آزمایش غربالگری نشانگرهای چهارگانه یا تست کوآد مارکر

تست کوآد مارکر یا آزمایش غربالگری نشانگرهای چهارگانه، یک آزمایش غربالگری سلامت از لحاظ نقص مادرزادی جنین بوده و بخشی از آزمایش‌های دوران بارداری است. کوآد مارکر یک آزمایش خون ساده است که اطلاعات مفیدی در زمینه وضعیت بارداری و جنین در اختیار پزشک قرار می‌دهد. این تست تشخیصی نیست و این تست در غربالگری سه‌ماهه دوم بارداری انجام می‌شود. افرادی که نتیجه آزمایش آن‌ها در محدوده کم‌خطر قرار گیرد، نیازی به بررسی بیشتر ندارند اما در صورت بالا بودن ریسک، مادر در گروه پرخطر قرار گرفته و به آزمایش‌های دقیق‌تری نیاز خواهد داشت.

با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.

تست کوآد مارکر چگونه انجام می‌شود؟

در طی آزمایش غربالگری نشانگرهای چهارگانه، ابتدا از شما مقداری نمونه خون گرفته می‌شود. سپس بر روی این نمونه، بررسی‌های زیر انجام می‌شود:

• مشکلات تکاملی مغز و نخاع جنین بررسی می‌شود. به این مشکلات، نقایص لوله عصبی گفته می‌شود. تست کواد مارکر توانایی تخمین ۷۰ تا ۸۰ درصد این مشکلات را دارد.
• مشکلات ژنتیکی نظیر سندرم داون در جنین یا مشکلات کروموزومی دیگر بررسی می‌شوند. این تست توانایی تخمین ۷۵ درصدی سندرم داون را در مادران زیر ۳۵ سال دارد. این درصد در مادران بالای ۳۵ سال، به ۸۰ درصد می‌رسد.

* مقاله کیا جنینشون نقص لوله عصبی داشته؟ را مطالعه کنید.

با اپلیکیشن گهواره، هفته به هفته بارداریت رو دنبال کن.

نصب اپلیکیشن گهواره

زمان انجام آزمایش غربالگری چهارگانه در بارداری

بین هفته پانزدهم تا پایان هفته بیست و دوم بارداری، انجام این آزمایش توسط درمانگرتان به شما پیشنهاد خواهد شد. غربالگری کوآد مارکر در این بازه زمانی انجام پذیر است اما بهترین زمان برای انجام آن هفته شانزدهم تا هجدهم بارداری است. همچنین افرادی که آزمایش غربالگری سه ماهه اول را انجام داده و براساس نتایج آن در دسته پرخطر قرار گرفته‌اند، واجب است که تست کواد مارکر را در هفته پانزدهم و شانزدهم بارداری انجام دهند.

منظور از غربالگری مرحله اول، همان آزمایش خون همراه با سونوگرافی nt می‌باشد.

چه زمانی انجام آزمایش کوآد مارکر ضرورت دارد؟

به  تمامی خانم‌های باردار توصیه می‌شود که آزمایش غربالگری نشانگرهای چهارگانه را انجام دهند اما به هرحال، تصمیم برای انجام دادن یا ندادن آن با شماست. 

در صورت داشتن هر یک از شرایط زیر، انجام این تست برای شما ضروری است:

• اگر سن مادر در دوران بارداری، ۳۵ سال یا بیشتر باشد.
• سابقه بیماری‌های مادرزادی و نقایص ژنتیکی در خانواده شما یا همسرتان وجود داشته باشد.
• اگر شما صاحب فرزندی با نقایص ژنتیکی یا مشکلات مادرزادی هستید.
• اگر مادر به بیماری دیابت نوع ۱ مبتلا باشد.

لطفاً پیش از هر تصمیم‌گیری جهت انجام دادن یا ندادن تست، با درمانگر خود مشورت نمایید.

* مقاله غربالگری چیست را مطالعه کنید.

چه فاکتورهایی در آزمایش کوآد مارکر بررسی خواهند شد؟

نمونه خون شما برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال می‌شود، جایی که چهار فاکتور مهم مورد بررسی قرار می‌گیرند. این چهار ماده به‌طور طبیعی در خون جنین، مغز، مایع مغزی نخاعی و مایع آمنیوتیک (مایع درون کیسه آب که جنین در آن شناور است) وجود دارند. این ۴ فاکتور عبارتند از:

• آلفافتوپروتئین: در اصطلاحات آزمایشگاهی به اختصار AFP نامیده می‌شود و نوعی پروتئین است که توسط کبد جنین و دیگر اندام‌ها ساخته می‌شود.
• استریول غیرکنژوگه: این پروتئین که به‌اختصار UE نامیده می‌شود، در کبد جنین و جفت تولید می‌شود.
• گنادوتروپین جفتی انسان: اصطلاحا با نام اختصاری HCG شناخته می‌شود و هورمونی است که توسط جفت ساخته و ترشح می‌شود.
• Inhibin-A : هورمونی است که توسط جفت ساخته و ترشح می‌گردد.

سطح نرمال هر یک از این فاکتورها در هر هفته از بارداری تغییر می‌کند. بنابراین محاسبه دقیق سن بارداری شما توسط درمانگر امری ضروری است.

• نحوه تفسیر آزمایش غربالگری کوآد مارکر به زبان ساده:
• سطح بالای AFP ممکن است نشان‌دهنده نقایص لوله عصبی در جنین باشد. همچنین، در صورتی که سن واقعی جنین بیشتر از سن تخمینی بارداری باشد، میزان این پروتئین نیز افزایش می‌یابد. از سوی دیگر، کاهش سطح AFP می‌تواند نشان‌دهنده افزایش ریسک ابتلا به سندرم داون در جنین باشد.
• مقدار نرمالInhibin-A و HCG اگر افزایش یابد، می‌تواند مطرح کننده خطر سندروم داون در جنین باشد.
• بالعکس اگر سطح استریول غیرکنژوگه کمتر از حد نرمال باشد، نشان‌دهنده ریسک بالای سندروم داون است.

* مقاله اعداد نرمال آزمایش غربالگری دوم را مطالعه کنید.

آیا انجام تست کوآد مارکر برای جنین و مادر مضر است؟

خیر، زیرا نمونه خون به صورت ساده از عروق دست مادر تهیه می‌شود و کوچک‌ترین ضرری برای جنین ندارد. همچنین این روش برای افرادی که سابقه نقایص لوله عصبی و مشکلات ژنتیکی در خانواده داشته‌اند، بسیار کمک‌کننده خواهد بود.

تفسیر آزمایش غربالگری نشانگرهای چهارگانه 

در صورتی که جواب آزمایش کوآد مارکر، نرمال گزارش شود، چه باید کرد؟

سطوح نرمال فاکتورهای بررسی شده تا حدود زیادی نشانگر سلامتی جنین و بارداری شماست. به طور معمول ۹۸ درصد مادرانی که جواب تست کوآد مارکر آن‌ها طبیعی بوده، نوزادان سالمی به دنیا آورده‌اند. اما به‌طور کلی هیچ آزمایشی وجود ندارد که به صورت قطعی سلامت بارداری و جنین شما را تضمین نماید.

اگر جواب آزمایش غربالگری نشانگرهای چهارگانه غیرطبیعی بود، چه باید کرد؟!

• غیرطبیعی بودن سطوح هورمون‌ها و پروتئین‌های بررسی شده در این آزمایش، لزوماً به معنای مشکلات جنینی نیست.
• این آزمایش صرفاً یک تست غربالگری است و تنها احتمال بروز یا عدم بروز یک مشکل را ارزیابی می‌کند. این تست قادر به تشخیص قطعی بیماری در جنین نیست، بلکه فقط میزان ریسک آن را مشخص می‌کند.
• چنانچه سطوح فاکتورهای بررسی شده، غیرطبیعی گزارش شوند، بررسی‌هایی نظیر سونوگرافی سلامت جنین و تست آمنیوسنتز تجویز خواهد شد. 
• پزشک ممکن است انجام آزمایش سل فری را نیز توصیه کند. این آزمایش که به عنوان تست ژنتیکی دوران بارداری شناخته می‌شود، برای بررسی مشکلات ژنتیکی و کروموزومی انجام شده و به‌صورت یک آزمایش خون ساده قابل انجام است. در مقایسه با آمنیوسنتز در بارداری، روشی آسان‌تر اما با دقت پایین‌تر در تشخیص اختلالات محسوب می‌شود.
• تست آمنیوسنتز در واقع نمونه‌گیری از مایع آمنیوتیک (مایع درون کیسه آب که جنین در آن شناور است) محسوب می‌شود. بررسی مایع آمنیوتیک، به تشخیص مشکلات کروموزومی و ژنتیکی جنین می‌پردازد.
• مدت زمان آزمایش آمنیوسنتز به شرایط شما و جنین بستگی دارد. این زمان بین سی ثانیه تا چند دقیقه متغیر است.
• از هر ۱۰۰۰ خانم باردار، فقط جواب آزمایش غربالگری نشانگرهای چهارگانه 50 نفر غیرطبیعی گزارش شده که از بین آن‌ها تنها برای یک تا دو نفر، نقایص جنینی مانند سندروم داون تشخیص داده شده است.