10 علائم جنین مرده در شکم مادر و عوارض ماندن آن در رحم

مرگ جنین قبل از هفته بیستم بارداری به عنوان سقط جنین و پس از آن به عنوان مرده‌زایی شناخته می‌شود. یکی از مهم‌ترین نشانه‌های این وضعیت، کاهش یا توقف حرکت جنین در رحم است که نیازمند بررسی و ارزیابی پزشکی دقیق می‌باشد. عوامل مختلفی مانند اختلالات هورمونی، مشکلات جفتی و ناهنجاری‌های کروموزومی می‌توانند در بروز این مشکل نقش داشته باشند. در این مقاله از مجله سلامت گهواره قصد داریم به بررسی علائم جنین مرده در شکم مادر در ماه‌های مختلف بارداری بپردازیم و همچنین توضیح دهیم که اگر جنین مرده در شکم بماند چه می‌شود و چه عوارضی ممکن است برای مادر به همراه داشته باشد.

پادکست خلاصه مقاله علائم جنین مرده در شکم:

با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.

علائم جنین مرده در شکم مادر 

در دوران بارداری، به‌خصوص اگر صحبت از احتمال مشکلاتی مثل توقف رشد یا مرگ جنین باشد، شناخت علائم هشداردهنده اهمیت زیادی دارد. این علائم همیشه به معنی قطعی بودن مشکل نیستند، اما می‌توانند نشانه نیاز فوری به بررسی پزشکی باشند. مهم‌ترین علامت معمولاً تغییر در حرکات جنین است و در کنار آن، علائم عمومی یا غیرطبیعی در بدن مادر نیز ممکن است دیده شود که باید جدی گرفته شوند.

• قطع یا کاهش واضح حرکات جنین: مهم‌ترین و شایع‌ترین علامت که معمولاً اولین هشدار محسوب می‌شود.
• کاهش علائم بارداری: از بین رفتن ناگهانی تهوع، حساسیت سینه‌ها یا خستگی می‌تواند نشانه تغییرات غیرطبیعی باشد.
• عدم شنیدن ضربان قلب جنین: در معاینه یا سونوگرافی، نبود ضربان قلب یکی از علائم قطعی بررسی پزشکی است.
• ثابت ماندن رشد شکم: اگر اندازه شکم نسبت به سن بارداری تغییر نکند، ممکن است نیاز به بررسی داشته باشد.
• خونریزی واژینال: می‌تواند کم یا زیاد باشد و یکی از علائم هشداردهنده مهم است.
• درد شکم یا لگن: درد شبیه قاعدگی یا درد شدیدتر ممکن است همراه با این وضعیت دیده شود.
• ترشحات غیرطبیعی: ترشحات بدبو، قهوه‌ای یا غیرعادی می‌تواند نشانه مشکل باشد.
• تب یا لرز: احساس بیماری عمومی یا تب ممکن است در برخی موارد دیده شود.
• نشت مایع آمنیوتیک: خروج مایع شفاف از واژن نیاز به بررسی فوری دارد.
• انقباضات بدون پیشرفت زایمان: دردهای منظم بدون شروع زایمان طبیعی می‌تواند هشداردهنده باشد.

علائم جنین مرده در شکم در سه ماه اول

در صورتی که مرگ جنین در سه ماهه اول بارداری و قبل از هفته بیستم، یعنی زمانی که امکان زنده ماندن جنین در خارج از رحم وجود ندارد، اتفاق بیفتد، به آن سقط جنین گفته می‌شود. در این زمان سطح پروژسترون ترشح شده از جسم زرد کاهش پیدا کرده و هورمون جفتی برای حفاظت از جنین کافی نیست. از علائم سقط جنین می‌توان به درد شدید، خونریزی و گرفتگی رحمی اشاره کرد. دلایل مرگ جنین در سه ماهه اول عبارتند از: مشکلات هورمونی، جفتی، کروموزومی و مشکلات انعقاد خون.

* مقاله علائم سقط جنین در هفته ششم را نیز از مجله سلامت گهواره مطالعه کنید.

*مقاله علائم بارداری خارج از رحم را مطالعه کنید.

به نقل از American Pregnancy Association

علائم مرده‌زایی می‌تواند شامل توقف حرکات جنین، گرفتگی و درد شکم یا خونریزی واژینال باشد.

Symptoms of stillbirth may include stopping fetal movements and cramping, pain or bleeding from the vagina.

علائم مردن جنین در شکم در سه ماه دوم

علائم مرگ جنین در سه ماهه دوم چگونه است؟ شایع‌ترین علائم مرگ جنین در شکم عبارتند از:

• احساس نکردن تحرک جنین بعد از هفته 24 بارداری
• از بین رفتن علائم بارداری بصورت ناگهانی
• خونریزی یا لکه بینی
• درد در ناحیه شکم
• تب بالا
• گرفتگی عضلات

در نظر داشته باشید که علائم فوق تنها برای هشدار بوده و لزوماً به معنای مرگ جنین نیست. اگر این علائم را داشتید برای بررسی‌های بیشتر سریعاً به پزشک مراجعه کنید.

علائم مردن جنین در شکم در سه ماه سوم بارداری

در سه‌ماهه سوم بارداری، جنین به‌طور طبیعی حرکات منظم و قابل‌احساسی دارد و هرگونه تغییر ناگهانی در این وضعیت می‌تواند مهم باشد. در این دوره، کاهش حرکت جنین، تغییر در علائم بارداری و نشانه‌های غیرطبیعی در بدن مادر از مهم‌ترین هشدارها محسوب می‌شوند. البته این علائم همیشه به معنی مرگ جنین نیستند، اما نیاز به بررسی فوری با سونوگرافی و معاینه پزشکی دارند.

* مقاله بالا بودن cnv igg در بارداری را مطالعه کنید.

با اپلیکیشن گهواره، هفته به هفته بارداریت رو دنبال کن.

نصب اپلیکیشن گهواره

روش تشخیص مرگ جنین

معمولاً پس از حس نکردن تحرک جنین در رحم و یا طی یکی از معاینات معمول در دوران بارداری، مرگ جنین تشخیص داده می‌شود. در این صورت پزشک با استفاده از گوشی داپلر، ضربان قلب جنین را گوش می‌دهد و پس از انجام سونوگرافی و اکوکاردیوگرافی قلب جنین، مرگ او را اعلام می‌کند. 

در برخی موارد با انجام سونوگرافی یا آزمایش خون، می‌توان احتمال برخی دلایل سقط را بررسی کرد. پزشک می‌تواند با انجام آزمایش آمنیوسنتز، مشکلات کروموزومی که شاید در مرگ جنین نقش داشته‌اند را بررسی کند.

 دلایل مرگ جنین در ماه های بارداری

در بسیاری از موارد با وجود بررسی‌های زیاد، علت مرگ جنین مشخص نمی‌شود و در برخی موارد ممکن است تنها یک عامل باعث مرگ جنین نباشد. از علت‌های شایع مرگ جنین در دوران بارداری، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

* مقاله برای تشکیل قلب جنین چه بخوریم را مطالعه کنید.

رشد کند جنین: جنین‌هایی که سرعت رشد آن‌ها کند است، شانس زنده ماندن کمتری نسبت به دیگر جنین‌ها دارند. به‌خصوص آن دسته از جنین‌ها که در رشدشان خللی به‌وجود آمده است.

پیچیدن بند ناف به دور گردن: حتما شنیده‌اید که علت برخی از مرده‌زایی‌ها، پیچیده شدن بند ناف به دور گردن جنین و خفه شدن او است اما باید بدانید که در بسیاری از بارداری‌هایی که بند ناف دور گردن جنین بوده، هیچ خطری جنین را تهدید نکرده و در انتها یک زایمان سالم انجام شده است.

مشکلات مادرزادی: ناهنجاری‌های ژنتیکی، کروموزومی و مشکلات ساختاری از دیگر علل‌های مرگ جنین به شمار می‌آید. برخی از جنین‌ها ممکن است دارای چندین نقص مادرزادی باشند.

عفونت: از دیگر علل مرگ جنین، عفونت در مادر، جنین یا جفت است؛ به‌خصوص اگر عفونت قبل از هفته 28 بارداری اتفاق بیفتد.

عفونت‌های شناخته شده‌ای که باعث مرگ جنین می‌شوند، عبارتند از: پاروویروس، سیتومگالوویروس، لیستریوز و سیفلیس، سندرم تورچ.

دیابت بارداری: یکی از مهم‌ترین دلایل سقط جنین، دیابت در بارداری است. در صورتی که دیابت بارداری کنترل نشود، مانند یک سم عمل کرده و سبب مرگ جنین می‌شود. دیابت، اکسیژن‌رسانی به جنین را مختل می‌کند. بنابراین قند خون مادر باید کنترل شده و هر دو هفته یک‌بار، یک سونوگرافی انجام شود.

جدا شدن زودرس جفت: زمانی که جفت قبل از زایمان از دیواره رحم جدا شود باعث مرگ جنین می‌شود.اگرچه جنین مرده هرگز احیا نخواهد شد اما انجام بررسی‌های دقیق برای مشخص شدن علت مرگ بسیار مهم است تا از تکرار آن جلوگیری شود. البته فراموش نکنید که متأسفانه در بیش از نیمی از موارد، هیچ دلیلی برای مرگ جنین وجود ندارد.

* مقاله مراقبت‌ های بعد از سقط جنین را مطالعه کنید.

خوردن چه خوراکی هایی باعث مرگ جنین می شود؟

مصرف بعضی غذاها می‌تواند منجر به بروز سقط جنین شود:

• تخم مرغ خام
• پاپایای نارس
• کافئین
• آناناس
• ماهی با جیوه بالا
• جگر
• شیر غیر پاستوریزه
• سبزیجات شسته نشده و پوست کنده
• جوانه‌های خام
• کنجد
• الکل

* مقاله سقط جنین در هفته ششم را مطالعه کنید.

جنین مرده تا چند وقت در شکم می ماند؟

مدت ماندن جنین مرده در رحم زمان ثابت و مشخصی ندارد و به هفته بارداری، وضعیت مادر و شرایط رحم بستگی دارد. در بسیاری از موارد، اگر مرگ جنین در رحم اتفاق بیفتد، بدن ممکن است طی چند روز تا حدود ۲ هفته به‌صورت طبیعی وارد فرآیند دفع (سقط یا زایمان) شود. اما در برخی شرایط، ممکن است جنین حتی چند هفته بیشتر (گاهی تا ۳–۴ هفته یا بیشتر) در رحم باقی بماند، به‌خصوص اگر علائم واضحی وجود نداشته باشد.

ماندن جنین مرده در رحم به‌صورت طولانی توصیه نمی‌شود، زیرا می‌تواند خطراتی مانند عفونت رحمی، اختلالات انعقادی و مشکلات برای سلامت مادر ایجاد کند، به همین دلیل در صورت تشخیص این وضعیت معمولاً پزشک اقدام به مدیریت و خارج کردن جنین به‌صورت دارویی یا روش‌های دیگر می‌کند.

اگر جنین مرده در شکم بماند چه میشود؟

اگر جنین مرده در رحم بماند و به‌موقع خارج نشود، می‌تواند برای سلامت مادر خطراتی ایجاد کند، چون با گذشت زمان بافت جنین شروع به تجزیه شده و بدن ممکن است واکنش التهابی یا عفونی نشان دهد. در برخی موارد، این وضعیت می‌تواند باعث عفونت رحم، تب، درد شکم و ترشحات بدبو شود. اگر مدت زیادی بگذرد، در موارد نادر ممکن است مشکلات جدی‌تری مثل اختلال در انعقاد خون (DIC) یا خونریزی‌های خطرناک ایجاد شود. به همین دلیل، پس از تشخیص مرگ جنین، پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند جنین سریع‌تر از رحم خارج شود تا از عوارض احتمالی برای مادر جلوگیری شود.

جنین مرده بدون خونریزی 

جنین مرده ولی خونریزی ندارم. این اتفاق نشانه چیست؟ بیشتر مادران تصور می‌کنند که اولین و مهم‌ترین علائم برای مرگ و یا سقط جنین، خونریزی و لکه‌بینی است. بنابراین زمانی که هیچ یک از این علائم را ندارند و سونوگرافی به آن‌ها اعلام می‌کند که جنین خود را از دست داده‌اند، بسیار تعجب می‌کنند.

باید بدانید خونریزی ناشی از سقط جنین، حاصل از کاهش ناگهانی سطح پروژسترون است که پس از آن پوشش رحم، شروع به ریزش می‌کند. در برخی موارد، خونریزی دیرتر خود را نشان می‌دهد زیرا ممکن است روند سقط جنین، چند روز یا حتی چند هفته طول بکشد. بنابراین ممکن است متخصص زنان، سقط را قبل از شروع علائم تشخیص دهد. پس از تشخیص مرگ جنین بدون خونریزی، بافت‌های بارداری و پوشش رحم باید از بدن خارج شود.

جنین مرده چه زمانی سقط می‌شود؟

بیشتر سقط‌ها در ماه‌های اول بارداری و 85 درصد آن‌ها قبل از هفته 12 بارداری رخ می‌دهد. یک زن ممکن است قبل از آن‌که متوجه بارداری شود، جنین خود را سقط کند.

خارج کردن جنین مرده از رحم

برخی زنان باردار، به دلایل پزشکی نیاز به زایمان فوری دارند که اغلب بی‌خطر است. زایمان در این شرایط معمولاً در عرض 2 هفته پس از مرگ نوزاد، انجام می‌شود. در این فاصله می‌توانید با پزشک مشورت کنید که برای افتادن جنین مرده چه باید کرد. و ممکن است نیاز به مداخله پزشکی شود. برای خارج کردن جنین از رحم از دو روش زیر استفاده می‌شود:

• القای زایمان: در صورتی که مادر در سه ماهه سوم بارداری باشد، از این روش استفاده می‌شود. در این روش، در صورتی که واژن هنوز کامل باز نشده و آماده زایمان نیست، هورمون اکسی‌توسین تزریق می‌شود که باعث شروع انقباضات رحمی می‌شود.
• اتساع و تخلیه رحم یا کورتاژ: در صورتی که مادر در سه ماهه دوم بارداری باشد، می‌توان از این روش استفاده کرد که ممکن است با بیهوشی کامل یا موضعی انجام شود. در این روش، دهانه رحم را با استفاده از ابزاری باز کرده، جفت را جدا کرده و سپس توسط دستگاه ساکشن و مکنده جنین را از رحم خارج می‌کنند.

بعد از خارج کردن جنین مرده از رحم چه باید کرد؟

بعد از خارج کردن جنین، حفره رحم بررسی می‌شود تا چیزی از اجزای بدن جنین و جفت در رحم باقی نمانده باشد. در این‌جا برای جلوگیری از بروز عفونت، آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود. پس از خروج جنین مرده، در این دوره پزشک ممکن است از داروهایی مانند قرص مترژن برای تخلیه بقایا استفاده کند. یک رژیم تغذیه‌ای برای تقویت بعد از سقط در اختیار مادر قرار می‌گیرد.

روش‌های پیشگیری از مردن جنین در شکم چیست؟

روش‌های زیادی برای حفظ بارداری و جلوگیری از مرگ داخل رحمی جنین وجود دارد. اگر در گذشته سابقه سقط جنین یا مرده‌زایی داشتید، به محض بارداری مجدد، حتماً وضعیت خود را به پزشک اطلاع دهید تا دستورالعمل‌های لازم برای حفظ بارداری در اختیارتان قرار بگیرد. با این حال، پیروی از نکات زیر می‌تواند به میزان زیادی از بروز مرده‌زایی جلوگیری کند:

• پرهیز از استعمال دخانیات و مصرف الکل
• مصرف غذاهای خطرناک که در بالا به آن اشاره کردیم
• انجام ندادن ورزش‌های خطرناک یا داشتن تحرک شدید
• حفظ سلامت عمومی و جلوگیری از ابتلا به عفونت‌ها و بیماری‌ها

اگر جنین مرده در شکم بماند چه می‌شود؟

اگر جنینی در اواخر بارداری بمیرد و در رحم بماند، ممکن است زن دچار اختلال انعقادی شود که می‌تواند باعث خونریزی شدید شود (انعقاد داخل عروقی منتشر). سایر عوارض ماندن جنین مرده در شکم مادر نیز شامل عفونت رحم، مشکلات گوارشی مانند تهوع و اسهال، گرفتگی یا درد شکم و تب است.

تفاوت سقط با مرده‌زایی

مرگ جنین با توجه به زمان وقوع آن به دو دسته تقسیم می‌شود. در صورتی که مرگ قبل از هفته بیستم بارداری باشد، به آن سقط جنین و در صورتی که بعد از هفته بیستم باشد، مرده‌زایی می‌گویند. مرده‌زایی‌ با سقط ناخواسته جنین متفاوت است اما هر دو آن‌ها به معنای از دست دادن جنین و خاتمه یافتن بارداری هستند. این عارضه چندان شایع و متداول نیست اما به یکی از نگرانی‌های والدین تبدیل شده است. بنابراین مادر باردار باید تحت نظر کامل پزشک باشد و تمامی علائمش کنترل شود تا در صورت مشاهده علائم غیرطبیعی، اقدامات لازم برای جلوگیری از مرگ جنین انجام شود.

* مقاله علائم سقط جنین در هفته اول را مطالعه کنید.

نکات مهم و پایانی

تشخیص وضعیت جنین فقط بر اساس علائم ظاهری مادر قابل اعتماد نیست و قطعی‌ترین روش بررسی، سونوگرافی و شنیدن ضربان قلب جنین است. بسیاری از علائمی که در مورد مرگ جنین گفته می‌شود (مثل کاهش حرکات یا تغییر علائم بارداری) می‌توانند در شرایط طبیعی بارداری هم رخ دهند، بنابراین نباید باعث نگرانی قطعی بدون بررسی پزشکی شوند. در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرعادی در حرکات جنین، خونریزی، درد شدید یا کاهش علائم بارداری، مراجعه سریع به پزشک ضروری است تا وضعیت جنین دقیق ارزیابی شود و در صورت نیاز اقدامات درمانی انجام شود.

منبع :

American Pregnancy Association