درد پهلوی راست در بارداری و جنسیت جنین [علت و درمان فوری آن]
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
درد پهلوی راست در بارداری همیشه نشانه یک مشکل جدی نیست و ممکن است به دلایلی مانند کشیدگی رباط‌های اطراف رحم، نفخ، یبوست یا فشار عضلات ایجاد شود. بااین‌حال، محل دقیق درد، شدت آن، مرحله بارداری و علائم همراه در تشخیص علت اهمیت دارند. برای مثال، درد شدید یا مداوم در یک سمت شکم، به‌ویژه در اوایل بارداری، یا درد قسمت بالای سمت راست شکم همراه با سردرد شدید و اختلال بینایی، به بررسی فوری پزشکی نیاز دارد. همچنین، برخلاف برخی باورهای رایج، درد پهلوی راست یا چپ، خوابیدن به پهلوی راست و سایر علائم مشابه، جنسیت جنین را مشخص نمی‌کنند. در ادامه این مقاله از مجله سلامت گهواره، علت درد پهلوی راست در مراحل مختلف بارداری، ارتباط احتمالی آن با دوقلویی و نشانه‌های هشداردهنده را بررسی می‌کنیم.
پادکست خلاصه مقاله درد پهلوی راست در بارداری:
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
علت درد پهلوی راست در بارداری چیست؟
درد پهلوی راست در بارداری، دلایل متعددی دارد که از جمله شایع‌ترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
کشیدگی رباط‌های رحم
رشد نوزاد جدا از کشیدگی عضلات، منجر به کشیدگی رباط‌ها نیز می‌شود که می‌تواند دلیل دیگری برای درد پهلوی راست در بارداری باشد. با افزایش سن بارداری و تعداد جنین‌ها، این کشیدگی بیشتر هم خواهد شد. از این رو درد پهلوی راست در بارداری دوقلو، به مراتب بسیار شدیدتر خواهد بود. این درد بیشتر در پایین شکم سمت راست رخ می‌دهد.
اگر علت درد پهلو، کشیدگی رباط‌ها باشد، بیشتر بعد از بیدار شدن از خواب و در زمان عطسه یا سرفه آن را حس خواهید کرد. کسب اطلاعات در مورد درد زیر شکم در اوایل بارداری و جنسیت نیز در این مورد خالی از لطف نیست.
فشار و کشیدگی عضلات
فشار عضلات که در اثر سازگاری بدن با افزایش وزن و بزرگ شدن جنین رخ می‌دهد، اصلی‌ترین دلیل درد پهلوی راست در بارداری است. اضافه وزن می‌تواند منجر به کشیدگی عضلات و در نتیجه ایجاد درد در این ناحیه شود. این عامل به‌طور ویژه، دلیل درد پهلوی راست در اواخر بارداری است که جنین وزن زیادی میگیرد.
همچنین از آن‌جایی که در اثر فشار عضلات، ستون فقراتتان در حالت غیرطبیعی قرار میگیرد، کمردرد در بارداری می‌تواند در کنار درد پهلو رخ دهد. که می‌توانید با تقویت ماهیچه‌های کمر در بارداری این دردها را به میزان زیادی کاهش دهید.
نفخ
تغییرات هورمونی در بارداری تأثیر زیادی روی سیستم گوارشتان خواهد گذاشت. نفخ شکم در بارداری از رایج‌ترین مشکلات گوارشی در این دوران هستند که می‌توانند منجر به درد در معده و درد در پهلوی راست در دوران بارداری شود.
یبوست
یبوست بارداری نیز یکی از مشکلات گوارشی رایج است که می‌تواند درد پهلوی راست در بارداری را افزایش دهد.
انقباضات موقت رحم
براکستون-هیکس یا انقباضات کاذب، به انقباضات رحم در بارداری می‌گویند که دردی شبیه به قاعدگی دارد و بیشتر در اواخر بارداری رخ می‌دهد. این گرفتگی و درد شکم موقتی است و با تغییر وضعیت بدن، برطرف می‌شود اما می‌تواند یکی از دلایل درد پهلوی راست در بارداری نیز باشد. در سه ماهه‌ی اول و دوم، ممکن است گاهی با کشش رحم دچار گرفتگی عضلات شوید. در سه ماهه سوم بارداری، گرفتگی عضلات و رباط‌ها در ناحیه شکم و کشاله ران ایجاد خواهد شد.
رشد و بزرگ شدن رحم و فشار روی اندام‌ها
با بزرگ شدن رحم، اندام‌های داخلی به سمت بالا و اطراف جابه‌جا می‌شوند و این فشار می‌تواند باعث درد پهلوی راست در بارداری شود. این حالت معمولاً طبیعی و وابسته به سن بارداری است.
عفونت ادراری
عفونت‌های ادراری در بارداری می‌توانند باعث درد پهلوی راست، سوزش ادرار و تکرر ادرار شوند و در صورت درمان نشدن، شدت درد افزایش می‌یابد.
سنگ کلیه یا التهاب کلیه
وجود سنگ کلیه یا التهاب کلیه ممکن است با درد شدید و تیرکشنده در پهلوی راست همراه باشد که گاهی به پشت یا پایین شکم هم انتشار پیدا میکند.
درد ناشی از فشردگی عصب‌ها
افزایش وزن و تغییر وضعیت بدن در بارداری می‌تواند باعث فشار روی عصب‌ها شده و درد پهلو به‌ویژه در سمت راست ایجاد کند.
قرارگیری خاص جنین و فشار روی پهلو
در برخی موارد، وضعیت قرارگیری جنین یا حرکات او باعث وارد شدن فشار مستقیم به پهلوی راست و احساس درد موضعی می‌شود.
کم‌آبی بدن
کم‌آبی می‌تواند باعث گرفتگی عضلات و تشدید دردهای پهلو در بارداری شود، به‌خصوص اگر مصرف مایعات کافی نباشد.
آپاندیسیت یا مشکلات جدی شکمی ( در موارد نادر)
درد شدید و مداوم پهلوی راست که با تهوع، تب یا حساسیت شدید شکم همراه باشد، می‌تواند نشانه آپاندیسیت یا مشکلات جدی شکمی باشد و نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
درد پهلوی راست در اوایل بارداری نشانه چیست؟
درد پهلوی راست در اوایل بارداری ممکن است به دلایل مختلفی مانند نفخ، یبوست، تغییرات گوارشی یا کشیدگی عضلات ایجاد شود. بااین‌حال، در هفته‌های ابتدایی بارداری، درد یک‌طرفه شکم یا پهلو گاهی می‌تواند نشانه بارداری خارج از رحم باشد؛ به‌خصوص اگر با لکه‌بینی یا خونریزی، سرگیجه، ضعف یا درد شانه همراه شود. در چنین شرایطی، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است.
اگر درد شدید، مداوم یا رو به افزایش است، حتی بدون علائم دیگر باید سریع بررسی شوید. درد خفیف و گذرا نیز در صورت تکرار یا همراهی با علائم دیگر بهتر است با پزشک مطرح شود. درد پهلوی راست به‌تنهایی نشانه قطعی بارداری یا جنسیت جنین نیست.
علت درد شدید پهلوی راست در بارداری چیست؟
درد شدید پهلوی راست در بارداری ممکن است به مشکلات کلیوی، عفونت‌ها یا برخی عوارض بارداری مربوط باشد. شدت درد، محل دقیق آن، سن بارداری و علائم همراه به تشخیص علت کمک می‌کنند. بعضی از علت‌های مهم این درد عبارت‌اند از:
عفونت ادراری یا عفونت کلیه
عفونت ادراری در بارداری ممکن است به کلیه‌ها گسترش پیدا کند و باعث درد پهلو، تب، لرز، تهوع یا استفراغ شود. سوزش و تکرر ادرار نیز ممکن است وجود داشته باشد، اما نبود این علائم، عفونت کلیه را رد نمی‌کند. در صورت شک به عفونت کلیه، بررسی و درمان سریع ضروری است.
سنگ کلیه
سنگ کلیه می‌تواند باعث درد شدید و موج‌دار در پهلو شود که گاهی به کشاله ران انتشار پیدا میکند. وجود خون در ادرار، تهوع و استفراغ نیز از علائم احتمالی آن هستند. در بارداری، تشخیص و انتخاب روش درمان باید با نظر پزشک انجام شود.
آپاندیسیت
در 0.05 درصد از زنان باردار، درد پهلوی راست به دلیل عفونت و التهاب آپاندیس رخ می‌دهد. اگر درد به این دلیل باشد باید شاهد علائم دیگری از جمله موارد زیر باشید:
- درد معده در ناحیه ناف
- حالت تهوع
- استفراغ
- از دست دادن اشتها
- تب
- درد از وسط تا بالا سمت راست
- سوزش سردل
- نفخ
- اسهال
- خستگی
مشکلات کیسه صفرا
درد کلیه سمت راست در بارداری نیز شایع است. زیرا مشکلات مجاری ادراری، صفرا و کلیه مانند سنگ کلیه در بارداری نیز می‌تواند منجر به درد پهلوی راست در بارداری شود. از دیگر علائمی که با کلیه درد در بارداری رخ می‌دهند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- درد سمت راست بالای شکم
- حالت تهوع
- استفراغ
- از دست دادن اشتها
- تب
پره‌اکلامپسی
بعضی از زنان در این دوران پره اکلامپسی یا فشار خون بالا را تجربه می‌کنند که بیشتر در سه ماهه‌ی دوم و سوم رخ می‌دهد. جدا از مشکلات کلیوی و کبدی، پره‌اکلامپسی می‌تواند منجر به درد پهلوی راست در بارداری نیز شود. دیگر علائم این عارضه عبارتند از:
- سردرد
- تاری دید
- حساسیت به نور روشن
- حالت تهوع
- استفراغ
- خستگی
- تورم (به خصوص در پا)
- تنگی نفس
- کبود شدن
- ادرار کم
مشکلات بارداری و جفت
برخی عوارض بارداری نیز ممکن است با درد شدید شکم یا پهلو همراه باشند:
- حاملگی خارج از رحم : در اوایل بارداری، ممکن است با درد یک‌طرفه شکم، خونریزی واژینال، سرگیجه یا درد شانه بروز کند. این وضعیت به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد. تا مشخص شود تیر کشیدن واژن در اوایل بارداری نشانه چیست؟
- جدا شدن زودرس جفت: بیشتر در نیمه دوم بارداری رخ می‌دهد و می‌تواند باعث درد ناگهانی و مداوم شکم یا کمر، حساسیت رحم و گاهی خونریزی واژینال شود.
- پره‌اکلامپسی: معمولاً پس از هفته بیستم بارداری بروز میکند و ممکن است با درد قسمت بالای شکم، به‌ویژه زیر دنده‌های سمت راست، سردرد شدید، اختلال بینایی یا افزایش فشار خون همراه باشد.
نکته مهم: درد شدید یا مداوم پهلوی راست در بارداری، به‌خصوص اگر با تب، خونریزی، سرگیجه، سردرد شدید یا اختلال بینایی همراه باشد، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است. برای بررسی این علائم منتظر برطرف شدن خودبه‌خودی درد نمانید.
سقط جنین
از دیگر دلایل درد پهلو و پای راست در بارداری سقط جنین است که با علائم دیگری همراه است از جمله:
- لکه‌بینی، خونریزی قرمز یا مشاهده‌ی لخته
- درد یا گرفتگی شدید در قسمت پایین شکم
- درد پایین کمر یا دیسک کمر
سقط جنین می‌تواند علت درد پهلو راست در اوایل بارداری باشد که در 15 درصد از زنان باردار رخ می‌دهد.
درد تخمدان راست در اوایل بارداری
اگرچه تخمدان‌ها در بارداری کم کار می‌شوند اما در اوایل بارداری تغییرات هورمونی و رشد جنین می‌تواند منجر به بروز درد در این بخش شود. معمولاً این درد قابل تحمل است و با تغییر وضع بدن یا راه رفتن کاهش می‌یابد اما اگر درد شدیدی داشتید به پزشک مراجعه کنید. شاید با مراجعه به پزشک بهتر باشد بررسی کنید که درد ناف در اوایل بارداری نشانه چیست؟
به نقل از Healthline
خیلی از باورهای قدیمی می‌گویند که مثلاً درد در پهلوی راست یا نحوه تجربه علائم در بارداری می‌تواند جنسیت جنین را پیش‌بینی کند، اما این اسطوره‌ها پشتوانه علمی ندارند. علائمی مثل درد در پهلو، به تغییرات فیزیکی بدن در دوران بارداری مربوط هستند و نه جنسیت جنین.
“Many old wives’ tales claim that where you feel pain or how you carry your pregnancy can predict your baby’s sex, but these myths have no scientific backing. Symptoms like right‑side pain are related to physical changes in pregnancy, not fetal sex.”
درمان درد پهلوی راست در بارداری
درد پهلوی راست، بسته به علت آن می‌تواند روش‌های درمانی مختلفی داشته باشد. درد خفیف پهلوی راست در بارداری، تغییر در وضعیت بدن، نرمش سبک و حتی تغییر در رژیم غذایی می‌تواند این مشکل را برطرف کند. دراز کشیدن، استراحت کردن، پیاده‌روی یا تحرک داشتن، استفاده از بطری‌های آب گرم در محل درد، حمام کردن، ماساژ و... نیز از روش‌های مؤثر برای درمان درد پهلوی چپ و راست در بارداری هستند.
از جمله راه‌های کاهش درد پهلوی راست در بارداری عبارتند از :
- کمی استراحت کنید.
- هنگام بلند شدن یا تغییر وضعیت، آرام حرکت کنید.
- از حرکات ناگهانی و چرخش سریع بدن خودداری کنید.
- در صورت درد رباطی، به سمتی دراز بکشید که فشار کمتری احساس می‌کنید.
- در صورت یبوست یا نفخ، مصرف مایعات و فیبر کافی را افزایش دهید تا گوارش شما بهبود داده شود.
- مصرف آب کافی برای جلوگیری از کم‌آبی
- استفاده از کمپرس گرم روی پهلو
- پیاده‌روی سبک برای کاهش یبوست و گاز
- حمام آب گرم برای شل شدن عضلات
- پرهیز از غذاهای نفاخ یا چرب
- مصرف مایعات گرم (مثل دمنوش ملایم با مشورت پزشک)
- انجام حرکات کششی مخصوص بارداری
- اگر پزشک تأیید کرده، از حمایت شکم یا تمرین‌های ملایم مناسب بارداری استفاده کنید.
- استفاده از کمربند بارداری برای کاهش فشار
- تخلیه به‌موقع مثانه
- در صورت عفونت ادراری: مراجعه فوری به پزشک
- آزمایش ادرار یا سونوگرافی در صورت تداوم درد
- مراجعه به پزشک در صورت تب، تهوع، ورم یا درد شدید
| علت درد پهلوی راست در بارداری | درمان درد پهلوی راست در بارداری |
| فشار عضلات و کشیدگی رباط‌ها | تغییر در وضعیت بدن |
| مشکلات گوارشی | نرمش |
| انقباض برکستون هیکس | رژیم غذایی |
| آپاندیسیت | کمپرس آب گرم |
| پره اکلامپسی | ماساژ |
چه زمانی برای درد پهلوی راست به دکتر مراجعه کنیم؟
درست است که تیر کشیدن پهلوی راست در بارداری، اتفاق رایجی است اما اگر درد شما دائمی بود یا در شبها شدیدتر می‌شد و شاهد علائمی مانند تورم و قرمزی در محل یا علائم جدی‌تری که درادامه بیان می‌شود بودید، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید :
- درد شدید یا رو به افزایش
- درد مداوم که با استراحت بهتر نمی‌شود.
- خونریزی یا لکه‌بینی
- تب یا لرز
- استفراغ مداوم
- سوزش یا درد هنگام ادرار
- خون در ادرار
- سردرد شدید یا تاری دید
- درد شدید زیر دنده راست
- سرگیجه، ضعف یا غش
- انقباضات منظم یا نشت مایع واژن
درد پهلوی راست در بارداری و جنسیت جنین ارتباطی دارند؟
خیر، هیچ شواهد علمی معتبری وجود ندارد که درد پهلوی راست در بارداری بتواند جنسیت جنین را مشخص کند. این باور که درد سمت راست شکم یا پهلو بیشتر نشانه پسر بودن جنین است، پشتوانه علمی ندارد.
درد پهلوی راست در بارداری ممکن است به دلایلی مانند کشیدگی رباط‌های اطراف رحم، نفخ، یبوست یا مشکلات کلیوی ایجاد شود. علت درد را باید با توجه به شدت، محل و علائم همراه بررسی کرد، نه جنسیت جنین.
برای تعیین جنسیت جنین، روش‌هایی مانند سونوگرافی در زمان مناسب بارداری و برخی آزمایش‌های ژنتیکی قابل استفاده‌اند. اگر درد پهلو شدید یا مداوم است یا با خونریزی، تب، سرگیجه یا سردرد شدید همراه می‌شود، باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود.
نکات مهم و پایانی
درد پهلوی راست در دوران بارداری اغلب منشأ فیزیولوژیک دارد و می‌تواند به دلیل کشش رباط‌ها، جابه‌جایی اندام‌های داخلی، فشار رحم در حال رشد یا تغییرات هورمونی ایجاد شود. با این حال، نادیده گرفتن درد مداوم، شدید یا همراه با علائمی مانند تب، تهوع شدید، سوزش ادرار یا خونریزی می‌تواند خطرناک باشد. تشخیص به‌موقع علت درد، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض احتمالی برای مادر و جنین دارد. در دوران بارداری هرگونه درد غیرعادی باید جدی گرفته شود و خوددرمانی بدون نظر پزشک توصیه نمی‌شود. توجه به محل درد، شدت، مدت‌زمان و علائم همراه، کلید اصلی ارزیابی صحیح این وضعیت است.
منبع :
سوالات متداول
خیر. از نظر علمی هیچ ارتباط معتبری بین درد سمت راست شکم در بارداری و جنسیت جنین وجود ندارد و این باور پایه پزشکی ندارد. هر چند بسیاری از افراد درد پهلوی راست در بارداری را نشانه‌ی بارداری پسر می‌دانند، حال آن‌که هیچ تحقیق علمی از این موضوع پشتیبانی نمی‌کند. از نظر علمی جنسیت جنین علائم ظاهری خاصی ندارد و باورهای عمومی در این مورد اشتباه است و تنها راهی که می‌توانید از جنسیت جنین خود مطمئن شوید، انجام سونوگرافی تعیین جنسیت جنین است.
احتمال آپاندیس وجود دارد، اما درد آپاندیس در بارداری معمولاً به نواحی بالاتر از جای معمول منتقل می‌شود. با توجه به خطر، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
درد پهلوی راست می‌تواند به علت کشیدگی رباط گرد یا فشار رحم باشد، اما در صورت تداوم یا شدت درد، احتمال مشکلات کلیوی یا آپاندیسیت وجود دارد و باید فوراً بررسی شود.
درد شبانه پهلو می‌تواند ناشی از فشار رحم به کلیه یا تجمع ادرار باشد. تغییر وضعیت خواب (روی پهلوی چپ) و مصرف مایعات ممکن است کمک کند، اما اگر درد ادامه‌دار است، نیاز به بررسی عملکرد کلیه دارید.
درد کلیه در بارداری می‌تواند به دلیل هیدرونفروز (گشاد شدن مجاری کلیه) یا عفونت ادراری باشد. مصرف مایعات کافی و مراجعه فوری برای آزمایش ادرار و سونوگرافی توصیه می‌شود.
بله. نبود خونریزی، مشکلاتی مانند بارداری خارج از رحم یا عفونت کلیه را کاملاً رد نمی‌کند. اگر درد شدید، مداوم یا رو به افزایش است، سریع ارزیابی شوید؛ درد خفیف اما تکرارشونده را نیز با پزشک مطرح کنید.
درد ناشی از مشکلات طبیعی بارداری ممکن است با تغییر وضعیت یا استراحت کاهش یابد؛ اما درد کیسه صفرا اغلب پس از غذاهای چرب ایجاد می‌شود و ممکن است به پشت یا شانه راست انتشار پیدا کند. بااین‌حال، تشخیص قطعی فقط با علائم امکان‌پذیر نیست و ممکن است به معاینه، آزمایش خون و سونوگرافی نیاز باشد. درد زیر دنده راست همراه با سردرد شدید، اختلال بینایی یا تورم ناگهانی نیز نیازمند بررسی فوری است.
اگر درد شدید یا ناگهانی است یا با خونریزی واژینال، غش یا سرگیجه شدید، تب و لرز، استفراغ مداوم، تنگی نفس، سردرد شدید یا اختلال بینایی همراه است، فوراً به اورژانس مراجعه کنید. در اوایل بارداری، درد یک‌طرفه همراه با درد شانه یا ضعف شدید نیز می‌تواند نشانه بارداری خارج از رحم باشد.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.