مصرف نمک در بارداری | عوارض خوردن نمک برای جنین و مادر

تیر ۹۹ | زمان مطالعه : ۹ دقیقه
مصرف نمک در بارداری

مصرف نمک در بارداری باید کاملا تحت کنترل باشد؛ از یک سو نمک برای سلامت مادر و جنین حیاتی است و از طرف دیگر، مقدار زیاد آن میتواند باعث یکسری عوارض بارداری شود. برخی از مادران به دلیل مضرات خوردن نمک در بارداری تصمیم به حذف نمک در بارداری می‌گیرند. در حالی که مصرف نمک در بارداری برای عملکرد آنزیم‌ها‌، تولید هورمون‌ها، حرکت پروتئین‌ها و تعداد بی‌شماری از عملکردهای اساسی بدن مادر و جنین لازم است. برخی از مادران هم به دلیل اینکه دائما هوس نمک در بارداری می‌کنند، گاهی در مصرف آن زیاده روی می‌کنند. مثلا برخی از مادران دائما در حال خوردن فست فود در بارداری هستند که نمک زیادی در ترکیباتشان وجود دارد! در صورتی که زیاده روی در مصرف نمک در بارداری باعث می‌شود که با یکسری عوارض نمک برای جنین و مادر مواجه شوید. 

افزایش مصرف نمک در بارداری چه ضرری دارد؟

اگرچه مصرف نمک در بارداری در مقادیر توصیه شده بسیار مهم است‌، اما مصرف بیش از حد نمک و یا استفاده از نمک بی‌کیفیت (به عنوان مثال نمک موجود در غذاهای فرآوری شده که در لیست غذاهای مضر در بارداری قرار دارند) می‌تواند به سلامت مادر و جنین آسیب برساند. این در حالی است که بعضی از مادران دائما هوس نمک در بارداری می‌کنند. برخی از مهمترین مضرات خوردن نمک در بارداری عبارتند از:

  1. مصرف زیاد نمک در بارداری می‌تواند باعث نفخ شود.
  2. افزایش سدیم خون باعث افزایش احتباس آب در بدن می‌شود. به طور کلی تورم صورت، دست و خصوصا پاها یکی از عوارض بارداری شایع است که مصرف نمک زیاد، آن را تشدید خواهد کرد. 
  3. احتباس آب در بدن به نوبه خود می‌تواند فشار خون را در رگ‌ها و شریان‌های شما افزایش دهد. این باعث می‌شود بدن بیشتر از حد لازم کار کند و با فشار خون بالا مواجه شود. 
  4. فشار خون بالا در بارداری می‌تواند منجر به عوارض جدی‌تری نظیر سکته مغزی‌، نارسایی قلبی‌، نارسایی کلیه‌، سرطان معده‌، پوکی استخوان و موارد دیگر شود.
  5. مطالعات نشان داده که اگر مصرف نمک در بارداری زیاد باشد، کودک را در معرض خطر بیماری‌های کلیوی قرار می دهد. همچنین خطر بیماری‌های قلبی-عروقی را در آنها افزایش می دهد.

مقدار مصرف نمک در بارداری چقدر باشد؟

توصیه می‌شود تقریباً یک قاشق چایخوری نمک در روز مصرف کنید که می‌شود معادل شش گرم نمک یا کمتر از 2300 میلی گرم سدیم. افراد مبتلا به فشار خون بالا باید روزانه حداکثر 1،500 میلی گرم سدیم مصرف کنند. 

نکته ای که وجود دارد این است که در اکثر غذاهایی که می‌خورید، نمک وجود دارد و در اکثر مواقع شما وقتی به خودتان می آیید متوجه می‌شوید که حتی بیش از نیاز روزانه خود نمک مصرف کرده‌اید. به همین دلیل بیش از اینکه روی کمبود سدیم در بارداری حساسیت وجود داشته باشید، روی زیاده روی در مصرف نمک در بارداری باید تاکید شود. 

منابع خوب و بد سدیم کدام اند؟

همانطور که گفتیم، تنها یک قاشق چایخوری نمک در روز، کل نیاز روزانه شما به سدیم را برطرف خواهد کرد؛ به نظرتان شما چند برابر این مقدار را از طریق وعده‌های غذایی دریافت می‌کنید؟! سدیم در بیشتر غذاها اعم از سبزیجات‌، شیر‌، تخم مرغ‌، ماست ساده‌، مرغ‌، ماهی‌، میوه‌، غلات و آجیل‌ها یافت می‌شود. بنابراین وقتی درباره نمک حرف میزنیم، فقط به نمکدان فکر نکنید! 

شما از طریق مصرف مواد غذایی، تقریبا می‌توانید تمام نیاز روزانه خود را به مصرف نمک در بارداری تامین کنید. سعی کنید نیاز خود را از طریق مصرف نوع سالم سدیم و از لیست غذاهای مناسب در بارداری تامین کنید؛ زیرا نوع سدیمی ‌که در غذاهای فراوری شده و کنسروی استفاده می‌شود، بسیار مضر است. 

عوارض نمک برای جنین

شما ممکن است نمک را از منابعی که حتی فکرش را نمی‌کنید نیز، دریافت کنید. مثلا تنها یک خیارشور متوسط، کل نیاز روزانه شما به نمک را تامین خواهد کرد! مثال‌های دیگر عبارتند از:

  • یک تکه نان سفید تقریباً 150 میلی گرم سدیم دارد. ممکن است در ابتدا زیاد به نظر نرسد، اما آیا شما با خوردن یک تکه نان سیر می‌شوید؟!
  • چاشنی‌هایی که شما در کنار غذای خود استفاده می‌کنید، تأثیر زیادی در مقدار مصرف سدیم در بارداری دارد. مثلا یک قاشق غذاخوری سس کچاپ دارای 154 میلی گرم سدیم‌، یک قاشق غذاخوری سس باربیکیو 175 میلی گرم و یک قاشق غذاخوری سس سویا دارای 1،005 میلی گرم سدیم است. یک قاشق غذاخوری سس سالاد یا فرانسوی نیز حدود 178 میلی گرم سدیم دارد.
  • غلات صبحانه معمولا بیشتر طعم شیرین را به شما منتقل می‌کنند، اما بهتر است بدانید که آنها هم مقدار زیادی نمک هم دارند. به عنوان مثلا غلات ذرت که تقریبا سالم‌ترین نوع آن است، حدود 204 میلی گرم سدیم به ازای هر یک فنجان به بدن شما می‌رساند. یک فنجان غلات جو دوسر حدود 218 میلی گرم سدیم دارد. مقدار نمک موجود در برخی از انواع غلات حتی از این هم بیشتر است. وحشتناک است، نه؟!
  • شاید حتی فکرش را هم نکنید که نوشیدنی‌های شیرین هم نمک داشته باشند، اما گاهی اوقات به این نوشیدنی‌ها هم نمک اضافه می‌شود. مثلا در یک فنجان شکلات داغ حدود 204 میلی گرم نمک وجود دارد! مقدار نمک در آب میوه‌ها و نوشیدنی‌های ورزشی حتی می‌تواند از این هم بیشتر باشد. این اتفاق در مورد کلوچه و کیک هم میفتد، یعنی با وجود این که شیرین هستند، در آنها از نمک هم استفاده شده است. 
  • غذاهای فرآوری شده مثل سوسیس و کالباس در بارداری برخی هله هوله ها مانند چیپس و پفک از مضرترین غذاهای موجود هستند که نه تنها برای مادران باردار، بلکه برای سایر افراد نیز مصرف آنها توصیه نمی‌شود. خوردن لواشک در دوران بارداری نیز همین طور است. میزان نمک در این محصولات بسیار زیاد است و از طرفی نمک آنها از نوع مضری است. حواستان به غذاهای کنسروی هم باشد. برای تنقلات به سراغ میوه‌، سبزیجات یا ماست کم چرب بروید که هم سالم هستند و هم نمک کمتر و کم‌خطرتری با به شما می‌رسانند. 
  • یادتان باشد که همیشه برچسب روی همه محصولات را بخوانید تا از میزان سدیم موجود در آنها مطلع شوید. بیشتر سعی کنید از غذاهایی که خودتان در خانه می پزید، استفاده کنید. هنگام طبخ غذا، در ریختن نمک محتاط باشید و سعی کنید از سایر ادویه‌های مجاز در بارداری به عنوان جایگزین نمک در بارداری استفاده کنید. 

کمبود سدیم در بارداری چه ضرری دارد؟

نمک یک ماده مغذی کلیدی است که در واقع یکی از پنج مزه‌ای است که دهان ما آن را درک می‌کند (علاوه بر شیرین‌، تلخ‌، ترش و تند). نمک برای تنظیم سطح مایعات‌، دما و pH بدن لازم است. اگر مصرف نمک در بارداری کافی نباشد، عضلات‌، اعصاب و اندام‌های شما به درستی کار نمی‌کنند. بنابراین ما به نمک احتیاج اما به مقدار خیلی کم!

در دوران بارداری‌، همانطور که می دانید‌، حجم خون و دیگر مایعات بدن شما افزایش می‌یابد و سدیم موجود در نمک طعام، به حفظ تعادل و حجم مایعات در بدن کمک می‌کند. مصرف ناکافی نمک می‌تواند حجم خون را محدود کرده و بر رشد و عملکرد جفت تأثیر منفی بگذارد. هنگامی‌که در توانایی عملکرد جفت اختلال ایجاد می‌شود‌، رشد‌، تکامل و حتی زندگی کودک در معرض خطر قرار می گیرد.

مصرف نمک در بارداری اگر کافی باشد به وزن گیری مناسب، تکامل سیستم عصبی‌، قلبی-عروقی و تنفسی جنین و عملکردهای متابولیک او و بسیاری موارد دیگر، کمک می‌کند. همچنین مطالعات نشان داده که حذف نمک در بارداری می‌تواند خطر ابتلا به بسیاری از مشکلات سلامتی مانند دیابت‌، فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی در سال‌های بعد از تولد را در کودک افزایش دهد. مهم‌تر از آن‌، یدی که معمولا به نمک طعام اضافه می‌شود، برای رشد مغز و سیستم عصبی جنین بسیار مهم است. نمک یددار به رشد سلولهای گلیال در مغز کمک می‌کند و از رشد و عملکرد کلی مغز در جنین پشتیبانی می‌کند. اگرچه خوشبختانه کمبود ید در کشور ما بسیار کم است، اما اگر مادری با کمبود ید مواجه شود با یکسری از عوارض بارداری مواجه می‌شود، نظیر:

  • زایمان زودرس
  • سقط جنین 
  • رشد غیر طبیعی مغز جنین که منجر به ناتوانی ذهنی می‌شود.

منبع: 

https://www.whattoexpect.com/pregnancy/salt-in-diet/