محدودیت رشد داخل رحمی یا IUGR چیست؟
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
در وضعیت محدودیت رشد داخل رحمی یا IUGR جنین نسبت به سن حاملگی، کوچک است. وزن جنینهای IUGR معمولاً از 90 درصد دیگر جنینها در همان سن حاملگی کمتر است. این گروه از نوزادان، ممکن است به صورت قرینه کوچک باشند (تمام قسمتهای بدن کودک از آنچه انتظار میرود کوچکتر باشند) یا بخشی از بدن به صورت نامتقارن کوچک باشد. بیماریهای مادر یا مشکلات کروموزمی جنین میتواند از دلایل بروز این اتفاق باشد. در ادامه در مورد دلایل و روشهای پیشگیری از محدودیت رشد داخل رحمی یا IUGR بیشتر توضیح خواهیم داد.
پادکست خلاصه مقاله محدودیت رشد داخل رحمی:
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
وقتی کودک در رحم رشد نمیکند
مادران در حین بارداری با اصطلاحات مختلفی آشنا میشوند که تعاریف علمی آنها گاه باعث گیج شدن و سردرگمی آنها میشود. گروهی از این واژههای مشابه در حوزه رشد کودک هستند و عبارتند از پره ترم، پره ماچور و محدودیت رشد داخل رحمی یاIUGR . پره ترم به نوزادی گفته میشود که قبل از زمان مقرر بارداری (هفته 37 به بعد) به دنیا بیاید. پره ماچور به نوزادی اطلاق میشود که اندامها و ارگانهای اصلیاش رشد نکرده باشد و IUGR هم به تأخیر و محدودیت رشد مناسب و متناسب جنین در داخل رحم و کوچک ماندن جنین گفته میشود. تولد زودرس و IUGR دلایل و عوارض جانبی مختلفی دارند اما برخی از نوزادان، خیلی زود و خیلی کوچک به دنیا میآیند.
* مقاله نارسایی دهانه رحم در بارداری چه نشانههایی دارد؟ را مطالعه کنید.
علت iugr شدن جنین
محدود شدن رشد جنین، ناشی از این است که جنین به اندازه کافی مواد مغذی و اکسیژن دریافت نمیکند تا سرعت رشد عادی داشته باشد. عوامل زیادی میتوانند منجر به عدم وجود کافی مواد مغذی و اکسیژن شوند. عوامل احتمالی در سه دسته اصلی قرار میگیرند که عبارتند از:
- عوامل مرتبط با مادر: بیماریهای مزمن مادر مثل بیماریهای قلب، ریه، کلیه، کبد یا خون (فشار خون بالا در بارداری، دیابت یا یک بیماری خود ایمنی، سیگار کشیدن یا مصرف مواد مخدر، مصرف برخی داروهای خاص (مثل برخی داروهای ضد تشنج)؛ یا عفونتهایی که میتوانند به جنین منتقل شوند.
- عوامل مرتبط با جنین: بیماریهای جنین در بارداری، نقص هنگام تولد، مشکلات کروموزومی یا ناهنجاریهای ژنتیکی، عفونتها، چندقلویی
- عوامل مرتبط با جفت/رحم: اندازه کوچک جفت، دکولمان جفت، جریان غیر طبیعی خون جفت، فیبروم بزرگ رحم در پشت جفت، تودههای خوش خیم جفت، شکل غیرطبیعی اتصال بند ناف به جفت، پارگی بخشی از جفت و شکل غیرطبیعی رحم مادر.
عدم رشد جنین چطور تشخیص داده میشود؟
IUGR در بارداری ممکن است در هر مقطعی ایجاد شود. ابزار اصلی برای تشخیص، سونوگرافی است.
سونوگرافی به پزشک امکان میدهد اندازه سر، شکم، بازوها و پاهای کودک را به طور دقیق اندازهگیری کند. این اندازهها برای محاسبه وزن تخمینی نوزاد استفاده میشود و این وزن با نمودار رشد متوسط نوزادان در همین سن بارداری مقایسه میشود. همچنین پزشک بررسی میکند که آیا بهترین موقعیت قرارگیری جفت جنین وجود دارد یا خیر.
در حدود 20 هفتگی، پزشک شما در هر ویزیت، اندازه کودک را قبل از تولد تخمین میزند. پزشک این کار را با اندازهگیری فاصله از استخوان لگن (عانه) مادر تا بالای رحم (فوندوس) انجام میدهد.
پس از تشخیص محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR)، آزمایشهای دیگری نیز ممکن است لازم شوند. مثلاً ممكن است نمونهای از خون مادر برای عفونت گرفته شود. در بعضی موارد، ممکن است آزمایش آمنیوسنتز برای ارزیابی مایع آمنیوتیک، توصیه شود. ممکن است مادر به یک مشاور ژنتیک ارجاع داده شود که در مورد گزینههای آزمایش ژنتیک با مادر صحبت خواهد کرد.
از تصاویر سونوگرافی، برای تعیین اینکه آیا مایع آمنیوتیک اطراف کودک کافی است یا نه (کم بودن مایع آمنیوتیک به نام الیگوهیدرآمونیوس شناخته میشود) هم استفاده میشود. نوع خاصی از سونوگرافی به نام سونوگرافی داپلر که سرعت و میزان خون در هنگام حرکت در رگ را اندازه گیری میکند، ممکن است برای تشخیص، مورد استفاده قرار بگیرد.
عوارض تاخیر رشد جنین در رحم
سرنوشت نوزادانIUGR چه میشود؟ هر چه جنین هفتههای بیشتری در رحم مادر باشد، احتمال عوارض محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR) در او کمتر است. برخی از مشکلات بهداشتی که نوزادان مبتلا به IUGR ممکن است بعد از تولد تجربه کنند، عبارتند از قند خون پایین، مشکل عدم حفظ دمای طبیعی بدن، مشکل در شیر خوردن و تأخیر در رشد عصبی. این کودکان ممکن است به مراقبتهای طولانی مدت نیاز داشته باشند و شاید لازم باشد متخصصان قلب، ریه و اعصاب کودکان، تا مدتی با فواصل منظم نوزاد را بعد از تولد، معاینه یا تحت بررسی قرار دهند.
درمان جنین iugr
برای کاهش و کنترل عوارض آی یو جی آر از روشهای درمانی زیر استفاده میشود:
- قبل از تولد: گاهی مادر برای بهبود رشد جنین و وزن گیری نوزادIUGR ، میتواند کارهایی مثل قطع سیگار یا خوردن غذاهای مغذی را انجام دهد اما در بیشتر موارد، مادر نمیتواند تأثیر چندانی روی رشد کودک بگذارد. بنابراین، نظارت دقیق بر بارداری بسیار مهم است. یک هدف مهم این است که حاملگی را تا حد ممکن و زمانی که خطری نداشته باشد، ادامه دهیم. در بعضی موارد، بستری شدن مادر توصیه میشود. اگر IUGR سلامت جنین را به خطر بیندازد، ممکن است زایمان زودرس لازم باشد.
- بعد از تولد: نوزادان مبتلا به IUGR اغلب سزارین میشوند. مادر باید در بیمارستانی زایمان کند که دارای بخش مراقبت ویژه نوزادان (NICU) باشد. کودک ممکن است برای چند روز یا چند هفته در این بخش بستری باشد و تحت نظارت متخصصان مختلف قرار بگیرد.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.