هفته ۱۸ بارداری - علائم مادر و وضعیت جنین در هفته هجدهم
در هفته هجدهم بارداری که تقریباً معادل ماه پنجم بارداری محسوب میشود، به دلیل رشد سریع جنین و بزرگتر شدن شکم، کمردرد و درد ستون فقرات مادر ممکن است افزایش یابد. همزمان با این تغییرات، در جنین نیز تحولات مهمی رخ میدهد؛ از جمله تکامل اجزای صورت، سفت شدن استخوانها و شکلگیری ارتباط میان اعصاب و عضلات. در ادامه این مقاله از مجله سلامت گهواره، بیشتر در مورد تغییرات جنین و مشکلات مادر در هفته هجدهم بارداری توضیح خواهیم داد.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
تغییرات جنین در هفته هجدهم بارداری
در هفته هجدهم بارداری، جنین به مرحلهای از رشد میرسد که بسیاری از مادران برای اولین بار "حرکات جنین در هفته هجدهم بارداری" را احساس میکنند. این حرکات معمولاً بهصورت ضربههای خفیف، قلقلک یا احساسی شبیه بالزدن پروانه توصیف میشود و در مادرانی که بارداری اول را تجربه میکنند، ممکن است کمی دیرتر قابل تشخیص باشد. این حرکات نشاندهنده رشد طبیعی سیستم عصبی و عضلات جنین است و بهتدریج در هفتههای بعد قویتر و منظمتر میشود.
از نظر موقعیت، در هفته هجدهم بارداری جنین معمولاً در بخش پایینی تا میانی شکم مادر قرار دارد. رحم تا نزدیکی ناف بالا آمده و با ادامه رشد جنین، جایگاه او بهتدریج به سمت بالای شکم تغییر میکند. محل قرارگیری جنین در این هفته ممکن است در هر مادری کمی متفاوت باشد و به عواملی مانند تعداد بارداریهای قبلی، قد و ساختار بدنی مادر بستگی دارد. بهطور کلی، احساس حرکات در این ناحیه کاملاً طبیعی است و نشانه سلامت و فعالیت مناسب جنین محسوب میشود.
اندازه جنین در هفته هجدهم بارداری حدود 12.5 تا 14 سانتیمتر میباشد. همچنین بهطور تقریبی تا پایان هفته هجدهم بارداری 150 گرم نیز وزن دارد. با وجود کوچک بودنش نسبت به فضای بیرون از رحم، ولی آنقدر بزرگ شده است که با حرکاتش در داخل رحم شما را کلافه کند!
در هفته هجدهم بارداری، جنین شباهت بیشتری به آدمیزاد پیدا میکند! از این هفته شاهد حالاتی که او با چهرهاش ایجاد میکند خواهید بود. یک افسانه قدیمی از طریق مادربزرگها نقل میشود که میگوید: این تغییر چهرهها و حالات جنین در نوجوانی باز خواهند گشت! البته این افسانه هیچ پشتوانه علمی ندارد.
چشمان بسته او کاملاً به نوری که به شکم شما بتابد، حساس هستند. شما میتوانند عکسالعمل جنین نسبت به نور را زمانی ببینید که برای اسکن(سونوگرافی) مراجعه میکنید. در اینجا به برخی از تغییرات جنین در هفته هجدهم بارداری اشاره شده است:
- چهرهاش با ابرو و مژه حیات و جلوه بیشتری پیدا کرده است.
- اندام او رشد میکند و اکنون با بقیه بدنش به تناسب رسیده است.
- استخوانهای کودک شما سخت میشود (تا قبل از این نرم بودند).
- استخوان گوش داخلی او سخت شده و شنواییاش بهبود یافته است. او به صداها، بیش از قبل پاسخ خواهد داد.
- او میتواند انگشتان کوچکش را مشت کند و همچنین دستانش را به هم بزند.
- ارتباط بین اعصاب و عضلات در حال شکلگیری است و حرکاتش شکل بهتری میگیرند.
- یک لایه چربی که به نام میلین شناخته میشود، اعصاب را میپوشاند. بهطوریکه آنها قادر خواهند بود پیامهایی را از مغز به بدن خود و بالعکس منتقل کنند.
- ریههایش کاملاً تکامل یافته است، اما اکسیژن مورد نیاز او هنوز هم از طریق جفت تامین میشود.
- سرعت رشد او آهسته میشود.
- او گاهی معلق میزند.
- او میتواند پاهایش را خم کند، سایر اندامهایش را حرکت بدهد و در رحم جنبوجوش کند.
- اگر جنین شما دختر باشد، در حال حاضر لولههای فالوپ و تخمدانش در جای مناسب خود قرار گرفتهاند.
- اگر می خواهید بدانید در ماه پنجم بارداری وضعیت مادر و جنین چگونه است ، مقاله مربوطه را در همین سایت دنبال کنید.
علائم و تغییرات بدن مادر در هفته ۱۸ بارداری
در هفته هجدهم بارداری، بدن مادر بهوضوح وارد مرحله جدیدی از تطابق با رشد جنین میشود و بسیاری از تغییرات جسمی قابل مشاهده و قابل لمس هستند. در این هفته معمولاً افزایش محسوس اندازه شکم رخ میدهد و همزمان برخی مادران برای اولین بار احساس حرکات خفیف جنین را تجربه میکنند که نشانهای طبیعی از رشد عضلات و سیستم عصبی جنین است.
از نظر تغذیه و وزن، افزایش اشتها و افزایش وزن تدریجی کاملاً طبیعی است و نشاندهنده نیاز بیشتر بدن به انرژی و مواد مغذی میباشد. در مقابل، فشار بیشتر رحم روی ستون فقرات و لگن میتواند باعث کمردرد خفیف تا متوسط و همچنین درد کشاله ران و رباطهای رحم شود که معمولاً با تغییر وضعیت یا استراحت بهبود مییابد.
- تغییرات پوستی نیز در این هفته شایع است؛ از جمله تیرگی پوست و خط تیره شکم، خارش یا خشکی پوست و در برخی موارد نمایان شدن رگهای واریسی.
- افزایش وزن و تغییرات هورمونی میتواند موجب گرفتگی عضلات پا و تورم خفیف پا و مچ بهویژه در ساعات پایانی روز شود.
- برخی مادران ممکن است دچار سرگیجههای خفیف یا افت فشار خون شوند که معمولاً به دلیل تغییرات گردش خون اتفاق میافتد.
- همچنین خونریزی یا حساسیت لثه، افزایش ترشحات بینی یا خوندماغ و حتی خون دماغ شدن از علائم شایع این هفته هستند که به افزایش جریان خون در مخاطها مربوط میشود.
- در هفته ۱۸ بارداری، ترشحات واژینال شفاف یا شیریرنگ که بدون بو و خارش هستند طبیعی محسوب میشوند.
- از طرفی، تغییر فرم سینهها و بزرگتر شدن آنها ادامه دارد و بدن بهتدریج برای شیردهی آماده میشود.
بهطور کلی، بیشتر این تغییرات طبیعی بوده و نشاندهنده پیشرفت سالم بارداری هستند، اما در صورت شدید یا غیرعادی شدن هر یک از علائم، مشورت با پزشک ضروری است.
زمانی که وارد هفته هجدهم بارداری شوید، شکم شما بهآرامی بزرگتر خواهد شد و خبر بارداری شما را به هر فردی که پیرامون شماست خواهد داد. شما ظاهری پرتر نسبت به قبل از حاملگی خواهید داشت و چیزی در حدود 3 تا 6 کیلوگرم وزن اضافه میکنید (میزان اضافهوزن بستگی به ساختار بدنی شما دارد). اگر احساس کردید که بیشاز حد لازم وزن اضافه کردهاید هرگز بدون مشورت با پزشک، شروع به پیروی از رژیمهای غذایی سخت نکنید. اکثر علائم هفته هجدهم بارداری مربوط به فشار وارده بر سیستم گردش خون شما و مسدود شدن جریان خون در یکسری از رگها میباشد. شما ممکن است دچار علائم زیر شوید:
- تورم پاها
- تورم دستها
- گرفتگی پاها
- افت فشار خون
- كمر درد
- رگهای واریسی
ممکن است خطوط و ترکهایی بر روی شکمتان مشاهده کنید که نشاندهنده کشیده شدن پوست شکم شما به دنبال رشد رحم میباشد.
با توجه به اینکه شما در یکی از جالبترین دورههای بارداریتان قرار دارید، ممکن است احساس انرژی زیادی داشته باشید و با انگیزه و احساس بیشتری کارهایتان را انجام دهید. الآن وقت مناسبی برای خرید و برنامهریزی برای بزرگ کردن فرزندتان است. بنابراین قبل از ورود به سه ماهه سوم بارداری، هر کاری که هنوز انجام ندادهاید را انجام دهید.
هفته هجدهم بارداری پسر
در هفته هجدهم بارداری پسر، اندامهای تناسلی خارجی جنین پسر بهخوبی شکل گرفتهاند و در بسیاری از موارد، اگر وضعیت قرارگیری جنین مناسب باشد، تشخیص جنسیت پسر در سونوگرافی با دقت بالایی امکانپذیر است. در این مرحله، آلت تناسلی و کیسه بیضه قابل مشاهده هستند و بیضهها بهتدریج مسیر رشد طبیعی خود را طی میکنند، هرچند هنوز به محل نهایی خود در کیسه بیضه منتقل نشدهاند.
از نظر رشد کلی، جنین پسر در هفته هجدهم بارداری تفاوت چشمگیری با جنین دختر از نظر اندازه و وزن ندارد و الگوی رشد او مشابه سایر جنینها است. در این هفته، سیستم عصبی و عضلات فعالتر شدهاند و حرکات جنین قویتر میشوند؛ بهطوری که مادر ممکن است لگدهای واضحتری را احساس کند. همچنین تکامل استخوانها، تقویت عضلات و رشد اندامها ادامه دارد و جنین بهتدریج آماده ورود به مراحل پیشرفتهتر رشد در هفتههای بعدی بارداری میشود.
هفته هجدهم بارداری دختر
در هفته هجدهم بارداری دختر، اندامهای تناسلی خارجی جنین دختر بهطور کاملتری شکل گرفتهاند و در صورت مناسب بودن وضعیت جنین، تشخیص جنسیت دختر در سونوگرافی معمولاً با دقت بالایی امکانپذیر است. در این مرحله، رحم و تخمدانها تکامل بیشتری پیدا کردهاند و فولیکولهای اولیه تخمکسازی در تخمدانها قابل شکلگیری هستند، هرچند این فرآیند تا سالها بعد از تولد ادامه خواهد داشت.
از نظر رشد عمومی، جنین دختر در هفته هجدهم تفاوت محسوسی با جنین پسر ندارد و روند رشد قد، وزن، استخوانها و عضلات مشابه است. حرکات جنین قویتر و منظمتر میشوند و مادر ممکن است لگدها یا چرخشهای واضحتری را احساس کند. همچنین تکامل سیستم عصبی، استخوانها و اندامها ادامه دارد و جنین دختر بهتدریج برای مراحل بعدی رشد در سهماهه دوم بارداری آماده میشود.
آزمایش و سونوگرافی هفته 18 بارداری
هفته هجدهم بارداری یکی از مهمترین بازهها برای بررسی سلامت جنین و پیگیری روند طبیعی بارداری است. در این هفته، تمرکز اصلی بر انجام سونوگرافیها، آزمایشها و غربالگریهای سه ماهه دوم بارداری قرار دارد که میتوانند اطلاعات ارزشمندی درباره رشد جنین، وضعیت جفت و احتمال وجود ناهنجاریها در اختیار پزشک و والدین قرار دهند.
در این بازه، معمولاً سونوگرافی بررسی ناهنجاریهای جنینی (که گاهی کمی زودتر از هفته ۱۸ نیز انجام میشود) توصیه میشود. این سونوگرافی به شما امکان میدهد جنین را واضحتر و دقیقتر از قبل مشاهده کنید. در این اسکن، متخصص سونوگرافی وضعیت جنین، جفت، بند ناف و بسیاری از جزئیات هیجانانگیز دیگر را بررسی میکند. توصیه میشود این تجربه را با همسر خود سهیم شوید؛ چرا که شریک زندگیتان برخلاف شما، نمیتواند حرکات و حضور جنین را مستقیماً احساس کند و دیدن این تصاویر میتواند برای هر دوی شما لحظات خاطرهانگیزی ایجاد کند.
با وجود اینکه در این مرحله اندامهای جنین واضحتر دیده میشوند، باید توجه داشت که اسکن تشخیص ناهنجاریهای جنینی ابزار قطعی برای تعیین جنسیت جنین نیست و تمرکز اصلی آن بر بررسی رشد و سلامت جنین است. در این سونوگرافی، پزشک مواردی مانند رشد و وزنگیری جنین، وضعیت اندامها، محل جفت و سلامت بند ناف را ارزیابی میکند و میتواند حتی دوقلو بودن جنین را نیز تشخیص دهد.
برای افزایش وضوح تصاویر، معمولاً توصیه میشود مثانه کاملاً پر باشد؛ بنابراین نوشیدن آب و مایعات کافی قبل از انجام سونوگرافی اهمیت زیادی دارد. در صورتی که در این اسکن، نشانهای از ناهنجاری مشاهده شود، پزشک موضوع را بهطور کامل با شما و همسرتان در میان میگذارد و درباره گزینههای تشخیصی و درمانی موجود راهنمایی لازم را ارائه میدهد.
در کنار سونوگرافی، برخی آزمایشها و غربالگریها نیز در هفته ۱۸ بارداری یا بر اساس نتایج مراحل قبل بررسی یا تکمیل میشوند، از جمله:
- آزمایش خون غربالگری سه ماهه اول که شامل آزمایش papp-a و آزمایش hcg است و نتایج آن در کنار اسکن شفافیت نوکال، سونوگرافی nt و بررسیهای بعدی تفسیر میشود.
- آزمایش nipt که یک روش پیشرفته برای بررسی مشکلات کروموزومی مانند سندروم داون و تریزومی ۱۸ محسوب میشود.
- آزمایش سرم یکپارچه و آزمایش چهارگانه که بخشی از غربالگری سه ماهه دوم بارداری هستند و در این بازه زمانی قابل انجاماند.
- تست ادرار برای بررسی عفونتها، پروتئین و قند ادرار مادر.
- در موارد خاص و پرخطر، ممکن است روشهای تشخیصی دقیقتری مانند نمونهبرداری از پرزهای جفتی پیشنهاد شود.
بهطور کلی، آزمایش و سونوگرافی هفته ۱۸ بارداری نقش کلیدی در اطمینان از سلامت مادر و جنین، تشخیص زودهنگام ناهنجاریها و برنامهریزی صحیح ادامه بارداری دارند و انجام آنها طبق نظر پزشک اهمیت زیادی دارد.
تشخیص جنسیت جنین در هفته هجدهم بارداری
در این بخش به امکان و روشهای تعیین جنسیت جنین در هفته هجدهم بارداری و نکات مهم مرتبط با آن میپردازیم. هفته ۱۸ بارداری در محدوده سهماهه دوم بارداری قرار دارد و یکی از مناسبترین زمانها برای بررسی جنسیت جنین محسوب میشود، زیرا اندام تناسلی جنین در این مرحله به میزان قابلتوجهی تکامل یافته و در صورت مناسب بودن وضعیت جنین، از طریق سونوگرافی قابل مشاهده است.
ابتدا لازم است نگاهی به روند شکلگیری اندامهای جنسی جنین بیندازیم. در هفته هجدهم بارداری، ساختارهای داخلی و خارجی اندام تناسلی بسته به دختر یا پسر بودن جنین تکامل پیدا میکنند. این تغییرات بهطور مستقیم تحت تأثیر عوامل ژنتیکی و هورمونی هستند و با رشد جنین، واضحتر میشوند:
- گنادها: غدد جنسی اولیه که در جنین دختر به تخمدان و در جنین پسر به بیضه تبدیل میشوند.
- فالوس: این ساختار در جنین دختر به مهبل و در جنین پسر به آلت تناسلی مردانه تبدیل میشود.
- چینهای جنسی: در جنین پسر به کیسه بیضه و در جنین دختر به واژن تبدیل میشوند.
این فرایندها بهشدت به وجود هورمون تستوسترون وابسته هستند. در صورتی که ژن کروموزوم Y در جنین وجود داشته باشد، ترشح تستوسترون آغاز میشود و موجب رشد اندامهای جنسی مردانه خواهد شد. در غیاب این هورمون، مسیر رشد جنین بهطور پیشفرض به سمت جنسیت دخترانه پیش میرود.
از نظر تشخیصی، در هفته ۱۸ بارداری و با افزایش اندازه crl جنین، امکان تشخیص جنسیت از طریق سونوگرافی آنومالی بیشتر میشود. با این حال، هدف اصلی این سونوگرافی بررسی سلامت جنین است و تعیین جنسیت در اولویت دوم قرار دارد.
در مقابل، روشهای دقیقتری مانند آزمایش nipt که نوعی آزمایش ژنتیک محسوب میشود، معمولاً پس از غربالگری اول و در پایان سه ماهه اول بارداری انجام میشود و علاوه بر تعیین جنسیت، در تشخیص اختلال کروموزومی نیز کاربرد دارد. همچنین سونوگرافی nt که در سهماهه اول انجام میشود، برای غربالگری ناهنجاریهای کروموزومی طراحی شده و برای تعیین جنسیت کاربرد اصلی ندارد.
در کنار روشهای علمی، برخی افراد به باورهای عامیانه تعیین جنسیت مانند شکل شکم، ویار یا ضربان قلب جنین استناد میکنند؛ اما این روشها فاقد پشتوانه علمی هستند و نمیتوان به آنها اعتماد کرد.
در مجموع، هفته هجدهم بارداری زمان مناسبی برای مشاهده اندام تناسلی جنین از طریق سونوگرافی است، اما اگر هدف دقت بالا و بررسی همزمان سلامت ژنتیکی باشد، آزمایشهای ژنتیک و غربالگریهای استاندارد همچنان قابلاعتمادترین روشها محسوب میشوند.
به نقل از healthline
در هفته ۱۸ بارداری، بسیاری از زنان سونوگرافی سه ماهه دوم را انجام میدهند تا ببینند وضعیت رشد چگونه است و از تکامل صحیح اندامهای جنین اطمینان حاصل کنند؛ همچنین ممکن است بتوانید جنسیت جنین را در این سونوگرافی متوجه شوید.
“At 18 weeks pregnant, many women undergo a second trimester ultrasound to see how things are progressing and to make sure their baby’s organs are developing properly; you may also be able to find out your baby’s sex during this ultrasound.”
* مقاله جنین پسر در کدام سمت رحم را مطالعه کنید.
اگر شما هم از آن دسته از والدینی هستید که نمیتوانید برای تعیین جنسیت فرزندتان بیش از این صبر کنید، هفته 16 تا 18 بارداری زمان مناسبی است تا با اطمینان بیشتری جنسیت جنین را تعیین کنید. تقریباً از هفته ششم بارداری یک جوانه کوچک که بهعنوان لوله تناسلی شناخته میشود، شکل میگیرد. در این مرحله شما نمیتوانید اندام جنسی دختر را از پسر تشخیص دهید. این تغییرات تا هفته نهم بارداری ادامه خواهند یافت. زمانی که شما به نیمههای بارداری رسیدید، اندام جنسی کاملاً در کودکتان شکل میگیرد. در برخی از کشورها مانند هندوستان، تعیین جنسیت جنین در دوران بارداری ممنوع است. این کار برای جلوگیری از کشتن فرزندان دختر در دوران بارداری صورت میگیرد.
نکات مراقبتی در هفته هجدهم بارداری
اگر میخواهید بدانید در ماه پنجم بارداری چگونه از خود مراقبت کنید ، مقاله مربوطه را در همین سایت از دست ندهید.
در هفته هجدهم بارداری ، ادرار مکرر ممکن است شما را آزار دهد. قبل از دراز کشیدن و یا نشستن در مقابل تلویزیون به توالت بروید. همچنین شما ممکن است دچار گرفتگی پا و یا درد اندامهای تحتانی خود شوید. بهجای استفاده از دارو، از نکات طبیعی زیر پیروی کنید:
- پاهای خود را تا آنجا که ممکن است بالا نگهدارید.
- غذای حاوی کلسیم و فسفر را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
- با حرکت دادن پاهای خود به گردش خون بهتر در سایر اندامها کمک کنید.
- زمانی که برای مدت طولانی نشستهاید، پاهای خود را جمع نکنید.
- کفش یا دمپایی که برای پاهای شما مناسب است، استفاده کنید.
کمر درد یکی دیگر از ناراحتیهای شما در طول حاملگی و در هفته هجدهم بارداری است. رحم در حال رشد، افزایش سایز سینهها و تغییراتی که در راه رفتن شما ایجاد میگردد، همگی میتوانند منجر به کمر درد شما شوند. برای کاهش این ناراحتی، اقدامات پیشگیرانه زیر را انجام دهید:
- از نشستن یا خوابیدن در وضعيت نامناسب خودداری کنید.
- روی صندلیهایی بنشینید که بهخوبی از کمر شما حمایت کنند.
- از لباس زیری استفاده کنید که بتواند وزن اضافی سینههای شما را حمایت کند.
- هنگام خواب از تعداد بالش بیشتری استفاده کنید تا بتوانید خواب راحتتری داشته باشید.
- از کفشهای پاشنهبلند استفاده نکنید.
تغذیه هفته هجدهم بارداری
در ادامه توصیههایی برای داشتن یک رژیم غذایی سالم و پیشگیریکننده از مشکلاتی مانند سوزش سر دل و یبوست بارداری آورده شده است:
- چای بابونه بنوشید.
- در رژیم غذایی خود فیبر کافی مصرف کنید.
- مقدار زیادی آب بنوشید.
- پس از هر وعده غذایی روزانه از سیب تازه و نعناع، استفاده کنید؛ زیرا سوزش سر دل را کاهش میدهد.
- از وعدههای غذایی چرب یا سنگین اجتناب کنید.
- از وعدههای غذایی کوچک استفاده کنید.
- مصرف شکر، پنیر، قهوه، روغن و الکل را کنار بگذارید و یا کاهش دهید.
- موقعیت خواب خود را عوض کنید.
- یک فعالیت جالب برای هفته هجدهم بارداری ، گرفتن عکس مربوط به اسکن جنین از اپراتور سونوگرافی و نگه داری آن در یک آلبوم میباشد. در سالهای بعد این عکس به یک گنج مبدل خواهد شد.
نکات مهم و پایانی
هفته پانزدهم بارداری معمولاً دورانی است که مادر انرژی بیشتری دارد و بسیاری از علائم ناخوشایند سهماهه اول کاهش یافتهاند. در این هفته رعایت تغذیه مناسب، هیدراته ماندن بدن، ورزش سبک، مراقبت از دندانها و رعایت نکات بهداشتی اهمیت زیادی دارد. همچنین پیگیری غربالگریها و آزمایشهای پزشکی نقش کلیدی در اطمینان از سلامت جنین و مادر دارد. از سوی دیگر، باید از فعالیتهای سنگین، مصرف الکل و دخانیات، سونا و داروهای غیرمجاز خودداری کرد و هرگونه علائم غیرطبیعی مانند خونریزی یا درد شدید را جدی گرفت.
منبع :
سوالات متداول
معمولاً به دلیل افزایش جریان خون لگنی، کشیدگی رباطها و فشار رحم در حال رشد ایجاد میشود و اغلب طبیعی است، مگر اینکه شدید یا همراه خونریزی باشد.
بله، در بارداری دوقلو معمولاً اندازه رحم بزرگتر، افزایش وزن سریعتر و فشار بیشتری روی لگن و کمر وجود دارد و نیاز به مراقبت پزشکی دقیقتری احساس میشود.
میتواند ناشی از حساسیت دهانه رحم، عفونت یا مشکلات جفت باشد و در هر صورت نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
سوالات کاربران
مامان تیارا
۲ ماهگی
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.