خون در ادرار نوزاد نشانه چیست؟

وجود خون در ادرار نوزاد، یک نشانه خطر است که سریعاً باید بررسی شود. برخی از دلایل احتمالی بروز آن، عبارتند از: عفونت، بیماری ادراری، سنگ کلیه و... در ادامه، بیشتر در مورد دلایل و روش‌های درمان خون در ادرار نوزاد توضیح خواهیم داد.

پادکست خلاصه مقاله خون در ادرار نوزاد:

با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیام‌های مشاوره‌ تخصصی دریافت کنید و با توصیه‌های تغذیه‌ای و دستور پخت‌های مناسب، تغذیه سالم‌تری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازی‌های مناسب و آزمون‌های دوره‌ای به تقویت هوش و مهارت‌های فرزندتان کمک کنید.

دفع خون در ادرار نوزادان و کودکان

ادرار در کلیه انسان تولید شده و از طریق حالب‌ها به مثانه می‌ریزد. بعد از این‌که مثانه پر شد، از طریق مجرای ادراری به بیرون از بدن تخلیه می‌شود. در هر قسمتی از این مسیر، ممکن است مشکلی پیش بیاید که باعث خونریزی شود. لکه‌های خون در ادرار نوزاد و کودک ممکن است ویژگی‌های متفاوتی داشته باشد. این ویژگی‌ها برای پزشک ارزش تشخیصی دارند. 

خون در ادرار نوزاد، به دو صورت گروس و میکروسکوپی وجود دارد. در حالت گروس یا ماکروسکوپی، رگه خون در ادرار نوزاد با چشم قابل تشخیص است. حتی ممکن است رنگ ادرار به صورتی، نارنجی، قرمز یا قهوه‌ای تغییر ‌کند یا لخته خون در ادرار دیده شود. گاهی خون کم در ادرار نوزاد، بدون میکروسکوپ قابل مشاهده نیست. در حالت میکروسکوپی، وجود خون در آزمایش ادرار کودک مشخص می‌شود.

 خون در ادرار کودک، ممکن است بدون علت واضح باشد یا ممکن است یک علت زمینه‌ای وجود داشته باشد. بنابراین، اگر قطره‌ای خون در ادرار کودک همراه با سایر علائم ظاهر شود، ممکن است نشانه‌ی یک بیماری جدی باشد. حتی امکان دارد خون همیشه یا موقتی در ادرار کودک مشاهده شود یا در اول ادرار یا اواخر آن باشد. همه این ویژگی‌ها، برای پزشک کودک معنا دارد. با مشاهده‌ی لکه خون در پوشک نوزاد یا دیدن خون هنگام ادرار کردن کودک، بهتر است به پزشک مراجعه کنید و ویژگی‌های آن را به دقت بیان کنید.

* مقاله تکرر ادرار در کودکان را مطالعه کنید.

با اپلیکیشن گهواره، هر هفته در جریان تغییرات و نیازهای کودکت قرار بگیر.هر روز یک پیام مشاور متناسب با سن کودکت دریافت کن. قد و وزن کودکت رو هر ماه وارد کن تا بهت بگیم رشد کودکت مناسب هست یا نه.

نصب اپلیکیشن گهواره

ایا خون در ادرار کودکان خطرناک است 

وجود خون در ادرار نوزاد و کودکان، در بسیاری از موارد بی‌خطر است؛ اما این موضوعی است که پزشک باید درباره آن نظر دهد. به همین دلیل، اگر هر یک از علائم زیر را در کودک خود مشاهده کردید، آن را با پزشک کودکتان در میان بگذارید تا علت دیدن خون در ادرار نوزاد و کودکتان مشخص شود و بفهمید خون در ادرار کودک نشانه‌ی چیست و سپس بر اساس تشخیص، درمان به درستی صورت بگیرد.

علت‌های رایج وجود خون در ادرار نوزاد و کودک

دفع خون در ادرار کودکان می‌تواند به دلایل زیر باشد:

1. عفونت ادراری

یکی از دلایل رایج وجود خون در ادرار نوزادان و کودکان، عفونت ادراری نوزادان ناشی از باکتری‌ها است. این عفونت ممکن است مثانه، مجاری ادراری یا کلیه را درگیر کند. در عفونت مثانه، با توجه به سن، علائم عفونت از بی‌قراری، گریه بیش‌ازحد، کم غذا خوردن تا سوزش ادرار و دفع سخت ادرار متغیر است. اگر عفونت کلیه را درگیر کند، به آن پیلونفریت می‌گویند. عفونت کلیه جدی‌تر است و علائمی مانند درد پهلو، تب و بی‌حالی شدید را نشان می‌دهد. در صورتی که عفونت‌های ادراری تشخیص داده نشوند، می‌توانند موجب کاهش رشد نوزاد و کودک هم بشوند. 

درمان عفونت‌ها باید با آنتی بیوتیک خوراکی یا تزریقی انجام شوند. نوع آنتی‌بیوتیک، باتوجه به محل عفونت و سن کودک متفاوت است. این داروها باید توسط پزشک تجویز شوند. شاید پزشک با توجه به شرایط کودک، او را در بیمارستان بستری کند.

2. سنگ ادراری

گاهی خون در ادرار کودک، به علت وجود سنگ در دستگاه ادراری است. این بیماری با درد شدید در هنگام دفع ادرار همراه است. 

3. بیماری‌های ژنتیکی

از دیگر دلایل دیدن لکه خون در ادرار نوزاد، بیماری‌های ارثی کلیه هستند. از این دسته بیماری‌ها می‌توان  آلپورت، برگر، کلیه‌ی پلی کیستیک، نفریت ارثی، گلومرولونفریت و درگیری کلیه بعد از عفونت‌ استرپتوکوکی را نام برد. در این موارد، ممکن است علائمی مثل ضعف، فشار خون بالا، ورم بدن، پف دور چشم، التهاب مفاصل، راش پوستی، تشنج، رنگ پریدگی، دفع پروتئین در ادرار و درد شکم نیز مشاهده شود. البته همیشه بیماری‌های ارثی خطرناک نیستند. سندروم خانوادگی خونریزی خوش‌خیم در ادرار نیز به صورت ارثی منتقل می‌شود. کودکان مبتلا، بدون هیچ علامتی دچار خونریزی میکروسکوپی در ادرار می‌شوند. این خون در ادرار بچه‌ها معمولاً به صورت اتفاقی در آزمایش ادرار دیده می‌شود؛ یعنی شما با چشم عادی، قادر به دیدن خون در ادرار کودک نیستید. این سندروم کاملاً خوش‌خیم است و مشکل نگران کننده‌ای نیست اما باید توسط پزشک تشخیص داده شود.

*مقاله آیا عفونت خون در کودکان خطرناک است را مطالعه کنید.

4. ضربه

وارد شدن ضربه به ناحیه‌ی تناسلی و کشاله‌های ران یا در کودکان بزرگ‌تر، ورزش شدید و دویدن ممکن است باعث خونریزی در ادرار شوند.

5. بدخیمی

گاهی برخی بدخیمی‌ها ممکن است باعث خونریزی در ادرار یا مدفوع نوزاد بشوند. از انواع بدخیمی‌‌های شایع‌ در کودکان، می‌توان تومور ویلمز و تومور مثانه را نام برد.

6. انسداد در مسیر ادراری

انسداد در مسیر ادراری مثل انسداد مجرای ادراری یا انسداد در محل اتصال حالب به مثانه، باعث مشکلاتی مثل ریفلاکس و خونریزی ادراری می‌شوند. این مشکلات توسط جراحی قابل درمان هستند.

7. اختلالات ارثی گلبول‌های قرمز

اگر خون در ادرار نوزاد با علائم کم‌خونی همراه بود، ممکن است نوزاد مبتلا به بیماری‌های خونی خاصی مثل کم‌خونی داسی شکل یا تالاسمی باشد. به همین دلیل در این موارد، درمان کم‌خونی در کودکان ضروری است.

ممکن است خون در ادرار نوزاد، کاملاً بی‌علامت باشد و حتی بسیاری از اوقات تشخیص داده نشود. این مسئله معمولاً بی‌خطر است.

علت خون در ادرار کودکان دختر چیست  

گاهی خون در ادرار نوزاد تازه متولد شده‌ی دختر مشاهده می‌شود. هورمون‌های مادر در دوران بارداری، روی بدن نوزاد هم اثر کمی می‌گذارند. مثلاً ممکن است هورمون‌های دخیل در چرخه‌ی ماهیانه‌ی جنسی مادر، روی نوزاد دختر هم اثر بگذارند و باعث شوند در اوایل تولد، مقداری خونریزی از واژن داشته باشد. در این صورت، وجود خون در پوشک نوزاد دختر موقتی است و به زودی از بین می‌رود.

یکی دیگر از اصلی‌ترین دلایل وجود خون در ادرار کودک دختر، عفونت مجاری ادراری است. عفونت ادرار باعث التهاب مثانه می‌شود. شایع‌ترین علائم، درد در دفع و ادرار بیشتر از حد طبیعی است.

خون در ادرار نوزاد پسر به چه علتی است

ممکن است گاهی وجود لکه خون در پوشک نوزاد پسر، به علت مشکلاتی مانند سرطان پروستات باشد که یک دلیل شایع وجود خود در ادرار مردان است. اما آیا کودک می‌تواند سرطان پروستات داشته باشد؟ سرطان واقعی پروستات، کارسینوما، به ندرت در نوزادان و کودکان دیده می‌شود اما سایر اشکال تومورهای بدخیم، ممکن است ایجاد شوند. علت وجود خون در ادرار نوزاد پسر تازه متولد شده و دیگر سنین، می‌تواند همان مشکلات شایع مانند ضربه، انسداد و ... باشد. 

علت لخته خون در ادرار نوزاد 

معمولاً لخته خون در ادرار وجود ندارد و نوع خاصی از هماچوری است. با این حال، در صورت وجود، ممکن است برخی از مشکلات جدی مانند سرطان مثانه، آسیب‌های کلیوی و موارد دیگر را نشان دهند. در صورت مشاهده خون در ادرار، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

تغیر رنگ ادرار همیشه به علت وجود خون نیست!

آیا خون در ادرار کودکان خطرناک است؟ همیشه والدین با مشاهده‌ی تغییر رنگ در ادرار یا پوشک خونی نوزاد، نگران خونریزی می‌شوند. در حالی که ممکن است علت این تغییر رنگ، خون نباشد. دلایل رایج تغییر رنگ ادرار نوزاد و کودک به شرح زیر است:

سندروم پوشک صورتی یا پینک دیاپر

گاهی ممکن است والدین با دیدن لکه صورتی در ادرار نوزاد پسر یا دخترشان که متمایل به قرمز است، آن را با خون اشتباه بگیرند. در حالی که این تغییر رنگ، به علت وجود کریستال‌های اورات در ادرار است. این موضوع در روزهای اول تولد دیده می‌شود. پینک دیاپر بیشتر در نوزادانی اتفاق می‌افتد که از شیر مادر تغذیه می‌کنند. این مسئله بعد از چند روز از بین می‌رود و موضوع نگران کننده‌ای نیست و درصورت ادامه‌دار شدن باید توسط پزشک بررسی شود.

داروها

داروهای ضد درد و بدون نسخه مانند فنازوپریدین یا پیریدیوم، فنول فتالئین موجود در مسهل‌ها، آنتی‌بیوتیک ریفامپین، سیکلوفوسفامیدها، دیلانتین یا فنی‌توئین، فنول تیازین، داروی ضدسرطان آدریامایسین یا دوکسوروبیسین و دفروکسامین موجب قرمز یا نارنجی شدن ادرار کودک می‌شوند.

مواد غذایی رنگی

چغندر، رنگ‌های خوراکی قرمز، انواع میوه‌ی قرمز مثل آلبالو و کرن‌بری، مصرف زیاد میوه‌های دارای کاروتن مثل هویج باعث تغییر رنگ ادرار به قرمز یا نارنجی می‌شوند. در این صورت، خون در ادرار نشانه‌ی نوع تغذیه است.

کم آبی بدن

گاهی به علت دریافت کم مایعات، کودک به شدت کم آب می‌شود. به همین دلیل، ادرار غلیظ‌‌ شده و ممکن است والدین آن را با خون اشتباه بگیرند.

خون در ادرار نوزاد سه روزه نشانه چیست

در هفته اول پس از تولد، ممکن است لکه صورتی یا قرمز آجری روی پوشک مشاهده کنید که اغلب با خون اشتباه گرفته می‌شود؛ مثلا ممکن است فکر کنید خون در ادرار نوزاد 3 روزه وجود دارد اما در واقع این لکه نشانه‌ی ادرار بسیار غلیظ است که رنگ صورتی دارد. تا زمانی که کودک حداقل چهار پوشک در روز را خیس می‌کند، احتمالاً هیچ دلیلی برای نگرانی وجود ندارد.

سایر علل تغییر رنگ ادرار به قرمز

بیماری‌هایی که موجب دفع هموگلوبین و دفع میوگلوبین می‌شوند نیز ممکن است رنگ ادرار را قرمز کنند که نیاز به بررسی بیشتر دارد.

تشخیص خون در ادرار نوزادان و کودکان و درمان آن

پس از مشاهده علائم توسط والدین، پزشک کودک را معاینه کرده و سپس برای تایید تشخیص، آزمایش‌های لازم را تجویز می‌کند. مهم‌ترین آن‌ها آزمایش ادرار است. موارد دیگری که پزشک درخواست می‌کند، شامل آزمایش کشت ادرار برای بررسی عفونت، آزمایش خون، سونوگرافی سی تی اسکن، ام آر آی کلیه و سیستوسکوپی است. همیشه همه‌ی این موارد مورد نیاز نیستند و فقط با توجه به تشخیص پزشک، درخواست می‌شوند. 

• در آزمایش آنالیز ادرار، وجود خون به دو روش نوار ادرار و بررسی میکروسکوپی ارزیابی می‌شود. نتیجه این آزمایش به پزشک کمک می‌کند تا تشخیص دهد که تغییر رنگ ادرار ناشی از وجود خون است یا علت دیگری دارد. همچنین، نحوه‌ی خروج خون از ادرار در تعیین محل خونریزی نقش دارد. به ‌عنوان ‌مثال، اگر خون در ابتدای ادرار و به رنگ روشن باشد، احتمالاً از بخش‌های پایینی دستگاه ادراری مانند مجرای ادرار، منشاء گرفته است. اما اگر تیره باشد و در انتهای ادرار مشاهده شود، می‌تواند نشان‌دهنده خونریزی در کلیه‌ها یا حالب‌ها باشد. در برخی موارد، لخته‌ی خون به شکل لوله‌ای دفع می‌شود که نشان می‌دهد خون درون حالب لخته شده و به شکل همان مجرا درآمده است.
• پزشک موارد دیگر مانند تب، درد در پهلو، لرز و فشار خون را بررسی می‌کند. در صورت نیاز، کودک به نفرولوژیست یا متخصص کلیه ارجاع می‌شود. همچنین در موارد ضربه یا تصادف، ارگان‌های دیگر بدن نیز بررسی می‌شوند. پزشک سابقه‌ی خانوادگی نوزاد را بررسی می‌کند. همچنین ممکن است پزشک درخواست آزمایش جمع‌آوری ادرار 24 ساعته بدهد تا در آن مقدار خون، دفع پروتئین، کراتینین و کلسیم نیز بررسی شود.
• در بسیاری از موارد، ادرار خونی در کودکان نیازی به درمان ندارد و خودبه‌خود از بین می‌رود. ممکن است این موضوع فقط یک بار مشاهده شود و در معاینه، آزمایشات و سابقه‌ی خانوادگی مشکل خاصی دیده نشود. در این موارد، پزشک بعد از مدتی آزمایش ادرار را مجدد برای نوزاد تجویز می‌کند. او می‌خواهد ببیند آیا خون در ادرار نوزاد وجود دارد یا به‌طور کامل از بین رفته است. اگر بعد از تکرار آزمایش، مجدد خون در ادرار کودک دیده شود، نیاز به بررسی بیشتر توسط نفرولوژیست دارد. در موارد عفونت ادراری، پزشک پس از تایید عفونت توسط کشت ادرار، آنتی‌بیوتیک مناسب را برای فرد تجویز می‌کند. به‌ندرت ممکن است دلیل خونریزی ادراری مشکل ساختاری بوده و نیاز به جراحی داشته باشد. 

از سوی دیگر، در رابطه با خون در ادرار نوزاد، در سندروم خوش‌خیم خانوادگی، بررسی وجود خون در ادرار سایر اعضای خانواده برای تایید تشخیص ضروری است، اما این وضعیت نیاز به درمان ندارد. اگر پزشک به سندروم پوشک صورتی شک کند، باید ادرار را از نظر وجود کریستال‌های اورات بررسی کند. این موضوع نیز نیازی به درمان ندارد. در موارد بیماری‌های ارثی و موارد جدی‌تر مثل گلومرولونفریت، ممکن است نیاز شود از کلیه‌ی کودک بیوپسی گرفته شود تا تشخیص قطعی شود و درمان لازم انجام گیرد.