شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری برای چیست | عوارض و طرز استفاده
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
شیاف پروژسترون برای حفظ بارداری و جلوگیری از سقط جنین تجویز میشود. این شیاف که با نامهای شیاف فرتیژست یا سیکلوژست (Cyclogest) در داروخانهها موجود است، به دو شکل واژینال و مقعدی مورد استفاده قرار میگیرد. در ادامه قصد داریم در مورد کاربردها، عوارض و نحوه استفاده از شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری بیشتر توضیح دهیم.
پادکست خلاصه مقاله شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری:
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- شیاف پروژسترون در بارداری مقعدی است یا واژینال؟
- شیاف پروژسترون مقعدی برای چه کسانی مناسب است؟
- تفاوت شیاف مقعدی پروژسترون با شیاف واژینال
- موارد مصرف شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری
- طرز استفاده شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری
- مزایای شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری
- عوارض شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری
- عوارض شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری (بر اساس نوع و شدت)
- عوارض شیاف پروژسترون روی جنین
- شیاف پروژسترون تا چند ماهگی مصرف میشود؟
- مدت زمان جذب شیاف پروژسترون مقعدی چقدر است
- آمپول و شیاف پروژسترون در بارداری
- مصرف همزمان قرص دوفاستون و شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری
- شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری برای درد لگن
- منابع
شیاف پروژسترون در بارداری مقعدی است یا واژینال؟
شیاف پروژسترون در بارداری میتواند از نوع مقعدی یا واژینال باشد. داروهای پروژسترونی با نامهای یوتروژستان یا لوتوژل از نوع واژینال هستتد و نباید به صورت مقعدی و رکتال استفاده شوند. در شرایطی که خونریزی شدید است، باید از انواع شیاف مقعدی استفاده کنید. تشخیص اینکه شیاف پروژسترون در بارداری از چه طریق باید استفاده شود، با پزشک است.
شیاف اکتوژست ۴۰۰ در بارداری مقعدی است یا واژینال
این شیاف به شکل واژینال است اما برخی از انواع تجاری آن مقعدی نیز هستند که روی جعبه درج شده است.
شیاف پروژسترون مقعدی برای چه کسانی مناسب است؟
شیاف مقعدی پروژسترون معمولا برای افرادی تجویز میشود که به دریافت پروژسترون نیاز دارند، اما به هر دلیل نمیتوانند یا ترجیح نمیدهند از شیاف واژینال استفاده کنند. همچنین، در برخی موارد ممکن است پزشک برای بهبود سطح پروژسترون بدن یا حمایت از روند بارداری، مصرف مقعدی را توصیه کند.
تفاوت شیاف مقعدی پروژسترون با شیاف واژینال
هر دو روش برای رساندن پروژسترون به بدن استفاده میشوند و هدف درمانی مشابهی دارند، اما مسیر مصرف آنها متفاوت است. شیاف واژینال از طریق واژن و شیاف مقعدی از طریق رکتوم جذب میشود. در برخی مطالعات، اثربخشی این دو روش مشابه گزارش شده است، اما عوارض آنها میتواند متفاوت باشد؛ بهطوریکه در مصرف مقعدی احتمال نفخ و یبوست بیشتر و در مصرف واژینال احتمال ترشحات موضعی بیشتر است.
موارد مصرف شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری
پزشک ممکن است شیاف پروژسترون مقعدی را برای حمایت از بارداری در افرادی که دچار کمبود پروژسترون هستند یا سابقه برخی مشکلات بارداری دارند، تجویز کند. همچنین در شرایطی که استفاده از شیاف واژینال مناسب نباشد، مصرف مقعدی میتواند بهعنوان یک روش جایگزین برای تامین پروژسترون مورد نیاز بدن در نظر گرفته شود.
طرز استفاده شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری
برای استفاده از شیاف مقعدی پروژسترون و رکتال نیازی به خیس یا چرب کردن شیاف نیست. این داروها خودشان حالت لغزنده دارند. با این حال اگر ناراحتی و درد مقعدی دارید، میتوانید برای لغزنده شدن، آن را کمی خیس کنید. اگر قرار است روزانه و مدت حداقل یک ماه از این شیافها استفاده کنید، بهتر است شیاف را مرطوب کنید تا هم ناراحتی ایجاد نکند و هم دچار شقاق مقعدی نشوید.
چند دقیقه بعد از شیاف پروژسترون دستشویی برویم؟
بهتر است قبل از گذاشتن شیاف حتماً دستشویی بروید زیرا استفاده از شیاف مقعدی، دفع را تحریک میکند اما یک ساعت بعد مصرف، دفع مدفوع بعد از شیاف پروژسترون ایرادی ندارد. توصیه میشود برای افزایش جذب، دفع ادرار حداقل ۳۰ دقیقه و دفع مدفوع حداقل ۱ ساعت بعد از مصرف شیاف باشد.
بعد از شیاف پروژسترون چقدر دراز بکشیم؟
توصیه میشود حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه دراز بکشید تا شیاف خارج نشود اما اگر استراحت بیشتری بعد از شیاف داشته باشید، بهتر هم هست. ترشحات نارنجی بعد از شیاف پروژسترون طبیعی است و به دلیل استفاده از شیاف و ترکیب آن با محتویات روده است.
مزایای شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری
هدف مصرف شیاف پروژسترون در دوران بارداری، حفظ بارداری و جلوگیری از سقط است. این شیاف به شکل مصنوعی، سطح پروژسترون بدن را بالا نگه میدارد تا زمانی که جفت شروع به تولید این هورمون کند.
چنانچه به هر دلیلی پزشک تشخیص دهد که سطح هورمون پروژسترون در بدن مادر باردار کم است یا جفت بیش از حد پایین قرار گرفته است، ممکن است روند استفاده از شیاف پروژسترون ادامه داشته باشد. حتی برخی از پزشکان ممکن است در شرایط عادی و با هدف شروع یک بارداری سالم و بدون مشکل برای حداقل یک ماه، استفاده از شیاف پروژسترون را تجویز کنند.
همچنین از شیاف پروژسترون برای بهبود سندرم پیش از قاعدگی، بهبود وضعیت افسردگی پس از زایمان و حتی تقویت بارداری در زنانی که در حال درمان ناباروری هستند نیز استفاده میشود.
سایر مزایای آن عبارتاند از:
- مناسب برای مادرانی که تحمل شیاف واژینال ندارند
- کاهش تحریک و ترشحات واژینال نسبت به روش واژینال
- جذب مناسب دارو از طریق مخاط رکتوم
- کمک به کنترل خونریزی یا لکهبینی بارداری
شیاف پروژسترون برای چی خوبه؟
وقتی جواب آزمایش بتا مثبت اعلام میشود، به این معنی است که لانهگزینی با موفقیت انجام و بارداری اتفاق افتاده است. معمولاً بررسیهای تکمیلی برای تشخیص سلامت بارداری از همان هفته پنجم بارداری آغاز میشود. در واقع پزشک بعد از مشاهده عدد بتا و پاسخ مثبت آزمایش hcg، بررسیهای لازم در مورد حاملگی خارج رحمی، حاملگی پوچ یا مولار را انجام میدهد.
پس از اطمینان از سلامت بارداری، ممکن است با توجه به وضعیت مادر نیاز باشد از همان ماه اول یا با اندکی تأخیر، استفاده از شیاف پروژسترون یا cyclogest آغاز شود. مثلاً در صورت مشاهده لکهبینی باید سریعاً پزشک را در جریان قرار دهید، زیرا لکهبینی میتواند یک نشانه هشدار برای بارداری باشد و لازم شود از شیاف پروژسترون استفاده کنید.
عوارض شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری
استفاده از شیاف پروژسترون مقعدی و لکهبینی در بارداری با یکدیگر در ارتباطاند. معمولاً در صورت لکهبینی در بارداری، پزشک شیاف پروژسترون واژینال تجویز نمیکند و باید به صورت رکتال آن را مصرف کنید؛ خصوصاً در لکهبینیهای شدید.
تنها عارضهی خطرناک شیاف مقعدی پروژسترون، شقاق مقعدی است که روش کنترل و پیشگیری آن را در بالا توضیح دادیم. سایر عوارض شیاف پروژسترون عبارتند از بیخوابی، درد یا ناراحتی شکمی، درد پستان، قرمزی پوست، یبوست، خستگی، درد و سوزش در مقعد یا واژن و اسهال و نفخ.
سایر عوارض آن شامل موارد زیر میشوند:
- تهوع یا احساس سنگینی معده
- سرگیجه یا احساس خوابآلودگی
- سردرد خفیف تا متوسط
- تغییرات خلقی مانند اضطراب یا تحریکپذیری
- حساسیت یا درد در ناحیه سینهها
- احساس خستگی بیش از حد
- واکنش آلرژیک نادر مانند خارش یا التهاب شدید
* مقاله خونریزی مقعدی در بارداری را مطالعه کنید.
عوارض شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری (بر اساس نوع و شدت)
در جدول زیر میتوانید خلاصهای از عوارض را با توجه به نوع و شدت آنها مشاهده کنید:
| نوع عارضه | علائم | شدت | نیاز به اقدام |
| موضعی | احساس ناراحتی یا سوزش مقعد، افزایش رطوبت | خفیف | معمولا نیاز ندارد |
| گوارشی | نفخ، یبوست، تهوع، احساس سنگینی معده | خفیف تا متوسط | در صورت تداوم |
| عمومی | خوابآلودگی، سرگیجه، خستگی زیاد | خفیف تا متوسط | پایش وضعیت |
| عصبی-هورمونی | سردرد خفیف تا متوسط، تغییرات خلقی (اضطراب، تحریکپذیری) | متوسط | در صورت تشدید |
| عضلانی-حسی | حساسیت یا درد سینهها | خفیف تا متوسط | معمولا نیاز ندارد |
| نادر و حساس | واکنش آلرژیک (خارش، التهاب شدید) | شدید | مراجعه حضوری |
عوارض شیاف پروژسترون روی جنین
به نقل از سایت ncbi.nlm.nih.gov
مصرف پروژسترون یا پروژاسترین باعث افزایش احتمال سقط جنین نمیشود. در واقع، برخی افراد در اوایل بارداری از پروژسترون تجویزشده برای کمک به جلوگیری از سقط جنین استفاده میکنند.
Progesterone or progastrin use does not increase the chance of a miscarriage. In fact, some people use prescribed progesterone early in pregnancy to help prevent miscarriage
با توجه به این موضوع، شیاف پروژسترون در بارداری بهعنوان یکی از داروهای حمایتی مهم در اوایل بارداری شناخته میشود که هدف اصلی آن حفظ سطح هورمون پروژسترون در بدن مادر است. این هورمون نقش کلیدی در تثبیت دیواره رحم و جلوگیری از توقف بارداری دارد، به همین دلیل در شرایطی مثل تهدید به سقط، بارداریهای پرخطر یا درمانهای کمکباروری مانند IVF توسط پزشک تجویز میشود. نکته مهم این است که اثر این دارو بیشتر حمایتی است و مصرف آن باید حتماً تحت نظر پزشک انجام شود تا بهترین نتیجه در حفظ بارداری به دست آید.
تداخلات دارویی شیاف پروژسترون
تداخلات دارویی شیاف پروژسترون معمولا محدود است، اما برخی داروها میتوانند روی متابولیسم یا اثر هورمونها تاثیر بگذارند. به همین دلیل، در صورت مصرف همزمان داروهای دیگر، باید حتما با پزشک مشورت شود. داروهایی که ممکن است با پروژسترون تداخل داشته باشند، شامل موارد زیر هستند:
- داروهای ضدتشنج مانند فنیتوئین و کاربامازپین
- ریفامپین (آنتیبیوتیک قوی القاکننده آنزیمی)
- برخی داروهای هورمونی دیگر
- داروهای آرامبخش و خوابآور (افزایش احتمال خوابآلودگی و سرگیجه)
در بارداری، به دلیل حساسیت شرایط، هر نوع مصرف همزمان دارو باید با نظر پزشک انجام شود.
شیاف پروژسترون تا چند ماهگی مصرف میشود؟
بسته به شرایط مادر و جنین، شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری، میتواند از ابتدا تا اواخر بارداری استفاده شود. توجه داشته باشید قطع خودسرانه شیاف پروژسترون در بارداری میتواند خطرناک باشد. در صورتی که دکتر دستور قطع دارو را داد، دیگر نباید به مصرفش ادامه دهید.
مدت زمان جذب شیاف پروژسترون مقعدی چقدر است
جذب شیاف معمولاً ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول میکشد. برای جذب بهتر و عدم خروج شیاف پس از استفاده دراز بکشید.
آمپول و شیاف پروژسترون در بارداری
پروژسترون به اشکال مختلف قرص، شیاف (شیاف فرتیژست، شیاف پروژسترون 400 و...) و آمپول در بازار در دسترس است. سؤال مهم این است که کدامیک اثرگذاری بیشتری دارد؟
تحقیقات انجام شده روی زنان باردار مختلف نشان میدهد درمان با پروژسترون تزریقی و یا شیاف پروژسترون، هر دو میتواند به یک اندازه در حفظ و ادامهی بارداری مؤثر باشد. همچنین عوارض آمپول و شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری نیز مشابه است. با این حال مشخص شده که آمپول پروژسترون از نظر قیمتی به صرفهتر است.
* مقاله آمپول پروژسترون در بارداری را مطالعه کنید.
مصرف همزمان قرص دوفاستون و شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری
بسیاری از زنان ممکن است در دوران بارداری، دکتر خود را عوض کنند و هر دکتر تجویز خاص خود را داشته باشد. به عنوان مثال برای حفظ جنین و پایداری بارداری ممکن است، یکی شیاف پروژسترون تجویز کند و دیگری قرص دوفاستون یا هر داروی مشابهی دیگر. نکتهی مهم این است که شما نباید این داروها را با هم مصرف کنید زیرا میزان پروژسترون در بدن شما بیش از حد افزایش مییابد که میتواند عوارضی مانند کمردرد شدید برایتان داشته باشد. بنابراین در صورت تغییر پزشک، حتماً لیست داروهای مصرفی خود را در اختیارش قرار دهید.
شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری برای درد لگن
یکی از تغییراتی که در بارداری رخ میدهد، تغییر سطح هورمونها در بدن مادر است که باعث بروز عوارضی میشود. افزایش هورمونهای پروژسترون، استروژن و ریلکسن در بارداری میتواند رباطهایی که استخوانهای لگن را نگه داشتهاند شل کند و همین موضوع باعث ایجاد درد در این ناحیه میشود. با مصرف شیاف پروژسترون مقعدی در بارداری، واضح است که احتمالاً این دردها تشدید شوند. اگر دردها آزاردهنده شد، برای کاهش و مدیریت درد با پزشک مشورت کنید.
منابع
سوالات متداول
شیاف پروژسترون معمولا تغییر مشخصی در ظاهر مدفوع ایجاد نمیکند؛ اما در برخی افراد ممکن است باعث یبوست، نفخ یا تغییرات خفیف گوارشی شود.
بهتر است پیش از استفاده از شیاف مقعدی، اجابت مزاج انجام شود. پس از مصرف نیز تا حد امکان حداقل ۳۰ تا ۶۰ دقیقه از دفع مدفوع خودداری کنید.
معمولا توصیه میشود حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه پس از استفاده در حالت درازکش باقی بمانید تا جذب دارو بهتر انجام شود.
ترشحات نارنجی یا زردرنگ خفیف معمولا میتواند ناشی از باقیمانده دارو یا مواد تشکیلدهنده شیاف باشد. در صورت بوی نامطبوع، خارش یا سوزش شدید باید با پزشک مشورت شود.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.