از کجا بفهمیم لقاح صورت گرفته؟ مراحل لقاح از تخمک گذاری+عکس

لقاح زمانی اتفاق می‌افتد که یک اسپرم با تخمک ترکیب شود و زیگوت (تخمک بارورشده) تشکیل شود. با این حال، معمولاً نمی‌توان بلافاصله بعد از لقاح از روی علائم متوجه شد که لقاح موفق بوده است؛ زیرا نشانه‌های قابل تشخیص بارداری بیشتر پس از لانه‌گزینی و افزایش هورمون hCG ظاهر می‌شوند. بنابراین، احساساتی مانند گرفتگی خفیف شکم، خستگی یا تغییرات خلق‌وخو به‌تنهایی نمی‌توانند وقوع لقاح را تأیید کنند. در این مقاله از مجله سلامت گهواره بررسی می‌کنیم که از کجا بفهمیم لقاح صورت گرفته، لقاح چه زمانی و چگونه اتفاق می‌افتد، از چه زمانی می‌توان احتمال بارداری را تشخیص داد و بعد از لقاح چه مراحلی تا تشکیل رویان طی می‌شود.

با نصب اپلیکیشن گهواره، چرخه قاعدگی خود را به‌دقت دنبال کنید و بهترین زمان برای اقدام به بارداری را بدانید. روزانه متناسب با مرحله چرخه‌تان، پیام‌های مشاوره تخصصی و توصیه‌های تغذیه‌ای دریافت کنید تا شانس باروری‌تان افزایش یابد.

از کجا بفهمیم لقاح صورت گرفته است؟

لقاح خود علامت خاصی ندارد. شما نمی‌توانید بلافاصله بعد از نزدیکی مطمئن شوید که عمل لقاح موفقیت آمیز بوده است یا خیر. در عوض باید برای نشانه‌‌های بعدی آن منتظر بمانید. در صورتی که لقاح به موفقیت انجام شده باشد، در دو تا سه هفته‌ی آینده شاهد نشانه‌هایی مانند قطع قاعدگی، سرگیجه، حساسیت و درد پستان‌ها، حالت تهوع و استفراغ و ... سایر علائم بارداری خواهید بود.

با اپلیکیشن گهواره، سیکل پریودت رو دنبال کن تا شانس بارداریت رو بالا ببری.

نصب اپلیکیشن گهواره

علائم احتمالی لقاح موفق چیست؟

در بیشتر موارد، بلافاصله بعد از لقاح علامت مشخص و قابل اعتمادی وجود ندارد و نمی‌توان فقط بر اساس احساسات یا تغییرات بدن از وقوع لقاح مطمئن شد. علائم قابل تشخیص معمولاً پس از لانه‌گزینی و افزایش هورمون hCG ظاهر می‌شوند. با این حال، برخی افراد ممکن است در روزهای بعد تغییراتی مانند لکه‌بینی خفیف، گرفتگی ملایم شکم، خستگی یا حساس شدن سینه‌ها را تجربه کنند؛ البته این علائم اختصاصی نیستند و برای تأیید بارداری باید از تست بارداری استفاده کرد.

*  مقاله بارداری هفته به هفته با عکس را مطالعه کنید.

به نقل از Mayo Clinic

لکه‌بینی خفیف می‌تواند در زمان اتصال تخمک بارورشده به دیواره رحم، یعنی لانه‌گزینی، رخ دهد و ممکن است یکی از نخستین نشانه‌های بارداری باشد.

Light spotting can occur when the fertilized egg attaches to the lining of the uterus, known as implantation, and may be one of the first signs of pregnancy.

تخمک گذاری، اولین قدم در لقاح

اولین مرحله برای انجام لقاح، تخمک‌گذاری است. تخمک‌گذاری بخشی از چرخه قاعدگی است که طی آن معمولاً یک تخمک بالغ از تخمدان آزاد می‌شود و وارد لوله فالوپ می‌شود. این تخمک پس از آزاد شدن، مدت محدودی قابلیت بارور شدن دارد (12 تا 24 ساعت) و اگر در این بازه با اسپرم برخورد کند، امکان لقاح فراهم می‌شود. اگر لقاح اتفاق نیفتد، تخمک تجزیه می‌شود و در ادامه با ریزش پوشش داخلی رحم، قاعدگی رخ می‌دهد.

البته باید توجه داشت که تخمک‌گذاری به‌تنهایی نشانه لقاح موفق نیست. ممکن است فرد علائم تخمک‌گذاری مانند افزایش ترشحات شفاف و لغزنده واژن یا درد خفیف زیر شکم را تجربه کند، اما این علائم نمی‌توانند تأیید کنند که تخمک با اسپرم ترکیب شده است.

نحوه لقاح اسپرم با تخمک

پس از آزاد شدن تخمک، اسپرم‌ها می‌توانند در صورت وجود رابطه جنسی بدون محافظت، از طریق دستگاه تناسلی زن به سمت لوله فالوپ حرکت کنند. اسپرم و تخمک هر دو گامت هستند و هر کدام نیمی از اطلاعات ژنتیکی لازم برای تشکیل یک انسان را در خود دارند. اگر یکی از اسپرم‌ها بتواند به تخمک نفوذ کند، ماده ژنتیکی اسپرم و تخمک با یکدیگر ترکیب می‌شوند و زیگوت، یعنی نخستین سلول حاصل از لقاح، تشکیل می‌شود.

در حقیقت 23 کروموزوم حاصل از اسپرم با 23 کروموزوم موجود در تخمک جفت می‌شوند و سلول 46 کروموزومی به نام زیگوت را تشکیل می‌دهند. زیگوت شروع به تقسیم و تکثیر می‌کند و همانطور که به سمت رحم حرکت می‌کند، تقسیم می‌شود و یک بلاستوسیست را تشکیل می‌دهد، که در دیواره‌ی رحم فرو می‌رود. در این مرحله اطلاع از زمان مناسب نزدیکی جنسی و اطلاع از پوزیشن صحیح نزدیکی و نحوه آمیزش برای باردار شدن می‌تواند تاثیر زیادی بر موفقیت لقاح داشته باشد.

زیگوت سپس شروع به تقسیم سلولی می‌کند و در حالی که به سمت رحم حرکت می‌کند، مراحل اولیه رشد را پشت سر می‌گذارد. در ادامه، توده سلولی به بلاستوسیست تبدیل می‌شود و پس از رسیدن به رحم، می‌تواند در پوشش داخلی رحم لانه‌گزینی کند. افزایش هورمون hCG پس از لانه‌گزینی است که زمینه ایجاد علائم اولیه بارداری و مثبت شدن تست بارداری را فراهم می‌کند؛ بنابراین، معمولاً بلافاصله پس از لقاح نمی‌توان از روی علائم متوجه موفقیت آن شد. مراحل لقاح اسپرم با تخمک در جنین دوقلو نیز مانند لقاحِ یک جنین است با این تفاوت که یا دو تخمک از تخمدان‌ها آزاد می‌شود و همزمان هر دو بارور می‌شوند و یا اینکه یک تخمکِ بارور در مراحل تقسیم به دو جنین تبدیل می‌شود.

لقاح چند روز طول میکشد؟

مراحل لقاح و لانه گزینی جنین در حدود 5 روز طول می‌کشد. در این فاصله تخمک بارور شده همانطور که تقسیم می‌شود در لوله‌ی رحم به سمت فضای رحمی حرکت می‌کند. 

*  مقاله عکس لک لانه گزینی را مطالعه کنید

اولین علائم بعد از لقاح چه زمانی ظاهر می‌شوند؟

بلافاصله بعد از لقاح معمولاً علامت مشخصی احساس نمی‌شود؛ زیرا تغییرات هورمونی مرتبط با بارداری هنوز به اندازه‌ای نیست که علائم ایجاد کند. معمولاً پس از لانه‌گزینی، حدود ۶ تا ۱۲ روز بعد از لقاح، تولید هورمون hCG آغاز می‌شود و ممکن است به‌تدریج علائمی مانند خستگی، حساس شدن سینه‌ها، گرفتگی خفیف شکم یا لکه‌بینی ایجاد شود. با این حال، این علائم اختصاصی نیستند و مطمئن‌ترین راه برای تشخیص بارداری، انجام تست بارداری در زمان مناسب است.

مراحل لقاح بارداری از اسپرم تا جنین

پس از آزاد شدن تخمک، اگر اسپرم در زمان مناسب به آن برسد، لقاح می‌تواند اتفاق بیفتد و فرایند رشد اولیه بارداری آغاز شود. این فرایند شامل چند مرحله پیوسته است که از تخمک‌گذاری و رسیدن اسپرم به لوله فالوپ شروع می‌شود و پس از لقاح، تقسیم سلولی، تشکیل بلاستوسیست و در نهایت لانه‌گزینی در رحم ادامه پیدا می‌کند.

• آزاد شدن تخمک (تخمک‌گذاری): تخمک بالغ از تخمدان آزاد می‌شود و وارد لوله فالوپ می‌شود.
• رسیدن اسپرم به لوله فالوپ: اسپرم‌ها پس از ورود به دستگاه تناسلی زن، به سمت لوله‌های فالوپ حرکت می‌کنند.
• لقاح اسپرم و تخمک: اگر یک اسپرم بتواند وارد تخمک شود، ماده ژنتیکی اسپرم و تخمک با یکدیگر ترکیب می‌شوند.
• تشکیل زیگوت (تخمک بارور شده): نخستین سلول حاصل از لقاح، زیگوت نام دارد و دارای مجموعه کامل کروموزوم‌های مورد نیاز برای رشد است.
• تقسیم سلولی زیگوت: زیگوت در حالی که به سمت رحم حرکت می‌کند، به‌طور پیوسته تقسیم می‌شود و تعداد سلول‌های آن افزایش می‌یابد.
• حرکت زیگوت به سمت رحم: سلول‌های در حال تقسیم از طریق لوله فالوپ به سمت رحم حرکت می‌کنند.
• تشکیل بلاستوسیست: چند روز پس از لقاح، توده سلولی به مرحله‌ای به نام بلاستوسیست می‌رسد و برای لانه‌گزینی آماده می‌شود.
• لانه‌گزینی در دیواره رحم: بلاستوسیست به پوشش داخلی رحم متصل می‌شود و در آن لانه‌گزینی می‌کند. لکه‌بینی خفیف ممکن است در این زمان رخ دهد، اما لکه‌بینی نشانه قطعی لانه‌گزینی نیست و همه افراد آن را تجربه نمی‌کنند.
• شروع ترشح هورمون hCG: پس از آغاز لانه‌گزینی، سلول‌های مربوط به بافت جفت شروع به تولید hCG می‌کنند. افزایش این هورمون در ادامه باعث مثبت شدن تست بارداری می‌شود.

چند روز بعد از لقاح جنین تشکیل می‌شود؟

فرایند تشکیل جنین یک اتفاق ناگهانی در یک روز مشخص نیست و از مراحل مختلفی تشکیل می‌شود. پس از لقاح، زیگوت شروع به تقسیم می‌کند و در روزهای بعد به بلاستوسیست تبدیل می‌شود. پس از لانه‌گزینی، سلول‌های بلاستوسیست بیشتر تخصصی می‌شوند و رویان (embryo) شکل می‌گیرد. بنابراین بهتر است به جای تعیین یک روز مشخص برای تشکیل جنین، مراحل رشد را به‌صورت یک فرایند پیوسته در نظر بگیریم. همچنین اصطلاح علمی رویان در مراحل اولیه بارداری دقیق‌تر از استفاده از واژه جنین است.

تفاوت لقاح، لانه‌گزینی و بارداری

لقاح، لانه‌گزینی و بارداری سه مرحله مرتبط اما متفاوت هستند. لقاح زمانی اتفاق می‌افتد که اسپرم با تخمک ترکیب شود و زیگوت تشکیل شود؛ این فرایند معمولاً در لوله فالوپ رخ می‌دهد. پس از آن، زیگوت شروع به تقسیم می‌کند و طی چند روز به سمت رحم حرکت می‌کند.

لانه‌گزینی مرحله‌ای است که بلاستوسیست به دیواره داخلی رحم متصل می‌شود و در آن جای می‌گیرد. این اتفاق معمولاً چند روز پس از لقاح رخ می‌دهد و پس از آن، بافت‌های مرتبط با بارداری شروع به تولید هورمون hCG می‌کنند.

بارداری به وضعیت ایجادشده پس از لانه‌گزینی موفق و ادامه رشد محصول لقاح گفته می‌شود. بنابراین، صرف وقوع لقاح به این معنا نیست که بارداری حتماً تثبیت شده است؛ ابتدا باید لانه‌گزینی موفق اتفاق بیفتد. به همین دلیل نیز علائم قابل تشخیص بارداری و مثبت شدن تست بارداری معمولاً پس از لانه‌گزینی و افزایش hCG امکان‌پذیر می‌شوند.

لقاح آزمایشگاهی چیست؟

گاهی مراحل لقاح و نحوه‌ی شروع بارداری، آن طور که در بالا توضیح داده شده است، پیش نمی‌رود و آنگاه است که شما به روش‌های القاح باروری مانند ivf نیاز پیدا خواهید کرد. ای وی اف نوعی لقاح آزمایشگاهی است که توسط پزشک انجام می‌شود. در این فرایند ابتدا تحریک تخمک گذاری در مادر توسط داروها انجام می‌شود و بعد تخمک و اسپرم آماده را از مادر و پدر استخراج کرده و در محیط آزمایشگاهی با هم ترکیب می‌کنند. در این روش برای اینکه لقاح به صورت موفقیت آمیز انجام شود، اسپرم مستقیماً به درون تخمک تزریق می‌شود و سپس تخمک بارور شده به داخل بدن مادر تزریق می‌شود. درمان ناباروری با IVF درصد موفقیت بالایی دارد و با وجود آنکه چگونگی مراحل لقاح در آن با لقاح عادی تفاوت دارد، اما سایر مراحل بارداری در این روش مشابه بارداری‌های دیگر است. 

سخن پایانی 

در این مقاله مراحل لقاح از ابتدا آمده است بنابراین شما اکنون دید بازتری به این فرایند دارید و می‌توانید آن را بهتر مدیریت کنید. با وجود آنکه لقاح فرایند پیچیده‌ای نیست، اما عوامل زیادی بر آن تاثیرگذاراند و می‌توانند موفقیت آن را تحت تاثیر خود قرار دهند. از این رو گاهی مهم نیست چقدر برای انجام آن تلاش می‌کنید، این اتفاق نمی‌افتد و این درحالی است که لقاح برای بعضی از زوجین در همان اولین تلاش‌ها رخ می‌دهد. در هر حال لقاح می‌تواند زمانبر باشد و این بدین معنا نیست که لزوماً اشکالی در میان است. تنها کافی است در مورد شرایط تاثیرگذار بر آن مطالعه داشته باشید و کمی به خود زمان بدهید.

منبع :

Mayo Clinic