چربی در بارداری می‌کند. تحقیقات نشان داده‌اند که مادرانی که بیش از حد ماهی مصرف می‌کنند نوزادانشان در بزرگسالی دچار اضافه وزن بیشتری می‌شوند. 

ضرر خوردن ماهی در بارداری

خوردن کدام ماهی‌ها‌ در بارداری بی‌خطر است؟

انواع ماهی‌هایی که از نظر جیوه ایمنی بیشتری دارند عبارتند از:

  1. ماهی سالمون
  2. آنچوی‌ها
  3. ساردین
  4. ماهی قزل آلای آب شیرین
  5. ماهی خال مخالی اقیانوس آرام

سایر گزینه های ایمن عبارتند از:

  • میگو
  • پولاک
  • تیلاپیا
  • کنسرو ماهی تن

با این حال، استیک‌های تن و ماهی سفید (آلباکور) را می‌توانید به میزان محدود یعنی 6 اونس (170 گرم) در هفته استفاده کنید.

ماهی‌ مجاز در بارداری

مصرف میگو در بارداری

مصرف میگو در دوران بارداری مجاز است. میگو جزو آن دسته از ماهی‌هایی ست که احتمال آلودگی آن به جیوه به خاطر کوچکی اندازه، کمتر است. اما هنوز هم باید در بارداری کمتر از 12 اونس در هفته مصرف شود. میگو خواص مشابه با ماهی دارد. این گوشت نیز منبع غنی از پروتئین، امگا 3 و مواد معدنی از جمله سدیم، پتاسیم، کلسیم و میزیم و ویتامین‌هایی نظیر ویتامین B12، E، D ، A و B3 است. همچنین از نظر آهن غنی و از نظر چربی کم است. 

خوردن تن ماهی در بارداری

اکثر متخصصین بهداشتی توصیه می‌کنند کسانی که به طور متداول در دوران بارداری کنسرو تن ماهی مصرف می‌کنند در خطر مسمومیت به جیوه قرار دارند. همانطور که گفته شد همه‌ی ماهی‌ها حاوی جیوه هستند اما ماهی‌های بزرگتر و مسن‌تر میزان جیوه‌ی بیشتری دارند. ماهی تن یک ماهی بسیار بزرگ است از این رو اکثر انواع آن مقدار زیادی جیوه در بافت خود دارد. 

خوردن اشپل ماهی در بارداری 

اشپل یا تخم ماهی حاوی میزان زیادی کلسترول است. مصرف کلسترول در دوران بارداری می‌تواند بسیار خطرناک باشد زیرا خطر بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهد. بهتر است که در این دوران مصرف نشود و یا در صورت مصرف، با احتیاط و در میزان کنترل شده مصرف شود. 

ماهی شوریده در بارداری

هر چقدر که خوردن ماهی در بارداری می‌تواند فواید زیادی برای شما داشته باشد، ماهی شوریده در بارداری می‌تواند بسیار مضر باشد زیرا میزان زیادی نمک به رژیم شما وارد می‌کند. مصرف زیاد نمک در بارداری عوارض شدیدی به‌همراه دارد. بنابراین به شدت توصیه می‌شود که از خوردن آن خودداری کنید. مصرف نمک زیاد می‌تواند فشار خون را بالا ببرد که برای زن بارداری و جنین به شدت خطرناک است.