برای افزایش مایع آمنیوتیک (زیاد شدن آب دور جنین) چه بخوریم؟
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
تغذیه میتواند در برخی شرایط به بهتر شدن میزان مایع آمنیوتیک کمک کند، اما نقش آن محدود و وابسته به علت کمبود آب دور جنین است. هیچ ماده غذایی بهتنهایی نمیتواند کمبود مایع آمنیوتیک را درمان کند. اما نوشیدن مایعات کافی و داشتن رژیم غذایی متعادل، در برخی موارد بهویژه زمانی که علت کم بودن مایع آمنیوتیک کمآبی بدن مادر باشد، میتواند در بهبود آن نقش داشته باشد. آب، میوههای آبدار، سبزیجات پرآب، منابع پروتئین و مواد غذایی حاوی الکترولیتها میتوانند بخشی از یک برنامه غذایی مناسب باشند. در این مقاله از مجله سلامت گهواره توضیح میدهیم برای زیاد شدن آب دور جنین چه بخوریم؟ و در کنار تغذیه چه اقداماتی برای مدیریت کاهش مایع آمنیوتیک اهمیت دارند.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- برای زیاد شدن آب دور جنین چه بخوریم؟
- چه نوشیدنیهایی به افزایش مایع آمنیوتیک کمک میکنند؟
- چه غذاهایی برای کم بودن مایع آمنیوتیک مناسب هستند؟
- علاوه بر تغذیه، چه کارهایی به افزایش مایع آمنیوتیک کمک میکند؟
- چه عواملی باعث کم شدن آب دور جنین میشوند؟
- اگر با تغذیه مایع آمنیوتیک افزایش پیدا نکند چه باید کرد؟
- کمبود مایع آمنیوتیک را جدی بگیرید
- منابع
برای زیاد شدن آب دور جنین چه بخوریم؟
اگر مایع آمنیوتیک کمتر از حد طبیعی باشد، مهمترین اقدام تغذیهای حفظ آبرسانی مناسب بدن است. نوشیدن مایعات میتواند گاهی به افزایش مایع آمنیوتیک کمک کند، اما هیچ غذای خاصی درمان قطعی کمبود آب دور جنین نیست و علت زمینهای ابتلا به آن باید بررسی شود. در ادامه به مواردی اشاره کردهایم که میتوانند در افزایش مایع آمنیوتیک نقش داشته باشند:
- آب و مایعات: نوشیدن آب کافی مهمترین راه برای حفظ آبرسانی بدن است. مطالعات نشان دادهاند که افزایش مصرف مایعات خوراکی در برخی زنان مبتلا به کمبود مایع آمنیوتیک میتواند شاخص AFI را افزایش دهد. البته، مقدار مایعات مورد نیاز بهتر است با توجه به شرایط مادر و نظر پزشک تعیین شود.
- میوههای آبدار: میوههایی مانند هندوانه، طالبی، پرتقال و توتفرنگی بهدلیل آب فراوان، میتوانند بخشی از مایعات روزانه بدن را تامین کنند. با این حال، شواهدی وجود ندارد که نشان دهد این میوهها بهتنهایی و بهطور مستقیم آب دور جنین را افزایش میدهند. مصرف میوه کامل هم نسبت به نوشیدنیهای شیرین انتخاب مناسبتری است.
- سبزیجات پرآب: خیار، گوجهفرنگی، کاهو و سایر سبزیجات تازه علاوه بر آب، ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز دوران بارداری را تامین کرده و میتوانند به دریافت مایعات کمک کنند. این مواد غذایی مکمل مصرف آب هستند و درمان مستقیمی برای کمبود مایع آمنیوتیک محسوب نمیشوند.
- مواد غذایی حاوی پروتئین: تخممرغ، گوشت و مرغ کمچرب، ماهیهای مجاز در بارداری، حبوبات، لبنیات و مغزهای بدون نمک منابع مناسب پروتئین هستند. پروتئین برای رشد جنین و تغذیه سالم مادر اهمیت دارد، اما شواهد کافی برای اینکه مصرف پروتئین بهتنهایی باعث افزایش مایع آمنیوتیک شود، وجود ندارد.
- مواد غذایی حاوی الکترولیتها: مواد غذایی حاوی پتاسیم، سدیم، منیزیم و کلسیم، مانند موز، سیبزمینی، حبوبات، شیر، ماست و برخی میوهها و سبزیجات به حفظ تعادل مایعات بدن کمک میکنند. البته مصرف بیشتر الکترولیتها یا نوشیدنیهای الکترولیتی بهطور مستقیم برای افزایش آب دور جنین توصیه نشده و بیشتر افراد میتوانند نیاز خود را از غذا و آب تامین کنند.
چه نوشیدنیهایی به افزایش مایع آمنیوتیک کمک میکنند؟
برای کمک به افزایش مایع آمنیوتیک، آب ساده مهمترین و مطالعهشدهترین نوشیدنی است. محلول خوراکی آب و الکترولیت یا ORS هم در بعضی مطالعات موثر بوده، اما مصرف آن برای همه زنان باردار ضروری نیست و بهتر است با نظر پزشک انجام شود.
به نقل از pubmed
درمان با افزایش آبرسانی به بدن مادر، بهویژه با استفاده از محلول خوراکی جبران آب و الکترولیت (ORS)، بهعنوان روشی ساده و کمهزینه برای بهبود شاخص مایع آمنیوتیک (AFI) و پیامدهای پیرامون تولد در بارداریهای همراه با کمبود مایع آمنیوتیک ایزوله پیشنهاد شده است.
Maternal hydration therapy, particularly oral rehydration solution (ORS), has been proposed as a simple and cost-effective intervention to improve the amniotic fluid index (AFI) and perinatal outcomes in pregnancies complicated by isolated oligohydramnios.
شیر پاستوریزه و سایر نوشیدنیهای کمشکر هم میتوانند در تامین مایعات روزانه نقش داشته باشند، اما شواهدی وجود ندارد که بهطور اختصاصی آب دور جنین را افزایش دهند. همچنین برای آب نارگیل، آبمیوه یا نوشیدنیهای ورزشی اثر مستقیمی در افزایش مایع آمنیوتیک اثبات نشده است. بنابراین مهمتر از انتخاب یک نوشیدنی خاص، دریافت کافی مایعات و بررسی علت کاهش مایع آمنیوتیک است.
چه غذاهایی برای کم بودن مایع آمنیوتیک مناسب هستند؟
برای کم بودن مایع آمنیوتیک، رژیم غذایی خاصی که بتواند مستقیم آب دور جنین را افزایش دهد وجود ندارد. با این وجود، انتخاب غذاهایی که آب و مواد مغذی کافی به بدن میرسانند میتواند در کنار مصرف مایعات به حفظ هیدراتاسیون و تغذیه مناسب مادر کمک کند. میوهها و سبزیجات تازه و پرآب مانند خیار، گوجهفرنگی، هندوانه و مرکبات گزینههای مناسبی هستند.
همچنین مصرف منابع پروتئینی سالم مانند تخممرغ، حبوبات، گوشت و مرغ کمچرب، ماهیهای مجاز در بارداری، لبنیات پاستوریزه و مغزهای بدون نمک برای تامین نیازهای تغذیهای بارداری توصیه میشود. شواهد موجود درباره افزایش مایع آمنیوتیک بیشتر به نوشیدن مایعات و هیدراتاسیون مادر مربوط است، نه مصرف یک ماده غذایی خاص. بنابراین در صورت تشخیص الیگوهیدرآمنیوس، علت کاهش مایع باید توسط پزشک بررسی شود.
علاوه بر تغذیه، چه کارهایی به افزایش مایع آمنیوتیک کمک میکند؟
درمان کم بودن مایع آمنیوتیک به علت کاهش مایع، شدت آن و هفته بارداری بستگی دارد و همیشه هدف درمان افزایش مایع آمنیوتیک صرفا بالا بردن عدد AFI نیست. گاهی افزایش مایعات کافی است، اما در شرایط دیگر، پایش دقیق جنین، درمان علت زمینهای یا حتی زایمان در زمان مناسب ضرورت دارد.
- افزایش مصرف مایعات: اگر مادر دچار کمآبی باشد، پزشک ممکن است مصرف مایعات را افزایش دهد. مطالعات نشان دادهاند هیدراتاسیون مادر میتواند در برخی موارد حجم مایع آمنیوتیک را افزایش دهد، هرچند میزان تاثیر در همه افراد یکسان نیست.
- دریافت مایعات وریدی: در بعضی موارد، بهخصوص زمانی که کمآبی قابلتوجه است یا مادر نمیتواند مایعات کافی بنوشد، ممکن است تزریق سرم در بیمارستان انجام شود. هیدراتاسیون وریدی هم میتواند به افزایش موقت مایع آمنیوتیک کمک کند.
- بررسی و درمان علت کاهش مایع: پارگی کیسه آب، اختلال عملکرد جفت، محدودیت رشد جنین و بعضی مشکلات دستگاه ادراری جنین از دلایل احتمالی کم شدن مایع آمنیوتیک هستند. درمان و تصمیمگیری پزشکی در هرکدام از این شرایط متفاوت است و بر اساس علت اصلی انجام میشود.
- پایش منظم جنین: سونوگرافیهای دورهای، اندازهگیری مایع آمنیوتیک و آزمایشهایی مانند NST یا پروفایل بیوفیزیکی برای بررسی وضعیت جنین انجام میشوند. این روشها مستقیم مایع را افزایش نمیدهند، اما مشخص میکنند ادامه بارداری ایمن است یا به مداخله نیاز دارد.
- آمنیوانفیوژن در شرایط خاص: در هنگام زایمان، اگر کمبود مایع با مشکلات ضربان قلب جنین همراه باشد، پزشک ممکن است از طریق کاتتر محلول نمکی وارد رحم کند. این روش بیشتر یک اقدام پزشکی هنگام زایمان است و درمان معمول و طولانیمدت کمبود مایع آمنیوتیک محسوب نمیشود.
- زایمان در زمان مناسب: اگر بارداری به هفتههای پایانی رسیده باشد یا ادامه آن برای جنین خطر ایجاد کند، پزشک ممکن است انجام زایمان را توصیه کند. بنابراین در برخی موارد، بهجای تلاش برای افزایش مایع، پایاندادن ایمن به بارداری بهترین روش مدیریت کمبود مایع است.
چه عواملی باعث کم شدن آب دور جنین میشوند؟
کم شدن آب دور جنین یا الیگوهیدرآمنیوس میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و همیشه به کم نوشیدن آب توسط مادر مربوط نیست. گاهی علت به شرایط مادر، جفت یا وضعیت رشد و دستگاه ادراری جنین برمیگردد یا میتواند در اثر بروز علائم پاره شدن کیسه آب رخ دهد. در ادامه به مهمترین دلایل کم شدن مایع آمنیوتیک اشاره کردهایم:
- پاره شدن یا نشت کیسه آب
- مشکلات جفت و کاهش خونرسانی به جنین
- فشار خون بالا یا پرهاکلامپسی در مادر
- کمآبی بدن مادر
- مشکلات کلیه یا دستگاه ادراری جنین
- کاهش تولید ادرار جنین
- محدودیت رشد جنین
- طولانی شدن بارداری و عبور از زمان زایمان
- مصرف بعضی داروها مانند برخی داروهای فشار خون و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی
- سندرم انتقال خون بین دوقلوها در برخی بارداریهای دوقلویی
- بعضی عفونتهای مادرزادی
- علت نامشخص در برخی بارداریها
اگر با تغذیه مایع آمنیوتیک افزایش پیدا نکند چه باید کرد؟
اگر با افزایش مصرف مایعات و اصلاح تغذیه، مقدار مایع آمنیوتیک بیشتر نشود و همچنان با اعداد جدول میزان مایع آمنیوتیک دربارداری فاصله داشته باشد، لازم است علت کمبود آن دقیقتر بررسی شود. زیرا کاهش آب دور جنین همیشه ناشی از کمآبی مادر نیست. پزشک با سونوگرافی، بررسی رشد جنین، وضعیت جفت و احتمال نشت یا پارگی کیسه آب، علت را مشخص میکند و بر اساس شرایط بارداری تصمیم میگیرد. ممکن است نیاز به پایش ضربان قلب جنین، سونوگرافی، دریافت مایعات وریدی یا درمان مشکل زمینهای باشد. در هفتههای پایانی بارداری اگر کمبود مایع شدید باشد یا سلامت جنین در خطر قرار گیرد، پزشک ممکن است القای زایمان را پیشنهاد کند. بنابراین ادامه خودسرانه رژیم غذایی بهتنهایی کافی نیست و پیگیری پزشکی اهمیت دارد.
کمبود مایع آمنیوتیک را جدی بگیرید
در این مقاله به سوال برای زیاد شدن آب دور جنین چه بخوریم پاسخ دادیم و گفتیم مهمترین نکته حفظ آبرسانی مناسب بدن و تغذیه متعادل در بارداری است. نوشیدن آب کافی، مصرف میوهها و سبزیجات پرآب و دریافت مواد مغذی میتواند به تأمین مایعات بدن کمک کند، اما هیچ ماده غذایی خاصی درمان قطعی کمبود مایع آمنیوتیک نیست. اگر با افزایش مصرف مایعات تغییری در میزان آب دور جنین ایجاد نشود، لازم است علت آن توسط پزشک بررسی شود. بسته به شدت کمبود مایع، هفته بارداری و وضعیت جنین، ممکن است پایش بیشتر، درمان علت زمینهای یا اقدامات پزشکی دیگری لازم باشد. بنابراین پیگیری مراقبتهای بارداری را جدی بگیرید.
منابع
سوالات متداول
میزان آب مصرفی مقدار ثابتی ندارد و پزشک با توجه به شرایط شما، افزایش مصرف آب و مایعات را توصیه میکند.
شواهد کافی درباره اثر مستقیم آب نارگیل بر افزایش مایع آمنیوتیک وجود ندارد و همچنان مصرف آب برای هیدراتاسیون انتخاب اصلی خواهد بود.
غذای خاصی برای پرهیز با هدف افزایش مایع آمنیوتیک وجود ندارد. آب کافی بنوشید، تغذیه متعادل داشته باشید و کافئین را محدود کنید.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.