هفته پانزدهم بارداری - علائم مادر و وضعیت جنین در هفته ۱۵ بارداری

در هفته پانزدهم بارداری، جنین با سرعت قابل‌ توجهی در حال رشد و تکامل است. در این مرحله، استخوان‌های گوش شکل می‌گیرند، ستون فقرات استحکام بیشتری پیدا می‌کند، مژه‌ها و ابروها شروع به رشد می‌کنند و تناسب بدن تغییر کرده به‌طوری‌که رشد بدن از رشد سر پیشی می‌گیرد. در این میان، بدن مادر نیز دستخوش تغییراتی می‌شود و ممکن است علائمی مانند دردهای شکمی خفیف، گرفتگی عضلات یا خونریزی بینی را تجربه کند. در ادامه این مطلب از مجله سلامت گهواره، علاوه بر بررسی دقیق تغییرات جنین در هفته پانزدهم بارداری، به علائم، احساسات و تغییرات بدن مادر در این هفته نیز به‌طور کامل خواهیم پرداخت.

پادکست خلاصه مقاله هفته پانزدهم بارداری:

با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.

تغییرات جنین در هفته پانزدهم بارداری

در هفته پانزدهم بارداری، جنین وارد مرحله‌ای از رشد می‌شود که تفاوت‌های جنسی او به‌تدریج واضح‌تر می‌شوند. در جنین دختر در هفته پانزدهم بارداری، تخمدان‌ها در حال شکل‌گیری هستند و ممکن است فولیکول‌های اولیه تخمک‌سازی در آن‌ها دیده شود. اندام تناسلی خارجی دخترانه نیز در این هفته تکامل بیشتری پیدا می‌کند، هرچند تشخیص قطعی جنسیت هنوز همیشه ممکن نیست.

در مقابل، در جنین پسر در هفته ۱۵ بارداری، بیضه‌ها درون حفره شکمی شکل گرفته‌اند و اندام تناسلی مردانه واضح‌تر می‌شود. در بسیاری از موارد، اگر وضعیت قرارگیری جنین مناسب باشد، احتمال تشخیص جنسیت پسر در سونوگرافی افزایش می‌یابد. به‌طور کلی، در این هفته تفاوت‌های ظاهری بین جنین دختر و پسر در حال تکامل است، اما اعلام قطعی جنسیت معمولاً به هفته‌های بعدی بارداری موکول می‌شود.

از تمام وزنی که در طول هفته‌های گذشته اضافه کرده‌اید (که حدود ۲ تا ۴ کیلوگرم است) تنها ۷۰ تا ۷۵ گرمش به کودکتان می‌رسد. طول بدن کودکتان در هفته پانزدهم بارداری حدود ۱۰ تا ۱۲.۵ سانتی‌متر و وزنش حدود ۷۰ تا ۸۵ گرم است.

* مقاله بارداری چند هفته است؟ را مطالعه کنید.

کودکتان در هفته پانزدهم بارداری، وارد مرحله جدیدی از زندگی‌ شده و دوره‌هایی از فعالیت بالا، استراحت و مجدداً فعالیت را تجربه خواهد کرد که البته شما در این زمان متوجه این فعالیت‌ها نمی‌شوید ولی پس از چند هفته، شما هم حرکات کودکتان در رحم را احساس می‌کنید. 

• نقطه عطف هفته پانزدهم بارداری تشکیل سه استخوان گوش داخلی است. حواستان به زبانتان و آنچه می‌گویید باشد! زیرا از هفته آینده هرچه شما می‌گویید جنین خواهد شنید.
• به غیر از استخوان‌های گوش داخلی، یک سری تغییرات استخوانی دیگر نیز در او رخ خواهد داد. ستون فقرات و عضلات پشت کودک به اندازه‌ای قوی می‌شود که اجازه می‌دهد سر و گردنش کاملاً صاف قرار بگیرد. فراموش نکنید که در این دوره، مکمل‌های کلسیم خود را برای حمایت از رشد استخوانی کودک حتماً مصرف کنید.
• مژه‌ها و ابروها در جنین پانزده هفته شکل می‌گیرد.
• کودکتان در هفته پانزدهم بارداری شبیه یک مدل با سایز صفر می‌باشد! زیرا هنوز لایه‌های چربی در زیر پوست او شکل نگرفته‌اند. حتی می‌توانید رگ‌های او را از روی پوست شفافش مشاهده کنید.
• پاهای کودک در این هفته بلندتر از بازوهای او می‌شود. رشد بدنش نیز در هفته پانزدهم بارداری از رشد سر پیشی می‌گیرد.

با اپلیکیشن گهواره، هفته به هفته بارداریت رو دنبال کن.

نصب اپلیکیشن گهواره

تغییرات و علائم مادر در هفته ۱۵ بارداری

هفته پانزدهم بارداری برای بسیاری از مادران دوره‌ای آرام‌تر نسبت به هفته‌های ابتدایی است. بدن تا حد زیادی به تغییرات هورمونی عادت کرده و علائم آزاردهنده سه‌ماهه اول کاهش می‌یابد. در این هفته، مادر معمولاً احساس انرژی بیشتری دارد و می‌تواند فعالیت‌های روزمره را راحت‌تر انجام دهد. با رشد تدریجی جنین، تغییرات جسمی و هورمونی جدیدی نیز ظاهر می‌شوند که اغلب طبیعی و قابل کنترل هستند.

علائم شایع مادر در هفته پانزدهم بارداری معمولا به شکل زیر است :

• کاهش تهوع و استفراغ : در اغلب مادران، تهوع‌های صبحگاهی کمتر می‌شود یا کاملاً از بین می‌رود.
• افزایش انرژی : احساس خستگی شدید جای خود را به توان جسمی بیشتر می‌دهد.
• بهبود خلق‌وخو : ثبات نسبی هورمون‌ها باعث کاهش نوسانات خلقی می‌شود.
• بزرگ شدن شکم : رشد رحم باعث می‌شود شکم به‌تدریج برجسته‌تر و قابل مشاهده شود.
• افزایش اشتها : با کاهش تهوع، میل به غذا بیشتر می‌شود و وعده‌های غذایی لذت‌بخش‌تر خواهند بود.
• درد خفیف زیر شکم یا کشاله ران : ممکن است دردهای شکمی شما ادامه داشته باشد؛ زیرا رباط‌هایی که رحم را نگهداری می‌کنند دچار کشش بیشتری می‌شوند.
• یبوست : حدود 16 تا 39 درصد از افراد در دوره‌ای از بارداری، دچار یبوست می‌شوند. در سه ماهه سوم بارداری، زمانی که جنین سنگین‌تر است و بیشترین فشار را به روده وارد می‌کند، ببشتر احتمال یبوست وجود دارد. با این حال یبوست ممکن است در هر دوره بارداری، از جمله هفته پانزدهم بارداری اتفاق بیفتد. علل شایع یبوست در دوران بارداری، شامل تغییرات هورمونی، مصرف دارو و مکمل‌ها و عدم دریافت فیبر کافی در رژیم غذایی است. شما می‌توانید با افزایش مقدار فیبر و آب در رژیم غذایی خود و حفظ عادات خوب دفع، از یبوست پیشگیری کرده یا آن را مدیریت کنید.
• نفخ : کند شدن حرکات گوارشی می‌تواند باعث احساس نفخ و سنگینی شود.
• سردرد خفیف : تغییرات هورمونی، افت فشار خون یا کم‌آبی بدن می‌تواند عامل آن باشد.
• درد در مچ دست‌ها : پزشکان دقیقاً نمی‌دانند که چه چیزی باعث درد مچ دستان زنان باردار می‌شود. ظاهراً هورمون‌ها مسبب آن هستند اما ممکن است علت درد مچ دست‌ها در هفته پانزدهم بارداری، افزایش تجمع مایعات در بدن باشد. این تجمع ممکن است باعث فشردگی اعصاب در ناحیه مچ دست شود. البته همه زنان این درد را تجربه نمی‌کنند اما از کسانی که دچار این عارضه می‌شوند، تعداد کمی نیاز به درمان جراحی خواهند داشت. مراقب باشید تا فعالیتی انجام ندهید که باعث افزایش فشار وارده در ناحیه شود.
• خونریزی یا حساسیت لثه : افزایش جریان خون و حساسیت لثه‌ها ممکن است هنگام مسواک زدن باعث خونریزی شود. برخی از زنان در دوران بارداری، دچار تورم و درد لثه می‌شوند که ممکن است خونریزی کند. خونریزی لثه، به دلیل تجمع پلاک روی دندان‌ها ایجاد می‌شود. تغییرات هورمونی در دوران بارداری، می‌تواند لثه‌های شما را در برابر پلاک آسیب‌پذیرتر کند و منجر به التهاب و خونریزی شود. به این بیماری، لثه بارداری یا بیماری لثه نیز گفته می‌شود.
• ترشحات واژینال شفاف یا شیری‌رنگ : این ترشحات معمولاً طبیعی، بدون بو و نشانه سلامت بارداری هستند.
• تغییرات پوستی : تیرگی پوست، لک‌های بارداری یا خط تیره شکم (Linea Nigra) ممکن است ظاهر شود.
• کمردرد خفیف : افزایش وزن و تغییر مرکز ثقل بدن فشار بیشتری به کمر وارد می‌کند.
• گرفتگی عضلات پا : اغلب در شب‌ها رخ می‌دهد و به تغییرات گردش خون و کمبود برخی املاح مرتبط است.
• تکرر ادرار : فشار رحم در حال رشد بر مثانه همچنان باعث افزایش دفعات ادرار می‌شود.
• گرفتگی بینی و رینیت بارداری : افزایش جریان خون در مخاط بینی می‌تواند باعث گرفتگی یا آبریزش شود.
• خون‌دماغ شدن : پرخونی عروق بینی در برخی مادران منجر به خون‌دماغ خفیف می‌شود.
• کاهش مقاومت بدن در برابر عفونت‌ها :  توانایی شما برای مبارزه با عفونت‌ها در دوران بارداری کاهش می‌یابد و سیستم ایمنی در بارداری ضعیف‌تر است. بنابراین احتمال سرماخوردگی افزایش می‌یابد.

نکات تکمیلی مهم در هفته ۱۵ بارداری

در این هفته ممکن است چند کیلو افزایش وزن طبیعی داشته باشید. همچنین وضعیت خواب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ خوابیدن به شکم ممنوع است و خوابیدن به پشت می‌تواند باعث کاهش جریان خون شود. بهترین وضعیت خواب، خوابیدن به پهلوی چپ است که به بهبود گردش خون، تغذیه بهتر جنین و کاهش ورم بدن کمک می‌کند. استفاده از بالش‌های حمایتی می‌تواند کیفیت خواب شما را بهبود ببخشد.

همچنین تمرینات آرام‌سازی مانند مراقبه و تنفس عمیق به شما در طول بارداری، هنگام زایمان و پس از آن کمک خواهند کرد. همچنین می‌تواند تاثیراتی در پیشگیری از افسردگی دوران بارداری داشته باشند.

تغذیه در هفته پانزدهم بارداری

وعده‌های غذایی، بار دیگر برایتان لذت‌بخش می‌شوند. سعی کنید غذاهای متنوعی را وارد رژیم غذایی خود کنید. با خوردن غذاهایی با طعم‌های مختلف، به شکل‌گیری هرچه بهتر جوانه‌های چشایی در کودکتان کمک خواهید کرد. هرچقدر تنوع غذاهایی که مصرف می‌کنید بیشتر باشد، کودکتان در آینده، قابلیت پذیرش طعم‌های متنوع‌تری را خواهد داشت.

البته باید نکات را هم رعایت کنید. مراقب آنچه که در طول هفته پانزدهم بارداری می‌خورید، باشید. مصرف تنباکو، کافئین، بعضی داروها و الکل می‌تواند اثر منفی روی رشد کودکتان داشته باشد. مصرف چای و قهوه در دوران بارداری و تا انتهای هفته سی و پنجم بارداری نیز دارای محدودیت‌هایی است که باید رعایت شود.

تغییر وضعیت خواب

وضعیت خواب شما در دوران بارداری، تا حدودی تغییر خواهد کرد که می‌توانید از راهکارهای متفاوتی پیروی کنید. خوابیدن روش شکم ممنوع است. از طرفی، در خوابیدن به پشت نیز رحم در حال رشدتتان باعث فشردگی رگ‌ها و در نتیجه انسداد جریان خون می‌شود. نتیجه این امر، تهوع، از حال رفتن و در موارد خطرناک‌تر، کاهش جریان خون به رحمتان خواهد بود. نرسیدن خون به رحم نیز رشد کودکتان را به مخاطره می‌اندازد.

حتی اگر خواب سنگینی دارید، باید بدانید روند آن تغییر خواهد کرد. به دلیل تلاش و تقلایی که برای پیدا کردن موقعیت مناسب خوابتان می‌کنید، خواب از سرتان خواهد پرید. ممکن است مجبور شوید برای ایجاد یک حالت مناسب، چند بالش را روی هم قرار دهید.

خوابیدن به پهلو باعث می‌شود که خون کافی به پانکراس برسد و پس از آن بدون هیچ مانعی به قلب بازگردد. بهترین راه حل در هفته پانزدهم بارداری، خوابیدن به پهلوی چپ است. چون به نظر می‌رسد این موقعیت برای کودکتان نیز مناسب باشد. خوابیدن به پهلوی چپ می‌تواند جریان خون و مواد غذایی به جفت را بهبود بخشد. نتیجه این امر تغذیه بهتر کودکتان خواهد بود. این حالت خوابیدن به کلیه‌ها نیز کمک می‌کند تا مواد زائد را بهتر دفع کنند. در نتیجه از ورم بدن مادر در آینده جلوگیری می‌شود.

اندازه شکم در هفته 15 بارداری

اندازه شکم در این هفته کمی تغییر می‌کند و مشخص شدن آن به وزن اولیه شما بستگی دارد. در مادران کم وزن، تغییر سایز شکم مشخص‌تر است.

آزمایش‌ها و سونوگرافی‌های لازم در هفته پانزدهم بارداری

در هفته پانزدهم بارداری، اگر بارداری پرخطری ندارید، معمولاً پزشک در این زمان سونوگرافی روتین تجویز نمی‌کند. با این حال، این هفته می‌تواند آغاز بررسی‌های مهم سه ماهه دوم بارداری باشد و پزشک برای اولین بار در این دوره، جهت اطمینان از سلامت جنین، انجام برخی آزمایش‌ها و غربالگری‌ها را پیشنهاد دهد. این بررسی‌ها نقش مهمی در شناسایی زودهنگام اختلالات جنینی و کروموزومی و پیگیری سلامت مادر و جنین دارند.

* مقاله معاینات پزشکی بارداری و نحوه انجام آن را مطالعه کنید.

یکی از مهم‌ترین آزمایش‌های این دوره، آزمایش غربالگری چندماهه یا MMS است که به‌عنوان بخشی از غربالگری سه ماهه دوم بارداری شناخته می‌شود. در این آزمایش، احتمال بروز برخی ناهنجاری‌ها مانند مشکلات کروموزومی از جمله سندروم داون و همچنین اختلالات لوله عصبی مانند اسپینا بیفیدا (Spina bifida) بررسی می‌شود. انجام این تست اختیاری است و تنها در صورت رضایت مادر انجام می‌گیرد.

پزشک معمولاً این آزمایش را در بازه هفته ۱۵ تا ۲۹ بارداری تجویز می‌کند. لازم به ذکر است که آزمایش MMS تمام بیماری‌های ژنتیکی را پوشش نمی‌دهد، اما می‌تواند نشانه‌های هشداردهنده‌ای از برخی ناهنجاری‌های شایع ارائه دهد. در صورتی که نتایج این آزمایش غیرطبیعی باشد، پزشک برای بررسی دقیق‌تر، سونوگرافی جامع جنین را درخواست می‌کند و در صورت نیاز، انجام روش‌های تشخیصی مانند آمینوسنتز را پیشنهاد می‌دهد.

اگر آزمایش MMS قبل از هفته پانزدهم بارداری انجام شود، ممکن است نتایج کاذب و نگران‌کننده‌ای نشان دهد. در چنین شرایطی، پزشک معمولاً توصیه می‌کند پیش از تصمیم‌گیری برای انجام آمنیوسنتز، کمی صبر کرده و نتایج آزمایش‌ها دوباره بررسی شوند. گاهی لازم است تاریخ بارداری مجدداً محاسبه شود یا یک سونوگرافی برای اندازه‌گیری دقیق سن حاملگی انجام گیرد تا از صحت نتایج اطمینان حاصل شود.

علاوه بر غربالگری‌ها، در هفته پانزدهم بارداری معمولاً آزمایش بررسی سلول‌های خونی نیز انجام می‌شود تا مشخص شود آیا مادر به مصرف مکمل آهن نیاز دارد یا خیر. همچنین گروه خونی و RH خون بررسی می‌شود تا در صورت منفی بودن RH، پزشک تصمیم بگیرد که آیا تزریق داروی روگام ضروری است یا نه.

به نقل از healthline

اگر در هفته پانزدهم بارداری سونوگرافی انجام دهید، ممکن است اولین استخوان‌های جنین را در حال شکل‌گیری ببینید، چرا که جنین در سه‌ماهه دوم به رشد خود ادامه می‌دهد.

“If you have an ultrasound at week 15, you might see your baby’s first bones forming as part of continued development in the second trimester.” 

هفته 15 بارداری و تعیین جنسیت جنین

هفته پانزدهم بارداری یکی از زمان‌هایی است که بسیاری از والدین مشتاق تعیین جنسیت جنین هستند. در این هفته، جنین وارد سه‌ماهه دوم بارداری شده و رشد اندام تناسلی جنین به مرحله‌ای می‌رسد که در صورت مناسب بودن وضعیت قرارگیری، تشخیص جنسیت از طریق سونوگرافی امکان‌پذیر می‌شود. البته دقت تشخیص در این زمان به عواملی مانند مهارت پزشک، کیفیت دستگاه و اندازه crl جنین بستگی دارد.

در هفته ۱۵ بارداری، اگرچه سونوگرافی می‌تواند نشانه‌هایی از جنسیت جنین نشان دهد، اما تشخیص قطعی معمولاً در سونوگرافی آنومالی که در هفته‌های ۱۸ تا ۲۲ انجام می‌شود، با دقت بالاتری صورت می‌گیرد. به همین دلیل، برخی پزشکان توصیه می‌کنند برای اطمینان بیشتر، تعیین جنسیت به هفته‌های بعد موکول شود.

علاوه بر سونوگرافی، روش‌های دقیق‌تری نیز وجود دارند. آزمایش nipt که معمولاً پس از غربالگری اول و در اواخر سه‌ماهه اول بارداری انجام می‌شود، نوعی آزمایش ژنتیک است که علاوه بر تعیین جنسیت، در تشخیص اختلال کروموزومی مانند سندروم داون نقش مهمی دارد. این آزمایش از طریق بررسی DNA جنین در خون مادر انجام می‌شود و دقت بالایی دارد. همچنین نتایج سونوگرافی nt که در سه‌ماهه اول انجام می‌شود، بیشتر برای غربالگری ناهنجاری‌های کروموزومی کاربرد دارد و معمولاً برای تعیین جنسیت استفاده نمی‌شود.

در مقابل روش‌های علمی، برخی خانواده‌ها همچنان به باورهای عامیانه تعیین جنسیت مانند شکل شکم، ویار یا ضربان قلب جنین توجه می‌کنند؛ اما باید دانست این باورها پایه علمی ندارند و نمی‌توان به آن‌ها برای تشخیص جنسیت اعتماد کرد.

در مجموع، تعیین جنسیت جنین در هفته ۱۵ بارداری ممکن است، اما دقت آن نسبت به هفته‌های بعد کمتر است. اگر هدف علاوه بر دانستن جنسیت، بررسی سلامت ژنتیکی جنین باشد، انجام آزمایش‌های معتبر و پیگیری سونوگرافی‌های تخصصی بهترین و مطمئن‌ترین راه محسوب می‌شود.

بایدها و نبایدهای هفته پانزدهم بارداری

در هفته پانزدهم بارداری، لازم نیست کار خاص و پیچیده‌ای برای مراقبت از خود انجام دهید؛ تنها کافی است عادت‌های سالم بارداری و باید و نبایدهای دوران بارداری که طی هفته‌های قبل رعایت می‌کردید، ادامه دهید. با این حال، در این مرحله تغذیه مناسب نقش بسیار مهمی در رشد و سلامت جنین و همچنین حفظ انرژی مادر دارد. نکات زیر در هفته پانزدهم بارداری اهمیت ویژه‌ای دارند:

• نوشیدن آب کافی: آب لوله‌کشی دارای فلوراید است که به شکل‌گیری مینای دندان‌های جنین کمک می‌کند. هیدراته ماندن بدن همچنین از خستگی و یبوست جلوگیری می‌کند.
• رژیم غذایی غنی از پروتئین و کلسیم: مصرف لبنیات، تخم‌مرغ، گوشت بدون چربی، حبوبات و سبزیجات باعث تأمین نیازهای جنین به این مواد ضروری می‌شود.
• تامین آهن کافی: آهن برای تشکیل بافت پیوندی جنین حیاتی است. مصرف مکمل‌ها به‌طور معمول کافی است، اما می‌توانید با خوردن مواد غذایی غنی از آهن مانند خرما، اسفناج و عدس، ذخیره آهن بدن را افزایش دهید.
• مصرف ویتامین C: نوشیدن آب قره‌قاط یا مصرف میوه‌های حاوی ویتامین C به تقویت سیستم ایمنی مادر و افزایش جذب آهن کمک می‌کند.
• بهداشت و پیشگیری از عفونت: شستن منظم دست‌ها و رعایت نکات بهداشتی، به‌ویژه در ناحیه تناسلی، اهمیت زیادی دارد؛ زیرا سیستم ایمنی مادر در بارداری کمی ضعیف می‌شود.
• مراقبت از دندان‌ها: مراجعه منظم به دندانپزشک و رعایت بهداشت دهان، به سلامت دندان‌ها و لثه‌ها کمک می‌کند و از مشکلات احتمالی در دوران بارداری جلوگیری می‌کند.
• استفاده از روش‌های آرامش‌بخش: حمام آب گرم و عطر درمانی با شمع‌های معطر یا روغن‌های طبیعی می‌تواند روحیه مادر را بهبود دهد و استرس را کاهش دهد.

رعایت این نکات ساده اما مؤثر، نه تنها سلامت جنین را تضمین می‌کند بلکه باعث می‌شود مادر احساس راحتی و انرژی بیشتری در طول هفته پانزدهم بارداری داشته باشد.

علائم خطرناک در هفته پانزدهم بارداری

هفته پانزدهم بارداری معمولاً دوران نسبتاً آرامی برای مادر است، اما برخی علائم و رفتارها می‌توانند خطرناک باشند و نیاز به توجه فوری پزشک دارند. از جمله مهم‌ترین علائم هشداردهنده:

• خونریزی شدید یا لکه‌بینی مداوم
• درد شدید یا گرفتگی غیرطبیعی زیر شکم یا کشاله ران
• ترشحات غیرعادی واژینال با بو یا رنگ غیرطبیعی
• تب بالا یا علائم عفونت
• سرگیجه شدید، ضعف یا تپش قلب غیرمعمول

علاوه بر این، برای پیشگیری از بروز مشکلات و خطرات احتمالی، در هفته پانزدهم بارداری بهتر است از انجام موارد زیر خودداری کنید:

• سونا یا حمام داغ که می‌تواند منجر به افزایش دمای بدن و خطر آسیب به جنین شود.
• مصرف الکل و دخانیات که سلامت جنین را به‌شدت تهدید می‌کند.
• مصرف داروهای غیرمجاز بارداری بدون نظر پزشک.
• مصرف غذاهای غیرمجاز در بارداری که ممکن است باعث مسمومیت یا عفونت شوند.
• فعالیت‌های سنگین یا ورزش‌های پرخطر که می‌تواند منجر به آسیب فیزیکی یا افزایش فشار روی رحم شود.

رعایت این نکات و توجه به هرگونه تغییر غیرعادی در بدن، به حفظ سلامت مادر و جنین کمک می‌کند و می‌تواند از بروز خطرات جدی جلوگیری کند.

نکات مهم و پایانی

هفته پانزدهم بارداری معمولاً دورانی است که مادر انرژی بیشتری دارد و بسیاری از علائم ناخوشایند سه‌ماهه اول کاهش یافته‌اند. در این هفته رعایت تغذیه مناسب، هیدراته ماندن بدن، ورزش سبک، مراقبت از دندان‌ها و رعایت نکات بهداشتی اهمیت زیادی دارد. همچنین پیگیری غربالگری‌ها و آزمایش‌های پزشکی نقش کلیدی در اطمینان از سلامت جنین و مادر دارد. از سوی دیگر، باید از فعالیت‌های سنگین، مصرف الکل و دخانیات، سونا و داروهای غیرمجاز خودداری کرد و هرگونه علائم غیرطبیعی مانند خونریزی یا درد شدید را جدی گرفت.

منبع :
https://www.healthline.com/