درد لگن در بارداری نشانه چیست و چگونه درمان می‌شود؟

درد لگن در بارداری یکی از ناراحتی‌هایی است که برخی مادران تجربه می‌کنند. این درد می‌تواند به‌دلیل تغییرات هورمونی، افزایش وزن رحم و جنین، فشار بر مفاصل و عضلات لگن یا درد کمربند لگنی ایجاد شود و همیشه نشانه یک مشکل جدی نیست. شدت درد و علائم همراه با این درد اهمیت دارد و در برخی موارد لازم است پزشک آن را بررسی کند. اگر این درد برایتان نگران‌کننده شده، در این مقاله از مجله سلامت گهواره درباره علت‌ها، علائم هشدار، درد لگن در ماه‌های مختلف بارداری و راهکارهای درمان و کاهش آن صحبت کرده‌ایم.

با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.

درد لگن در بارداری نشانه چیست؟

درد لگن در بارداری اغلب به تغییرات طبیعی بدن، فشار بیشتر روی مفاصل و عضلات یا درد کمربند لگنی مربوط است. با این وجود، اگر این درد شدت یافت یا ناگهانی و همراه با خونریزی، تب، انقباض و علائم غیرمعمول دیگر ظاهر شد، باید سریع‌تر توسط پزشک بررسی شود.

با اپلیکیشن گهواره، هفته به هفته بارداریت رو دنبال کن.

نصب اپلیکیشن گهواره

علت درد لگن در بارداری چیست؟

درد لگن در بارداری همیشه نشانه یک مشکل جدی نیست و ممکن است به‌دلیل سازگاری تدریجی بدن با شرایط جدید ایجاد شود. با این وجود، عواملی مانند ناراحتی‌های گوارشی، عفونت‌های ادراری یا فشارهای واردشده به ناحیه لگن هم می‌توانند در بروز این درد نقش داشته باشند.

درد کمربند لگنی بارداری (PGP)

درد کمربند لگنی یا PGP یکی از علت‌های مهم درد لگن در بارداری است که اطراف مفاصل لگن، استخوان شرمگاهی، پایین کمر یا باسن احساس می‌شود و گاهی به ران‌ها هم انتشار پیدا می‌کند. این درد ممکن است هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله، ایستادن روی یک پا یا غلت زدن در تخت بیشتر شود. درد استخوان عانه در بارداری هم می‌تواند در همین محدوده جلوی لگن احساس شود.

به نقل از nhs

تخمین زده می‌شود که PGP تا حدودی از هر 5 زن باردار، 1 نفر را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

It's estimated that PGP affects up to 1 in 5 pregnant women to some degree.

تغییرات عضلات، مفاصل و وضعیت بدن

با پیشرفت بارداری، وزن و مرکز ثقل بدن تغییر می‌کند و عضلات شکم، کمر و لگن باید فشار بیشتری را تحمل کنند. هم‌زمان، تغییرات هورمونی می‌توانند بر رباط‌ها و نحوه حرکت مفاصل اثر بگذارند. مجموع این تغییرات ممکن است باعث درد یا احساس ناراحتی در پایین کمر، باسن و ناحیه لگن شود.

فشار ناشی از رشد رحم و جنین

هرچه رحم و جنین بزرگ‌تر می‌شوند، وزن و فشار بیشتری به عضلات و ساختارهای اطراف لگن وارد می‌شود. به همین دلیل ممکن است به‌خصوص در ماه‌های پایانی بارداری، احساس سنگینی، فشار یا درد در پایین شکم و لگن بیشتر شود. شدت این احساس در مادران مختلف یکسان نیست و افزایش تدریجی فشار لگنی همیشه به معنای وجود مشکل در بارداری نیست.

درد رباط گرد

رباط‌های گرد از رحم حمایت می‌کنند و با بزرگ شدن رحم در طول بارداری کشیده می‌شوند. کشیدگی این رباط‌ها می‌تواند درد کوتاه و تیزی در پایین شکم، کشاله ران یا اطراف لگن ایجاد کند. این درد اغلب با حرکت‌های ناگهانی، بلند شدن سریع، سرفه یا تغییر وضعیت ایجاد می‌شود و معمولا مدت زیادی ادامه پیدا نمی‌کند.

یبوست و مشکلات گوارشی

تغییرات هورمونی بارداری می‌توانند حرکت دستگاه گوارش را کندتر کنند و احتمال یبوست و تجمع گاز را افزایش دهند. بزرگ شدن رحم هم ممکن است فشار بیشتری به روده‌ها وارد کند. در نتیجه، نفخ، یبوست یا گرفتگی‌های روده‌ای گاهی به شکل فشار، سنگینی یا درد در پایین شکم و ناحیه لگن احساس می‌شوند.

عفونت ادراری

عفونت دستگاه ادراری هم می‌تواند باعث درد یا ناراحتی در پایین شکم و بالای استخوان شرمگاهی شود. معمولا علائمی مانند سوزش هنگام ادرار، تکرر یا فوریت ادرار هم وجود دارد. اگر درد با تب، لرز یا درد پهلو همراه باشد، باید سریع‌تر به پزشک مراجعه کرد. زیرا عفونت ادراری در بارداری باید به‌موقع درمان شود.

سیاتیک و دردهای کمر و باسن

تغییرات وضعیت بدن و افزایش فشار واردشده به کمر و لگن در بارداری دردهای پایین کمر و باسن را ایجاد کرده یا تشدید می‌کنند. اگر عصب سیاتیک هم درگیر شود، درد ممکن است از پایین کمر یا باسن به پشت ران و پا انتشار پیدا کند و گاهی با گزگز یا بی‌حسی همراه باشد.

درد لگن در اوایل بارداری نشانه چیست؟

درد لگن در اوایل بارداری همیشه از خود رحم ناشی نمی‌شود و گاهی به نفخ، یبوست یا کشیدگی عضلات اطراف لگن مربوط است. توجه به زمان شروع درد، ارتباط آن با فعالیت یا اینکه با استراحت بهتر می‌شود یا نه، می‌تواند به درک علت آن کمک کند.

علت درد لگن در ماه اول بارداری

در ماه اول بارداری، درد خفیف لگن می‌تواند با تغییرات اولیه رحم، افزایش جریان خون، نفخ یا یبوست مرتبط باشد و همیشه نشانه مشکل نیست. البته درد یک‌طرفه یا مداوم باید جدی‌تر گرفته شود. زیرا در هفته‌های ابتدایی، مشکلاتی مانند بارداری خارج‌رحمی هم می‌توانند با درد لگن ظاهر شوند.

درد لگن در سه ماهه اول چه زمانی نگران‌کننده است؟

اگر درد لگن در سه‌ماهه اول شدید، ناگهانی، یک‌طرفه یا رو به افزایش است، بهتر است سریع‌تر ارزیابی شوید. همراه شدن درد با خونریزی واژینال، سرگیجه یا غش، ضعف شدید، درد شانه یا احساس ناخوشی هم نگران‌کننده است. چون این علائم می‌توانند با بارداری خارج‌رحمی یا عوارض دیگری همراه باشند و نیازمند بررسی فوری پزشکی هستند.

درد لگن در سه ماهه دوم و سوم بارداری

در سه‌ماهه دوم و سوم بارداری، تغییرات طبیعی بدن فشار بیشتری به لگن وارد می‌کند و باعث بروز یا تشدید درد می‌شود. مهم‌ترین علت‌ها شامل موارد زیر هستند:

• افزایش وزن رحم و جنین
• تغییر مرکز ثقل بدن
• وارد شدن فشار بیشتر به مفاصل و عضلات لگن
• شایع‌تر شدن درد کمربند لگنی در این دوره
• پایین آمدن جنین در نزدیکی زمان زایمان و افزایش احساس فشار در لگن

درد منظم همراه با انقباض، خونریزی یا خروج مایع از واژن طبیعی به بررسی پزشکی نیاز دارد. در ماه هفتم، این فشار لگنی ممکن است در کنار سایر علائم ماه هفتم بارداری بیشتر احساس شود.

علت درد لگن در بارداری موقع خواب چیست؟

درد لگن هنگام خواب در بارداری اغلب به افزایش فشار روی مفاصل لگن و درد کمربند لگنی مربوط می‌شود. بعضی وضعیت‌های خواب یا حرکت در تخت این فشار را بیشتر می‌کنند و باعث می‌شوند درد در شب شدیدتر احساس شود.

چرا درد لگن هنگام خوابیدن به پهلو بیشتر می‌شود؟

وقتی به پهلو می‌خوابید، بخشی از وزن بدن و شکم روی یک سمت لگن قرار می‌گیرد و ممکن است فشار بیشتری به مفاصل، عضلات و بافت‌های این ناحیه وارد شود، به‌خصوص اگر از قبل درد کمربند لگنی داشته باشید. 

علت درد لگن هنگام غلت زدن در خواب

غلت زدن در تخت یکی از حرکت‌هایی است که می‌تواند درد کمربند لگنی را تشدید کند. هنگام چرخیدن، اگر پاها جدا از یکدیگر حرکت کنند یا لگن به‌صورت نامتقارن بچرخد، فشار بیشتری به مفاصل جلویی و پشتی لگن وارد می‌شود و درد ناگهانی ایجاد می‌کند. 

برای کاهش درد لگن در بارداری هنگام خواب چه کنیم؟

اگر درد لگن خواب شبانه را برایتان سخت کرده است، چند تغییر ساده در وضعیت خواب و نحوه حرکت در تخت فشار واردشده به لگن را کمتر می‌کند. در صورت ادامه‌دار بودن یا تشدید درد، بهتر است برای بررسی علت و دریافت راهکار متناسب با شرایط خود با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کنید.

• قرار دادن بالش بین پاها: گذاشتن بالش بین زانوها و پاها به حفظ راستای بهتر لگن کمک می‌کند و فشار روی مفاصل لگنی را کاهش می‌دهد.
• تغییر وضعیت خواب: اگر خوابیدن روی یک سمت درد را بیشتر می‌کند، روی سمتی بخوابید که راحت‌تر هستید و برای حمایت بیشتر، از بالش زیر شکم استفاده کنید.
• نحوه صحیح غلت زدن و بلند شدن از تخت: هنگام چرخیدن، زانوها را نزدیک هم نگه دارید و بدن را یکپارچه بچرخانید. برای بلند شدن هم ابتدا به پهلو بروید، پاها را از تخت پایین بیاورید و با کمک دست‌ها بنشینید.

علت درد باسن در بارداری چیست؟

درد باسن در بارداری می‌تواند از درگیری مفاصل پشت لگن، به‌ویژه مفاصل ساکروایلیاک یا درد کمربند لگنی ناشی شود. با پیشرفت بارداری، تغییر وضعیت بدن و افزایش فشار بر عضلات لگن ممکن است درد را تشدید کند. گاهی درد از کمر به باسن و پا امتداد پیدا می‌کند و با تحریک عصب سیاتیک مرتبط است. اگر درد بیشتر در انتهای ستون فقرات احساس می‌شود، علت درد دنبالچه در بارداری هم باید جداگانه بررسی شود.

علائم درد کمربند لگنی در بارداری چیست؟

علائم درد کمربند لگنی از نظر محل و شدت در مادران متفاوت است و معمولا  با بعضی حرکات و فعالیت‌های روزانه بیشتر احساس می‌شود.

• درد جلوی لگن یا استخوان شرمگاهی: درد عمقی، حساسیت یا ناراحتی در ناحیه جلویی و مرکزی لگن
• درد پایین کمر: احساس درد در قسمت پایین ستون فقرات و ناحیه لومبوساکرال
• درد باسن و لگن: درد یک‌طرفه یا دوطرفه در اطراف باسن و مفاصل پشت لگن
• انتشار درد به ران: گسترش ناراحتی از لگن یا کشاله ران به بخش‌هایی از ران
• درد هنگام راه رفتن: تشدید درد با پیاده‌روی، به‌ویژه مسیرهای طولانی یا ناهموار
• درد هنگام بالا رفتن از پله: افزایش فشار و ناراحتی لگنی با حرکت متناوب پاها روی پله
• درد هنگام ایستادن روی یک پا: درد هنگام لباس پوشیدن، پوشیدن کفش یا فعالیت‌های نیازمند حفظ تعادل روی یک پا
• درد هنگام باز کردن پاها: ناراحتی در زمان سوار و پیاده شدن از خودرو، ورود به وان یا حرکات مشابه
• درد هنگام غلت زدن در تخت: درد یا ناراحتی شبانه هنگام چرخیدن از یک پهلو به پهلوی دیگر
• احساس کلیک یا ساییدگی در لگن: صدای کلیک، تق‌تق یا احساس ساییدگی و اصطکاک در ناحیه لگن

درد شدید لگن در بارداری چه زمانی خطرناک است؟

درد شدید لگن، به‌ویژه اگر ناگهانی باشد یا همراه علائم دیگری بروز کند، ممکن است به بررسی فوری پزشکی نیاز داشته باشد

• خونریزی واژینال همراه با درد شدید لگن
• سرگیجه، ضعف شدید یا غش
• درد نوک شانه همراه با درد لگن
• درد شدید، مداوم یا رو به افزایش
• انقباض‌های منظم یا مکرر پیش از هفته ۳۷
• خروج ناگهانی یا نشت مایع از واژن
• تب و لرز همراه با درد لگن یا پهلو
• سوزش ادرار همراه با درد، تب یا درد پهلو
• کاهش محسوس حرکات جنین همراه با درد شدید

برای درمان و کاهش درد لگن در بارداری چه کنیم؟

روش درمان به علت و شدت درد بستگی دارد؛ بنابراین اگر درد ادامه‌دار یا آزاردهنده است، بهتر است ابتدا علت آن توسط پزشک بررسی شود و درمان متناسب با شرایط بارداری شما انتخاب شود. 

استراحت و اصلاح فعالیت‌های روزانه

برای کاهش درد لازم نیست فعالیت را کاملا متوقف کنید. استراحت طولانی و بی‌تحرکی معمولا توصیه نمی‌شود. بهتر است فعالیت‌هایی را که فشار نامتقارن یا زیادی به لگن وارد می‌کنند محدود کنید و در طول روز بین فعالیت و استراحت تعادل ایجاد کنید.

• تقسیم کارهای روزانه به فعالیت‌های کوتاه‌تر
• پرهیز از ایستادن یا نشستن طولانی در یک وضعیت
• محدود کردن بلند کردن اجسام سنگین
• کاهش رفت‌وآمد غیرضروری از پله‌ها در صورت تشدید درد
• نشستن هنگام لباس پوشیدن به‌جای ایستادن روی یک پا
• انجام فعالیت‌های روزانه در محدوده‌ای که باعث افزایش واضح درد نمی‌شوند

اصلاح وضعیت نشستن و ایستادن

طرز قرار گرفتن بدن می‌تواند مقدار فشاری را که به لگن وارد می‌شود تغییر دهد. هنگام نشستن، بهتر است وزن بدن را تا حد امکان به‌طور متعادل روی دو سمت قرار دهید و از نشستن طولانی با پاهای روی هم یا وضعیت‌های نامتقارن خودداری کنید. هنگام ایستادن هم وزن را روی هر دو پا تقسیم کنید و برای مدت طولانی روی یک پا نایستید.

فیزیوتراپی

اگر درد مداوم است، فعالیت‌های روزمره را مختل کرده یا به‌تدریج شدیدتر می‌شود، پزشک می‌تواند شما را به فیزیوتراپیست ارجاع دهد. فیزیوتراپی ممکن است شامل بررسی نحوه حرکت، آموزش راه‌های کاهش فشار روی لگن، اصلاح الگوهای حرکتی و انتخاب تمرین‌های مناسب باشد.

تمرینات مناسب

ورزش و تمرین‌های هدفمند می‌توانند در بعضی زنان به کاهش درد و بهبود عملکرد کمک کنند. تمرین‌های ساختارمند، به‌ویژه تمرینات عضلات مرکزی شکم و لگن تحت نظارت متخصص مفید هستند. تقویت ماهیچه‌های لگن در بارداری هم باید با انتخاب تمرین مناسب و زیر نظر متخصص انجام شود.

کمربند حمایتی لگن

در برخی مادران، استفاده از کمربند مخصوص لگن هنگام راه رفتن یا انجام فعالیت‌های روزمره حمایت بیشتری ایجاد کرده و درد را تا حدودی کاهش می‌دهد. بهتر است نوع کمربند و شیوه استفاده از آن با نظر پزشک یا فیزیوتراپیست انتخاب شود.

داروهای مسکن مجاز با نظر پزشک

اگر اقدامات غیردارویی برای کنترل درد کافی نباشند، پزشک ممکن است استفاده از مسکن را توصیه کند. استامینوفن یا پاراستامول همچنان مسکن خط اول در دوران بارداری محسوب می‌شود، اما مقدار مصرف و مدت استفاده بهتر است با پزشک مشخص شود. داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن نباید خودسرانه مصرف شوند و به‌ویژه مصرف آن‌ها پس از هفته ۲۰ بارداری با خطراتی برای جنین همراه است.

چه حرکاتی درد لگن در بارداری را تشدید می‌کنند؟

حرکت‌هایی که فشار بیشتری به یک سمت لگن وارد می‌کنند یا باعث باز شدن و چرخش زیاد پاها می‌شوند، معمولا می‌توانند علائم درد کمربند لگنی را بیشتر کنند.

• ایستادن طولانی‌مدت
• ایستادن روی یک پا، مثل هنگام پوشیدن شلوار یا کفش
• بالا و پایین رفتن مکرر از پله‌ها
• بلند کردن یا جابه‌جا کردن اجسام سنگین
• باز کردن زیاد پاها، مانند سوار و پیاده شدن از خودرو
• پیاده‌روی طولانی در صورتی که درد را تشدید کند
• برداشتن کودک یا وسیله سنگین از روی زمین
• چرخاندن ناگهانی بدن در حالی که پاها ثابت هستند
• انجام فعالیت‌هایی که نیاز به جابه‌جایی مکرر وزن از یک پا به پای دیگر دارند
• غلت زدن سریع یا نامتقارن در تخت

آیا درد لگن در بارداری برای جنین خطرناک است؟

درد لگن در بارداری، به‌ویژه درد کمربند لگنی معمولا مستقیما برای جنین خطرناک نیست و بر راحتی، خواب و تحرک مادر اثر می‌گذارد. البته اگر درد شدید یا ناگهانی باشد یا با خونریزی، تب، انقباض‌های منظم یا کاهش حرکات جنین همراه شود، باید بررسی پزشکی انجام شود. چون ممکن است علت دیگری داشته باشد.

آیا درد لگن نشانه نزدیک شدن زایمان است؟

درد لگن در بارداری به‌تنهایی نشانه نزدیک شدن زایمان نیست. در هفته‌های پایانی، پایین آمدن جنین و افزایش فشار بر لگن این احساس را بیشتر می‌کند. اگر درد با انقباض‌های منظم، خروج مایع، خونریزی یا فشار فزاینده همراه باشد، احتمال شروع زایمان بیشتر است.

درد لگن در بارداری؛ چه زمانی طبیعی و چه زمانی نگران‌کننده است؟

درد لگن در بارداری در بسیاری از موارد به تغییرات طبیعی بدن، افزایش فشار روی عضلات و مفاصل یا درد کمربند لگنی مربوط می‌شود و معمولا خطری برای جنین ندارد. با این وجود، شدت و الگوی درد اهمیت دارد. اصلاح فعالیت‌های روزانه، وضعیت خواب، استفاده از بالش حمایتی و در صورت نیاز فیزیوتراپی به کاهش ناراحتی کمک می‌کنند.

منابع

Pubmed

Bmj