خشکی پوست در بارداری | علت، علائم و راه‌های درمان
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
خشکی پوست در بارداری می‌تواند با تغییرات هورمونی، کاهش توانایی پوست در حفظ رطوبت، هوای خشک یا استفاده از شوینده‌های نامناسب ارتباط داشته باشد. این حالت معمولا نگران‌کننده نیست و با مراقبت مناسب بهتر می‌شود. پس اگر پوستتان زبر شده یا بعد از شست‌وشو احساس کشیدگی دارید، لزوما نشانه مشکلی جدی نیست. البته خشکی شدید، زخم شدن پوست یا خارش شدید و شبانه را نباید نادیده بگیرید؛ به‌ویژه اگر کف دست و پا هم می‌خارد. در این مقاله از مجله سلامت گهواره، علت‌های خشکی پوست در بارداری را دقیق‌تر بررسی می‌کنیم، روش‌های تسکین و درمان را توضیح می‌دهیم و به شما کمک می‌کنیم مرطوب‌کننده مناسبی انتخاب کنید و بدانید چه زمانی مراجعه به پزشک لازم است.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار می‌گیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه می‌دهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری می‌کند و هر روز یک پیام مشاوره‌ای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
- علت خشکی پوست در بارداری چیست؟
- علائم خشکی پوست در بارداری چیست؟
- خشکی پوست در بارداری بیشتر در کدام قسمت‌های بدن دیده می‌شود؟
- درمان خشکی پوست در بارداری چیست؟
- برای خشکی پوست در بارداری چه کرمی استفاده کنیم؟
- روتین مراقبت از پوست خشک در بارداری چگونه باشد؟
- چه زمانی خارش پوست در بارداری خطرناک است؟
- چه زمانی برای خشکی پوست در بارداری به پزشک مراجعه کنیم؟
- از مراقبت روزانه تا پیگیری نشانه‌های مهم
- منابع
علت خشکی پوست در بارداری چیست؟
اگر در بارداری پوستتان زبرتر شده، پوسته‌پوسته می‌شود یا احساس کشیدگی دارد، ممکن است چند عامل در کنار هم نقش داشته باشند. تغییرات این دوران می‌توانند روی رطوبت و حساسیت پوست اثر بگذارند. از طرفی، هوای خشک یا حتی شوینده‌ای که قبلا با آن مشکلی نداشتید، ممکن است حالا پوستتان را بیشتر اذیت کند. البته هر خشکی و خارشی را نباید فقط به بارداری نسبت داد؛ گاهی یک مشکل پوستی هم نیاز به بررسی دارد.
- تغییرات هورمونی در بارداری: تغییر سطح هورمون‌ها می‌تواند روی سد محافظ پوست و توانایی آن در نگه داشتن رطوبت اثر بگذارد. به همین دلیل، ممکن است پوستتان در این دوران خشک‌تر یا حساس‌تر از قبل شود. البته این تغییر برای همه یکسان نیست.
- کشیده شدن پوست با بزرگ شدن شکم و سینه‌ها: با رشد شکم و سینه‌ها، پوست این نواحی کشیده می‌شود و ممکن است احساس خارش پیدا کنید. این حالت لزوما به معنی خشکی پوست نیست، اما اگر پوستتان خشک هم باشد، ناراحتی بیشتری احساس می‌کنید.
- تغییرات آب و رطوبت پوست: وقتی سد محافظ پوست رطوبت را به‌خوبی نگه ندارد، آب بیشتری از سطح آن از دست می‌رود و پوست زبر یا پوسته‌پوسته می‌شود. بنابراین، خشکی پوست همیشه به این معنا نیست که آب کمی می‌نوشید.
- شرایط آب‌وهوایی و محیطی: هوای سرد و کم‌رطوبت، باد و هوای خشک داخل خانه، به‌ویژه هنگام استفاده از وسایل گرمایشی، می‌توانند رطوبت پوست را کاهش دهند و خشکی آن را بیشتر کنند.
- شست‌وشوی زیاد و استفاده از شوینده‌های نامناسب: حمام طولانی با آب داغ و شست‌وشوی مکرر با صابون‌های قوی، چربی‌های محافظ پوست را کم می‌کنند. محصولات عطردار هم ممکن است پوست حساس‌شده در بارداری را تحریک کنند.
- اگزما و سایر بیماری‌های پوستی: گاهی خشکی همراه با خارش، التهاب یا ترک‌خوردگی، نشانه اگزما یا التهاب ناشی از تماس با مواد محرک است. اگزما ممکن است در بارداری برای اولین بار ظاهر شود یا علائم قبلی آن شدت بگیرد. در این شرایط، انتخاب درمان مناسب به بررسی پزشک نیاز دارد.
علائم خشکی پوست در بارداری چیست؟
خشکی پوست در بارداری ممکن است با پوسته‌های ریز شروع شود یا موقع لمس پوست و بعد از حمام بیشتر به چشم بیاید. بسته به شدت خشکی، ممکن است یک یا چند مورد از نشانه‌های زیر را تجربه کنید:
- خشکی و پوسته‌پوسته شدن پوست: ظاهر کم‌آب و پوسته‌های ریز روی سطح پوست
- احساس کشیدگی و زبری پوست: بافت خشن پوست به‌ویژه بعد از شست‌وشو
- قرمزی و تحریک پوست: قرمزی خفیف و حساسیت بیشتر به تماس با لباس یا شوینده‌ها
- خشکی پوست همراه با خارش: خارش در نواحی خشک و تمایل به خاراندن پوست
فراموش نکنیم همیشه خارش بدن در بارداری به معنی خشکی پوست نیست. در بارداری، خارش می‌تواند علت‌های دیگری هم داشته باشد؛ به همین دلیل، توجه به محل، شدت و زمان بروز آن اهمیت دارد.
به نقل از nhs
خارش در دوران بارداری گاهی اوقات می‌تواند ناشی از یک بیماری کبدی به نام کلستاز داخل کبدی بارداری (ICP) باشد. ICP می‌تواند جدی باشد و نیاز به درمان با دارو دارد.
Itching in pregnancy can sometimes be caused by a liver condition called intrahepatic cholestasis of pregnancy (ICP). ICP can be serious and needs to be treated with medicine.
خشکی پوست در بارداری بیشتر در کدام قسمت‌های بدن دیده می‌شود؟
ممکن است خشکی را روی صورت، شکم، دست و پا یا پوست سینه‌ها احساس کنید. البته محل و شدت آن برای همه یکسان نیست. نواحی در تماس با آب و شوینده‌ها بیشتر مستعد خشکی هستند و پوست شکم و سینه‌ها هم ممکن است با بزرگ‌شدن این قسمت‌ها دچار کشیدگی و خارش شود.
خشکی پوست صورت در بارداری
اگر بعد از شستن صورت، روی گونه‌ها یا اطراف دهانتان احساس کشیدگی دارید، ممکن است پوستتان خشک شده باشد. حساسیت پوست در بارداری هم می‌تواند تحمل شوینده‌ها و محصولات همیشگی را کمتر کند. شست‌وشوی ملایم و مرطوب‌کننده بدون عطر معمولا به کاهش این ناراحتی کمک می‌کند.
خشکی پوست شکم در بارداری
با بزرگ‌شدن شکم، کشیده شدن پوست ممکن است احساس خارش یا کشیدگی ایجاد کند؛ اما این احساس به‌تنهایی نشانه خشکی نیست. اگر پوسته‌ریزی و زبری هم دارید، استفاده منظم از مرطوب‌کننده می‌تواند خشکی و ناراحتی پوست را کمتر کند.
خشکی پوست سینه در بارداری
بزرگ‌شدن سینه‌ها در بارداری می‌تواند با احساس کشیدگی و خارش همراه باشد. اگر پوست این ناحیه خشک و حساس هم شده باشد، اصطکاک لباس یا محصولات عطردار ممکن است آن را بیشتر تحریک کند. لباس زیر نرم و با اندازه مناسب، همراه با مرطوب‌کننده بدون عطر به کاهش ناراحتی کمک می‌کند.
خشکی دست و پا در بارداری
دست‌ها به‌دلیل شست‌وشوی مکرر و تماس با مواد شوینده، بیشتر در معرض از دست دادن چربی محافظ پوست هستند. پاها، به‌ویژه پاشنه‌ها هم ممکن است زبر و ترک‌خورده شوند. بااین‌حال، خارش کف دست یا کف پا در بارداری، حتی بدون ضایعه پوستی، نیازمند بررسی فوری پزشکی است و نباید صرفا به خشکی نسبت داده شود.
درمان خشکی پوست در بارداری چیست؟
برای آرام کردن پوست خشک و حساس در بارداری، معمولا چند تغییر ساده در مراقبت روزانه کمک‌کننده از انتخاب مرطوب‌کننده مناسب تا کوتاه‌تر کردن زمان حمام وجود دارد. اگر خشکی پوست شدید است یا نشانه‌هایی از زخم، ترک‌های همراه با خونریزی یا التهاب دارید، با پزشک مشورت کنید. خشکی ماندگار هم ممکن است به بررسی علت و درمان اختصاصی نیاز داشته باشد.
- استفاده منظم از مرطوب‌کننده: منتظر نمانید پوستتان خیلی خشک شود یا شروع به خارش کند. در طول روز، هر زمان احساس خشکی داشتید، از مرطوب‌کننده بدون عطر استفاده کنید. برای پوست‌های خیلی خشک، کرم‌ها و پمادهای مرطوب‌کننده معمولا بهتر از لوسیون‌های رقیق رطوبت را حفظ می‌کنند. فرآورده‌های ساده حاوی گلیسیرین یا سرامید می‌توانند انتخاب مناسبی باشند. ترکیبات دارویی محصول را هم از نظر سازگاری با بارداری بررسی کنید.
- حمام با آب ولرم به جای آب داغ: آب داغ چربی‌های محافظ پوست را از بین می‌برد و ممکن است احساس خشکی و کشیدگی را بیشتر کند. دمای آب را ملایم نگه دارید و زمان حمام را به حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه محدود کنید تا پوستتان رطوبت کمتری از دست بدهد.
- استفاده از شوینده‌های ملایم و بدون عطر: شوینده‌ای انتخاب کنید که مخصوص پوست خشک یا حساس و فاقد عطر باشد. صابون‌های قوی و محصولات عطردار ممکن است پوست را تحریک کنند، حتی اگر قبل از بارداری با آن‌ها مشکلی نداشته‌اید. لازم نیست تمام بدن را با مقدار زیادی شوینده بشویید. بیشتر روی نواحی موردنیاز، مثل زیربغل تمرکز کنید.
- مرطوب کردن پوست بعد از حمام: پوست را با حوله نرم و ضربه‌های آرام خشک کنید و کمی از رطوبت آن را باقی بگذارید. سپس مرطوب‌کننده بزنید. این کار کمک می‌کند آب در لایه سطحی پوست حفظ شود و بعد از حمام احساس کشیدگی کمتری داشته باشید.
- کاهش عوامل تحریک‌کننده پوست: لباس نرم و نخی بپوشید و تماس مستقیم لباس‌های زبر یا پشمی با پوست را کمتر کنید. هنگام کار با مواد شوینده دستکش بپوشید و برای شستن لباس‌ها سراغ محصولات بدون عطر بروید. لیف زبر، اسکراب و خاراندن پوست هم تحریک را بیشتر می‌کنند. اگر هوای خانه خشک است، استفاده از دستگاه بخور تمیز موثر است.
برای خشکی پوست در بارداری چه کرمی استفاده کنیم؟
برای پوست خشک، معمولا یک کرم مرطوب‌کننده ساده و بدون عطر انتخاب مناسبی است. محصولی که به حفظ رطوبت کمک کند و پوست را نسوزاند یا تحریک نکند. عبارت مخصوص بارداری به‌تنهایی برای تشخیص مناسب بودن کرم کافی نیست و ترکیبات محصول هم اهمیت دارند. اگر به استفاده از پماد ویتامین آد در بارداری فکر می‌کنید، ترکیبات آن را با پزشک یا داروساز بررسی کنید. انتخاب کرم به‌ویژه انواع دارویی و ضدخارش بهتر است با مشورت پزشک انجام شود.
مرطوب کننده مناسب بارداری چه ویژگی‌هایی داشته باشد؟
مرطوب‌کننده‌ای انتخاب کنید که با میزان خشکی و حساسیت پوستتان سازگار باشد و ویژگی‌های زیر را داشته باشد:
- بدون عطر و اسانس
- حاوی ترکیبات رطوبت‌رسان و محافظ پوست
- فاقد رتینول و سایر رتینوئیدها
- با فرمولاسیون ملایم و کم‌تحریک
- غیرکومدون‌زا برای صورت مستعد جوش
کرم بهتر است یا لوسیون؟
اگر پوستتان خیلی خشک یا پوسته‌پوسته است، کرم معمولا انتخاب بهتری است؛ چون بافت غلیظ‌تری دارد و رطوبت را بهتر حفظ می‌کند. لوسیون سبک‌تر است، راحت‌تر روی سطح بدن پخش می‌شود و برای خشکی خفیف مناسب‌تر است. انتخاب نهایی به شدت خشکی و تحمل پوستتان بستگی دارد.
چه ترکیباتی برای مرطوب کردن پوست در بارداری مناسباند؟
ترکیبات زیر در مرطوب‌کننده‌های ساده، به جذب رطوبت یا جلوگیری از تبخیر آن کمک می‌کنند. البته فرمول کامل محصول هم باید بررسی شود.
| ترکیبات | نحوه اثرگذاری روی پوست خشک |
| گلیسیرین | جذب آب و کمک به حفظ رطوبت در لایه سطحی پوست |
| سرامیدها | تقویت سد محافظ پوست و کاهش از دست رفتن آب |
| وازلین یا پترولاتوم | ایجاد لایه محافظ روی پوست و کاهش تبخیر رطوبت |
| شی‌باتر | نرم کردن پوست و کمک به حفظ رطوبت به‌واسطه چربی‌های موجود در آن |
| کره کاکائو | نرم کردن نواحی زبر و کمک به کاهش خشکی پوست |
هنگام انتخاب محصولات پوستی در بارداری به چه ترکیباتی توجه کنیم؟
بعضی کرم‌ها علاوه بر مرطوب‌کننده، ترکیبات ضدچروک، روشن‌کننده یا ضدجوش هم دارند. پیش از خرید، برچسب محصول را بررسی کنید و به این موارد توجه داشته باشید:
- رتینوئیدها: محصولات حاوی رتینول، ترتینوئین، آداپالن و تازاروتن در بارداری نباید استفاده شوند؛ این ترکیبات ممکن است در محصولات ضدچروک یا ضدجوش وجود داشته باشند.
- هیدروکینون: این ماده روشن‌کننده برای استفاده در بارداری توصیه نمی‌شود و ممکن است در کرم‌های ضدلک ترکیبی به کار رفته باشد.
- سالیسیلیک‌اسید با غلظت بالا: محصولات حاوی بیش از ۲ درصد، به‌ویژه لایه‌بردارها، بدون نظر پزشک استفاده نشوند. این احتیاط به معنی ممنوع بودن همه محصولات حاوی سالیسیلیک‌اسید نیست.
روتین مراقبت از پوست خشک در بارداری چگونه باشد؟
از صبح تا شب، این چند قدم ساده را به‌عنوان مراقبت‌های پوستی در بارداری دنبال کنید تا پوستتان رطوبت خود را بهتر حفظ کند و کمتر تحریک شود.
- شست‌وشوی پوست خشک: صبح‌ها اگر پوستتان تمیز است، آبکشی با آب ولرم کافی است. در صورت نیاز، از شوینده ملایم و بدون عطر استفاده کنید.
- استفاده از مرطوب‌کننده: بعد از شست‌وشو، روی پوست کمی نم‌دار مرطوب‌کننده بزنید و در طول روز، هر زمان احساس خشکی داشتید، آن را تجدید کنید.
- استفاده از ضدآفتاب: پس از مرطوب‌کننده، ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ بزنید. نوع حاوی زینک‌اکساید یا تیتانیوم‌دی‌اکساید برای کاهش احتمال تحریک مناسب است.
- مراقبت شبانه از پوست خشک: شب، آرایش و ضدآفتاب را با شوینده ملایم پاک کنید و سپس کرم مرطوب‌کننده بزنید. برای نواحی خیلی خشک، بافت غلیظ‌تر انتخاب کنید.
چه زمانی خارش پوست در بارداری خطرناک است؟
خارش پوست در بارداری همیشه ناشی از خشکی نیست. اگر خارش شدید است، خوابتان را مختل می‌کند، شب‌ها بیشتر می‌شود یا کف دست و پا را درگیر کرده، همان روز با پزشک تماس بگیرید؛ حتی اگر روی پوستتان جوش یا قرمزی نمی‌بینید. این الگو می‌تواند نشانه کلستاز بارداری باشد. اختلالی کبدی که باعث تجمع اسیدهای صفراوی در خون می‌شود. پزشک برای بررسی آن آزمایش خون تجویز می‌کند، چون این وضعیت می‌تواند خطر زایمان زودرس و برخی عوارض جنینی را افزایش دهد و به پیگیری نیاز دارد.
آیا خشکی پوست در بارداری نشانه جنسیت جنین است؟
خیر، خشکی پوست در بارداری نشانه دختر یا پسر بودن جنین نیست و از روی آن نمی‌توان جنسیت را تشخیص داد.
آیا خشکی پوست در بارداری بعد از زایمان برطرف می‌شود؟
خشکی پوست ممکن است پس از زایمان بهتر شود، اما برطرف شدن آن قطعی نیست. تغییرات هورمونی این دوران، اگزما یا عوامل محیطی می‌توانند باعث تداوم آن شوند. اگر خشکی شدید یا ماندگار بود، با پزشک خود مشورت کنید.
چه زمانی برای خشکی پوست در بارداری به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر خشکی پوست با مراقبت‌های روزانه بهتر نمی‌شود یا با نشانه‌های زیر همراه است، برای بررسی علت به پزشک مراجعه کنید:
- خشکی شدید، درد یا سوزش مداوم
- ترک‌های عمیق، زخم یا خونریزی
- قرمزی رو به گسترش، تورم یا ترشح چرکی
- ضایعات پوستی جدید یا تاول
- خارش مختل‌کننده خواب و فعالیت روزانه
- خارش کف دست و پا یا تشدید خارش در شب
از مراقبت روزانه تا پیگیری نشانه‌های مهم
خشکی پوست در بارداری می‌تواند کلافه‌کننده باشد، به‌خصوص وقتی با خارش و احساس کشیدگی همراه می‌شود. برای آرام کردن پوستتان، مرطوب‌کننده بدون عطر بزنید، با آب ولرم حمام کنید و از شوینده‌های قوی فاصله بگیرید. لازم نیست محصولات زیادی بخرید؛ مهم‌تر، انتخاب محصول مناسب و سازگار با بارداری است. اگر خشکی بهتر نشد یا پوستتان زخم و ملتهب شد، از پزشک کمک بگیرید. در صورت خارش شدید و شبانه یا خارش کف دست و پا فوری به پزشک مراجعه کنید.
منابع
سوالات متداول
بعضی روغنهای گیاهی به نرم‌شدن پوست کمک می‌کنند، اما طبیعی بودن آن‌ها تضمین ایمنی نیست. پیش از مصرف روغن با پزشک مشورت کنید.
از حمام داغ و طولانی، شست‌وشوی زیاد، شوینده‌های عطردار، لیف زبر و خاراندن پوست پرهیز کنید. محصولات حاوی رتینول نزنید و کرم‌های دارویی ضدخارش را بدون نظر پزشک خودسرانه مصرف نکنید.
آب کافی بنوشید و میوه، سبزیجات و منابع چربی سالم مثل مغزها بخورید. البته تغذیه به‌تنهایی جایگزین مرطوب‌کننده و مراقبت از پوست خشک نیست.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.