بی خوابی در بارداری : علل، عوارض، درمان‌ها و ارتباط با جنسیت

بی خوابی در بارداری در بین مادران و به ویژه در اواخر بارداری بسیار شایع است. ولی ممکن است برخی از مادران تجربه بی خوابی در اوایل بارداری را نیز به دلیل تغییرات هورمونی داشته باشند. اکثر خانم‌ها انواع اختلالات خواب را در این دوران تجربه می‌کنند. 

بی خوابی در بارداری معمولاً به دلیل نوسانات هورمونی، تغییرات جسمی، تکرر ادرار، حرکات جنین و اضطراب ایجاد می‌شود و شدت آن در هر سه‌ ماهه متفاوت است. گاهی این تصور وجود دارد که بی‌خوابی می‌تواند به جنسیت جنین مرتبط باشد، اما از نظر علمی شواهد معتبری برای ارتباط مستقیم بی‌خوابی مادر با جنسیت جنین وجود ندارد و این موضوع بیشتر ریشه در باورهای عامیانه دارد. در ادامه این مقاله از مجله سلامت گهواره، به بررسی دلایل بی خوابی و راه‌های درمان بی خوابی دوران بارداری خواهیم پرداخت.

با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.

آیا بی‌خوابی، عوارضی برای جنین دارد؟

بی‌خوابی در تمامی مراحل بارداری ممکن است اتفاق بیافتد. اما تجربه بی‌خوابی در ماه اول به دلیل تغییرات هورمونی و ماه آخر بارداری به دلایل متفاوتی مانند تکرر ادرار، سوزش سردل، تغییرات هورمونی، اسهال و یبوست بارداری، بی‌خوابی شبانه در دوران حاملگی رخ خواهد داد. این اختلال خواب می‌تواند کیفیت زندگی مادر را تحت تأثیر قرار دهد و باعث خستگی، کاهش تمرکز و تحریک‌پذیری شود.

شاید این سوال برای شما ایجاد شود که عوارض بی خوابی در بارداری چیست؟ باید در نظر داشته باشید با اینکه کم‌خوابی در دوران بارداری، شرایط ناخوشایندی را برای مادر به وجود می‌آورد، اما در اغلب موارد هیچ‌گونه عارضه مستقیم و قطعی برای جنین نخواهد داشت؛ به‌ویژه زمانی که بی‌خوابی خفیف یا موقتی باشد و مادر از نظر تغذیه و مراقبت‌های بارداری در وضعیت مناسبی قرار داشته باشد.

با این حال، اگر بی‌خوابی شدید، طولانی‌مدت و همراه با استرس بالا باشد، ممکن است به‌طور غیرمستقیم بر سلامت جنین اثر بگذارد. کم‌خوابی مزمن می‌تواند خطراتی مانند افزایش فشار خون بارداری، دیابت بارداری، زایمان زودرس یا کاهش رشد جنین را افزایش دهد؛ نه به‌صورت مستقیم، بلکه از طریق تأثیر بر سلامت عمومی مادر.

به همین دلیل، کنترل بی‌خوابی و بهبود کیفیت خواب در دوران بارداری برای حفظ سلامت مادر و جنین اهمیت زیادی دارد و در صورت تداوم مشکل، مشورت با پزشک توصیه می‌شود.

با اپلیکیشن گهواره، هفته به هفته بارداریت رو دنبال کن.

نصب اپلیکیشن گهواره

علت بی‌خوابی در بارداری 

بی‌ خوابی در بارداری می‌تواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد. برخی از این دلایل بدنی هستند، برخی به تغییرات هورمونی مربوط می‌شوند و برخی دیگر ریشه در عوامل روحی و روانی دارند. ترکیب این عوامل باعث می‌شود بسیاری از مادران در طول بارداری، به‌ویژه در شب‌ها، خواب باکیفیتی نداشته باشند و ساعت‌های طولانی در شب را بیدار سپری کنند.

مهمترین عوامل بی خوابی در بارداری عبارتند از:

1. تکرر ادرار شبانه
2. عوامل مرتبط با سوءهاضمه در بارداری مانند تهوع و استفراغ ، اسهال، یبوست و سوزش سردل
3. کمردرد
4. سفت و دردناک شدن سینه‌ها
5. تنگی نفس (در مورد علت تنگی نفس در بارداری هنگام خواب در این مقاله بیشتر بخوانید.)
6. دردهای شکمی
7. گرفتگی‌های عضلانی به خصوص در ناحیه پاها و سندروم پای بی‌قرار
8. کابوس‌های شبانه که می‌تواند حاصل از اختلالات خلق و خو در بارداری باشد.
9. استرس و اضطراب به ویژه در ارتباط با سلامت جنین و پروسه زایمان، از عوامل مهم مؤثر در بی‌خوابی بارداری است. اما باید در نظر داشته باشید که این افکار، افکار مخربی بوده و باید با ان‌ها مقابله کرد. 
10. مشکلات بدنی مانند دردهای عضلانی یا ناراحتی‌های گوارشی که اجازه پیدا کردن وضعیت خواب راحت را به مادر باردار نمی‌دهند.
11. نگرانی‌ها و فشارهای روانی مربوط به تغییرات زندگی، زایمان و مسئولیت‌های پس از تولد نوزاد
12. تغییرات هورمونی به‌ویژه افزایش سطح هورمون پروژسترون که می‌تواند باعث خواب‌آلودگی در طول روز و اختلال خواب در شب شود.

* علت و درمان تنگی نفس در بارداری پسر و دختر 

به نقل از healthline

بسیاری از زنان در دوران بارداری مشکلات خواب، از جمله بی‌خوابی را تجربه می‌کنند، که به معنی دشوار بودن برای به خواب رفتن یا خواب ماندن است؛ این مشکلات خواب می‌تواند در سه‌ماهه اول و سوم رخ دهد و معمولاً به‌دلیل تغییرات هورمونی، ناراحتی‌های جسمی و بیدار شدن‌های مکرر شبانه است.

Many women experience sleep problems during pregnancy, including insomnia, which means difficulty falling asleep or staying asleep; these sleep issues can occur in the first and third trimesters and are often caused by hormonal changes, physical discomfort, and frequent nighttime awakenings.

درمان های بی خوابی در دوره بارداری

در زیر به چند نکته اشاره می‌کنیم که به حل مشکل بی‌خوابی کمک خواهد کرد. در واقع این نکات درمان خانگی بی‌خوابی محسوب خواهد شد.

تنظیم الگوی خواب

• بهترین درمان خانگی بی خوابی در بارداری ، تنظیم عادات مناسب برای خواب است. هر روز سر ساعت مشخص به تخت‌خواب بروید و آماده خواب شوید. قبل از خواب، وقت خود را به فعالیت‌هایی اختصاص دهید که شرایط ارامش شما را فراهم نمایند.
• حداقل از یک ساعت قبل از خواب لطفا از تلوزیون، لپ تاپ، گوشی موبایل و هر وسیله الکترونیکی مشابه دیگر استفاده ننمایید. کتاب خواندن را جایگزین کنید. زیرا کتاب خواندن به خواب بهتر کمک خواهد کرد.
• یک دوش آب گرم به داشتن خواب راحت‌تر کمک‌کننده خواهد بود. فقط در نظر داشته باشید که دمای اب بیش از حد زیاد نباشد. زیرا حمام آب داغ برای شما و جنین می‌تواند مضر باشد. ضمنا از استفاده از وان آب گرم یا جکوزی بپرهیزید.

ورزش و رژیم غذایی سالم

• رژیم غذایی مناسب و ورزش به رفع بی‌خوابی کمک خواهد کرد.
• در تمامی طول روز به میزان کافی آب بنوشید. اما پس از ساعت ۷ شب، این مقدار به حداقل برسانید. این روش به جلوگیری از تکرر ادرار شبانه کمک خواهد کرد.
• ضمنا سعی کنید از نوشیدن نوشیدنی‌های کافئین‌دار بپرهیزید. مصرف کافئین مستعد کننده بی‌خوابی خواهد بود.
• هر شب شام سبک و سالمی میل کنید. جهت جلوگیری از تهوع و سوزش سردل تا ۲ ساعت پس از خوردن اخرین وعده غذایی دراز نکشید. لطفا گرسنه نخوابید. گرسنه ماندن نیز باعث تهوع و بی‌خوابی خواهد شد. مصرف وعده غذایی کوچک، کم‌چرب و پرپروتئین، قبل از خواب ریسک این مشکلات را کاهش خواهد داد. زیرا پروتئین بالای غذا باعث می‌شود مدت زمان طولانی‌تری قند خون شما در سطح مناسب قرار بگیرد و از تهوع، استفراغ، سردرد و سرگیجه جلوگیری می‌نماید.
• نوشیدن یک لیوان شیر گرم انتخاب مناسبی برای وعده پیش از خواب خواهد بود.
• در تمام طول روز تا حد امکان فعالیت داشته باشید. ورزش کردن بهترین نوع فعالیت طی بارداری است. یوگای بارداری، شنا و پیلاتس انتخاب مناسبی است. با داشتن فعالیت مناسب در طی روز، شب‌ها راحت‌تر به خواب خواهید رفت. ورزش روش مناسبی برای درمان سریع بی‌خوابی است.
• حفظ آرامش بهترین راه درمان بی‌خوابی شدید است
• در جهت ارامش خود تلاش کنید. تمام فعالیت‌هایی که به ارامش بیشتر شما کمک خواهند کرد را در برنامه روزانه خود بگنجانند. از طرفی سکوت و آرامش محل خواب خود را تا حد ممکن تأمین نمایید.
• به پهلو بخوابید و از یک بالش بین زانوها استفاده نمایید. بالش دیگری نیز زیر شکم قرار دهید. وجود بالش‌ها به کنترل درد در ناحیه شکم، کمر و پاها کمک خواهد کرد. با بهبود درد در این نواحی خواب راحت‌تری خواهید داشت.
• اگر از درد و سفتی سینه‌ها رنج می‌برید، استفاده از یک نیم‌تنه نخی با سایز مناسب کمک‌کننده است. ضمنا می‌توانید از سوتین‌های مخصوص بارداری استفاده نمایید.
• دمای اتاق خواب شما باید نسبتا خنک باشد. پس محیط را بیش از حد گرم ننمایید. محیط خواب شما باید کاملا تاریک و ساکت باشد. 
• در توالت از یک چراغ خواب با نور کم استفاده نمایید. این روش به خواب بهتر پس از بازگشت از توالت در نیمه شب کمک خواهد کرد.
• هنگامی‌ که در تخت‌خواب دراز کشیده‌اید و برای به خواب رفتن تلاش می‌کنید، لطفا از جای خود برخیزید و سعی کنید ذهن خود را منحرف کنید. بهترین کار انجام فعالیت‌هایی است که جسم و روان شما را خسته کند تا به راحتی به خواب بروید.

درمان بی‌خوابی با داروهای گیاهی

گاهی پزشک جهت درمان بی‌خوابی در بارداری مجبور به تجویز انواع دارو‌های آرام‌بخش‌ مجاز در بارداری خواهد شد. تنها مصرف دارویی که توسط پزشک تجویز شده باشد، مجاز است. مصرف خودسرانه دارو برای درمان بی‌خوابی می‌توانند تأثیر مخرب بر جنین شما داشته باشند. همپنین مادران عزیز باید در نظر داشته باشند که هیچ‌گونه تحقیق و پژوهش جامعی بر روی تأثیر گیاهان دارویی در بارداری انجام نشده است. در نتیجه برخلاف تصور خانم‌های حامله، عوارض گیاهان دارویی می‌تواند به مراتب سنگین‌تر از عوارض داروهای شیمیایی باشد. در نتیجه بدون مشورت پزشک از هیچ نوع درمان گیاهی بی‌خوابی استفاده ننمایید. 

آیا می توان در دوران بارداری از قرص خواب استفاده کرد؟

خیر معمولاً هیچ قرص خوابی وجود ندارد که برای زنان باردار توصیه شود. در حقیقت، برخی از مطالعات حتی نشان داده‌اند که قرص‌های خواب می‌توانند مشکلات طولانی‌مدتی برای جنین ایجاد کنند. بهتر است از روشهای کم خطر خانگی و مصرف دمنوش‌های مجاز بارداری استفاده کنید.

بی خوابی در بارداری و جنسیت جنین

در حالی که بعضی بی خوابی در بارداری را به جنسیت خاصی نسبت می‌دهند با این حال این موضوع ربطی به جنسیت بارداری ندارد. این عارضه نه تنها در همه بارداری ها می تواند رخ دهد بلکه به هیچ عنوان روشی برای تعیین جنسیت جنین محسوب نمی‌شود.

منبع :

https://www.healthline.com