آیا مصرف مترونیدازول در بارداری ضرر دارد؟
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
مترونیدازول یک آنتیبیوتیک است که برای درمان برخی عفونتهای باکتریایی و انگلی، بهویژه عفونتهای واژن، تجویز میشود. از آنجا که درمان نکردن بعضی عفونتها در دوران بارداری میتواند سلامت مادر و جنین را تحت تأثیر قرار دهد، پزشک ممکن است در صورت نیاز مصرف مترونیدازول در بارداری را توصیه کند. با این حال، این دارو باید فقط با تجویز پزشک و در دوز مناسب مصرف شود. در ادامه این مقاله از مجله سلامت گهواره، کاربردها، نحوه و دوز مصرف، عوارض احتمالی و نکات مهم درباره مصرف مترونیدازول در بارداری را بررسی میکنیم.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- قرص مترونیدازول چیست و برای چه عفونتهایی تجویز میشود؟
- موارد مصرف قرص مترونیدازول
- آیا مصرف مترونیدازول در سه ماهه اول بارداری بیخطر است؟
- مصرف مترونیدازول در سه ماهه دوم و سوم بارداری
- مقدار مصرف مترونیدازول در بارداری
- آیا خوردن مترونیدازول در بارداری ضرر دارد؟
- تداخلات دارویی مترونیدازول
- عوارض جانبی و احتمالی ناشی از مصرف مترونیدازول
- مصرف مترونیدازول در دوران شیردهی
قرص مترونیدازول چیست و برای چه عفونتهایی تجویز میشود؟
داروی مترونيدازول در دسته داروهای آنتیبیوتیک قرار دارد و برای مبارزه و نبرد با باکتریها مورد استفاده قرار میگیرد. به طور کلی از مترونیدازول برای درمان عفونتهای باکتریایی واژن، معده، روده، کبد، پوست، مفصلها، مغز، قلب و عفونتهای تنفسی استفاده میشود. از مترونیدازول برای درمان عفونت قارچی و عفونت باکتریایی واژن نیز استفاده میشود؛ اما برای درمان عفونت مخمری در واژن کارایی ندارد. این دارو به صورت خوراکی، مقعدی، موضعی، واژینال و وریدی موجود است و با نامهای تجاری Flagyl و Metrogel فروخته میشود. همچنین متروژل یا مترونیدازول موضعی برای درمان بیماری گل سرخی که یک بیماری پوستی خاص است، کاربرد دارد.
موارد مصرف قرص مترونیدازول
پزشک ممکن است مترونیدازول را برای درمان برخی عفونتهای باکتریایی و انگلی تجویز کند. مهمترین موارد مصرف این دارو عبارتاند از:
- درمان واژینوز باکتریایی (Bacterial Vaginosis یا BV) : که یکی از شایعترین عفونتهای واژن در بارداری است.
- درمان تریکومونیازیس (Trichomoniasis) : یک عفونت انگلی مقاربتی که در صورت تشخیص پزشک نیاز به درمان دارد.
- درمان برخی عفونتهای دهانه رحم و دستگاه تناسلی : که عامل آنها باکتریهای بیهوازی هستند.
- درمان برخی عفونتهای لگنی : در مواردی که پزشک تشخیص دهد.
- پیشگیری یا درمان برخی عفونتهای پس از زایمان یا پس از سزارین : در صورت صلاحدید پزشک.
- درمان برخی عفونتهای دندانی، دهان، لثه یا دستگاه گوارش : که به باکتریهای بیهوازی مربوط هستند و در صورت لزوم در دوران بارداری تجویز میشوند.
نکته: مترونیدازول یک آنتیبیوتیک است و برای درمان عفونتهای ویروسی مانند سرماخوردگی یا آنفلوآنزا کاربردی ندارد. مصرف این دارو در دوران بارداری باید فقط با تجویز پزشک و مطابق دوز تعیینشده انجام شود.
آیا مصرف مترونیدازول در سه ماهه اول بارداری بیخطر است؟
بر اساس مطالعات انجامشده و توصیه منابع معتبر مصرف مترونیدازول در سه ماهه اول بارداری در صورت تجویز پزشک و وجود نیاز پزشکی، بهطور کلی با افزایش خطر ناهنجاریهای مادرزادی یا سقط جنین همراه نیست. به همین دلیل، پزشک ممکن است برای درمان عفونتهایی مانند واژینوز باکتریایی یا تریکومونیازیس، این دارو را حتی در سه ماهه اول بارداری نیز تجویز کند.
با این حال، از آنجا که سه ماهه اول بارداری حساسترین مرحله رشد جنین است، مصرف مترونیدازول نباید بهصورت خودسرانه انجام شود. پزشک با در نظر گرفتن نوع عفونت، شدت بیماری، سن بارداری و وضعیت سلامت مادر، درباره لزوم مصرف، دوز مناسب و مدت درمان تصمیم میگیرد.
نکته: درمان نکردن برخی عفونتها در دوران بارداری میتواند خطراتی مانند زایمان زودرس یا سایر عوارض بارداری را افزایش دهد؛ بنابراین در بسیاری از موارد، درمان عفونت با مترونیدازول ایمنتر از درمان نکردن آن است.
مصرف مترونیدازول در سه ماهه دوم و سوم بارداری
در سه ماهه دوم و سوم بارداری، در صورت تشخیص پزشک، مصرف مترونیدازول بهطور کلی ایمن در نظر گرفته میشود و معمولاً برای درمان عفونتهایی مانند واژینوز باکتریایی، تریکومونیازیس و برخی عفونتهای ناشی از باکتریهای بیهوازی تجویز میشود. شواهد علمی نشان میدهد که مصرف این دارو در این مراحل از بارداری با افزایش خطر ناهنجاریهای مادرزادی یا مشکلات رشد جنین ارتباطی ندارد.
با این حال، مترونیدازول باید تنها با تجویز پزشک، در دوز و مدتزمان تعیینشده مصرف شود. درمان نکردن برخی عفونتها در نیمه دوم بارداری میتواند خطر عوارضی مانند زایمان زودرس، پارگی زودرس کیسه آب یا انتقال عفونت به نوزاد را افزایش دهد؛ بنابراین در صورت نیاز، درمان با مترونیدازول معمولاً منافع بیشتری نسبت به خطرات احتمالی آن دارد.
توجه داشته باشید که حتی اگر علائم عفونت قبل از پایان دوره درمان برطرف شد، مصرف دارو را بدون نظر پزشک قطع نکنید؛ زیرا قطع زودهنگام درمان ممکن است باعث عود عفونت یا مقاومت باکتریها شود.
مقدار مصرف مترونیدازول در بارداری
انتخاب شکل دارویی مترونیدازول و طریقه مصرف مترونیدازول در بارداری با پزشک است. اگر پزشک صلاح بداند که بیمار از این دارو استفاده کند، دوز مصرفی و طول دوره درمان را نیز مشخص میکند. با توجه به اینکه هر بیمار شرایط مخصوص به خود را دارد، لذا نمیتوان نحوه استفاده و دوزه استفاده از این دارو را برای همه به طور یکسان تعیین کرد. تنها نکته مهم در مورد مصرف مترونیدازول در دوران حاملگی این است که همزمان با استفاده از این دارو باید از میزان آب بیشتری استفاده کرد. یعنی نوشیدن آب بیشتر با مصرف این دارو ضرورت دارد.
آیا خوردن مترونیدازول در بارداری ضرر دارد؟
بر اساس شواهد علمی، مصرف مترونیدازول در بارداری در صورت تجویز پزشک، معمولاً خطر قابلتوجهی برای جنین ایجاد نمیکند و مطالعات متعدد ارتباطی بین مصرف این دارو و افزایش خطر ناهنجاریهای مادرزادی، سقط جنین یا زایمان زودرس نشان ندادهاند. به همین دلیل، پزشک ممکن است برای درمان عفونتهایی مانند واژینوز باکتریایی یا تریکومونیازیس، قرص، شیاف یا ژل واژینال مترونیدازول را در دوران بارداری تجویز کند.
با این حال، مترونیدازول برای همه زنان باردار مناسب نیست و در برخی شرایط باید با احتیاط یا اصلاً مصرف نشود. مهمترین موارد منع مصرف یا احتیاط عبارتاند از :
- حساسیت یا سابقه واکنش آلرژیک به مترونیدازول یا سایر داروهای همخانواده (نیتروایمیدازولها)
- ابتلا به بیماریهای شدید کبدی که ممکن است نیاز به تنظیم دوز دارو داشته باشند.
- مصرف همزمان برخی داروها مانند دیسولفیرام، وارفارین، لیتیوم یا فنیتوئین که میتوانند با مترونیدازول تداخل داشته باشند.
- مصرف خودسرانه دارو بدون تشخیص پزشک یا استفاده از دوز و مدتزمانی غیر از مقدار تجویزشده.
از سوی دیگر، نباید فراموش کرد که درمان نکردن برخی عفونتها در دوران بارداری میتواند خطرناکتر از مصرف مترونیدازول باشد. بعضی از عفونتهای واژینال و لگنی در صورت عدم درمان، خطر زایمان زودرس، پارگی زودرس کیسه آب و سایر عوارض بارداری را افزایش میدهند؛ بنابراین تصمیم برای مصرف این دارو باید همیشه توسط پزشک و پس از بررسی شرایط مادر و جنین گرفته شود.
به نقل از Mayo Clinic
اگر آنتیبیوتیک بهترین راه درمان یک بیماری در دوران بارداری باشد، پزشک ایمنترین دارو را با مناسبترین دوز برای مادر تجویز میکند. مترونیدازول (Flagyl، Metrogel و سایر برندها) از جمله آنتیبیوتیکهایی است که بهطور کلی مصرف آنها در دوران بارداری ایمن در نظر گرفته میشود.
If an antibiotic is the best way to treat a condition during pregnancy, a healthcare professional prescribes the safest medicine in the safest dose. Here are some antibiotics thought of as safe to take while pregnant: ... Metronidazole (Flagyl, Metrogel, others).
تداخلات دارویی مترونیدازول
مترونیدازول ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد و باعث افزایش عوارض جانبی یا تغییر اثربخشی آنها شود. اگر در دوران بارداری داروی دیگری مصرف میکنید، قبل از شروع مترونیدازول حتماً پزشک یا داروساز را مطلع کنید. مهمترین تداخلات دارویی مترونیدازول عبارتاند از:
- وارفارین و سایر داروهای رقیقکننده خون: مترونیدازول میتواند اثر این داروها را افزایش داده و خطر خونریزی را بیشتر کند.
- دیسولفیرام: مصرف همزمان این دو دارو ممکن است باعث بروز عوارض عصبی و روانی شود؛ بنابراین معمولاً نباید با هم مصرف شوند.
- لیتیوم: مترونیدازول میتواند غلظت لیتیوم را در خون افزایش داده و خطر مسمومیت با این دارو را بیشتر کند.
- فنیتوئین و فنوباربیتال: این داروها ممکن است اثربخشی مترونیدازول را تغییر دهند یا بر غلظت آن در خون تأثیر بگذارند.
- سیکلوسپورین: مصرف همزمان ممکن است سطح سیکلوسپورین را افزایش دهد و نیاز به پایش پزشکی داشته باشد.
- فلورواوراسیل (5-FU): مترونیدازول میتواند عوارض این داروی شیمیدرمانی را تشدید کند.
- بوسولفان: مصرف همزمان ممکن است خطر بروز عوارض شدید و مسمومیت را افزایش دهد.
علاوه بر داروها، در طول درمان با مترونیدازول و تا ۴۸ ساعت پس از آخرین دوز نباید از نوشیدنیهای الکلی یا فرآوردههای حاوی الکل استفاده شود؛ زیرا ممکن است باعث تهوع، استفراغ، دلدرد، گرگرفتگی و تپش قلب شود. همچنین پیش از مصرف هر نوع داروی گیاهی یا مکمل در کنار مترونیدازول، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
عوارض جانبی و احتمالی ناشی از مصرف مترونیدازول
مصرف مترونیدازول در دوران بارداری ممکن است مانند سایر داروها با عوارض جانبی همراه باشد. بیشتر این عوارض خفیف و موقتی هستند و پس از پایان دوره درمان برطرف میشوند. با این حال، در صورت شدید شدن علائم یا بروز واکنشهای غیرعادی، باید مصرف دارو را متوقف کرده و به پزشک مراجعه کنید.
عوارض شایع مترونیدازول
این عوارض معمولاً خفیف هستند و در بسیاری از افراد پس از چند روز کاهش مییابند:
- تهوع یا استفراغ
- احساس طعم فلزی یا تلخی در دهان
- کاهش اشتها
- دلدرد یا ناراحتی معده
- اسهال در بارداری
- یبوست در بارداری
- سردرد
- سرگیجه
- خشکی دهان
- تیره شدن ادرار (معمولاً موقتی و بیخطر)
عوارض کمتر شایع اما مهم
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، مصرف دارو را قطع کرده و در اسرع وقت با پزشک تماس بگیرید:
- بثورات پوستی، کهیر، خارش یا تورم صورت و گلو (واکنش آلرژیک)
- بیحسی، گزگز یا سوزش دست و پا
- اختلال در تعادل، هماهنگی حرکات یا راه رفتن
- کمر درد در بارداری
- تشنج
- تاری دید یا سایر اختلالات بینایی
- زرد شدن پوست یا سفیدی چشمها (نشانه احتمالی آسیب کبدی)
- تب، گلودرد یا کبودی و خونریزی غیرعادی
- درد شدید شکم یا اسهال شدید و مداوم
اگر در دوران بارداری پس از مصرف مترونیدازول دچار علائم حساسیت شدید مانند تنگی نفس، تورم زبان یا گلو، یا کهیر گسترده شدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید. همچنین بدون مشورت با پزشک، مصرف دارو را خودسرانه قطع یا دوز آن را تغییر ندهید.
مصرف مترونیدازول در دوران شیردهی
مترونیدازول به مقدار کمی وارد شیر مادر میشود، اما در اغلب موارد مصرف این دارو در دوران شیردهی با تجویز پزشک امکانپذیر است و برای نوزادان سالم، خطر قابلتوجهی ایجاد نمیکند. به همین دلیل، در صورت نیاز به درمان عفونت، معمولاً پزشک ادامه شیردهی را مجاز میداند.
با این حال، مقدار داروی منتقلشده به شیر مادر به دوز مصرفی و نوع درمان بستگی دارد. در برخی موارد، مانند مصرف دوز خوراکی ۲ گرمی بهصورت تکدوز، ممکن است پزشک توصیه کند شیردهی برای ۱۲ تا ۲۴ ساعت بهطور موقت متوقف شود و شیر دوشیده و دور ریخته شود. اما در دوزهای معمول درمانی، معمولاً نیازی به قطع شیردهی نیست.
در طول مصرف مترونیدازول، بهتر است نوزاد از نظر بروز علائمی مانند اسهال، بیقراری، بثورات پوستی یا برفک دهان تحت نظر باشد. در صورت مشاهده این علائم یا داشتن هرگونه نگرانی، با پزشک یا متخصص اطفال مشورت کنید.
اگر در دوران شیردهی به مترونیدازول نیاز دارید، بدون توصیه پزشک مصرف دارو را قطع نکنید؛ زیرا درمان نکردن عفونت نیز میتواند سلامت مادر را به خطر بیندازد.
نکات پایانی
مصرف مترونیدازول در بارداری در صورت تجویز پزشک، یکی از روشهای مؤثر برای درمان برخی عفونتهای باکتریایی و انگلی است و شواهد علمی نشان میدهد که استفاده از آن در صورت وجود اندیکاسیون پزشکی، معمولاً خطری برای جنین ایجاد نمیکند. با این حال، این دارو باید فقط با دوز و مدتزمان تعیینشده توسط پزشک مصرف شود و از مصرف خودسرانه یا قطع زودهنگام آن خودداری کنید. همچنین در صورت بروز عوارض شدید یا مصرف همزمان داروهای دیگر، حتماً پزشک یا داروساز را در جریان بگذارید.
منبع :
سوالات متداول
لزوماً خیر. مطالعات متعدد نشان دادهاند که مصرف مترونیدازول در اوایل بارداری، در صورت تجویز پزشک، با افزایش خطر ناهنجاریهای مادرزادی یا سقط جنین ارتباطی ندارد. اگر پیش از اطلاع از بارداری این دارو را مصرف کردهاید، بدون نگرانی با پزشک خود مشورت کنید و از قطع یا ادامه خودسرانه دارو بپرهیزید.
به محض اینکه یادتان آمد، دوز فراموششده را مصرف کنید؛ مگر اینکه زمان نوبت بعدی نزدیک باشد. در این صورت، دوز فراموششده را نادیده بگیرید و برنامه معمول مصرف دارو را ادامه دهید. برای جبران دوز فراموششده، هرگز دو دوز را همزمان مصرف نکنید.
بله، در بیشتر موارد مصرف مترونیدازول در دوران شیردهی با نظر پزشک امکانپذیر است و معمولاً نیازی به قطع شیردهی وجود ندارد. با این حال، در برخی شرایط مانند مصرف دوزهای بالای دارو، ممکن است پزشک توصیههای متفاوتی ارائه دهد. بنابراین پیش از شروع درمان، حتماً پزشک را از شیرده بودن خود مطلع کنید.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.