همه چیز درباره خواب نوزاد و مشکلات آن

شهریور ۹۹ | زمان مطالعه : ۹ دقیقه
خواب نوزاد

در این دنیا هیچ‌چیزی شبیه یک خواب خوب و آرام، لذت‌بخش نیست. اگرچه نوزادان معمولاً روزانه 16 ساعت می‌خوابند، اما معمولاً در هر نوبت فقط یک یا دو ساعت در خواب هستند. کودک شما می‌تواند با وجود این برنامه خواب، به‌خوبی رشد کند، اما ممکن است این دوره شما را به‌شدت خسته و بی‌رمق کند. اگر از زمان به دنیا آمدن نوزادتان خواب خوبی نداشته‌اید، بدانید که تنها نیستید.

بیدار ماندن نوزاد در طول شب تجربه‌ای است که برای بیشتر والدین اتفاق می‌افتد؛ اما ناامید نشوید، نظم دادن به خواب نوزاد فرایندی است که نیاز به زمان دارد. کودک شما به‌مرور یاد می‌گیرد که شب‌ها بهتر بخوابد. از زمان تولد کودک دلبندتان می‌توانید او را تشویق کنید تا عادت‌های خوبی در خواب داشته باشد.

در این مقاله مباحث متداول مربوط به خواب کودک مورد بررسی قرار گرفته و راهکارهای پیشگیری از آن‌ها ارائه گردیده است. همچنین راهکارهایی برای کاهش خطر ابتلا به سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS) و حوادثی که می‌تواند در تختخواب کودکتان رخ دهد، ارائه گردیده است.

 

خواب زیاد نوزاد نشانه چیست؟

همان‌طور که پیش‌تر ذکر شد، نظم دادن به خواب نوزاد مدتی طول می‌کشد. در ماه اول، آن‌ها معمولاً بیشتر ساعات شبانه‌روز را در خواب هستند و در طول شبانه‌روز چندین بار از خواب بیدار می‌شوند و دوباره به خواب می‌روند. معمولاً دوره‌های خواب کودکان، به میزان نسبتاً مساوی بین وعده‌های غذایی رخ می‌دهد. علاوه بر این، باید بدانید که نوزادان تفاوت بین شب و روز را نمی‌دانند. یک علت بی‌خوابی شبانه نوزادان نیز همین است.

بهبود خواب نوزاد نیازمند شکل‌گیری ریتم شبانه‌روزی در بدن اوست؛ به این معنا که نوزاد به‌مرور با چرخه خواب و بیداری و الگوهای دیگری که در یک چرخه 24 ساعته رخ می‌دهند آشنا می‌شود. تکامل سیستم عصبی کودک بعد از تولد نیز ادامه دارد و با تکامل هرچه بیشتر آن، چرخه خواب و بیداری نیز با دقت بیشتری شکل خواهد گرفت.

پیشنهاد می‌کنیم مقاله "پوشاندن سر نوزاد هنگام خواب مجاز است؟" را نیز در وب سایت گهواره بخوانید.

میزان خواب نوزاد باید چقدر باشد؟

اگرچه نوزادان معمولاً بیش از چند ساعت در هر وعده نمی‌خوابند ولی در کل به‌طورمعمول روزانه 12 تا 16 ساعت را در خواب سپری می‌کنند. ممکن است آن‌ها قبل از اینکه دوباره بخوابند تا زمان دریافت غذا و یا زمانی در حدود 2 ساعت را بیدار بمانند. اگرچه در روزهای اولی که از بیمارستان همراه با کودکتان به خانه آمده‌اید، شدیداً احساس خستگی خواهید کرد، اما به یاد داشته باشید که بیدار ماندن نوزاد در طول شب نیز بخشی از روند تکامل اوست و به‌زودی سپری خواهد شد.

زمانی که کودکتان به دو هفتگی برسد، متوجه می‌شوید که دوره‌های خواب و بیداری او طولانی‌تر شده است. در سن 3 تا 4 ماهگی، برخی از نوزادان حداقل به مدت 5 ساعت می‌خوابند و بیشترین زمان خواب خود را به سمت شب تغییر می‌دهند. در سن 6 ماهگی، خواب شبانه به 9 تا 12 ساعت افزایش می‌یابد.

میزان خواب نوزاد

دلایل خواب سبک نوزاد چیست؟

بسیاری از نوزادان غالباً هر یک تا دو ساعت، مدتی چرت می‌زنند و نباید این را به‌عنوان سبک بودن خواب نوزاد تلقی کنید. با بزرگ‌تر شدن کودک، زمان چرت زدن ممکن است طولانی‌تر و قابل پیش‌بینی تر شود. یک علت بی‌خوابی شبانه نوزادان نیز همین است. در مورد برخی از نوزادان، چرت زدن کاملاً تصادفی است و هیچ‌گاه الگوی خاصی ندارد. هنگامی‌که کودک چندماهه است، ممکن است نوزاد شما چنین الگویی را در چرت زدن داشته باشد: یک چرت صبحگاهی، یک چرت عصرگاهی و یک چرت اول شب. بااین‌حال، این الگو نیز در هر کودک متفاوت است.

پیشنهاد می‌کنیم مقاله "دمای مناسب اتاق خواب نوزاد در زمستان و تابستان" را نیز در وب سایت گهواره بخوانید.

علت بی‌خوابی شبانه نوزادان چیست؟

بعضی از نوزادان روزها و شب‌های خود را معکوس می‌کنند و بیشتر در طول روز می‌خوابند تا شب. برای والدین، این دوران محرومیت از خواب، می‌تواند استرس‌زا باشد. اگرچه، بعد از چند هفته تا چند ماه، روزها و شب‌ها قابل پیش‌بینی تر و منظم‌تر خواهند شد. یك راه برای سرعت بخشیدن به این روند و نظم دادن به خواب نوزاد ، محدود كردن چرت‌های روزانه کودک است.

علاوه بر این، در طول روز، کودک را در یک منطقه پر سر و صداتر خانه با چراغ روشن بخوابانید. در مقابل، شب‌ها، اتاق‌خواب را تاریک و ساکت نگه دارید. در هنگام تغذیه و تعویض پوشک در طول شب، از هرگونه تحریکی که منجر به بیداری کودک شود، خودداری کنید. چراغ‌ها را خاموش نگه دارید، از سر و صدا پرهیز کنید و با کودک خود بازی و یا گفتگو نکنید. این عوامل، این پیام را به کودک منتقل می‌کنند که شب‌ها وقت خواب است و از بیدار ماندن نوزاد در طول شب پیشگیری می‌کند.

شکل‌گیری عادات خواب در نوزاد چگونه است؟

بعضی از نوزادان از بدو تولد به‌خوبی می‌خوابند. آن‌ها در طول روز چرت می‌زنند و شب‌ها به مدت طولانی می‌خوابند و فقط برای خوردن غذا بیدار می‌شوند. بااین‌وجود متأسفانه اکثر نوزادان به این سادگی نیستند. ممکن است آن‌ها فقط چرت‌های کوتاهی بزنند و اغلب در طول شب بیدار شوند. خواباندن دوباره این نوزادان نیز کار سختی است. اگر نوزاد شما نیز به‌خوبی نمی‌خوابد، بدانید که به‌مرورزمان خواب او اصلاح خواهد شد. بعلاوه، مراحلی وجود دارد که می‌توانید این روند را تسریع کنید و به او بیاموزید چگونه بدون کمک شما، بخوابد.

در ماه‌های اول کاملاً طبیعی است که یک کودک بعد از تغذیه شدن در دستان والدین خود به خواب برود. بسیاری از والدین از این نزدیکی و صمیمیت لذت می‌برند. بااین‌وجود ممکن است به‌مرور نوزادتان به این شکل از خوابیدن عادت کند. دیگر کودکتان هنگامی‌که نیمه‌های شب از خواب برمی‌خیزد، بدون اینکه به او غذا بدهید و او را بغل کنید، نمی‌خوابد.

افتادن پلک‌ها، مالش چشم‌ها و نق زدن از علائمی است که نشان می‌دهد کودک خسته است. هرگاه این علائم را مشاهده کردید، او را در تختش قرار دهید. لازم است که علائم خواب‌آلودگی نوزاد را قبل از اینکه خوابش ببرد، زود تشخیص دهید. هر چه بیشتر منتظر بمانید، کودک شما خسته‌تر و بی‌تاب‌تر می‌شود و همین خوابیدن را برای او دشوارتر می‌کند. اگر کودک بتواند بدون کمک شما در تختش بخوابد، احتمال بیشتری وجود دارد که بعد از بیدار شدن از خواب در نیمه‌های شب، به‌تنهایی خوابش ببرد.

پیشنهاد می‌کنیم مقاله "نحوه آروغ گرفتن از نوزاد در خواب" را نیز در وب سایت گهواره بخوانید.

عادات خواب نوزاد

علت گریه نوزاد در خواب چیست؟

کاملاً عادی است که نوزادان هنگام خوابیدن گریه کنند، اما اگر برای چند دقیقه تنها بمانند، درنهایت خودشان آرام می‌شوند. اگر شما اتاق را برای مدتی ترک کنید، به‌احتمال‌زیاد گریه کودکتان بعد از مدت کوتاهی قطع می‌شود. اگر این‌طور نشد، سعی کنید او را آرام کنید تا دوباره شرایط برای خوابیدن او مهیا شود.

اغلب کودکان هنگام خواب بسیار فعال هستند؛ دست و پاهای خود را تکان می‌دهند، لبخند می‌زنند، عمل مکیدن را انجام می‌دهند و عموماً بی‌قرار به نظر می‌رسند. همچنین ممکن است نوزادان هنگام ورود به چرخه‌های مختلف خواب، گریه کنند و یا حرکت‌های خاصی انجام دهند. والدین بعضی اوقات این نشانه‌ها را با بیدار شدن کودک اشتباه می‌گیرند و شروع به تغذیه غیرضروری کودک می‌کنند. در عوض، چند دقیقه صبر کنید تا ببینید که آیا کودک دوباره به خواب می‌رود یا نه.

راه‌های درمان بی‌خوابی نوزادان چیست؟

در اینجا چند نکته آورده شده است تا برای نظم دادن به خواب نوزاد مؤثر هستند:

  • برای بهبود خواب نوزاد در طول روز او را فعال و هشیار نگه دارید. سعی کنید با صحبت کردن، آواز خواندن و بازی کردن او را درگیر کنید. خانه را از مملو از سر و صدا کنید اما اصوات سبک و ملایم. درصورتی‌که کودکتان را در طول روز در این حالت نگه دارید، شب‌ها بهتر خواهد خوابید.
  • کودک خود را در حالتی که خواب‌آلود اما بیدار است به تختخوابش ببرید. این به کودک می‌آموزد که تختخواب محل خوابیدن است و نسبت به این موضوع شرطی می‌شود.
  • چرت‌های کودک را رصد کنید. چرت‌های منظم در طول روز در روند رشد و تکامل کودک مهم هستند؛ اما خوابیدن برای مدت زیادی از روز، ممکن است باعث بی‌خوابی کودک در طول شب شود.
  • یک عادت برای خواب کودک ایجاد کنید. مثلاً قبل از خواب فعالیت‌های آرام بخشی مانند حمام کردن، نوازش کردن، آواز خواندن یا کتاب خواندن انجام دهید. به‌زودی مغز کودکتان این فعالیت‌ها را با خواب مرتبط می‌کند. اگر از موسیقی استفاده کنید، هر بار که کودکتان را در گهواره قرار دهید و همان آهنگ را پخش کنید، او به خواب می‌رود. از انجام بازی‌های فعال درست قبل از خواب خودداری کنید.
  • همیشه کودک خود را هنگام خواب روی پشت خود قرار دهید حتی هنگام چرت زدن. این ایمن‌ترین حالت خواب نوزادان برای کاهش خطر ابتلا به سندرم مرگ ناگهانی نوزادان (SIDS) است. گاهی اوقات به نام مرگ گهواره نیز شناخته می‌شود. SIDS به مرگ ناگهانی و غیر قابل توضیح یک نوزاد زیر 1 سال در خواب گفته می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهد نوزادانی که بر روی شکم خود به خواب می‌روند، بسیار بیشتر از نوزادانی که به پشت قرار دارند، در اثر سندروم مرگ ناگهانی نوزادان جان خود را از دست می‌دهند. دمر خواباندن نوزاد نیز توصیه نمی‌شود، احتمالاً به این دلیل که نوزادان خوابیدن در این موقعیت نیز، می‌توانند به روی شکم خود بچرخند. درصورتی‌که کودکتان دچار مشکلاتی نظیر بالا آوردن بعد از تغذیه، مشکلات تنفسی، ریوی و یا قلبی است، از پزشک‌تان درباره بهترین پوزیشن خوابیدن نوزاد خود سؤال کنید.

پیشنهاد می‌کنیم مقاله "آپنه یا وقفۀ تنفسی نوزاد در خواب | انواع و علائم آن" را نیز در وب سایت گهواره بخوانید.

  • به کودک خود فرصت دهید تا خوابیدن مستقل را یاد بگیرد. ممکن است نوزاد دلبندتان قبل از اینکه یک پوزیشن مناسب پیدا کند و خوابش ببرد، دائماً نق بزند و گریه کند. اگر گریه او متوقف نشد، با کودک خود آرام صحبت کنید و به پشت او به‌آرامی ضربه بزنید. اطمینان از حضور و حمایت شما گاهی تمام آن چیزی است که کودکتان برای به خواب رفتن نیاز دارد.
  • از پستانک استفاده کنید. اگر کودکتان به‌سختی می‌خوابد، گاهی پستانک می‌تواند کلک خوبی باشد. پستانک همچنین می‌تواند خطر وقوع سندروم مرگ ناگهانی نوزادان را کاهش دهد؛ اما آیا این راه معایبی هم دارد؟ بله چراکه اگر در طول شب، پستانک از دهان کودکتان خارج شود او شروع به گریه می‌کند و این ممکن است چندین بار در طول شب اتفاق بیفتد. همچنین اگر به نوزادتان شیر می‌دهید بهتر است در ماه اول از پستانک استفاده نکنید تا مطمئن شوید که کودک به‌خوبی غذا می‌خورد.
  • انتظار تحرک و فعالیت نوزاد در خواب را داشته باشید. نوزادان اغلب در خواب دچار چرخش، پیچ‌وتاب و لرزش می‌شوند. آن‌ها همچنین ممکن است در هنگام خواب پر سر و صدا باشند. بعضی اوقات نق زدن یا گریه کردن صرفاً نشانه ورود به مرحله جدیدی از خواب می‌باشد. به‌جز مواقعی که نگران گرسنگی، خیس شدن پوشک و یا ناراحتی نوزادتان هستید، سعی کنید صبور باشید و چند دقیقه صبر کنید تا ببینید چه اتفاقی می‌افتد. شاید کودکتان بخواهد بیشتر بخوابد. ممکن است در این مرحله نیاز به کمک شریک زندگی، خانواده و یا دوست خود داشته باشید و از آن‌ها بخواهید که در این شرایط شما را کنترل کنند تا به سراغ کودک نروید و او را بغل نکنید.
  • مراقبت شبانه از کودکتان را در فضایی آرام انجام دهید. وقتی کودک شما در طول شب به مراقبت یا تغذیه نیاز دارد، از چراغ‌های کم‌نور، صدای ملایم و حرکات آرام استفاده کنید. این به کودک شما می‌گوید که زمان خواب است نه بازی.
  • انتظار بازگشت دوباره بی‌خوابی را داشته باشید. زمانی که کودکتان یاد گرفت به‌تنهایی بخوابد، خیال نکنید که بی‌خوابی‌های شبانه شما برای همیشه تمام شده است. همین‌طور که کودکان بزرگ می‌شوند و رشد می‌کنند، ممکن است مشکلات خواب آن‌ها دوباره بازگردد.

درمان بی خوابی نوزاد

تنفس معمول نوزادان در خواب چگونه است؟

وقتی صحبت از خوابیدن کودک می‌شود تصویری از یک کودک به ذهن می‌رسد که بی‌سروصدا خوابیده و به‌راحتی نفس می‌کشد. نوزادان تقریباً نیمی از زمان خواب خود را در مرحله فعال سپری می‌کنند که به آن حرکت تند چشم (REM) گفته می‌شود. در طول خواب REM معمولاً کودک به‌صورت نامنظم نفس می‌کشد، خروپف می‌کند و می‌چرخد.

در طول خواب عمیق که حرکت غیر سریع چشم (NREM) نیز نامیده می‌شود، کودک بسیار آرام‌تر می‌خوابد. هرچه سن کودک بیشتر می‌شود، مدت‌زمانی که در مرحله NREM طی می‌کند نیز بیشتر می‌شود و مدت‌زمانی که در مرحله فعال خواب طی می‌کند، کمتر می‌شود. به همین علت آن‌ها به‌مرور سروصدای کمتری ایجاد می‌کنند.

نکته قابل توجه دیگر این است که نوزادان اغلب از بینی نفس می‌کشند و از تنفس دهانی ندارند. به همین علت می‌توانند هم‌زمان با تغذیه شدن، به‌خوبی تنفس کنند. کمترین میزان گرفتگی یا تجمع موکوس در مجرای ظریف بینی آن‌ها، می‌تواند ورود و خروج جریان هوا را مختل کند. این اتفاق باعث می‌شود که هنگام تنفس سروصدای زیادی ایجاد کنند. درصورتی‌که کودکتان تنفس صدادار دارد، به این معنا نیست که دچار سرماخوردگی یا آلرژی شده است. اگرچه تنفس صدادار اغلب والدین را نگران می‌کند اما در اغلب موارد جای نگرانی نیست و مشکل خاصی وجود ندارد. بااین‌وجود، درصورتی‌که این موضوع شما را نگران کرد با پزشک کودکتان تماس بگیرید.

پیشنهاد می‌کنیم مقاله "بررسی تنفس کودک هنگام خواب چگونه باید باشد؟" را نیز در وب سایت گهواره بخوانید.

نکات ایمنی برای خواباندن کودک در کنار والدین

هیچ‌گاه تختخواب خود را با کودکان سهیم نشوید. بسیاری از والدین وسوسه می‌شوند که نوزاد را در تختخواب خودشان بخوابانند. غالباً به این دلیل که خسته‌اند و نمی‌خواهند مکرراً از خواب بلند شوند و به سراغ نوزاد بروند. بعضی اوقات هم والدین به دلایل فرهنگی یا فلسفی نوزاد را کنار خود می‌خوابانند. فلسفه این کار مهم نیست، مهم این است که این شرایط می‌تواند خوابیدن کودک به‌تنهایی را دشوار کند. علاوه بر این، تختخواب‌ بزرگ‌سالان برای خواب نوزادان مناسب نیست. به اشتراک گذاشتن تختخواب ممکن است خطر وقوع SIDS را در کودک شما افزایش دهد.