مصرف آهن در بارداری | دوز مصرف قرص آهن در حاملگی

خرداد ۹۹ | زمان مطالعه : ۹ دقیقه
مصرف آهن در بارداری

مصرف آهن در بارداری برای سلامت مادر و جنین لازم است. بدن شما از آهن برای ساخت هموگلوبین استفاده می‌کند‌، ماده‌ای در گلبول‌های قرمز خون که اکسیژن را به بخش‌های مختلف بدن شما منتقل می‌کند. در دوران بارداری‌، بدن شما خون و اکسیژن مورد نیاز کودک را نیز تأمین می‌کند؛ به همین دلیل حجم خون شما در بارداری تا 50% افزایش پیدا می‌کند. بنابراین نیاز بدن به مصرف آهن از طریق تغذیه بارداری افزایش پیدا خواهد کرد. بیشترین مقدار دریافت آهن با مصرف گوشت در بارداری تامین می‌شود ولی مکمل‌ها نیز منبع تامین کننده آهن هستند. اینکه دوز دریافت آهن چقدر باید باشد و مصرف قرص آهن در بارداری از چه ماهی آغاز می‌شود در سلامت مادر و جنین بسیار اهمیت دارد. در این مقاله به این سوالات پاسخ می‌دهیم و به شما خواهیم گفت که میزان نرمال آهن در بارداری چقدر است و پایین بودن یا بالا بودن آهن خون چه خطراتی برای مادر و جنین به همراه دارد. 

خطرات پایین بودن میزان آهن خون در بارداری چیست؟

اگر میزان آهن خون در بارداری کافی نباشد‌، ممکن است دچار کم خونی یا آنمی ‌شوید. کم خونی شایع ترین بیماری خونی است که در زنان باردار ایجاد می‌شود. کم خونی در دوران بارداری می‌تواند شما و نوزادتان را در معرض برخی از عوارض بارداری قرار دهد، از جمله: 

  • محدودیت رشد داخل رحمی
  • تولد نوزادان کم وزن
  • زایمان زودرس
  • خونریزی‌های پس از زایمان
  • کاهش ذخایر آهن نوزاد
  • افزایش خطر عفونت
  • افزایش خطر مرگ و میر در مادران
  • افزایش خطر مرگ و میر در جنین
  • افزایش احتمال افسردگی پس از زایمان 

نوزادانی که با این شرایط متولد می‌شوند، بیش از سایر نوزادان مستعد ابتلا به عفونت، نارسایی‌های تنفسی، زردی نوزادی، کم خونی، هیپوترمی (کاهش دمای بدن) و بسیاری عوارض دیگر هستند.

کدام مادران بیش از بقیه در معرض خطر کمبود آهن قرار دارند؟

شرایط زیر خطر ابتلا به کم خونی فقر آهن را در بارداری افزایش می‌دهند:

  • اگر دو بارداری نزدیک به هم داشته باشید.
  • اگر دو قلو یا چند قلو باردارید.
  • اگر به دلیل بیماری صبحگاهی‌، بطور مداوم استفراغ می‌کنید.
  • اگر آهن کافی مصرف نمی‌کنید.
  • اگر قبل از بارداری یک خونریزی قاعدگی سنگین داشته باشید.
  • اگر قبل از بارداری سابقه کم خونی داشته باشید.

علائم کم خونی فقر آهن در دوران بارداری چیست؟

شایعترین علائم کاهش میزان آهن خون در بارداری و افزایش خطر ابتلا به کم خونی فقر آهن عبارتند از:

  • خستگی
  • ضعف
  • رنگ پریدگی پوست یا زرد شدن آن
  • ضربان قلب نامنظم 
  • تنگی نفس
  • سرگیجه 
  • درد قفسه سینه
  • دست و پاهای سرد
  • سردرد

به خاطر داشته باشید که علائم کم خونی اغلب با علائم عمومی بارداری شباهت دارند. صرف نظر از اینکه شما این علائم را دارید یا خیر‌، پزشکتان برای شما درخواست آزمایش خون خواهد کرد تا ببیند کم خونی فقر آهن دارید یا نه. 

راه درمان کم خونی فقر آهن در بارداری چیست؟

مکمل‌های دوران بارداری معمولا حاوی آهن نیز هستند که می‌تواند به پیشگیری و درمان کم خونی فقر آهن در دوران بارداری کمک کند. همچنین تغذیه مناسب می‌تواند از کم خونی فقر آهن در دوران بارداری جلوگیری کند. منابع غذایی حیوانی آهن شامل گوشت قرمز‌، مرغ و ماهی بدون چربی است. گزینه‌های دیگر شامل غلات صبحانه غنی شده با آهن‌، آلو‌، لوبیا و نخود فرنگی می‌شود.

اگر با وجود مصرف قرص آهن در بارداری و خوردن غذاهای غنی از آهن، باز هم میزان آهن خون در بارداری شما پایین باشد، ممکن است پزشکتان با تجویز خوردن دو قرص آهن در بارداری سعی کند که میزان نرمال آهن در بارداری را تامین کند. اگر سابقه بای پس معده یا سایر جراحی های لاغری را دارید یا قادر به تحمل آهن خوراکی نیستید‌، ممکن است پزشکتان آهن داخل وریدی را برای شما تجویز کند. 

چگونه جذب آهن را در بارداری افزایش دهیم؟

آهن موجود در محصولات حیوانی مانند گوشت به راحتی جذب می‌شود. برای افزایش جذب آهن از منابع گیاهی چون غلات‌، حبوبات‌، سبزیجات‌، میوه‌ها و آجیل‌ها و همچنین مکمل‌ها‌، آنها را با یک ماده غذایی یا نوشیدنی حاوی ویتامین C در بارداری مصرف کنید؛ مانند آب پرتقال‌، آب گوجه فرنگی یا توت فرنگی. 

همچنین غذاهایی وجود دارد که می‌توانند تأثیر منفی بر میزان آهن خون در بارداری داشته باشند. یکی از مهمترین آن‌ها، لبنیات است که کلسیم موجود، اگرچه یک ماده مغذی اساسی و از مواد غذایی مناسب در دوران بارداری است، اما می‌تواند باعث کاهش جذب آهن شود. یادتان باشد که مکمل های آهن را با نوشیدنی های غنی شده از کلسیم نیز مصرف نکنید. مصرف همزمان قرص آهن و مولتی ویتامین در بارداری در صورتی که مولتی ویتامین بارداری شما حاوی کلسیم باشد نیز، توصیه نمی‌شود. بهتر است یک فاصله تقریبا دو ساعته بین مصرف کلسیم و آهن قرار دهید.

دوز مصرف قرص آهن در بارداری چقدر است؟

به طور میانگین مقدار مصرف آهن در بارداری تقریباً دو برابر قبل از بارداری، خواهد بود. مقدار توصیه شده روزانه آهن برای خانم‌هایی که باردار نیستند‌، حدود 18 میلی گرم در روز است که مقدار مصرف آهن در بارداری به حداقل 27 میلی گرم در روز افزایش می‌یابد. با این وجود، سازمان بهداشت جهانی (WHO) به زنان باردار توصیه می‌کند که در دوران بارداری بین 30 تا 60 میلی گرم آهن در روز مصرف کنند. این مقادیر مربوط به میزان نرمال آهن در بارداری بود؛ در زنانی که سابقه کم خونی دارند یا به هر دلیلی، در معرض خطر کم خونی فقر آهن قرار دارند، شرایط متفاوت است. از پزشک یا مامای خود در مورد بهترین مقدار مصرف آهن در بارداری سوال کنید. 

دوز مصرف قرص آهن در بارداری

مصرف قرص آهن در بارداری از چه ماهی آغاز می‌شود؟

معمولا ﻣﻘﺪار آﻫﻦ ﺟـﺬبﺷـﺪه از طریق رژﻳﻢ ﻏﺬاﻳﻲ و ذخایر بدن مادر، برای تامین آهن مورد نیاز در بارداری کافی نیست. ﺑﻨـﺎﺑﺮاﻳﻦ معمولا ﻻزم اﺳـﺖ که برای پیشگیری از کم خونی ﻓﻘـﺮ آﻫـﻦ، از قرص آهن در بارداری استفاده کنید. با این وجود، تجویز قرص آهن در بارداری با پزشک است و شما نباید خودتان اقدام به مصرف آن کنید. 

تصمیم گیری در مورد زمان شروع مصرف قرص آهن در بارداری نیز بر عهده پزشک است. گاهی ممکن است لازم باشد که از قبل از بارداری، مصرف قرص آهن را آغاز کنید؛ گاهی از ابتدای بارداری و گاهی در سه ماهه دوم یا سوم بارداری.  

بالا بودن آهن خون در بارداری چه خطراتی دارد؟

همانطور که پایین بودن میزان آهن خون در بارداری خطرناک است، بالا بودن افراط در مصرف آهن در بارداری نیز می‌تواند باعث یکسری عوارض بارداری مانند زایمان زودرس یا دیابت حاملگی شود. علاوه بر این، در طولانی مدت می‌تواند به کلیه‌ها و سایر اندامهای شما آسیب برساند. برخی از علائمی ‌که ممکن است نشانه بالا رفتن سطح آهن در بدن شما باشد، عبارتند از:

  • اسهال و درد شدید معده
  • استفراغ خونی
  • تنفس سریع و کم عمق
  • رنگ پریدگی و سرد شدن دستها
  • ضعف و خستگی

در دوران بارداری نسبت به کلیه علائم خود حساس باشید و در صورت بروز هر علامت غیر عادی، با پزشک خود تماس بگیرید. هرگز بدون هماهنگی با پزشک، دارویی را مصرف یا قطع نکنید. برخی از مادران خودسرانه اقدام به خوردن دو قرص آهن در بارداری می‌کنند که این کار می‌تواند برای مادر و جنین خطرناک باشد.

منبع:

https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/pregnancy-week-by-week/in-depth/anemia-during-pregnancy/art-20114455