در هفته هفدهم بارداری چه می گذرد؟ | علائم و توصیهها
در هفته هفدهم بارداری، تغییرات جنین و مادر وارد مرحلهای ملموستر میشود و بسیاری از زنان برای اولینبار متوجه حرکات جنین در هفته هفدهم بارداری میشوند؛ حرکاتی ظریف که نشانه رشد مناسب سیستم عصبی و عضلانی جنین است.
در این دوره، به دلیل افزایش عروق خونی و خونرسانی بیشتر، دمای بدن مادر کمی بالاتر میرود و احساس گرمای بیشتری تجربه میکند. از نظر تکاملی، تشکیل میلینهای عصبی، افزایش حرکات بدن، باز و بسته شدن دهان، درک صداهای اطراف و آغاز ذخیره چربی زیر پوستی از مهمترین تغییرات جنین محسوب میشود.
اگر برایتان سوال است که هفته هفدهم بارداری یعنی چند ماهگی، باید بدانید که این هفته در میانه ماه چهارم بارداری قرار دارد. در ادامه این مقاله از مجله سلامت گهواره، بهطور کاملتر به بررسی تغییرات جنین، وضعیت مادر و نکات مهم هفته هفدهم بارداری میپردازیم.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
وضعیت جنین در هفته هفدهم بارداری
طول بدن جنین در هفته هفدهم بارداری حدود ۱۲ تا ۱۴ سانتیمتر و وزن او در حدود ۱۴۰ گرم میباشد. اندازه جنین بهطور تقریبی بهاندازه کف دست شماست. البته باعث دلگرمی شما خواهد شد اگر بدانید که کودکتان مسیری طولانی و پیچیده را طی کرده است تا از یک توت فرنگی کوچک تا یک سیب بزرگ تغییر سایز بدهد!
رشد جنین در هفته هفدهم بارداری با سرعت بیشتری ادامه پیدا میکند و تا انتهای بارداری ادامه خواهد داشت. اندازه جنین در هفته هفدهم بارداری تقریباً معادل یک پرتقال بزرگ است.
حرکات جنین
جنبوجوش جنین در داخل رحم، در هفته هفدهم بارداری افزایش مییابد و حرکات او نسبت به هفتههای قبل واضحتر و منظمتر میشود. در این دوره، با تقویت عضلات و پیشرفت سیستم عصبی، حرکات جنین بیشتر شده و ممکن است مادر بهصورت ضربههای خفیف یا احساس بالبال زدن آنها را تجربه کند، هرچند شدت و دفعات این حرکات در افراد مختلف متفاوت است. برای کسب اطلاعات بیشتر در این مورد توصیه میکنم مقاله "حرکت جنین در رحم چگونه است؟" را در مجله سلامت گهواره بخوانید.
رشد اندامها
رشد اندامهای بدن جنین، مانند دست، پا و سر در هفته هفدهم بارداری ادامه مییابد و تکامل بیشتری پیدا میکند.
ضربان قلب جنین
ضربان قلب جنین در این هفته و هفته هجدهم بارداری وضوح بیشتری پیدا کرده است به طوری که میتوانید در کلیه چکابهای سونوگرافی از شنیدن آن لذت ببرید.
درک صداهای اطراف
در هفته هفدهم بارداری جنین حساسیت بیشتری نسبت به صداهای اطراف پیدا میکند. به نحوی که به راحتی میتواند صداهای مربوط به گوارش غذا، گرسنگی شکم و ضربان قلب مادر و دیگر سروصداهای محیط اطراف را بشنود. او ممکن است از شنیدن برخی از صداها وحشتزده شود و برعکس با شنیدن بعضی از آنها احساس آرامش کنند؛ بنابراین سعی کنید صداهایی که او میشنود را مدیریت کنید.
شکلگیری چربی زیر پوست جنین
در هفته هفدهم بارداری لایههایی از چربی قهوهای در زیر پوست جنین شکل میگیرند. این چربیها علاوه بر این که نقش حفاظتی دارند، بعد از تولد جنین به گرم نگهداشتن و تأمین انرژی بدن او کمک خواهند کرد.
تشکیل لایه محافظتی ورنیکس
در اواخر هفته هفدهم بارداری یک ماده سفید پنیری شکل به نام ورنیکس (Vernix) روی پوست جنین شکل میگیرد. معمولاً در نوزادانی که بهتازگی متولد شدهاند، میتوان آثار آن را مشاهده کرد. تحقیقات شگفتانگیزی در رابطه با نقش ورنیکس انجام شدهاند. این مطالعات نشان دادند که نباید نوزاد را بلافاصله پس از تولد شستشو دهیم؛ زیرا لایه ورنیکس دارای خواص ضد باکتریایی و مرطوبکنندگی برای نوزاد است و باعث محافظت نوزاد طی فرایند زایمان و اندکی پسازآن میشود. بهطوریکه امروزه توجهات زیادی را در صنایع لوازم آرایشی و بهداشتی به خود جلب کرده است.
تغییرات اسکلتی جنین
در هفته هفدهم بارداری تشکیل غضروفها و استخوانهای نرم جنین ادامه مییابد. پس از ایجاد تغییراتی در ساختمان استخوانهای نرم و غضروفی جنین آنها تبدیل به استخوانهایی قوی میشوند. پس از مدتی جنین میتواند مفاصل خود را به حرکت درآورد.
تشکیل میلین در اطراف نخاع
در هفته هفدهم بارداری در اطراف نخاع جنین مادهای محافظ به نام میلین ایجاد میگردد.
تکامل دستگاه تنفسی جنین
دستگاه تنفسی جنین در هفته هفدهم بارداری تکمیل میشود. در این زمان ریههای جنین آمادهبهکار هستند و میتوانند اکسیژن را از فضای بیرون از رحم جذب کنند.
حرکات دهان جنین
جنین در هفته هفدهم بارداری با باز و بسته کردن دهان خود، مهارتهایی نظیر مکیدن و تنفس را تمرین خواهد کرد.
درک بیشتر مادر
در هفته هفدهم بارداری جنین درک بهتری از احساسات مادر پیدا میکند؛ بنابراین سعی کنید با او ارتباط برقرار کنید و با نوازش کردن و صحبتهای آرامشبخش با او ارتباط بهتری بگیرید. میتوانید گاهی برایش آواز بخوانید.
به نقل از Baby Center
حدود هفته هفدهم بارداری، اسکلت نوزاد در حال تبدیل شدن از غضروف به استخوان است و اثر انگشتهای او همچنان در حال شکلگیریاند.
Around 17 weeks pregnant, your baby’s skeleton is hardening from cartilage to bone, and their fingerprints continue to develop.
تغییرات مادر در هفته هفدهم بارداری
اکنون که در مورد وضعیت جنین در هفته هفدهم بارداری نکاتی را بررسی کردیم. در ادامه به بررسی تغییرات مادر در هفته ۱۷ بارداری میپردازیم:
اندازه شکم در هفته 17 بارداری
اندازه شکم در هفته ۱۷ بارداری بهطور محسوسی بزرگتر میشود و برجستگی آن برای اطرافیان نیز قابل مشاهده است. در این مرحله، رشد رحم باعث میشود شکم فرم واضحتری بگیرد و همین موضوع معمولاً احساس خوشایندی برای مادر ایجاد میکند و کنجکاوی اطرافیان نسبت به بارداری را کاهش میدهد. همزمان با این تغییرات، ممکن است برخی زنان درد زیر شکم خفیف و گذرا را تجربه کنند که اغلب به دلیل کشیده شدن رباطها و بزرگ شدن رحم است و در صورت خفیف بودن، طبیعی محسوب میشود.
تغییرات وزن بدن مادر باردار
البته این تنها ظاهر شما نیست که در حال تغییر است بلکه تغییراتی درونی نیز در بدنتان در حالت اتفاق افتادن هستند. از شروع هفته هفدهم بارداری تا هفته بیستم بارداری ، ممکن است هفتهای نیم کیلوگرم به وزن شما اضافه شود؛ بنابراین انتظار میرود تا پایان دوران بارداری حدود ۲ تا ۳ کیلوگرم اضافه وزن پیدا کنید.
تغییرات مفاصل و استخوانهای مادر باردار
هرچه رشد جنین در داخل رحم مادر پیش میرود، تغییراتی نیز در وضعیت استخوانها، عضلات و مفاصل مادر رخ میدهد تا فضای کافی و شرایط مناسب برای رشد جنین مهیا شود؛ اما نتیجه آن برای شما اندکی گرفتگی عضلات، تورم پاها، کمر درد و ابتلا به واریس خواهد بود.
تغییرات پوست مادر باردار
کشیده شدن پوست مادر در هفته هفدهم بارداری ، میتواند ایجاد تحریک و خارش نماید. البته خود تحریک و خارش پوست میتواند نشانهای از رشد نرمال جنین باشد و باعث خوشحالی شما شود. معمولاً خطی تیره از ناحیه ناف تا قسمت تناسلی مادر رؤیت میشود که جزء علائم بارز هفته هفدهم بارداری میباشد. همچنین کشیدگی پوست در نواحی سینهها نیز علامتی طبیعی از رشد جنین است و نباید شما را نگران کند. البته این نوع کشیدگیها، خارشها و تحریکها در نواحی مختلف پوست شما، گذرا هستند و دائمی نخواهند بود.
تغییرات رحم مادر باردار
به دنبال تغییرات هفته هفدهم بارداری ، رحم شما نیز دچار تغییراتی خواهد شد. به دنبال رشد جنین، رحم نیز شروع به بزرگ شدن میکند و ناحیه لگن مادر باردار را پر میکند. نتیجه این اتفاق وارد شدن فشار زیاد به رودههای مادر باردار خواهد بود. از طرفی در این هفته ناحیه شکم در بالای رحم شروع به تورم و گرد شدن میکند که با پیشرفت بارداری برآمدگی آن بیشتر هم خواهد شد.
تغییراتی در شیوه راه رفتن مادر باردار
بزرگ شدن رحم شما میتواند باعث تغییراتی در شیوهی راه رفتنتان شود و از طرفی عوارضی چون کمر درد و ناراحتیهای دیگر در بدنتان ایجاد کند. تمامی این ناراحتیها بهزودی از بین خواهند رفت و جای آن را به حس خوب مادر شدن خواهند داد.
تغییراتی در ضخامت جفت
ضخامت جفت نیز روزبهروز افزایش پیدا میکند و تأمین اکسیژن و مواد غذایی و دفع مواد سمی از جنین را تا انتهای بارداری ادامه خواهد بود. مقاله "انواع جفت جنین براساس موقعیت قرارگیری آن" را نیز در وب سایت گهواره بخوانیدد.
تغییراتی در شیوه لباس پوشیدن مادر باردار!
در هفته ۱۷ بارداری با توجه به تغییرات گستردهای که در شرایط بدنی شما ایجاد میگردد، بهتر است بهکلی لباسهای تنگ و چسبان را کنار بگذارید. برای خود لباسهای مخصوص بارداری که راحت و آزاد هستند، تهیه کنید. همچنین از پوشیدن کفشهای پاشنه بلند که باعث میشوند نتوانید تعادل خود را حفظ کنید، بهکلی خودداری کنید.
درد سیاتیک در مادر باردار
درد سیاتیک یکی دیگر از عوارضی است که در هفته هفدهم بارداری ممکن است با آن مواجه شوید. بلندترین طناب عصبی بدن هر انسانی عصب سیاتیک میباشد که فعالیتهای حسی و حرکتی بخشهای پایین بدن را کنترل میکند. به دنبال رشد جنین در دوران بارداری و همچنین بزرگ شدن رحم مادر، فشار وارده بر این عصب افزایش پیدا میکند. نتیجه آن درد شدید پا در مادر باردار خواهد بود.
پیشنهاد میکنیم مقاله "ماساژ در دوران بارداری و فواید آن" را نیز در وب سایت گهواره بخوانید.
سرگیجه
سرگیجه یکی از عوارض طبیعی است که در کل دوران بارداری و همینطور در هفته هفدهم بارداری انتظار آن میرود. علت آن تغییراتی است که در وضعیت بدن مادر ایجاد شده است و تطبیق مادر با آن به زمان نیاز دارد. بهتر است هنگام تغییر وضعیت خود از حالت نشسته با ایستاده و یا دراز کشیده به نشسته آرامش خود را حفظ کنید و از انجام حرکات ناگهانی خودداری کنید.
تغییراتی در اشتهای مادر باردار
در هفته هفدهم بارداری مادر میل شدیدی به خوردن پیدا میکند. ممکن است علت این افزایش گرسنگی و میل شدید، بهبود هرچه بیشتر تهوع صبحگاهی دوران بارداری باشد که باعث شده است مادر اشتهای از دست رفته خود را مجدداً به دست آورد. برای زیاد خوردن خود احساس گناه نکنید، زیرا رشد طوفانی کودک که در هفته هفدهم بارداری نیز با سرعت زیادی ادامه مییابد، باعث شده است که مادر پیامهایی برای زیاد خوردن دریافت کند.
اما باید به این نکته توجه داشته باشید که نیاز نیست با پرخوری بیش از حد به پیامهای دریافتی پاسخ دهید. مراقب افزایش بیش از حد وزن خود باشید. نیازی نیست شما به اندازه دو نفر غذا بخورید، زیرا استفاده چندانی برای کودک شما ندارد. تنها سعی کنید با سالم غذا خوردن و اجتناب از مصرف مواد غذایی غیرضروری سلامت خود و فرزندتان را حفظ نمایید.
حس کردن حرکات جنین
شما در هفته هفدهم بارداری حرکات جنین را احساس میکنید. این برای شما بسیار لذتبخش و هیجانانگیز خواهد بود و باعث میشود که جاندار بودن جنین داخل رحم خود را احساس کنید. به این نکته توجه داشته باشید که شما باید قادر به درک حرکات جنین، قبل از هفته بیستم بارداری باشید.
این نکته را هم به ذهن بسپارید که همهی جنینها به یک اندازه فعالیت نمیکنند؛ بنابراین نسخه یک جنین را برای دیگری نپیچید!
برخی از آنها در زمانی از روز فعالتر هستند و در زمانی دیگر آرام میگیرند و برخی همیشه فعالاند. برخی از آنها حرکات دست و پای قوی دارند و برخی دیگر حرکات کوچک و ملایمی از خود نشان میدهند؛ اما تقریباً تمام مادران در حد قابل قبولی متوجه وجود جنین و حرکات آن در جنین خواهند شد؛ حتی اگر برای افراد خارج قابل درک نباشد.
آماده شدن پستانهای مادر باردار
در هفته هفدهم بارداری پستانهای شما بهتدریج آماده شیردهی میشود. حتی ممکن است مایعی غلیظ و به رنگ زرد از سینههای شما ترشح شود؛ اما شما باید چند ماه دیگر صبر کنید تا بتوانید فرزندتان را از شیر خود تغذیه کنید.
تغییرات مادر در هفته هفدهم بارداری
| وضعیت شکم مادر | بزرگ شده |
| سرگیجه | در کل دوران بارداری و همینطور در هفته هفدهم بارداری انتظار آن میرود. |
| حس کردن حرکات جنین | علایمی از خود نشان میدهند؛ اما تقریباً تمام مادران در حد قابل قبولی متوجه وجود جنین و حرکات آن در جنین خواهند شد؛ حتی اگر برای افراد خارج قابل درک نباشد. |
| آماده شدن پستانهای مادر باردار | در هفته هفدهم بارداری پستانها بهتدریج آماده شیردهی میشود. |
| وزن بدن مادر باردار | از شروع هفته هفدهم بارداری تا هفته بیستم بارداری ، احتمالا هفتهای نیم کیلوگرم اضافه شود. |
| مفاصل و استخوانها | تغییراتی رخ میدهد تا فضای کافی و شرایط مناسب برای رشد جنین مهیا شود. |
| تغییرات پوست | کشیده شدن پوست مادر در هفته هفدهم، میتواند ایجاد تحریک و خارش نماید. معمولاً خطی تیره از ناحیه ناف تا قسمت تناسلی مادر رؤیت میشود که جزء علائم بارز هفته هفدهم بارداری میباشد. |
| تغییرات رحم | به دنبال رشد جنین، رحم نیز شروع به بزرگ شدن میکند و ناحیه لگن مادر باردار را پر میکند. نتیجه این اتفاق وارد شدن فشار زیاد به رودههای مادر باردار خواهد بود. ناحیه شکم در بالای رحم شروع به تورم و گرد شدن میکند. |
| تغییراتی در شیوه راه رفتن مادر باردار | تغییراتی در شیوهی راه رفتن و عوارضی چون کمر درد |
| ضخامت جفت | ضخامت جفت نیز روزبهروز افزایش پیدا میکند و تأمین اکسیژن و مواد غذایی و دفع مواد سمی از جنین را تا انتهای بارداری ادامه خواهد بود. |
| درد سیاتیک در مادر باردار | ممکن است با آن مواجه شوید. |
سایر علائم هفته ۱۷ بارداری
تقریباً میتوان گفت در هفته هفدهم بارداری علائم اولیهای که باعث ناراحتیهای عاطفی و فیزیکی در بدن شما شده بودند، بهطور کامل فروکش کردهاند؛ اما جای خود را به تغییرات جدیدی میدهند که به دنبال رشد جنین و رشد رحم در بدن شما صورت میگیرند. برخی از علائم و نشانههایی که در هفته هفدهم بارداری ممکن است با آنها مواجه شوید، عبارتاند از:
- سرگیجه
- کمر درد
- گرفتگی عضلات
- سوزش سر دل
- نفخ معده یا باد شکم
- بواسیر یا هموروئید
- بزرگ شدن شکم
- بزرگ شدن سینهها
- افزایش اشتها
- احساس کشیدگی در رباطهای نگهدارندِ رحم
- تغییراتی در ناحیه پوست
هفته هفدهم و جنسیت جنین
در هفته هفدهم بارداری، اندامهای تناسلی جنین به اندازهای تکامل پیدا کردهاند که در بسیاری از موارد میتوان با سونوگرافی، جنسیت جنین را تشخیص داد؛ هرچند دقت آن به وضعیت قرارگیری جنین و مهارت سونوگرافیست بستگی دارد. در این هفته تفاوتی از نظر رشد عمومی بین جنین پسر و جنین دختر وجود ندارد و هر دو روند تکاملی مشابهی را طی میکنند، اما ساختارهای تناسلی آنها واضحتر شده و احتمال تشخیص جنسیت نسبت به هفتههای قبل افزایش مییابد.
آزمایش های هفته هفدهم بارداری
در هفته هفدهم بارداری، مجموعهای از آزمایشها، سونوگرافیها و غربالگریهای ژنتیکی برای بررسی سلامت جنین و مادر انجام میشود که نقش مهمی در تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی دارد. مهمترین بررسیهای این هفته عبارتاند از:
- آزمایش غربالگری سهماهه دوم (کواد مارکر): شامل اندازهگیری AFP، hCG، استریول و اینهیبین A است و برای بررسی خطر ناهنجاریهای کروموزومی مانند سندرم داون و نقص لوله عصبی انجام میشود.
- آزمایش خون مادر: جهت بررسی کمخونی، وضعیت آهن، قند خون و سایر شاخصهای عمومی سلامت مادر.
- آزمایش ادرار: برای بررسی عفونتهای ادراری، وجود پروتئین یا قند در ادرار که میتواند نشانهای از مشکلات بارداری باشد.
- سونوگرافی آنومالی (در صورت انجام زودتر): در برخی موارد از هفتههای ۱۷ تا ۱۸ بارداری آغاز میشود و ساختارهای اصلی بدن جنین مانند مغز، قلب، ستون فقرات و اندامها را بررسی میکند.
- غربالگری ژنتیکی تکمیلی: در مادران پرخطر، ممکن است پزشک انجام آزمایشهای تشخیصی دقیقتر مانند آمنیوسنتز را پیشنهاد دهد تا اختلالات ژنتیکی با دقت بالاتری بررسی شوند.
انجام بهموقع این آزمایشها به پزشک کمک میکند تا از سلامت روند بارداری اطمینان حاصل کرده و در صورت نیاز، اقدامات درمانی یا مراقبتی لازم را زودتر آغاز کند.
بایدها و نبایدهای هفته هفدهم بارداری
شما میتوانید در هفته ۱۷ بارداری با خریدن یک گوشی پزشکی، به همراه همسرتان از شنیدن صدای ضربان قلب کودک دلبندتان لذت ببرید. این کار علاوه بر اینکه از سلامت جنین به شما خبر میدهد، میتواند باعث آرامش شما شود. برای اینکه بدانید در ماه پنجم بارداری چگونه از خود مراقبت کنید ، به مقاله مربوطه در همین سایت مراجعه کنید.
یبوست مادر در هفته هفدهم بارداری
یبوست یکی از مشکلاتی است که ممکن است در طول بارداری با آن مواجه شوید و از هفته هفدهم بارداری شدت بگیرد. شما میتوانید با اقداماتی از وقوع آن پیشگیری کنید؛ زیرا یبوست میتواند باعث ایجاد زخم و بواسیر در ناحیه مقعد شما شود. یبوست میتواند علل متعددی داشته باشد، مانند:
- تغییرات هورمونی دوران بارداری
- مصرف قرصهای آهن
- نداشتن فعالیت بدنی کافی
- رشد بیشازحد رحم
- نبودن فیبر کافی در رژیم غذایی مادر
همه این عوامل میتواند، باعث ایجاد یبوست در دوران بارداری شوند و یا آن را شدیدتر کنند. برای پیشگیری از یبوست بارداری موارد زیر را انجام دهید:
- سعی کنید در طول روز بین یک و نیم تا دو لیتر آب بنوشید. نوشیدن آب کافی همیشه بهترین گزینه و اولین گزینه برای بهبود یبوست میباشد.
- مصرف میوههای تازه و سبزیجات نیز تا حدود زیادی از یبوست پیشگیری کرده و یا آن را بهبود میبخشند. بهطورکلی بهتر است فیبر موجود در رژیم غذایی خود را افزایش دهید.
- افزایش فعالیت بدنی با انجام ورزشهایی چون پیادهروی در بارداری و یا یوگا علاوه بر سایر مزایایی که برای سلامتی شما خواهند داشت، میتوانند از وقوع یبوست در دوران بارداری جلوگیری کنند. همچنین می توانید برای اطلاعات بیشتر به مقاله ده ورزش ایمن برای دوران بارداری مراجعه کنید.
- برای تخلیه رودههای خود یک الگو و برنامه منظم داشته باشید. سعی کنید تخلیه رودهها را صبحها انجام دهید؛ اما هرگز از فشار آوردن زیاد برای تخلیه استفاده نکنید؛ زیرا فشار وارد کردن برای همه افراد، خصوصاً مادران باردار خطرناک است.
علائم سقط جنین در هفته هفدهم بارداری
علائم سقط جنین در هفته هفدهم بارداری معمولاً واضحتر از هفتههای ابتدایی بارداری هستند و نیاز به توجه فوری پزشکی دارند. از مهمترین نشانهها میتوان به خونریزی واژینال شدید یا مداوم، درد شدید زیر شکم یا لگن، انقباضات رحمی منظم و دردناک، کمردرد شدید و مداوم و دفع لختههای خون یا بافت از واژن اشاره کرد.
همچنین کاهش یا قطع ناگهانی حرکات جنین (در مادرانی که قبلاً حرکات را احساس میکردهاند)، نشت مایع شفاف یا بدبو از واژن و احساس فشار غیرعادی در لگن میتوانند از علائم هشداردهنده باشند. در صورت مشاهده هر یک از این نشانهها، مراجعه فوری به پزشک یا مرکز درمانی ضروری است.
منبع :
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.