تست های سه ماهه دوم بارداری

فروردین ۹۹ | زمان مطالعه : ۹ دقیقه
تست های سه ماهه دوم بارداری

برای هر مادر باردار زمان های انجام ویزیت های بارداری و آشنایی با آزمایش ها و سونوگرافی های مورد نیاز در طول دوران حاملگی با اهمیت است. در ادامه مقاله آشنایی با تست ها ، غربالگری مرحله دوم ، آنومالی اسکن ، غربالگری دیابت و همچنین در مورد کم و کیف تست ها و چکاپ های سه ماهه دوم بارداری صحبت خواهیم کرد.

سه ماهه دوم بارداری: سه ماهه امن بارداری 

از هفته 15 تا انتهای هفته 28 حاملگی را سه ماهه دوم بارداری می نامند. این بازه زمانی برای انجام فعالیت هایی که گاها در بارداری با محدودیت همراه است بهترین موقع است. فعالیت هایی مثل: کارهای دندان پزشکی، واکسیناسیون، جراحی های احتمالی، مسافرت و حتی مصرف برخی داروها. چرا که در این دوره، هم از حساسیت وضعیت جنین نسبت به سه ماهه اول کم شده است و هم شرایط مادر(وزن، اندازه رحم) مثل سه ماهه سوم بارداری، او را کمتر دچار محدودیت می کند.

تست‌های روتینی که در سه ماهه دوم بارداری انجام می گیرند

شامل موارد زیر هستند: 

  1. غربالگری مرحله دوم بارداری
  2. سونوگرافی ناهنجاری ها یا آنومالی اسکن
  3. غربالگری دیابت بارداری و چکاپ دوم بارداری

مرحله دوم غربالگری جنین یا کواد مارکر(چهار شاخص)

غربالگری های جنین، تست هایی هستند که با هدف بررسی احتمال وجود مشکلات شایع ژنتیکی در جنین مثل سندروم دان (منگلیسم) در دو مرحله، یکی سه ماهه اول و دیگری در سه ماهه دوم بارداری انجام می شوند. مرحله دوم غربالگری جنین( یا همان تست چهار شاخص) از هفته 15 تا 17 بارداری انجام می گیرد. در این زمان با گرفتن یک نمونه خون از مادر و بررسی چهار شاخص مخصوص جنینی و بارداری (شامل دو نوع هورمون و دو نوع پروتیین) به بررسی میزان خطر وجود مشکلات ژنتیک در جنین پرداخته می شود. 

 مهمترین نکته، مراجعه به همان آزمایشگاهی است که مرحله اول غربالگری در آن انجام گرفته است. بهتر این است که برای داشتن نتیجه دقیق تر از آزمایشات غربالگری، جواب تست مرحله اول و مرحله دوم با هم ترکیب شوند و احتمال در خطر بودن جنین، با تفسیر نتایج دو تست بررسی شود. کنار هم گذاشتن نتایج توسط آزمایشگاه و نرم افزارهای مخصوص انجام می گیرد و هزینه مجزایی ندارد. به این روش بررسی نتایج، غربالگری یکپارچه نیز گفته می شود.

آزمایش آلفا فیتوپروتئین

در برخی از بارداری های کم خطر، پزشک آزمایشی را با نام بررسی آلفا فیتو پروتئین  برای  مادر درخواست می دهد. این آزمایش که یکی از 4 شاخص مورد بررسی در غربالگری مرحله دوم بارداری است، با گرفتن یک نمونه خون از مادر و آنالیز آن انجام می گیرد. برای انجام این آزمایش نیاز به ناشتا بودن نیست. بررسی این پروتئین جنینی با هدف تعیین احتمال وجود نقایص جنینی انجام می شود. 

نتایج غربالگری سه ماهه دوم 

  • بارداری هایی که از نظر احتمال وجود مشکلات ژنتیکی پرخطر تشخیص داده شدند، باید هرچه سریعتر تحت آمنیوسنتز قرار بگیرند.
  • برای بارداری هایی که در گروه خطر متوسط قرار دارند، با توجه به نظر پزشک انجام سونوگرافی دقیق ناهنجاری ها یا تست NIPT (بررسی سلول های جنینی داخل خون مادر) درخواست می شود.
  • فراد دارای بارداری های کم خطر نیز نیازی به انجام آزمایشات تکمیلی ندارن

هزینه انجام غربالگری دوم

قیمت انجام آزمایش ها در  شهرهای مختلف و مراکزدولتی و خصوصی متفاوت است. بطور تقریبی هزینه انجام این مرحله از غربالگری در سال 98 حدود  300-250 هزار تومان است. هزینه های این تست آزاد بوده و تحت پوشش بیمه نمی باشد. 

سونوگرافی ناهنجاری ها (آنومالی)

از هفته 18 تا 22 بارداری موعد انجام سونوگرافی ناهنجاری ها یا همان آنومالی اسکن است. در این سونوگرافی که با بررسی دقیق تمامی اعضای قابل مشاهده جنین ( مثل سیستم عصبی، سیستم گوارش، سیستم ادراری ، قلب و غیره) انجام می گیرد، ناهنجاری ها و مشکلات جنینی تشخیص داده می شود. در طی این سونوگرافی با قطعیت خوبی می توان در مورد جنسیت جنین اظهار نظر کرد. انجام سونوگرافی ناهنجاری ها به تمامی مادران باردار به خصوص مادران با بارداری های دو یا چند قلو توصیه می گردد. عموما با توجه به محدود بودن زمان سقط در کشور ما انجام این سونوگرافی را تا قبل از 19 هفتگی به مادران باردار توصیه می کنند، تا اگر جنین دچار مشکل بود، امکان سقط وجود داشته باشد.

سونوگرافی تعیین جنسیت

خوب است بدانید، سونوگرافی با نام سونوگرافی تعیین جنسیت وجود ندارد. اما در کنار سایر موارد مهم و ضروری که در هر سونوگرافی بارداری انجام می گیرد، جنسیت جنین از زمانی که قابل شناسایی باشد با خواست پدر و مادر گزارش می گردد. در طی انجام سونوگرافی ناهنجاری ها یا همان آنومالی اسکن، یعنی از 18 تا 22 هفتگی، امکان شناسایی جنسیت جنین با احتمال بالایی فراهم است. 

حتما بخوانید : نظر مادران در مورد سونوگرافی آنومالی و تعیین جنسیت

آزمایش غربالگری دیابت بارداری و چکاپ دوم بارداری

دیابت یا بالا رفتن میزان قند در خون مادر، بیماری مهمی است که در دوران بارداری مورد ارزیابی قرار می گیرد. به علت وجود هورمونهای بارداری، شرایط بدن مادر مستعد ابتلا به بیماری افزایش قند خون است . به این نوع افزایش قند خون که به خاطر هورمون های بارداری و در طول دوران حاملگی، خودش را نشان می دهد، افزایش قند خون بارداری یا دیابت بارداری گفته می شود.  دیابت برای مادر و جنین شرایط پر خطری را ایجاد می کند و می تواند بارداری را با مشکلاتی چون، سقط یا مرگ جنین، سخت شدن زایمان و غیره مواجه کند. به همین خاطر انجام تست قند بارداری برای وجود این بیماری در تمامی مادران باردار ضروری است.

  نحوه انجام آزمایش غربالگری دیابت بارداری

از هفته 24 تا 28 بارداری این آزمایش قابل انجام است. برای انجام این آزمایش داشتن 8 ساعت ناشتایی الزامی است. بهتر است در دو سه روز قبل از انجام آزمایش، حجم غذاهای مصرفی مادر از روزهای قبل تفاوت آنچنانی نداشته باشد. آزمایش غربالگری دیابت به چندین شکل انجام می گیرد. رایج ترین نوع این آزمایش، آزمایش قند خون سه نوبته است. در این آزمایش ابتدا یک نمونه خون در شرایط ناشتایی مادر گرفته می شود. سپس به مادر یک محلول شیرین (قند)داده می شود. مادر باید این محلول را ظرف پنج دقیقه بنوشد. سپس یک ساعت و دو ساعت بعد از خوردن محلول شیرین مجدد آزمایش خون بدهد.

آزمایش‌های تکاملی سه ماهه دوم بارداری

در هفته های 24 تا 28 بارداری، در کنار آزمایش دیابت بارداری، برای مادر آزمایش های دیگری هم در خواست می گردد. این آزمایشات عبارتند از:

  • آنالیز ادرار و کشت ادرار
  • شمارش سلول های خونی
  • کومبس غیر مستقیم (آنتی بادی ضد گلبول قرمز) در افراد مورد نیاز

چکاب و مراقبت بارداری در سه ماهه دوم

در طول سه ماهه دوم بارداری، مراقبت ها معمولا به صورت هر یک ماه یک بار انجام می شود. مواردی که در مراقبت ها بررسی می شوند، عبارتند از:

  • علایم حیاتی مادر ( فشار خون، نبض، دمای بدن و تنفس)
  • وزن
  • صدای قلب جنین، لمس حرکات جنین و رشد جنین
  • ارتفاع رحم
  • حال عمومی مادر و معاینه فیزیکی(چشم، پوست، اندام و..) 
  • و بررسی هر مشکل یا نگرانی که مادر ذکر می کند.

مکمل ها و داروهای مورد نیاز برای مادر تجویز می گردد.  همچنین اگر نیاز به واکسیناسیون یا اقدامات درمانی دندان وجود داشته باشد، این زمان بهترین موقع برای انجام این فعالیت هاست.