جدول میزان مایع آمنیوتیک دربارداری و عدد نرمال آن در هرهفته
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
میزان مایع آمنیوتیک در طول بارداری ثابت نیست و با پیشرفت بارداری تغییر میکند. پزشک با استفاده از شاخص مایع آمنیوتیک (AFI) در سونوگرافی، مقدار این مایع را بررسی میکند تا مشخص شود در محدوده طبیعی قرار دارد یا خیر. کم یا زیاد بودن مایع آمنیوتیک همیشه به معنی وجود مشکل جدی نیست، اما بهتر است که توسط پزشک بررسی شود. در ادامه، میزان طبیعی مایع آمنیوتیک در هفتههای مختلف بارداری، نحوه تفسیر AFI و دلایل کاهش یا افزایش آن را بررسی میکنیم.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- جدول میزان طبیعی مایع آمنیوتیک در هر هفته بارداری
- میزان مایع مایع آمنیوتیک در هفتههای 32 تا 34
- جدول میزان مایع آمنیوتیک در بارداری، از هفته 34 تا 40
- مقیاس AFI در سونوگرافی
- نمودار جدول میزان مایع آمنیوتیک در بارداری
- الیگوهیدرآمنیوس: کمتر بودن مایع آمنیوتیک از حد نرمال
- نحوه افزایش میزان مایع آمنیوتیک در بارداری
- پلیهیدرآمنیوس: بیشتر بودن مایع آمنیوتیک از حد نرمال
- نحوه کاهش میزان مایع آمنیوتیک در بارداری
- علائم کم یا زیاد بودن مایع آمنیوتیک
- آیا کم یا زیاد بودن مایع آمنیوتیک برای جنین خطرناک است؟
- نکات پایانی
- منابع
جدول میزان طبیعی مایع آمنیوتیک در هر هفته بارداری
مایع آمنیوتیک، مایع شفافی است که کیسه آب اطراف جنین را پر میکند و در طول بارداری نقش مهمی در محافظت و رشد او دارد. مقدار این مایع با پیشرفت بارداری تغییر میکند و باید در محدوده طبیعی باشد. میزان طبیعی مایع آمنیوتیک در هفتههای مختلف بارداری را میتوانید در جدول زیر ببینید:
| هفته بارداری | AFI طبیعی (سانتی متر) |
| 16 تا 20 | 8 تا 20 |
| 21 تا 24 | 8 تا 22 |
| 25 تا 28 | 9 تا 23 |
| 29 تا 32 | 9 تا 24 |
| 33 تا 36 | 8 تا 22 |
| 37 تا 40 | 5 تا 18 |
میزان مایع مایع آمنیوتیک در هفتههای 32 تا 34
مایع آمنیوتیک در هفتههای 32 تا 34 بارداری، به بیشترین میزان میرسد و پس از آن به دلیل افزایش ظرفیت کلیههای جنین، بهتدریج مقدار مایع آمنیوتیک کاهش پیدا میکند.
| هفته بارداری | میانگین AFI (سانتی متر) |
| 32 | 14.5 |
| 33 | 14.5 |
| 34 | 14.6 |
* مقاله جدول سونوگرافی بارداری را مطالعه کنید.
جدول میزان مایع آمنیوتیک در بارداری، از هفته 34 تا 40
میزان AFI در اواخر بارداری و معمولا با نزدیک شدن به زمان زایمان، روندی کاهشی دارد که در جدول زیر مشاهده میکنید:
| سن بارداری | میانگین AFI (سانتی متر) |
| هفته 34 | 14.59 |
| هفته 35 | 14.25 |
| هفته 36 | 13.14 |
| هفته 37 | 12.48 |
| هفته 38 | 12.20 |
| هفته 39 | 11.37 |
| هفته 40 | 10.99 |
مقیاس AFI در سونوگرافی
پزشکان برای بررسی سطح مایع آمنیوتیک از شاخصی به نام AFI استفاده میکنند که برحسب سانتیمتر اندازهگیری میشود. این شاخص در کنار سایر ارزیابیها، از جمله پروفایل بیوفیزیکی جنین (BPP)، برای بررسی وضعیت جنین و بارداری به کار میرود.
به طور کلی، مقادیر AFI را میتوان به این صورت در نظر گرفت:
- AFI بین ۸ تا ۲۵ سانتیمتر: معمولا در محدوده طبیعی قرار دارد.
- AFI بین ۵ تا ۸ سانتیمتر: در محدوده نرمال پایین قرار میگیرد و ممکن است به پایش بیشتری نیاز داشته باشد.
- AFI کمتر از ۵ سانتیمتر: پایین محسوب میشود و میتواند نشاندهنده الیگوهیدرآمنیوس (Oligohydramnios) باشد. البته هر کمبود مایع آمنیوتیک به معنی وجود مشکل کلیوی جنین نیست؛ در برخی موارد، ناهنجاریهای کلیه یا مجاری ادراری جنین میتوانند باعث کاهش مایع آمنیوتیک شوند، زیرا بخش قابل توجهی از مایع آمنیوتیک در نیمه دوم بارداری از ادرار جنین تامین میشود.
- AFI بالاتر از محدوده طبیعی: میتواند نشاندهنده پلیهیدرآمنیوس (Polyhydramnios) باشد. افزایش مایع آمنیوتیک ممکن است با عواملی مانند دیابت بارداری یا برخی ناهنجاریهای جنینی مرتبط باشد و به بررسی علت زمینهای نیاز دارد.
اگر میزان مایع آمنیوتیک غیرطبیعی باشد، پزشک با توجه به شرایط بارداری ممکن است پایشهای بیشتری مانند پروفایل بیوفیزیکی و سونوگرافی داپلر را توصیه کند تا وضعیت جنین و تغییرات مایع آمنیوتیک را دقیقتر بررسی کند.
* مقاله تفسیر سونوگرافی بیوفیزیکال جنین را مطالعه کنید.
نمودار جدول میزان مایع آمنیوتیک در بارداری
الیگوهیدرآمنیوس: کمتر بودن مایع آمنیوتیک از حد نرمال
ممکن است در طول بارداری، مخصوصاً سه ماه آخر بارداری، میزان مایع آمنیوتیک کمتر از حد طبیعی باشد. نشانههای کمبود مایع آمنیوتیک عبارت است از:
- نشت مایع از واژن
- اضافه نشدن وزن مادر بهشکل اصولی
- کُند شدن رشد جنین
- سطح پایین مایع آمنیوتیک در سونوگرافی
- کوچک بودن رحم نسبت به زمان بارداری
عوارضی که این کمبود ممکن است به دنبال داشته باشد عبارت است از:
- رشد کُند جنین
- عوارض زایمان
- نیاز فوری به زایمان سزارین
نحوه افزایش میزان مایع آمنیوتیک در بارداری
اگر میزان مایع آمنیوتیک کمتر از حد طبیعی باشد، در بعضی موارد میتوان با افزایش مصرف مایعات به بهبود آن کمک کرد؛ اما این روش فقط زمانی میتواند موثر باشد که کمبود مایع با کم آبی مادر مرتبط باشد. اگر علت کاهش مایع، مشکلاتی مانند اختلال عملکرد جفت، پارگی کیسه آب یا برخی مشکلات جنین باشد، نوشیدن آب به تنهایی آن را برطرف نمیکند. بنابراین، روش درمان با توجه به علت کمبود مایع، هفته بارداری و وضعیت جنین تعیین میشود.
در نتیجه، در مواردی که کمبود مایع به کم آبی مادر مربوط باشد، میتوان با نوشیدن آب و مایعات کافی در خانه به افزایش آن کمک کرد؛ اما این روش برای همه موارد کمبود مایع آمنیوتیک موثر نیست.
بسته به شرایط، پزشک ممکن است روشهای زیر را برای مدیریت کمبود مایع آمنیوتیک در نظر بگیرد:
- افزایش مصرف مایعات: در صورت کمآبی مادر، نوشیدن آب و مایعات کافی ممکن است به افزایش نسبی مایع آمنیوتیک کمک کند.
- دارو یا مکمل: در برخی شرایط، پزشک ممکن است برای درمان علت زمینهای دارو یا مکمل تجویز کند. مصرف مکملهایی مانند ال-آرژینین (L-arginine) در دوران بارداری نباید بدون توصیه پزشک انجام شود.
- کاهش فعالیت یا استراحت: بسته به علت کمبود مایع و وضعیت مادر و جنین، پزشک ممکن است کاهش فعالیت یا استراحت را توصیه کند.
- آمنیوانفیوژن (Amnioinfusion): در برخی شرایط، پزشک با وارد کردن محلول استریل به کیسه آمنیوتیک، میزان مایع اطراف جنین را به طور موقت افزایش میدهد.
- زایمان زودتر از موعد: اگر کمبود مایع شدید باشد یا ادامه بارداری برای مادر یا جنین خطر ایجاد کند، پزشک ممکن است با توجه به هفته بارداری و وضعیت جنین، زایمان را زودتر توصیه کند.
* مقاله راههایی برای زایمان زودتر و عوارض آن را مطالعه کنید.
پلیهیدرآمنیوس: بیشتر بودن مایع آمنیوتیک از حد نرمال
پلیهیدرآمنیوس زمانی اتفاق میافتد که مقدار مایع آمنیوتیک بیش از حد باشد، زیرا بدن این مایع را زیاد تولید میکند یا بهخوبی از بدن دفع نمیشود. در زنان بارداری که مبتلا به دیابت هستند، احتمال پلیهیدرآمنیوس بیشتر است. گاهی زیاد بودن مایع آمنیوتیک، بیانگر وجود اختلالاتی در جنین است، از قبیلِ:
- نارسایی قلب
- مشکلات سیستم عصبی مرکزی یا کروموزومی که بر بلع اثر میگذارد
- مشکلات گوارشی که مانع انسداد مایع میشود
- ناتوانیهای مادرزادی
- زمانی که دوقلوهای همسان جفت مشترک داشته باشند.
- علائم زیاد بودن مایع آمنیوتیک عبارت است از:
- رشد غیرعادی رحم یا بزرگی رحم نسبت به زمان بارداری
- ناراحتی معدۀ مادر
- انقباضات رحمی
زایمان زودرس و ناتوانیهای مادرزادی نیز ازجمله عوارض پلیهیدرآمنیوس است.
به نقل از سایت healthline.com
پلیهیدرآمنیوس خفیف ممکن است به درمان نیاز نداشته باشد. ولی، در موارد شدید ممکن است درمانهایی مانند کاهش حجم مایع آمنیوتیک (آمنیوریداکشن)، مصرف دارو یا بستری شدن در بیمارستان برای کاهش میزان مایع آمنیوتیک لازم باشد.
Minor polyhydramnios may not require treatment. However, if you have severe polyhydramnios, you may need treatment, such as amnioreduction, medication, or hospitalization, to reduce the amount of amniotic fluid in your body
نحوه کاهش میزان مایع آمنیوتیک در بارداری
در این شرایط، پزشک بهطور دقیق نوسانات مایع آمنیوتیک را زیر نظر میگیرد و اگر لازم باشد با قرار دادن سوزنی در کیسه آمنیوتیک، مقداری از مایع را خارج میکند. همچنین دارویی تجویز میشود که مقدار ادرار جنین را کاهش دهد تا ادرار کمتر به مایع آمنیوتیک اضافه شود. اگر شرایط خطرناک باشد، پزشک زایمان زودرس را توصیه میکند.
علائم کم یا زیاد بودن مایع آمنیوتیک
این تغییرات ممکن است با نشانههای زیر همراه باشند:
علائم کم بودن مایع آمنیوتیک (الیگوهیدرآمنیوس)
- کوچکتر بودن اندازه شکم نسبت به سن بارداری
- کاهش حرکات جنین
- نشت مایع از واژن (در صورت پارگی کیسه آب)
- احساس درد یا انقباضات زودرس رحم
- کاهش رشد جنین در سونوگرافی
- تشخیص AFI پایین در سونوگرافی
علائم زیاد بودن مایع آمنیوتیک (پلیهیدرآمنیوس)
- بزرگتر بودن اندازه شکم نسبت به سن بارداری
- احساس کشیدگی یا سفتی شدید شکم
- تنگی نفس
- تورم پاها یا شکم
- انقباضات زودرس رحم
- احساس فشار زیاد در لگن
- تشخیص AFI بالا در سونوگرافی
آیا کم یا زیاد بودن مایع آمنیوتیک برای جنین خطرناک است؟
کم یا زیاد بودن مایع آمنیوتیک میتواند در برخی شرایط برای جنین مشکل ساز باشد، اما میزان خطر به شدت تغییرات، علت آن و هفته بارداری بستگی دارد. کمبود شدید مایع آمنیوتیک ممکن است فضای کافی برای رشد طبیعی جنین را محدود کند و در موارد شدید، به ویژه در اوایل بارداری، بر رشد ریهها تاثیر بگذارد.
افزایش بیش از حد مایع آمنیوتیک نیز میتواند با برخی ناهنجاریهای جنینی و مشکلات مربوط به رشد و وضعیت جنین همراه باشد. به همین دلیل، در صورت غیرطبیعی بودن میزان مایع آمنیوتیک، وضعیت جنین باید به طور مداوم زیر نظر پزشک بررسی شود.
نکات پایانی
میزان مایع آمنیوتیک یکی از شاخصهایی است که به پزشک در ارزیابی وضعیت جنین کمک میکند. کم یا زیاد بودن آن میتواند دلایل متفاوتی داشته باشد و لزوما به معنای وجود یک مشکل جدی نیست. در صورت مشاهده مقدار غیرطبیعی، بررسی علت اهمیت زیادی دارد و ممکن است پزشک پایش بیشتری را توصیه کند. اگر کمبود مایع به کم آبی مادر مربوط باشد، افزایش مصرف مایعات میتواند کمککننده باشد؛ اما در سایر موارد، درمان به علت اصلی بستگی دارد. بنابراین، نتیجه سونوگرافی باید در کنار شرایط کلی بارداری و وضعیت جنین تفسیر شود.
منابع
سوالات متداول
نه، همیشه خطرناک نیست. شدت کمبود، علت آن و هفته بارداری مهم است و پزشک با سونوگرافی و بررسی وضعیت جنین درباره نیاز به پیگیری یا درمان تصمیم میگیرد.
در موارد شدید، میتواند با برخی ناهنجاریهای جنینی یا مشکلات رشد و وضعیت جنین همراه باشد. علت و شدت افزایش مایع باید توسط پزشک بررسی شود.
AFI مرزی لزوما به معنی مشکل جدی نیست، اما بهتر است با پزشک مشورت کنید. زیرا ممکن است با توجه به هفته بارداری، علائم و وضعیت جنین، سونوگرافی یا معاینه بیشتر را توصیه کند.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.