تست‌های سه ماهه اول بارداری

فروردین ۹۹ | زمان مطالعه : ۹ دقیقه
تست‌های سه ماهه اول بارداری

برای هر خانمی که به تازگی متوجه بارداری خود شده است، اطلاع از تست های سلامت مورد نیاز در طول بارداری، ضروری و مهم است. به ۱۳ هفته ابتدایی بارداری ۳ ماهه اول بارداری می گویند. در این مقاله در مورد تست هایی که در این زمان انجام می شود که مهم‌ترین آن‌ها غربالگری مرحله اول بارداری و سونوگرافی ان تی  است میپردازیم.

تست های تشخیص بارداری

برای خانمی که به بارداری خود مشکوک است اولین آزمایشی که درخواست می شود، آزمایش بارداری است. با انجام یک آزمایش خون و یا یک نمونه گیری ادرار در آزمایشگاه می توان در ظرف چند دقیقه،  از باردار بودن یا نبودن فرد مطلع شد. در تمامی آزمایشات تشخیص بارداری( چه ادرار چه خون)،  وجود هورمونی به نام  بتا HCG در بدن مادر بررسی می شود و اگر لازم باشد سطح دقیق این هورمون در خون مادر نیز گزارش می شود. همچنین برای انجام این تست نیاز به ناشتا بودن نیست.

 تست‌های خانگی بارداری یا همان بی بی چک ها برای تشخیص بارداری از لحاظ بالینی ارزشی ندارند. چرا که در تمامی مارک های موجود بی بی چک ها در بازار ، موارد کاذب و غیر قابل اطمینان به وفور دیده می شود.

تشخیص بارداری با سونوگرافی

گاهی لازم می شود برای اطمینان از بارداری مادر در کنار انجام تست های آزمایشگاهی، از محتویات رحم سونوگرافی شود. از حدود هفته 5 بارداری با روش سونوگرافی واژینال و از حدود هفته 6 بارداری به کمک سونوگرافی شکمی می توان وجود یا عدم وجود بارداری را در فرد تعیین کرد.

حتما بخوانید : نظر مادران در مورد سونوگرافی‌های دوران بارداری

اولین تست های پس از بارداری بارداری

 در ده هفته ابتدای بارداری با برگه مثبت آزمایش بارداری و یا سونوگرافی که باردار بودن فرد را تایید می کند برای تشکیل پرونده بارداری به مرکز بهداشتی، مطب، درمانگاه مامایی بیمارستان می توان مراجعه کرد. در این زمان از مادر در مورد سابقه پزشکی و مامایی سوال می شود. قد، وزن و علایم حیاتی مادر اندازه گیری شده و  همچنین پزشک قلب، ریه، تیرویید، پستان و سایر اندام های مادر را معاینه می کند.

تست پاپ اسمیر

بهتر است پیش از  بارداری، برای انجام تست پاپ اسمیر اقدام شود . اما در طول دوران بارداری و طبق تشخیص پزشک اگر لزومی وجود داشته باشد، نمونه گیری پاپ اسمیر انجام می شود.  

آزمایش هایی که در ملاقات اول بارداری برای مادر درخواست می شود

در زمان مراقبت نخست بارداری، پس از بررسی سوابق پزشکی مادر و انجام معاینات لازم، برای مادر تعدادی آزمایش درخواست می کند. این آزمایش ها(چکاپ) شامل: 

• قند خون ناشتا

• شمارش سلول های خونی 

• گروه خونی و rh

• تست کومبس غیر مستقیم ( آنتی بادی های ضد گلبول قرمز)

• تست های تیروئیدی

• تست های کلیوی

• آزمایش ساده ادرار

• کشت ادرار

همچنین وجود بیماری های زیر نیز توسط آزمایش بررسی می شود:

• HIV

• هپاتیت B

• هپاتیت C

• سفلیس ( نوعی بیماری آمیزشی است).

برای انجام این آزمایشات نیاز به 8 ساعت ناشتایی است و این آزمایشات باید در طی ده هفته نخست بارداری انجام شوند و به عقب نیافتند. این دسته از آزمایشات به جهت بررسی و چکاپ شرایط بدنی مادر انجام می شود و تقریبا عملکرد تمامی سیستم های بدن را مورد ارزیابی قرار می دهند.

هزینه انجام آزمایشات اولیه بارداری(چکاپ اول بارداری)

هزینه انجام این آزمایشات در مراکز مختلف دولتی و خصوصی متفاوت است. با توجه به بیمه طرف قرارداد این هزینه تغییر می کند. برای مثال در بسیاری از مراکز بهداشتی این آزمایشات برای مادر بارداری، با تعرفه های بسیار پایین و حتی رایگان انجام می گیرد. 

تست های غربالگری سه ماهه اول بارداری

در اواخر سه ماهه ابتدایی بارداری زمان انجام مرحله نخست غربالگری جنین است.

تست های غربالگری با هدف بررسی احتمال وجود بیماری های شایع ژنتیکی در جنین در دو مرحله در طی بارداری انجام می شوند.

موعد انجام، نوبت اول تست های غربالگری هفته های  11 تا 13 بارداری است. در این مرحله و در قدم اول یک سونوگرافی مخصوص از جنین (NT) به عمل می آید .

سونوگرافی NT

سونوگرافی (Nuchal Translucency) سونوگرافی Nt است که در آن اندازه چین گردنی جنین به عنوان یک شاخص مهم پایش می شود. علت بررسی این شاخص ارتباطی است که میزان های زیاد آن با احتمال وجود سندرم داون در جنین دارد.

در قدم دوم از مادر یک آزمایش خون گرفته می شود که در آن به بررسی دو شاخص دیگر در خون مادر پرداخته می شود. سپس آزمایشگاه با ترکیب کردن نتیجه سونوگرافیNT و آزمایش خون غربالگری مشخص می کند که جنین از نظر احتمال وجود بیماری های شایع ژنتیکی مثل سندرم داون به چه میزان در خطر است.

  • افرادی که کم خطر تشخیص داده می شوند نیاز به انجام مرحله دوم غربالگری ندارند.
  • افرادی که دارای خطر متوسط هستند باید مرحله دوم غربالگری را در 15 تا 17 هفتگی انجام دهند.
  • و کسانی که پر خطر شناخته شده اند جهت بررسی های بیشتر باید آزمایش تکمیلی مثل آمنیوسنتز  انجام دهند.

این نکته را به خاطر بسپارید که غربالگری ها تنها در مورد احتمال وجود بیماریهای شایع ژنتیکی( مثل سندرم داون) اظهار نظر می کند و برای اینکه از وجود یا عدم وجود قطعی این نوع مشکلات در جنین با اطلاع پیدا کنید نیاز به انجام آزمایش های تکمیلی یعنی بررسی ژنتیک جنین است. 

تست‌های تکمیلی شامل : آمنیوسنتز، CVS و NIPT است. 

آمنیوسنتز

در این روش، مقداری از مایع اطراف جنین( مایع آمنیوتیک) با هدایت سونوگرافی و سرنگ مخصوص جمع آوری شده و مورد آزمایش ژنتیکی قرار می گیرد.این تست به بررسی سلول های جنینی شناور در مایع آمنیوتیک یا همان کیسه آب می پردازد. این آزمایش با صلاحدید پزشک حدود 15 هفتگی، زمانی که حجم مایع دور جنین کافی باشد انجام می شود.

CVS

CVS یا نمونه گیری از پرزهای جفتی، روشی آزمایشگاهی است که مشابه آمنیوستنز این بار از پرزهای موجود در جفت نمونه گیری انجام شده و مورد آزمایش ژنتیک قرار می گیرد. زمان انجام این آزمایش از 10 تا 13هفتگی است. در این آزمایش با وارد کردن سوزن مخصوص به کیسه آب و جمع آوری مقادیری از سلولهای جفت، انجام می شود.

 NIPT 

تست سلول های جنینی در خون مادر  یا NIPT آزمایشی است که با بررسی سلول های جنینی موجود در گردش خون مادر باردار، صورت می گیرد. هزینه انجام این آزمایش به نسبت سایر روش ها بالاتر است اما خطری برای جنین ندارد. باید این نکته را خاطر نشان کرد که در مقایسه با دو روش قبل، در روش NIPT احتمال وجود اندکی خطا در نتایج نهایی وجود دارد. 

عوارض آزمایشات بررسی ژنتیک جنین

 آمنیوسنتز و CVS روش های تهاجمی هستند یعنی برای انجامشان نیاز به وارد کردن سوزن نمونه گیری به محیط رحم است. به همین خاطر احتمال چند دهم درصدی بروز عفونت، سقط، نشت مایع آمنیوتیک و در موارد نادر آسیب به جنین وجود دارد. اما نتیجه ای که این آزمایشات درباره جنین گزارش می دهند کاملا قابل اطمینان است. انجام این آزمایشات توسط پزشک ماهر و در مراکز معتبر احتمال بروز عوارض را کمتر می کند.

حتما بخوانید : نظر مادران در مورد تفسیر غربالگری سه ماهه اول