راهنمای کامل ماه پنجم بارداری - تغییرات مادر و جنین در ماه 5ام

ماه پنجم بارداری معمولاً هفته‌های ۱۷ تا ۲۰ را شامل می‌شود؛ دوره‌ای که شکم مادر برجسته‌تر می‌شود و بسیاری از مادران برای اولین بار حرکات جنین را احساس می‌کنند. در این ماه رشد جنین با سرعت ادامه دارد و بخش‌های مختلف بدن او تکامل بیشتری پیدا می‌کنند. همچنین سونوگرافی مهم آنومالی معمولاً در همین بازه یا هفته‌های نزدیک به آن انجام می‌شود. در ادامه این مقاله از مجله سلامت گهواره می‌خوانید جنین در ماه پنجم چه تغییراتی می‌کند، چه علائمی در مادر طبیعی است، چه بخورید و چه مراقبت‌ها و علائم هشداری را جدی بگیرید.

با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.

ماه پنجم بارداری از هفته چندم تا چندم است؟

ماه پنجم بارداری معمولاً از هفته ۱۷ شروع می‌شود و تا پایان هفته ۲۰ ادامه دارد. به همین دلیل بسیاری از تغییرات این ماه باید به تفکیک هفته بررسی شوند و زمان انجام بعضی از آزمایش‌ها و سونوگرافی‌ها نیز بر اساس سن دقیق بارداری تعیین می‌شود.

علائم شایع ماه پنجم بارداری کدامند؟

ماه پنجم بارداری برای بسیاری از مادران با تغییرات محسوس‌تری در بدن همراه است. در این دوره شکم به‌تدریج برجسته‌تر می‌شود، وزن افزایش پیدا می‌کند و ممکن است حرکات جنین برای اولین بار احساس شود. در کنار این تغییرات، علائم بارداری مانند کمردرد، گرفتگی عضلات پا، سوزش سر دل و افزایش ترشحات واژن نیز ممکن است دیده شوند. شدت این علائم در افراد مختلف یکسان نیست و برخی مادران ممکن است فقط تعدادی از آن‌ها را تجربه کنند.

در سه‌ماهه دوم، بعضی از علائم ماه‌های اول کاهش پیدا می‌کنند، اما رشد رحم و تغییرات بدن می‌تواند نشانه‌های تازه‌ای ایجاد کند. شدت و ترکیب این علائم در هر بارداری متفاوت است و ممکن است همه مادران دقیقاً یک نشانه را تجربه نکنند.

احساس حرکات جنین

ممکن است در این ماه برای اولین بار حرکات جنین را به شکل لرزش، حباب یا غلت‌زدن احساس کنید. بسیاری از زنان بین هفته‌های ۱۶ تا ۲۴ متوجه حرکت جنین می‌شوند و در بارداری اول ممکن است این اتفاق بعد از هفته ۲۰ رخ دهد؛ بنابراین احساس نکردن حرکت در ابتدای ماه پنجم لزوماً نشانه مشکل نیست. در روزها و هفته‌های ابتدایی ممکن است تشخیص حرکت جنین از نفخ یا حرکات روده دشوار باشد. با گذشت زمان، این حرکات معمولاً واضح‌تر می‌شوند.

بزرگ‌تر و برجسته‌تر شدن شکم

با رشد رحم، شکم در ماه پنجم معمولاً بیشتر به چشم می‌آید و ممکن است کشیدگی و خارش پوست نیز احساس شود. شکل و اندازه شکم به عواملی مانند جثه مادر، وضعیت رحم، تعداد بارداری‌ها و شرایط بدنی بستگی دارد و مقایسه آن با شکم دیگر مادران معیار مناسبی برای ارزیابی سلامت جنین نیست.

در این ماه ممکن است ناف نیز کمی بیرون بزند و پوست شکم به دلیل کشیده شدن احساس متفاوتی داشته باشد. ترک‌های پوستی نیز در برخی مادران ایجاد می‌شوند و شدت آن‌ها از فردی به فرد دیگر متفاوت است. برای آشنایی بیشتر با این تغییر پوستی می‌توانید مطلب ترک‌های پوستی شکم را ببینید.

افزایش وزن و اشتها

در سه‌ماهه دوم ممکن است اشتها بهتر شود و وزن مادر به‌تدریج افزایش پیدا کند. با این حال، مقدار مناسب افزایش وزن به وزن و شاخص توده بدنی پیش از بارداری بستگی دارد و نباید صرفاً بر اساس یک عدد ثابت برای ماه پنجم سنجیده شود.

اگر اشتها کاهش پیدا کرده یا بی‌اشتهایی برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، بهتر است وضعیت تغذیه و دریافت مواد مغذی با پزشک یا متخصص تغذیه بررسی شود. اگر درباره ارتباط بی‌اشتهایی با جنسیت جنین کنجکاو هستید، مطلب بی اشتهایی در بارداری و جنسیت به این موضوع می‌پردازد.

درد کمر و کشیدگی زیر شکم

بزرگ شدن رحم، تغییر مرکز ثقل بدن و کشیده شدن رباط‌های اطراف رحم می‌تواند باعث کمردرد یا احساس کشش خفیف در زیر شکم و پهلوها شود. تغییرات هورمونی، افزایش وزن و فشار بیشتر روی عضلات و رباط‌ها نیز می‌توانند در تشدید کمردرد نقش داشته باشند.

حفظ وضعیت مناسب بدن، استراحت، پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین و استفاده از بالش برای حمایت از کمر می‌تواند به کاهش این ناراحتی کمک کند. در صورت درد شدید، مداوم یا رو به افزایش باید با پزشک مشورت شود.

اگر درد در ناحیه پهلو ایجاد شده است، علت آن می‌تواند از کشیدگی رباط‌ها و مشکلات عضلانی تا مشکلات ادراری و کلیوی متفاوت باشد. بنابراین در صورت تداوم یا شدت گرفتن درد، بررسی موضوع درد پهلوی راست در بارداری می‌تواند به شناخت بهتر علل احتمالی کمک کند.

گرفتگی عضلات پا

گرفتگی عضلات پا در بارداری فقط به کمبود ویتامین مربوط نیست. تغییرات عضلانی، افزایش وزن، فشار رحم، تغییر گردش خون، فعالیت زیاد یا خستگی و گاهی کمبود بعضی مواد مغذی می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند.

اگر گرفتگی پا تکرار می‌شود، توجه به میزان فعالیت، استراحت کافی و دریافت مایعات می‌تواند کمک‌کننده باشد. گرفتگی شدید یا مداوم، به‌ویژه اگر با تورم یک‌طرفه، قرمزی یا درد غیرعادی همراه باشد، نیاز به بررسی پزشکی دارد.

سوزش سر دل و سوءهاضمه

تغییرات هورمونی و بزرگ شدن رحم می‌تواند باعث برگشت اسید معده و احساس سوزش سر دل یا سوءهاضمه شود. مصرف وعده‌های کوچک‌تر، کاهش غذاهای چرب و سنگین، نخوابیدن بلافاصله بعد از غذا و شناسایی غذاهایی که علائم را تشدید می‌کنند می‌تواند به کنترل این مشکل کمک کند.

غذاهای تند و سرخ‌شده ممنوع نیستند، اما در بعضی مادران باعث تشدید سوزش سر دل می‌شوند؛ بنابراین اگر متوجه شدید این غذاها علائم شما را بیشتر می‌کنند، بهتر است مقدار مصرف آن‌ها را کاهش دهید. در صورت نیاز به دارو نیز مصرف داروهای گوارشی در بارداری باید با نظر پزشک انجام شود.

افزایش ترشحات واژن

افزایش ترشحات واژن در بارداری می‌تواند طبیعی باشد. ترشحات طبیعی معمولاً سفید یا شیری‌رنگ و بدون بوی ناخوشایند هستند و افزایش هورمون‌ها و جریان خون در ناحیه لگن می‌تواند باعث بیشتر شدن آن‌ها شود.

تغییر واضح رنگ یا بو، ترشحات سبز یا زرد، بوی بد یا همراهی ترشحات با درد، خونریزی یا خروج مایع آبکی باید بررسی شود. در صورت چنین تغییراتی بهتر است موضوع را با پزشک یا ماما در میان بگذارید.

تغییرات پوستی و ایجاد خط تیره روی شکم (لینا نیگرا)

تیره‌تر شدن پوست اطراف نوک سینه و ایجاد خطی تیره از ناف به سمت پایین شکم یا همان لینا نیگرا از تغییرات شایع این دوره است. این تغییرات معمولاً به دلیل تغییرات رنگدانه‌ای مرتبط با بارداری ایجاد می‌شوند و پس از زایمان به‌تدریج کم‌رنگ‌تر می‌شوند.

برخی مادران ممکن است در همین دوره دچار لکه‌های پوستی یا ملاسما نیز شوند. کشیده شدن پوست شکم هم می‌تواند با خشکی، خارش و ایجاد ترک‌های پوستی همراه باشد.

وضعیت جنین در ماه پنجم بارداری

جنین در این ماه همچنان با سرعت زیادی رشد می‌کند و ظاهر و عملکرد بخش‌های مختلف بدن او تکامل بیشتری پیدا می‌کند. در این دوره ممکن است حرکات جنین واضح‌تر شوند، استخوان‌ها محکم‌تر شوند و ساختارهای مهم بدن در سونوگرافی با دقت بیشتری بررسی شوند.

رشد و وزن جنین در ماه پنجم بارداری 

قد و وزن جنین در ماه پنجم به‌سرعت تغییر می‌کند؛ به همین دلیل به‌جای ارائه یک بازه کلی، بهتر است رشد جنین را هفته‌به‌هفته ببینیم. اعداد زیر تقریبی هستند و ممکن است در سونوگرافی هر جنین کمی متفاوت باشند.

هفته بارداری	قد تقریبی جنین	وزن تقریبی جنین	مهم‌ترین تغییرات و رشد جنین
هفته ۱۷	حدود ۱۳ سانتی‌متر	حدود ۱۴۰ گرم	استخوان‌ها محکم‌تر می‌شوند، چربی بدن شروع به تشکیل می‌کند و جنین فعال‌تر می‌شود.
هفته ۱۸	حدود ۱۴ سانتی‌متر	حدود ۱۹۰ گرم	گوش‌ها در موقعیت نهایی قرار می‌گیرند و جنین می‌تواند صداهای درون بدن مادر را بشنود.
هفته ۱۹	حدود ۱۵ سانتی‌متر	حدود ۲۴۰ گرم	پوشش محافظ ورنیکس روی پوست شکل می‌گیرد و تکامل حواس و سیستم عصبی ادامه پیدا می‌کند.
هفته ۲۰	حدود ۲۵ سانتی‌متر	حدود ۳۲۰ گرم	حرکات جنین واضح‌تر می‌شود، اندام‌ها تکامل بیشتری پیدا می‌کنند و ساختارهای اصلی بدن در سونوگرافی آنومالی قابل بررسی هستند.

*در هفته ۲۰، عدد قد می‌تواند بر اساس شیوه اندازه‌گیری، مانند سر تا نشیمنگاه یا سر تا پاشنه، متفاوت گزارش شود؛ بنابراین برای تفسیر دقیق، عدد سونوگرافی و روش اندازه‌گیری را ملاک قرار دهید.

از مهم‌ترین تغییرات جنین در این دوره می‌توان به شکل‌گیری بیشتر استخوان‌ها، رشد پوست و پوشش ورنیکس، تکامل چشم‌ها، پلک‌ها و موها، تکامل دستگاه شنوایی، شکل‌گیری اثر انگشت و ادامه رشد سیستم عصبی اشاره کرد. برای آشنایی بیشتر با روند رشد جنین می‌توانید مراحل رشد جنین را نیز مطالعه کنید.

حرکات جنین در ماه پنجم بارداری چگونه است؟

جنین در این ماه فعال‌تر می‌شود، اما زمان و شدت احساس حرکات برای همه مادران یکسان نیست. ممکن است حرکت‌ها ابتدا بسیار ظریف باشند و به‌تدریج واضح‌تر شوند. در بارداری اول، مادر ممکن است دیرتر این حرکات را تشخیص دهد.

اگر هنوز حرکت جنین را حس نکرده‌اید، در ابتدای این بازه لزوماً جای نگرانی نیست؛ اما اگر تا ۲۴ هفتگی هیچ حرکتی احساس نکردید، باید با ماما یا پزشک تماس بگیرید. همچنین پس از آنکه الگوی حرکات جنین برای شما آشنا شد، هر کاهش واضح و غیرمعمول در حرکات باید جدی گرفته شود.

تغییرات بدن مادر و اندازه شکم در ماه پنجم بارداری 

در ماه پنجم، رشد رحم و افزایش حجم خون می‌تواند تغییرات مختلفی در ظاهر و احساس بدن ایجاد کند. مهم‌ترین تغییراتی که ممکن است در این دوره تجربه کنید عبارتند از:

• بزرگ‌تر شدن شکم: با رشد رحم، شکم برجسته‌تر می‌شود و ممکن است پوست این ناحیه کشیده یا دچار خارش شود. شکل و اندازه شکم در هر بارداری متفاوت است و نمی‌توان فقط از روی اندازه شکم درباره سلامت یا رشد جنین قضاوت کرد.

• تغییرات پستان: پستان‌ها ممکن است بزرگ‌تر و پرتر شوند و در برخی مادران مقدار کمی آغوز از نوک سینه خارج شود. تیره‌تر شدن آرئولا نیز یکی از تغییرات شایع این دوره است.

• تغییرات پوستی: افزایش رنگدانه‌های پوست می‌تواند باعث تیره‌تر شدن برخی نواحی بدن و ایجاد خط تیره از ناف به سمت پایین شکم شود. ترک‌های پوستی و لکه‌های پوستی نیز ممکن است در این ماه بیشتر دیده شوند.

• تورم پا و مچ پا: احتباس مایعات و تغییرات طبیعی دوران بارداری می‌تواند باعث تورم پاها و مچ پا شود. استراحت و بالا گذاشتن پاها ممکن است به کاهش این ناراحتی کمک کند. البته تورم ناگهانی یا شدید، به‌ویژه اگر فقط در یک پا ایجاد شود، باید بررسی شود؛ برای مثال، ورم پا و مچ پا در بارداری می‌تواند علل متفاوتی داشته باشد.

• سردرد و سرگیجه: تغییرات گردش خون و افت فشار هنگام تغییر وضعیت ممکن است باعث سرگیجه یا سردرد شود. بهتر است هنگام بلند شدن از حالت نشسته یا خوابیده، این کار را به‌آرامی انجام دهید.

• تکرر ادرار: افزایش حجم خون و بزرگ شدن رحم می‌تواند فشار بیشتری به مثانه وارد کند و باعث تکرر ادرار در بارداری شود. با این حال، اگر تکرر ادرار با سوزش، درد، تب یا تغییر رنگ و بوی ادرار همراه باشد، باید احتمال عفونت ادراری بررسی شود.

• یبوست: افزایش پروژسترون در بارداری می‌تواند حرکت دستگاه گوارش را کندتر کند و باعث یبوست شود. دریافت مایعات کافی، مصرف فیبر و داشتن فعالیت بدنی مناسب می‌تواند به کنترل یبوست بارداری کمک کند.

• تنگی نفس: رشد رحم و تغییرات بدن ممکن است باعث احساس تنگی نفس شود. اگر این حالت به‌ویژه هنگام خواب بیشتر می‌شود یا به‌صورت شدید و غیرمعمول رخ می‌دهد، توجه به علت تنگی نفس در بارداری هنگام خواب و مشورت با پزشک اهمیت دارد.

• خستگی: افزایش نیازهای بدن برای حمایت از رشد جنین و تغییرات جسمی بارداری ممکن است باعث احساس خستگی شود. استراحت کافی و تنظیم فعالیت‌های روزانه می‌تواند به کنترل آن کمک کند.

در کنار این تغییرات، برخی مادران ممکن است گرفتگی بینی یا خونریزی خفیف لثه را نیز تجربه کنند. شدت این علائم در افراد مختلف متفاوت است و در صورت شدید شدن یا همراهی با نشانه‌های غیرعادی، بهتر است با پزشک یا ماما مشورت شود.

افزایش وزن مادر در ماه پنجم بارداری چقدر باید باشد؟

عدد واحد و ثابتی برای افزایش وزن در ماه پنجم وجود ندارد، زیرا هدف افزایش وزن به وزن و BMI پیش از بارداری وابسته است. در افرادی که پیش از بارداری در محدوده وزن سالم بوده‌اند، روند افزایش وزن در سه‌ماهه دوم و سوم اهمیت بیشتری دارد و پزشک آن را با توجه به شرایط فرد بررسی می‌کند.

افزایش وزن بیش از نیاز نیز به معنی رشد بهتر جنین نیست. همان‌طور که کمبود وزن‌گیری می‌تواند نیازمند بررسی باشد، افزایش وزن بیش از حد نیز باید با نظر پزشک یا متخصص تغذیه کنترل شود.

اقدامات پزشکی لازم در ماه پنجم بارداری (آزمایشات و سونوگرافی)

در معاینات این دوره معمولاً فشار خون، وزن، ادرار و روند رشد بارداری بررسی می‌شود و بر اساس شرایط مادر ممکن است آزمایش‌ها یا سونوگرافی‌های تکمیلی درخواست شوند. زمان و تعداد بررسی‌ها برای همه زنان باردار یکسان نیست.

سونوگرافی آنومالی در ماه پنجم بارداری

سونوگرافی آنومالی یا بررسی ساختاری جنین معمولاً در سه‌ماهه دوم و حدود هفته‌های ۱۸ تا ۲۲ انجام می‌شود. در این بررسی ساختارهای مهم بدن جنین مانند مغز، ستون فقرات، صورت، شکم، قلب و اندام‌ها ارزیابی می‌شوند و وضعیت جفت نیز بررسی می‌شود.

تعیین جنسیت ممکن است در همین سونوگرافی امکان‌پذیر باشد، اما هدف اصلی آن بررسی ساختار و رشد جنین و شناسایی برخی ناهنجاری‌های احتمالی است. در صورت وجود عوامل خطر یا یافته‌های غیرطبیعی، ممکن است بررسی‌های تکمیلی نیز تجویز شوند.

آزمایشات مهم در ماه پنجم بارداری

غربالگری سه‌ماهه دوم یا آزمایش چهارگانه ممکن است بر اساس برنامه مراقبت بارداری و زمان انجام غربالگری‌های قبلی درخواست شود. در این زمینه می‌توانید اطلاعات بیشتر درباره غربالگری سه ماهه دوم بارداری را مطالعه کنید.

در موارد خاص نیز ممکن است آمنیوسنتز یا سونوگرافی‌های تخصصی‌تر بر اساس یافته‌های قبلی یا عوامل خطر مطرح شوند. این بررسی‌ها روتین و یکسان برای همه مادران نیستند.

در مورد تست TSH، آزمایش هورمون محرک تیروئید برای بررسی عملکرد تیروئید استفاده می‌شود. انجام TSH در هر ماه برای همه زنان باردار به‌صورت روتین الزامی نیست؛ اما اگر مادر سابقه بیماری تیروئید، علائم یا عوامل خطر داشته باشد، پزشک ممکن است TSH و در صورت نیاز T4 را بررسی کند. اگر کم‌کاری تیروئید از قبل تشخیص داده شده باشد، فاصله آزمایش‌ها باید بر اساس شرایط فرد و نظر پزشک تعیین شود.

نکات مربوط به رژیم غذایی در ماه پنجم بارداری

تغذیه متعادل در این دوره برای تأمین نیازهای مادر و جنین اهمیت دارد. بهتر است به‌جای افزایش حجم غذا، کیفیت و تنوع مواد غذایی مورد توجه قرار گیرد و در صورت وجود سوزش سر دل یا مشکلات گوارشی، وعده‌های کوچک‌تر در فواصل منظم مصرف شوند.

مواد غذایی مفید در ماه پنجم بارداری

رژیم غذایی متنوع و متعادل باید شامل منابع پروتئین، آهن، کلسیم، ویتامین D، ید، ویتامین C و فولات باشد. سبزیجات برگ سبز، حبوبات، لبنیات پاستوریزه، غلات غنی‌شده، تخم‌مرغ، گوشت و ماهی کم‌جیوه از جمله انتخاب‌های مناسب هستند.

مصرف میوه‌های تازه، سبزیجات، مغزها، حبوبات و منابع پروتئینی متنوع می‌تواند به تأمین مواد مغذی کمک کند. گوشت، مرغ و تخم‌مرغ باید کاملاً پخته مصرف شوند و در مورد ماهی بهتر است انواع کم‌جیوه انتخاب شوند.

آهن مورد نیاز در بارداری حدود ۲۷ میلی‌گرم در روز، کلسیم ۱۰۰۰ میلی‌گرم و ویتامین D حدود ۶۰۰ واحد بین‌المللی در روز است. برای تأمین ویتامین C نیز مرکبات، توت‌فرنگی، گوجه‌فرنگی و بروکلی گزینه‌های مناسبی هستند.

مصرف مکمل های لازم در ماه پنجم بارداری

مکمل‌های بارداری باید بر اساس نیاز مادر و نظر پزشک مصرف شوند. برای فولات، مقدار کل مورد نیاز روزانه در دوران بارداری ۶۰۰ میکروگرم (mcg) است، نه ۶۰۰ میلی‌گرم.

آهن، ویتامین D، کلسیم و سایر مکمل‌ها نیز بسته به رژیم غذایی، آزمایش‌ها و شرایط فرد ممکن است نیاز به مکمل جداگانه داشته باشند. مصرف مکمل‌ها، به‌ویژه دوز و ترکیب آن‌ها، نباید خودسرانه تغییر کند؛ زیرا دریافت بیش از نیاز برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی نیز می‌تواند مشکل‌ساز باشد.

در ماه پنجم بارداری چه چیزهایی نخوریم؟

در ماه پنجم بهتر است بین مواد غذایی واقعاً پرخطر و خوراکی‌هایی که فقط ممکن است علائم گوارشی را تشدید کنند تفاوت گذاشته شود.

• غذاهای خام یا نیمه‌پخته، به‌ویژه گوشت و تخم‌مرغ و فرآورده‌هایی که خطر آلودگی غذایی دارند، مصرف نشوند.
• ماهی‌های با جیوه بالا محدود یا حذف شوند و انتخاب ماهی‌های کم‌جیوه در اولویت باشد.
• مصرف الکل در بارداری توصیه نمی‌شود.
• مجموع کافئین دریافتی از قهوه، چای، نوشابه‌های انرژی‌زا و سایر منابع بهتر است از حدود ۲۰۰ میلی‌گرم در روز بیشتر نشود.
• اگر مادر بیماری سلیاک دارد، باید از رژیم بدون گلوتن تجویزشده پیروی کند؛ این موضوع برای همه زنان باردار صدق نمی‌کند.

غذاهای تند و سرخ‌شده ممنوع نیستند، اما می‌توانند سوزش سر دل و سوءهاضمه را بدتر کنند. بنابراین در صورتی که این غذاها علائم شما را تشدید می‌کنند، بهتر است مقدارشان را کاهش دهید یا حذفشان کنید.

همچنین اگر به دلیل تهوع، بی‌اشتهایی یا مشکلات گوارشی نمی‌توانید غذای کافی مصرف کنید، وعده‌های کوچک‌تر و متعدد می‌توانند قابل تحمل‌تر باشند. در صورت ادامه‌دار شدن بی‌اشتهایی، ارزیابی تغذیه‌ای اهمیت دارد.

دردهای طبیعی ماه پنجم بارداری کدام‌اند؟

کشیدگی رباط‌های اطراف رحم، رشد رحم، تغییر مرکز ثقل بدن و افزایش فشار روی عضلات می‌تواند باعث دردهای خفیف و گذرای کمر، پهلو، لگن یا زیر شکم شود. گرفتگی‌های خفیف عضلات و انقباضات براکستون هیکس نیز ممکن است در برخی مادران ایجاد شوند.

انقباضات براکستون هیکس معمولاً نامنظم هستند و ممکن است با استراحت یا تغییر وضعیت کمتر شوند. در صورت عدم اطمینان از نوع انقباض‌ها، بهتر است با پزشک یا ماما مشورت شود.

درد لگن نیز می‌تواند در اثر افزایش وزن و تغییرات رباط‌ها و مفاصل ایجاد شود. درد خفیف و گذرا ممکن است طبیعی باشد، اما درد شدید، تیرکشنده یا غیرقابل تحمل نیازمند بررسی است.

درد دور ناف نیز ممکن است در اثر کشیده شدن پوست و رشد رحم ایجاد شود. اگر درد ناف با تب، استفراغ، تورم، خونریزی یا اسپاسم همراه باشد، مراجعه پزشکی لازم است.

درد پهلو نیز می‌تواند علل مختلفی داشته باشد. مشکلات عضلانی، کشیدگی رباط گرد و انقباض‌های رحمی از علل ممکن هستند، اما سنگ کلیه، عفونت ادراری و برخی عوارض بارداری نیز باید در نظر گرفته شوند. درد شدید پهلو همراه با سوزش ادرار، خون در ادرار، تب یا استفراغ نیازمند بررسی فوری‌تر است. در صورت شک به سنگ کلیه، اطلاعات مربوط به سنگ کلیه در بارداری نیز می‌تواند مفید باشد.

برای کاهش کمردرد می‌توان از استراحت، فعالیت سبک و قرار دادن بالش بین پاها استفاده کرد. در صورت درد غیرعادی، از مصرف خودسرانه مسکن در بارداری خودداری کنید.

علائم خطر در ماه پنجم بارداری چیست؟

بعضی علائم در این ماه نیازمند تماس سریع با پزشک یا مراجعه به مرکز درمانی هستند، زیرا می‌توانند نشانه عوارض بارداری باشند. مهم‌ترین موارد عبارتند از:

• خونریزی واژینال، به‌ویژه اگر زیاد باشد یا همراه درد باشد.
• خروج مایع از واژن، خروج بافت یا لخته یا تغییر واضح و ناخوشایند ترشحات.
• درد شدید یا مداوم شکم، زیر شکم، لگن، کمر یا پهلو.
• تب و لرز، درد یا سوزش هنگام ادرار یا کاهش قابل توجه ادرار.
• استفراغ شدید یا مداوم، سرگیجه یا غش.
• سردرد شدید و ماندگار، تاری دید یا تورم ناگهانی که می‌تواند نیازمند بررسی فشار خون بارداری باشد.

پس از شروع منظم حرکات جنین، کاهش واضح یا توقف حرکاتی که قبلاً برای مادر شناخته‌شده بوده است.

لکه‌بینی یا خونریزی در بارداری همیشه به معنی وجود مشکل جدی نیست، اما علت آن باید توسط پزشک مشخص شود. برای آشنایی بیشتر با این موضوع می‌توانید لکه بینی در بارداری را مطالعه کنید.

در مورد سقط جنین نیز باید توجه داشت که خونریزی، گرفتگی و خروج مایع یا بافت از علائم مهمی هستند که باید توسط پزشک ارزیابی شوند. وجود این علائم به‌تنهایی تشخیص سقط نیست و تشخیص بر اساس معاینه، سونوگرافی و در صورت نیاز آزمایش‌های تکمیلی انجام می‌شود.

در صورت وجود خونریزی، درد شدید، خروج مایع یا علائم غیرعادی دیگر، مراجعه پزشکی را به تأخیر نیندازید.

نکات مهمی که در پنجمین ماه بارداری را باید بدانید

ماه پنجم بارداری زمان مناسبی برای توجه بیشتر به سبک زندگی، خواب، فعالیت‌های روزانه و مراقبت‌های لازم است؛ در ادامه مهم‌ترین نکات این دوره را بررسی می‌کنیم.

رابطه جنسی در ماه پنجم بارداری مجاز است؟

در یک بارداری سالم، رابطه جنسی معمولاً بی‌خطر است؛ اما اگر پزشک به دلیل خونریزی، پارگی کیسه آب، جفت سرراهی، خطر زایمان زودرس یا سایر عوارض محدودیتی تعیین کرده باشد، باید همان دستور رعایت شود.

درد شدید یا خونریزی قابل توجه پس از رابطه نیازمند ارزیابی است. برای آشنایی بیشتر با شرایط و محدودیت‌های احتمالی می‌توانید درباره رابطه جنسی در بارداری مطالعه کنید.

بهترین حالت خوابیدن در ماه پنجم بارداری چیست؟

در ماه پنجم بهتر است خوابیدن به پهلو را انتخاب کنید و برای راحتی بیشتر یک بالش بین زانوها قرار دهید. مهم‌تر از اصرار بر یک سمت خاص، انتخاب وضعیتی است که برای مادر راحت باشد و از خواب طولانی در وضعیتی که باعث ناراحتی یا فشار می‌شود جلوگیری کند.

اگر به دلیل بزرگ شدن شکم پیدا کردن وضعیت مناسب برای خواب دشوار شده است، استفاده از بالش بین پاها یا زیر شکم می‌تواند به راحت‌تر شدن وضعیت بدن کمک کند. درد کمر، تکرر ادرار و گرفتگی عضلات نیز ممکن است کیفیت خواب را کاهش دهند.

مسافرت در ماه پنجم بارداری

در یک بارداری بدون عارضه، بسیاری از زنان می‌توانند در میانه بارداری سفر کنند. برای سفرهای طولانی بهتر است مرتب حرکت کنید، آب کافی بنوشید، کمربند ایمنی را به‌درستی ببندید و مطمئن شوید که در مقصد امکان دریافت خدمات پزشکی وجود دارد.

در بارداری پرخطر، تصمیم درباره سفر باید با پزشک هماهنگ شود. همچنین همراه داشتن مدارک و اطلاعات پزشکی و در نظر گرفتن زمان کافی برای استراحت می‌تواند سفر را آسان‌تر کند.

رنگ مو در ماه پنجم بارداری

بر اساس اطلاعات NHS، بیشتر پژوهش‌ها نشان می‌دهند که رنگ کردن مو در بارداری با مواجهه معمول و محدود، خطر قابل توجهی ایجاد نمی‌کند. با این حال، بعد از ۱۲ هفته می‌توان با احتیاط بیشتری اقدام کرد؛ استفاده در فضای با تهویه مناسب، رعایت زمان تماس و انجام تست حساسیت پیش از مصرف توصیه می‌شود.

به نقل از NHS

بیشتر پژوهش‌ها نشان می‌دهند که رنگ کردن مو در دوران بارداری بی‌خطر است.

Most research shows that it’s safe to dye or colour your hair while pregnant.

خطرات احتمالی در ماه پنجم بارداری

بسیاری از ناراحتی‌های ماه پنجم طبیعی هستند، اما برخی عوارض نیازمند پیگیری پزشکی‌اند؛ از جمله خونریزی‌های قابل توجه، عفونت‌های ادراری یا کلیوی، مشکلات مرتبط با جفت، فشار خون بالا و خطر زایمان زودرس. این موارد را نمی‌توان فقط از روی یک علامت تشخیص داد و ارزیابی پزشک اهمیت دارد.

در صورت داشتن لکه‌بینی یا خونریزی، بهتر است علت آن مشخص شود. همچنین اگر کم‌کاری تیروئید، بیماری زمینه‌ای یا سابقه عوارض بارداری دارید، پیگیری منظم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

هماتوم ساب‌کوریونیک نیز یکی از علل احتمالی خونریزی در بارداری است و پیگیری آن بر اساس نظر پزشک و سونوگرافی انجام می‌شود.

اگر درد کلیه یا پهلو همراه با تب، سوزش ادرار، خون در ادرار یا استفراغ دارید، عفونت کلیه یا سنگ کلیه باید بررسی شود. همچنین علائمی مانند سردرد شدید، تاری دید، افزایش ناگهانی ورم یا فشار خون بالا نیازمند ارزیابی فوری هستند.

اسهال در بارداری مانند یبوست شایع نیست و ممکن است در اثر عفونت، مسمومیت غذایی یا برخی مشکلات گوارشی ایجاد شود. اگر اسهال با تب، خون یا مخاط، علائم کم‌آبی، درد شدید یا انقباضات منظم همراه باشد، باید سریع‌تر بررسی شود. اگر درباره ارتباط علائم گوارشی با جنسیت جنین کنجکاو هستید، مطلب اسهال در اوایل بارداری و جنسیت را می‌توانید جداگانه مطالعه کنید.

ماه پنجم بارداری دوقلویی چه تفاوتی دارد؟

ماه پنجم بارداری در حاملگی دوقلویی نیز در محدوده هفته‌های ۱۷ تا ۲۰ قرار دارد، اما رشد دو جنین، وضعیت جفت و کیسه‌های بارداری باید با دقت بیشتری در سونوگرافی بررسی شود.

در هفته ۱۷، طول تقریبی هر جنین حدود ۱۳ سانتی‌متر است؛ در هفته ۱۸ حدود ۱۴ سانتی‌متر، در هفته ۱۹ حدود ۱۵ سانتی‌متر و در هفته ۲۰ حدود ۲۵ تا ۲۶ سانتی‌متر گزارش می‌شود. این اعداد تقریبی هستند و در بارداری دوقلویی نیز روند رشد در سونوگرافی مهم‌تر از مقایسه با یک عدد ثابت است.

در بارداری دوقلویی ممکن است مادر زودتر متوجه بزرگ شدن شکم و افزایش فشار روی کمر و لگن شود. به همین دلیل پیگیری منظم رشد هر دو جنین و بررسی جفت و مایع آمنیوتیک اهمیت بیشتری دارد.

نکات پایانی ماه پنجم بارداری

ماه پنجم یکی از دوره‌هایی است که رشد جنین و تغییرات بدن مادر برای بسیاری از زنان محسوس‌تر می‌شود. حرکات جنین ممکن است به‌تدریج مشخص شوند، شکم بیشتر برجسته شود و علائمی مانند سوزش سر دل، گرفتگی عضلات، کمردرد، افزایش ترشحات واژن و تغییرات پوستی ادامه پیدا کنند.

در این دوره، مراقبت منظم بارداری و انجام بررسی‌های مورد نیاز اهمیت دارد. اندازه شکم، مقدار افزایش وزن یا زمان احساس حرکت جنین در همه مادران یکسان نیست و بهتر است وضعیت هر بارداری بر اساس شرایط همان مادر و نظر پزشک ارزیابی شود.

منابع:

ACOG

NHS