گرفتگی بینی در بارداری | علت و راه‌های درمان آن چیست؟
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
گرفتگی بینی در بارداری که به آن رینیت بارداری گفته میشود، نوعی انسداد بینی است که در دوران بارداری ایجاد میشود و معمولا با سرماخوردگی یا آلرژی ارتباطی ندارد. این وضعیت می‌تواند در اثر تغییرات هورمونی، افزایش جریان خون و تورم مخاط بینی ایجاد شود و در بسیاری از موارد، بخشی از تغییرات طبیعی دوران بارداری به شمار می‌رود. با این حال، گرفتگی مداوم بینی ممکن است تنفس را دشوار کند و به ویژه در شب، باعث اختلال در خواب شود. در ادامه، علت‌های گرفتگی بینی در بارداری و روش‌های مختلف کاهش و درمان آن را بررسی می‌کنیم.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- گرفتگی بینی در بارداری چرا اتفاق می‌افتد؟
- رینیت بارداری چیست و چه علائمی دارد؟
- از کجا بفهمیم گرفتگی بینی مربوط به بارداری است؟
- برای رفع گرفتگی بینی در بارداری چه کنیم؟ شناخت راه‌های درمان
- برای باز شدن سریع بینی در بارداری چه کنیم؟
- شست‌وشوی بینی در بارداری چگونه انجام میشود؟
- آیا سرم شستشو در بارداری ضرر دارد؟
- برای گرفتگی بینی در بارداری چه قطره یا اسپری‌ای می‌توان استفاده کرد؟
- داروی گرفتگی بینی در بارداری چیست؟
- درمان خانگی گرفتگی بینی در بارداری
- گرفتگی بینی در بارداری هنگام خواب
- گرفتگی بینی در بارداری تا چه زمانی ادامه دارد؟
- آیا گرفتگی بینی در بارداری برای جنین ضرر دارد؟
- آیا گرفتگی بینی در بارداری نشانه جنسیت جنین است؟
- چه زمانی برای گرفتگی بینی در بارداری به پزشک مراجعه کنیم؟
- گرفتگی بینی در بارداری؛ از تشخیص علت تا کاهش علائم
- منابع
گرفتگی بینی در بارداری چرا اتفاق می‌افتد؟
این موضوع دلایل مختلفی دارد و همیشه ناشی از تغییرات طبیعی دوران بارداری نیست. با این حال، شناخت علت گرفتگی بینی کمک می‌کند این مشکل را از بیماری‌های دیگر راحت‌تر تشخیص دهید. بعضی از رایج‌ترین دلایل آن عبارت‌اند از:
1. رینیت بارداری
این نوعی گرفتگی بینی است که بدون وجود عفونت یا آلرژی ایجاد میشود و معمولا در سه ماهه دوم یا سوم بارداری دیده میشود.
2. تغییرات هورمونی و تورم مخاط بینی
افزایش استروژن و پروژسترون باعث گشاد شدن رگ‌های بینی، افزایش نفوذپذیری عروق و تورم مخاط میشود. افزایش تولید مخاط نیز می‌تواند مسیر عبور هوا را تنگ‌تر کند.
3. سرماخوردگی و عفونت‌های ویروسی
سرماخوردگی علت رینیت بارداری نیست. اگر گرفتگی بینی همراه علائم عفونت تنفسی باشد، احتمال دارد علت آن بیماری ویروسی باشد.
4. آلرژی در دوران بارداری
آلرژی نیز با رینیت بارداری تفاوت دارد. تماس با موادی مانند گرده گیاهان، گرد و غبار یا شوره حیوانات می‌تواند علائم آلرژیک بینی را ایجاد کند.
5. سینوزیت
سینوزیت یکی از بیماری‌هایی است که گاهی باعث ایجاد گرفتگی بینی در بارداری میشود. شاید در نگاه اول این بیماری با رینیت بارداری اشتباه گرفته شود، ولی وجود علائمی مانند تب یا ترشحات چرکی نشانه عفونت و سینوزیت هستند.
6. خشکی هوا و عوامل تحریک‌کننده
تغییرات رطوبت و دما ممکن است واکنش‌پذیری مخاط بینی را بیشتر کنند. همچنین قرار گرفتن در معرض دود دخانیات می‌توانند التهاب بینی را تشدید کنند.
رینیت بارداری چیست و چه علائمی دارد؟
رینیت بارداری نوعی التهاب و تورم مخاط بینی است که در دوران بارداری ایجاد میشود و معمولا ارتباطی با عفونت یا آلرژی ندارد. تغییرات هورمونی و افزایش جریان خون در مخاط بینی می‌تواند باعث تورم آن و سخت شدن عبور هوا شود. گاهی در برخی افراد علائم به طور شدیدتر دیده می‌شوند. نشانه‌های رینیت بارداری می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
- گرفتگی و کیپ شدن بینی
- آبریزش بینی
- عطسه
- ترشحات پشت حلق
- کاهش حس بویایی
- تشدید گرفتگی بینی هنگام خواب
به نقل از سایت my.clevelandclinic.org
متخصصان هنوز دقیقا نمی‌دانند چرا این اتفاق رخ می‌دهد؛ اما در برخی افراد، افزایش سطح هورمون‌ها باعث میشود گیرنده‌ها با گشاد کردن رگ‌های خونی بینی و تولید مخاط بیشتر واکنش نشان دهند. این وضعیت می‌تواند بینی را مسدود کرده و تنفس را دشوار کند.
Experts aren’t entirely sure why it happens, but in some people, higher levels of hormones cause the receptors to respond by widening blood vessels in your nose and creating mucus. This can block it and make it hard to breathe.
از کجا بفهمیم گرفتگی بینی مربوط به بارداری است؟
گرفتگی بینی در بارداری ممکن است شبیه علائم سرماخوردگی، آلرژی یا سینوزیت باشد؛ بنابراین فقط با توجه به کیپ شدن بینی نمی‌توان علت آن را مشخص کرد. جدول زیر به شما کمک می‌کند تا این وضعیت را از سایر بیماری‌ها تشخیص دهید:
| وضعیت | ویژگی‌های اصلی |
| رینیت در بارداری | گرفتگی مداوم، معمولا شدیدتر در شبها |
| سرماخوردگی | گرفتگی همراه با علائم تنفسی |
| آلرژی | عطسه، خارش بینی و آبریزش آبکی |
| سینوزیت | گرفتگی همراه با علائم عفونت |
اگر گرفتگی با خونریزی بینی در بارداری همراه باشد، بهتر است علائم را با دقت بیشتری بررسی کنید.
برای رفع گرفتگی بینی در بارداری چه کنیم؟ شناخت راه‌های درمان
کارهای زیر باعث می‌شوند تا علائم شما به تدریج کاهش پیدا کنند:
- شست‌وشوی بینی با محلول سالین: به پاک شدن ترشحات و باز شدن مسیر بینی کمک می‌کند.
- استفاده از دستگاه بخور: رطوبت هوا خشکی و تحریک مخاط بینی را کمتر می‌کند.
- نوشیدن مایعات کافی: مصرف مایعات به رقیق شدن ترشحات و خروج راحت‌تر آن‌ها کمک می‌کند.
- بالاتر قرار دادن سر هنگام خواب: این کار باعث کاهش گرفتگی بینی در زمان خواب میشود.
- عدم استفاده از عطر و سایر محرک‌ها: فاصله گرفتن از این عوامل، تحریک و التهاب مخاط بینی را کاهش می‌دهد.
برای باز شدن سریع بینی در بارداری چه کنیم؟
اگر هدفتان این است که گرفتگی بینی را در همان لحظه کمتر کنید، راهکارها با روش‌هایی که برای کاهش و کنترل طولانی‌تر علائم گفتیم کمی فرق دارند. در این شرایط، چند اقدام ساده می‌توانند به بازتر شدن مسیر بینی و راحت‌تر شدن تنفس کمک کند:
- چند دقیقه در فضای مرطوب قرار بگیرید.
- استراحت کنید و سر خود را کمی بالاتر قرار دهید.
- از دود و بوهای تند فاصله بگیرید.
- کمی فعالیت بدنی سبک داشته باشید.
شست‌وشوی بینی در بارداری چگونه انجام میشود؟
برای کاهش گرفتگی بینی در بارداری، می‌توانید از محلول سالین و ابزارهایی مانند بطری شستشوی بینی یا نتی‌پات استفاده کنید:
- محلول سالین را آماده و در بطری شستشو بریزید.
- سر را کمی به یک سمت خم کنید.
- محلول را از یک سوراخ بینی وارد کنید تا از مجرای بینی عبور کند.
- همین کار را برای سمت دیگر بینی انجام دهید.
- در پایان، به آرامی بینی را تخلیه کنید.
آیا سرم شستشو در بارداری ضرر دارد؟
خیر، شستشو با محلول سالین در بارداری مضر نیست. محلول سالین یک روش غیردارویی است و برای کمک به کاهش گرفتگی بینی در دوران بارداری توصیه میشود. این محلول با پاک کردن ترشحات و کمک به مرطوب ماندن مخاط بینی، می‌تواند تنفس را راحت‌تر کند. در مقایسه با داروهای ضد احتقان، شست‌وشوی بینی با سالین انتخابی ساده و غیردارویی محسوب میشود.
برای گرفتگی بینی در بارداری چه قطره یا اسپری‌ای می‌توان استفاده کرد؟
اگر روش‌های غیردارویی گرفتگی بینی را برطرف نکنند، پزشک ممکن است یکی از گزینه‌های زیر را تجویز کند:
- اسپری‌های کورتیکواستروئیدی بینی: برای کاهش التهاب و تورم مخاط بینی.
- اسپری‌های ضد احتقان بینی: برای باز شدن موقت مجاری بینی و کاهش گرفتگی.
نکته: انتخاب نوع اسپری، مقدار مصرف و مدت استفاده باید با نظر پزشک انجام شود؛ مخصوصا اسپری‌های ضد احتقان که مصرف طولانی مدت آن‌ها می‌تواند باعث برگشت گرفتگی‌ها شود.
داروی گرفتگی بینی در بارداری چیست؟
در صورت نیاز به درمان دارویی، پزشک ممکن است با توجه به شرایط فرد، داروهای خوراکی را در نظر بگیرد:
- سودافد (Sudafed): یک داروی ضد احتقان خوراکی است که با کاهش تورم رگ‌های مخاط بینی، به باز شدن مجاری بینی و کاهش احساس گرفتگی کمک می‌کند.
- نکسافد (Nexafed): این دارو نیز با کاهش احتقان مخاط بینی، به بهبود گرفتگی و راحت‌تر شدن تنفس از راه بینی کمک می‌کند.
نکته: مصرف داروهای ضد احتقان خوراکی در دوران بارداری، به ویژه در سه ماهه اول، باید فقط با نظر پزشک انجام شود. همچنین در مواردی ممکن است پزشک، سیتریزن در بارداری را تجویز کند، مهم این است که این داروها خودسرانه مصرف نشوند.
درمان خانگی گرفتگی بینی در بارداری
برای کاهش گرفتگی بینی در خانه می‌توان از گرما و رطوبت کمک گرفت. این روش‌ها بیشتر برای کاهش موقت علائم هستند و جایگزین درمان پزشکی نمی‌شوند و برای گرفتگی‌های مداوم درمان اصلی به شمار نمی‌روند:
- بخور برای گرفتگی بینی: چند دقیقه قرار گرفتن در هوای مرطوب می‌تواند به بازتر شدن بینی کمک کند؛ بخار خیلی داغ استفاده نکنید.
- دوش آب گرم: فضای بخارآلود حمام ممکن است گرفتگی بینی را برای مدتی کمتر کند؛ از آب بیش از حد داغ پرهیز کنید.
- خوردن مایعات: در طول روز مایعات کافی بنوشید تا ترشحات بینی رقیق‌تر بمانند و راحت‌تر خارج شوند.
گرفتگی بینی در بارداری هنگام خواب
گرفتگی بینی ممکن است هنگام خواب بیشتر احساس شود و تنفس از راه بینی را دشوار کند. تورم مخاط بینی در کنار وضعیت خواب باعث تشدید این مشکل میشود و کیفیت خواب شبانه را تحت تاثیر قرار می‌دهد. مرطوب نگه داشتن هوای اتاق و قرار دادن سر در وضعیت بالاتر هنگام خواب، از راهکارهایی هستند که می‌توانند به کاهش گرفتگی بینی در بارداری کمک کنند.
گرفتگی بینی در بارداری تا چه زمانی ادامه دارد؟
رینیت بارداری ممکن است چند هفته ادامه داشته باشد یا تا زمان زایمان باقی بماند. بنابراین، ادامه‌دار بودن گرفتگی بینی در ماه‌های پایانی، از جمله ماه هشتم بارداری، می‌تواند همچنان با رینیت بارداری مرتبط باشد. در بیشتر افراد، گرفتگی بینی طی چند روز تا حداکثر دو هفته پس از زایمان برطرف میشود. زمان شروع علائم و شدت گرفتگی از عواملی هستند که می‌توانند در طول مدت آن تاثیر داشته باشند.
آیا گرفتگی بینی در بارداری برای جنین ضرر دارد؟
خودِ رینیت بارداری معمولا یک وضعیت موقتی و غیرعفونی است؛ با این حال، گرفتگی شدید و مداوم ممکن است خواب مادر را مختل کند و در موارد شدیدتر، با کاهش اکسیژن رسانی جنین ارتباط داشته باشد. در این شرایط بهتر است با پزشک یا ماما مشورت کنید.
آیا گرفتگی بینی در بارداری نشانه جنسیت جنین است؟
خیر. گرفتگی بینی را نمی‌توان نشانه‌ای برای تشخیص جنسیت جنین دانست. چنین ارتباطی از نظر علمی تایید نشده است و وجود یا شدت گرفتگی بینی نمی‌تواند دختر یا پسر بودن جنین را نشان دهد. در نتیجه برای تعیین جنسیت، باید از روش‌های معتبر پزشکی استفاده کنید.
چه زمانی برای گرفتگی بینی در بارداری به پزشک مراجعه کنیم؟
گرفتگی بینی معمولا جای نگرانی ندارد؛ اما در صورت مشاهده موارد زیر، بهتر است به پزشک مراجعه کنید:
- گرفتگی بینی خواب یا فعالیت‌های روزمره را مختل کند.
- علائم آلرژی مانند عطسه، خارش بینی یا آبریزش آبکی ایجاد شوند.
- نشانه‌ها برای چندین هفته ادامه پیدا کنند.
- گرفتگی بینی همراه با نشانه‌های سرماخوردگی یا عفونت سینوسی باشد.
- برای انتخاب داروی مناسب در دوران بارداری، نیاز به مشورت با پزشک داشته باشید.
گرفتگی بینی در بارداری؛ از تشخیص علت تا کاهش علائم
گرفتگی بینی در بارداری معمولا بخشی از تغییرات این دوران است و جای نگرانی ندارد. با این حال، اگر علائم شدید یا طولانی شوند، نباید همیشه آن را به بارداری نسبت دهید؛ چون سرماخوردگی، آلرژی و سینوزیت هم می‌توانند علائم مشابهی را ایجاد کنند. برای کنترل گرفتگی، ابتدا روش‌های ساده و غیردارویی را امتحان کنید و در صورت نیاز به دارو، حتما با پزشک مشورت کنید.
منابع
سوالات متداول
در بارداری، افزایش جریان خون و تورم مخاط بینی می‌توانند مجاری بینی را تنگ‌تر کنند. این گرفتگی هنگام دراز کشیدن و خواب بیشتر احساس میشود.
بله، گرفتگی مداوم بینی می‌تواند ناشی از رینیت بارداری باشد؛ به خصوص اگر علائم سرماخوردگی یا آلرژی وجود نداشته باشد. اگر گرفتگی شدیدتر شد، با پزشک مشورت کنید.
رینیت بارداری معمولا بدون علائم عفونت ایجاد میشود؛ اما سرماخوردگی اغلب با نشانه‌هایی مانند گلو درد، سرفه و احساس کسالت همراه است.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.