مصرف الکل در زمان اقدام به بارداری [تاثیر آن بر باروری زنان و مردان]

انتشار: شهریور ۱۴۰۵ | بروزرسانی: شهریور ۱۴۰۵
مصرف الکل در زمان اقدام به بارداری

‌‌‌‌‌‌‌

محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.

اگر برای بارداری اقدام می‌کنید، توصیه می‌شود مصرف الکل را متوقف کنید. زیرا ممکن است بارداری اتفاق افتاده باشد، اما در هفته‌های ابتدایی هنوز از آن مطلع نباشید. به همین دلیل، مصرف الکل در زمان اقدام به بارداری توصیه نمی‌شود و پرهیز از آن از زمان شروع اقدام، انتخاب ایمن‌تری است. این موضوع فقط به زنان محدود نمی‌شود؛ مصرف زیاد الکل در مردان هم می‌تواند بر سلامت باروری، کیفیت مایع منی و برخی ویژگی‌های اسپرم اثر منفی بگذارد. در این مقاله از مجله سلامت گهواره توضیح می‌دهیم الکل چگونه بر شانس بارداری زنان و مردان اثر می‌گذارد و چرا کنار گذاشتن آن پیش از بارداری اهمیت بیشتری دارد.

با نصب اپلیکیشن گهواره، چرخه قاعدگی خود را به‌دقت دنبال کنید و بهترین زمان برای اقدام به بارداری را بدانید. روزانه متناسب با مرحله چرخه‌تان، پیام‌های مشاوره تخصصی و توصیه‌های تغذیه‌ای دریافت کنید تا شانس باروری‌تان افزایش یابد.

آیا در زمان اقدام به بارداری می‌توان الکل مصرف کرد؟

اگر قصد بارداری دارید، بهتر است مصرف الکل را از همین زمان کنار بگذارید. مصرف الکل در زمان اقدام به بارداری می‌تواند باعث مواجهه جنین با الکل در روزها یا هفته‌هایی شود که هنوز از بارداری خود اطلاع ندارید. هیچ مقدار شناخته‌شده‌ای از الکل در دوران بارداری ایمن محسوب نمی‌شود. الکل می‌تواند از جفت عبور کند و بر رشد جنین اثر بگذارد. بنابراین پرهیز کامل از آن، مطمئن‌ترین انتخاب و از اقدامات ضروری پیش از بارداری محسوب می‌شود.

به نقل از nice

به زنانی که برای بارداری اقدام می‌کنند اطلاع دهید که محدودکردن مصرف الکل به حداکثر ۱ تا ۲ واحد، یک یا دو بار در هفته و پرهیز از مستی، خطر آسیب به جنین در حال رشد را کاهش می‌دهد. با این حال، بر اساس دستورالعمل‌های Chief Medical Officer درباره الکل، ایمن‌ترین رویکرد این است که در زمان اقدام به بارداری، مصرف الکل به‌طور کامل کنار گذاشته شود.

Inform women, who are trying to become pregnant that drinking no more than 1 or 2 units of alcohol once or twice per week and avoiding episodes of intoxication reduces the risk of harming a developing fetus. Advise them that, according to the Chief Medical Officer's guidelines on alcohol, the safest approach is to avoid alcohol altogether.

چند وقت قبل از بارداری نباید مشروب خورد؟

برای زنان، فاصله زمانی ثابتی پیش از بارداری برای قطع مصرف الکل تعیین نشده است؛ باید از زمان شروع اقدام به بارداری، مصرف الکل قطع شود. برای مردان هم زمان خاصی وجود ندارد، اما مصرف زیاد می‌تواند کیفیت اسپرم را کاهش دهد. از آنجا که تولید و تکامل اسپرم حدود ۷۴ روز طول می‌کشد، کاهش یا قطع الکل حدود سه ماه پیش از اقدام، رویکردی محتاطانه برای کیفیت اسپرم محسوب می‌شود.

مصرف الکل در زمان اقدام به بارداری

مصرف الکل در زمان اقدام به بارداری چه تاثیری دارد؟

الکل می‌تواند از مسیرهای مختلف بر باروری زنان و مردان اثر بگذارد و این اثر تا حد زیادی به مقدار و الگوی مصرف بستگی دارد.

تاثیر الکل بر باروری زنان

شواهد یکسانی درباره اثر مصرف کم یا گهگاه الکل بر توانایی باردار شدن زنان وجود ندارد. اما نگرانی درباره مصرف زیاد بیشتر است. هنوز مشخص نیست مصرف الکل به‌طور کلی باردار شدن را دشوارتر می‌کند، ولی برخی پژوهش‌ها درباره مصرف سنگین آن هشدار داده‌اند. از طرف دیگر، چون ممکن است بارداری پیش از مثبت‌شدن تست آغاز شده باشد، پرهیز کامل از الکل ایمن‌ترین رویکرد هنگام اقدام به حساب می‌آید.

تاثیر الکل بر باروری مردان

مصرف الکل می‌تواند بر باروری مردان اثر بگذارد، اما شدت این اثر به مقدار و الگوی مصرف بستگی دارد. برخی مطالعات کاهش باروری مردان را در ارتباط با مصرف الکل نشان داده‌اند. همچنین، در کنار توجه به تغذیه آقایان قبل از بارداری، بهتر است مصرف الکل هم جدی گرفته شود. زیرا مصرف بیش از حد آن برای کیفیت مایع منی مضر است و می‌تواند شانس باروری را کاهش دهد.

تاثیر مصرف زیاد الکل بر کیفیت اسپرم

الکل می‌تواند تعداد یا حرکت اسپرم را تحت‌تاثیر قرار دهد. با این حال شدت این تغییرات در همه مردان یکسان نیست.

مصرف الکل در مردان قبل از بارداری چه عوارضی دارد؟

مصرف الکل در مردان پیش از لقاح، بر سلامت باروری و اسپرم اثر می‌گذارد. در ادامه، به مهم‌ترین عوارض مصرف الکل در مردان قبل از بارداری پرداخته‌ایم:

  • کاهش توان باروری مرد: برخی مطالعات، مصرف الکل را با کاهش توانایی مرد برای بارور کردن شریک جنسی مرتبط دانسته‌اند. این اثر به‌ویژه در صورت مصرف زیاد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و ممکن است مدت‌زمان لازم برای وقوع بارداری را افزایش دهد.
  • اختلال در روند تولید اسپرم: مصرف بیش از حد الکل می‌تواند شرایط طبیعی تولید اسپرم را مختل کند و بر ویژگی‌هایی مانند تعداد و حرکت اسپرم‌ها اثر بگذارد. مصرف زیاد الکل برای کیفیت مایع منی مضر است.
  • احتمال ایجاد تغییرات اپی‌ژنتیک در اسپرم: پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند سبک زندگی پدر، از جمله مصرف الکل ممکن است برخی نشانه‌های اپی‌ژنتیکی اسپرم را تغییر دهند. یعنی تغییراتی که بر نحوه فعالیت ژن‌ها اثر می‌گذارند. بااین‌حال، هنوز برای تعیین پیامد قطعی این تغییرات در انسان به مطالعات بیشتری نیاز است.
  • تاثیر احتمالی بر روند رشد جنین: برخی مطالعات مشاهده‌ای ارتباط‌هایی میان مصرف الکل پدر در حوالی زمان لقاح و بعضی شاخص‌های رشد جنین گزارش کرده‌اند، اما این نتایج هنوز برای اثبات رابطه علت و معلولی کافی نیستند و شواهد موجود درباره پیامدهای پدری محدود و ناهمگون است.
  • ناهنجاری مادرزادی در جنین: ارتباط اثبات‌شده‌ای وجود ندارد. برخلاف مصرف الکل توسط مادر در بارداری، الکل موجود در خون پدر مستقیما به جنین نمی‌رسد. تاکنون مصرف الکل توسط پدر با افزایش اثبات‌شده خطر ناهنجاری‌های مادرزادی مرتبط دانسته نشده است؛ بنابراین نباید اثر مشروب خوردن پدر بر جنین را قطعی یا مشابه مصرف الکل مادر دانست.

عوارض مصرف الکل در زمان اقدام به بارداری در مردان

آیا الکل احتمال باردار شدن را کاهش می‌دهد؟

الکل می‌تواند شانس بارداری را کاهش دهد، اما میزان این اثر به مقدار و الگوی مصرف فرد بستگی دارد. درباره مصرف کم یا گهگاه، نتایج پژوهش‌ها یکسان نیست و نمی‌توان گفت هر مقدار الکل حتما باروری را کم می‌کند. در مقابل، مصرف زیاد با اختلال در عملکرد تولیدمثل زنان و کاهش کیفیت مایع منی در مردان ارتباط بیشتری دارد. به همین دلیل، هنگام اقدام به بارداری، کاهش یا قطع مصرف الکل انتخاب مناسب‌تری محسوب می‌شود. علاوه‌بر مصرف الکل باید به رژیم غذایی مناسب در زمان اقدام به بارداری هم توجه ویژه‌ای داشت.

عوارض مصرف الکل در بارداری چیست؟

مصرف الکل در بارداری می‌تواند بر روند بارداری و رشد جسمی و مغزی جنین اثر بگذارد. شدت پیامدها به عواملی مانند مقدار و دفعات مصرف بستگی دارد و از قبل نمی‌توان مشخص کرد کدام جنین تحت‌تاثیر قرار می‌گیرد.

  • افزایش خطر سقط: ارتباط میان مصرف الکل و افزایش احتمال سقط گزارش شده است.
  • زایمان زودرس: مصرف الکل می‌تواند احتمال تولد نوزاد پیش از هفته ۳۷ بارداری را افزایش دهد و در نتیجه، احتمال نارس‌بودن نوزاد بیشتر می‌شود.
  • مرده‌زایی: در مطالعات، میزان مرده‌زایی در افرادی که طی بارداری الکل مصرف کرده‌اند بالاتر گزارش شده است. به همین دلیل پرهیز کامل از الکل توصیه می‌شود.
  • اختلال رشد جنین: مواجهه با الکل می‌تواند باعث شود جنین کمتر از حد انتظار رشد کند و نوزاد با وزن یا اندازه بدنی کمتر متولد شود.
  • ناهنجاری‌های مادرزادی: الکل قادر است رشد اندام‌های جنین را مختل کند و به شکل سندروم جنین الکلی با ناهنجاری‌هایی در قلب، کلیه‌ها، استخوان‌ها یا ویژگی‌های صورت همراه باشد.
  • آسیب به رشد مغز و سیستم عصبی: مغز در تمام دوران بارداری در حال تکامل است و الکل می‌تواند این فرایند را مختل کند. پیامد آن ممکن است مشکلات یادگیری، حافظه، توجه، گفتار یا کنترل هیجانات باشد.
  • اختلالات طیف الکل جنینی (FASD): این عنوان مجموعه‌ای از مشکلات جسمی، شناختی و رفتاری ناشی از مواجهه جنین با الکل است که شدت آن از فردی به فرد دیگر متفاوت بوده و بعضی پیامدهای آن مادام‌العمر هستند.
  • علائم پس از تولد در مصرف اواخر بارداری: مصرف الکل در هفته‌های پایانی ممکن است پس از تولد با علائمی مانند لرزش، بی‌قراری، افزایش تون عضلانی و گریه شدید نوزاد همراه شود.

مصرف الکل در هفته‌های اول بارداری چه عوارضی دارد؟

در هفته‌های ابتدایی بارداری، اندام‌های اصلی جنین در حال شکل‌گیری هستند و مواجهه با الکل می‌تواند این فرایند حساس را تحت‌تاثیر قرار دهد.

  • افزایش احتمال سقط
  • افزایش خطر اختلال در شکل‌گیری برخی اندام‌ها و بروز ناهنجاری‌های مادرزادی
  • ایجاد تغییرات در رشد طبیعی صورت، به‌ویژه در صورت مصرف الکل طی سه‌ماهه اول
  • اختلال در رشد مغز و سیستم عصبی مرکزی و در نتیجه اختلال در یادگیری، حافظه، توجه و رفتار کودک در آینده
  • افزایش احتمال اختلال رشد جنین و پایین‌تر بودن وزن یا اندازه بدن نسبت به حد انتظار
  • بروز اختلالات طیف الکل جنینی (FASD)، به‌خصوص در الگوهای مصرف مکرر یا سنگین

عوارض مصرف الکل در هفته‌های اول بارداری

چرا بهتر است برای اقدام به بارداری الکل را کنار بگذاریم؟

در زمان اقدام به بارداری، بهتر است مصرف الکل از شروع تلاش برای باردارشدن کنار گذاشته شود. چون ممکن است لقاح اتفاق افتاده باشد و هنوز از بارداری خبر نداشته باشید. مصرف الکل در زمان اقدام به بارداری علاوه‌بر این موضوع، از نظر سلامت باروری زنان و مردان هم اهمیت دارد. مصرف زیاد الکل بر باروری زنان و کیفیت اسپرم مردان اثر منفی می‌گذارد و همچون مصرف غذاهای مضر در بارداری می‌تواند با پیامدهایی برای مادر و جنین همراه باشد. 

منابع

Cdc

Nih

 

سوالات متداول

اگر قبل از فهمیدن بارداری مشروب خورده‌اید، مصرف را متوقف کنید و به پزشک اطلاع دهید. این اتفاق لزوما به معنای آسیب قطعی به جنین نیست. 

برای زنان، پس از قطع الکل نیازی به انتظار مشخص نیست. اما مردان با مصرف زیاد بهتر است حدود سه ماه صبر کنند.   

اگر قطع الکل برای شما دشوار است، پیش از اقدام به بارداری با پزشک یا متخصص ترک الکل مشورت کنید تا برنامه‌ای ایمن برای کاهش یا قطع مصرف داشته باشید.

نویسنده: نگاه درباری
من نگاه درباری هستم. بیش از شش سال است وارد مسیر تولید محتوا شده‌ام و در زمینه‌های مختلف به‌ویژه پزشکی و سلامت می‌نویسم. در این مدت تمام تلاشم بر این بوده تا با استفاده از به‌روزترین منابع پزشکی دنیا مخاطبم را در جریان جدیدترین یافته‌ها و اطلاعات پزشکی قرار دهم. انتقال مطالب دنیای پزشکی به زبانی ساده و بدون پیچیدگی و برآوردن نیازهای مخاطب به ظرافت‌ها و وسواس خاصی نیازمند است که متعهدانه به آن‌ها پرداخته‌ام. امیدوارم در ادامه این مسیر هم بتوانم برای مجموعه گهواره و مخاطبان آن مفید واقع شوم.