علت بزرگی سر جنین ماکروسفالی چیست؟ آیا خطرناک است؟
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
بزرگتر بودن سر نوزاد و کودک نسبت به همسنهایش، به اسم بیماری ماکروسفالی شناخته میشود که در عامیانه به این بیماری «بزرگسری» نیز میگویند. سر یکی از اولین قسمتهای بدن جنین است که شروع به رشد کردن میکند و بزرگ بودن سر نوزاد، علاوه بر مشکلساز شدن برای مادر، در حین زایمان برای سلامت نوزاد و پس از تولد هم مهم است. بزرگسری میتواند زمان زایمان مادر را هم تغییر دهد؛ بنابراین در هر بار سونوگرافی، اندازه دور سر جنین اندازهگیری میشود.
با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیامهای مشاوره تخصصی دریافت کنید و با توصیههای تغذیهای و دستور پختهای مناسب، تغذیه سالمتری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازیهای مناسب و آزمونهای دورهای به تقویت هوش و مهارتهای فرزندتان کمک کنید.
علت بزرگ شدن سر جنین در بارداری
علت اولیه بروز بیماری بزرگسری در جنین یا نوزاد به علتهای التهاب، انسداد و تولید بیش از اندازه مایع مغزی است اما علت این موارد چیست؟ موارد زیر میتوانند از جمله عوامل به وجود آمدن این مشکلات باشند:
- رشد غیرمعمول سیستم عصبی جنین در دوران بارداری.
- تولد زودرس جنین باعث افزایش احتمال خونریزی در بطنهای مغزی میشود.
- بیماریهایی که مادر در دوران بارداری به آنها مبتلا میشود و میتواند باعث التهاب بافت مغز جنین میشود. از بیماریهایی که باعث چنین اتفاقی میشوند میتوان به سرخچه یا بیماری سفلیس در بارداری اشاره کرد.
* مقاله پیشگیری از زایمان زودرس را مطالعه کنید.
انواع ماکروسفالی چیست؟
ماکروسفالی را میتوان به دو گروه متناسب و نامتناسب طبقهبندی کرد. ماکروسفالی متناسب به این معنی است که سر و بدن نوزاد بزرگ و با هم متناسب است. ماکروسفالی نامتناسب هنگامی رخ میدهد که سر نوزاد نسبت به بدن او بزرگتر است. البته استثنایی نیز وجود دارد؛ نوزادانی که دارای سر و جمجمه بزرگ هستند، در بسیاری از موارد کاملاً سالماند. با این حال، در سایر موارد نمیتوان با اطمینان نتیجهگیری کرد و لازم است علت بزرگی سر جنین از طریق سونوگرافی بهدقت بررسی شود.
علت بزرگبودن سر جنین در سونوگرافی
در برگه سونوگرافی بارداری، قسمتی وجود دارد به نام hc یا head circumference که نشاندهنده اندازه دور سر جنین نسبت به بدن است. در هر هفته از دوران بارداری، جنین باید دور سر متناسبی نسبت به بدن خود داشته باشد. در اصل hc نشاندهنده رشد درست و متناسب دور سر جنین شما است؛ بنابراین بهتر است زنان باردار در طول 9 ماه طبق یک روتین مناسب سونوگرافی انجام دهند.
اندازه hc نامتناسب در سونوگرافی جنین میتواند نشاندهنده بیماریهای ژنتیکی مانند میکروسفالی در نوزادان، ماکروزومی و موارد این چنینی باشد. اندازهگیری hc اغلب از هفته 11 الی 12 بارداری شروع میشود و تا آخرین هفته ادامه پیدا میکند. در نهایت بزرگسری در دوران بارداری که از طریق سونوگرافی نشان داده میشود را میتوان کنترل و درمان کرد؛ اما اگر این بزرگسری از بیماریهای ژنتیکی باشد، امکان درمان آن وجود ندارد که تشخیص این موضوع نیاز به یک پزشک متخصص دارد و کار راحتی نیست.
درمان بیماری بزرگی سر جنین ماکروسفالی
درمان بزرگسری شامل دو درمان اصلی و غیر شایع است. درمان اصلی هیدروسفالی، عمل جراحی است و درمان غیر شایع آن، بدون عمل جراحی و با تجویز دارو است. درمانهای غیر شایع، هنگامی مورد استفاده قرار میگیرند که بتوان عفونتی که ایجاد شده است را با تجویز دارو برطرف کرد. داروهای تجویز شده شامل داروهای کاهشدهنده مایع مغزی است.
به یاد داشته باشید ماکروسفالی پاتولوژیک، یک نوع بیماری است که نیاز به ویزیت دکتر متخصص دارد. بیماریهای شایعی که همراه با بزرگی سر پدید میآیند، خونریزی مغزی، تجمع مایع روی مغز و اختلالات ژنتیکی است. پس حتماً برای تشخیص علت بزرگی سر جنین ماکروسفالی، به پزشک مراجعه کنید.
جمعبندی
ماکروسفالی یا بزرگی سر، حالتی است که سر نوزاد، نسبت به بدن بزرگتر است. این بیماری در بیشتر موارد خوشخیم و بیزیان است و در باقی موارد نشان از بیماریهای ژنتیکی و سندروم است. علت بزرگی سر جنین ماکروسفالی نیز مربوط به مایع مغزی نخاعی و میزان ترشح آن است. ممکن است با این بیماری از دوران بارداری درگیر بشوید که باعث مشکلات مختلفی هم برای مادر حین زایمان و هم برای جنین بعد از تولد دارد. این بیماری از قبل تولد جنین قابل تشخیص است و از طریق سونوگرافی در طی دوران بارداری و اندازهگیری دور سر جنین، میتوان فهمید که آیا جنین رشد مناسبی دارد یا خیر.
سؤالات متداول:
آیا میتوان از ماکروسفالی پیشگیری کرد؟
این بیماری در بیشتر موارد جز نقصهای مادرزادی یا ژنتیکی است و در بدو تولد جنین همراه او است و امکان درمان این بیماری اگر به دلایل ژنتیکی باشد وجود ندارد. اگر بزرگی سر در بزرگسالی به وجود بیاید و دلیل این بیماری تجمع مایع نخاعی مغز باشد امکان درمان آن وجود دارد.
آیا بیماری بزرگی سر جنین کشنده است؟
درصورتیکه اقدامی برای درمان نشود بهاحتمال ۵۰ درصد کشنده است اگر بیمار هیدروسفالی هیچ اقدامی برای درمان نکرده باشد؛ ولی همچنان به حیات خود ادامه میدهد. به احتمال خیلی بالا دچار آسیبهای مغزی و ناتوانیهایی فیزیکی شده است.
منابع:
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22685-macrocephaly
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.