هفته ۲۱ بارداری - وضعیت مادر و جنین در هفته بیست و یکم
افزایش ترشح هورمونها در هفته بیست و یکم بارداری تغییراتی در بدن مادر ایجاد میکند که در نهایت به نفع رشد جنین میباشند. تغییرات شایعی که در هفته ۲۱ بارداری برای مادر رخ میدهند عبارتند از افزایش حجم خون، تغییر مرکز ثقل بدن و شل شدن مفاصل، افزایش تشنگی و دمای بدن. جنین نیز تغییراتی از جمله تکامل حس بینایی، تشکیل ناخنها، تکامل اندامهای حرکتی و... را تجربه خواهد کرد. در ادامه این مقاله از مجله سلامت گهواره بیشتر در مورد تغییرات هفته بیست و یکم بارداری توضیح خواهیم داد.
با نصب اپلیکیشن گهواره، در جریان تغییرات هفته به هفته بارداری خود قرار میگیرید. این برنامه، اطلاعات تخصصی درباره رشد جنین، سلامت مادر و تغذیه ارائه میدهد و تمامی آزمایشات و معاینات بارداری را یادآوری میکند و هر روز یک پیام مشاورهای متناسب با سن بارداری خود دریافت خواهید کرد.
تغییرات جنین در هفته ۲۱ بارداری
اندازه جنین در هفته 21 بارداری به اندازه یک هویج یا موز بزرگ است. قد نوزاد در هفته بیست و یکم بارداری به طور میانگین حدود 26.7 سانتیمتر میباشد. همچنین تقریباً 360 گرم وزن خواهد داشت.
علائم و نشانههای شما در هفته بیست و یکم بارداری گرچه نباید نادیده گرفته شود، اما نباید باعث نگرانی شما شود. کودک دلبند شما در فضای گرم و امن رحم به رشد خود ادامه میدهد. تغییرات اصلی جنین در هفته بیست و یکم بارداری عبارتاند از:
افزایش تحرک جنین
در هفته بیست و یکم بارداری، جنین رشد قابلتوجهی را تجربه میکند و حرکات او نسبت به هفتههای قبل واضحتر و قویتر میشود. افزایش حجم عضلات و تکامل سیستم عصبی باعث میشود حرکات جنین در هفته ۲۱ بارداری منظمتر و هماهنگتر احساس شوند. ضربات جنین به شکم مادر در این هفته ادامه دارد و گاهی شدت این حرکات به حدی است که باعث تعجب مادر میشود.
جنین در این مرحله با پوست صورتیرنگ خود، آزادانه در مایع آمنیوتیک حرکت میکند و حالتی شبیه به یک شناگر حرفهای دارد. این تحرک بالا نشاندهنده سلامت سیستم عضلانی و عصبی جنین است و معمولاً در زمان استراحت مادر بیشتر احساس میشود. با نزدیک شدن به پایان سهماهه دوم، قدرت و نظم حرکات جنین بیشتر شده و ارتباط مادر با حرکات فرزندش واضحتر میشود.
تکامل حس بینایی جنین
ابرو و مژههای جنین در هفته بیستم بارداری چشمان او را تزئین میکند. چشمان جنین در این دوران بسته هستند؛ با این وجود نسبت به نور حساس هستند و میتوانند علائم نور را تشخیص دهند.
تشکیل ناخنهای جنین
ناخنهای جنین در هفته بیست و یکم بارداری شکل گرفتهاند. این ناخنهای تیز در صورتی که پوست بدن جنین با لایه ضخیم ورنیکس پوشانده نشده بود میتوانستند به پوست او آسیب برسانند.
تکامل دستگاه گوارش جنین
تکامل دستگاه گوارش در هفته بیست و یکم بارداری ادامه مییابد. همچنین میزان تولید مکونیوم در بدن او افزایش مییابد.
تکامل اندامهای حرکتی جنین در هفته بیست و یکم بارداری
رشد جنین در هفته بیست و یکم بارداری ادامه مییابد و اندامهای حرکتی او تکامل بیشتری پیدا میکنند و افزایش هماهنگی حرکات دست و پا بیشتر شود. تکامل اندامهای حرکتی باعث شده است که شما حرکات و ضربات آنها را داخل رحم خود بیشتر احساس کنید.
در هفته 21 بارداری واژن (مهبل) در جنینهای دختر تکامل بیشتری پیدا میکند.
تکامل توانایی بلع جنین در هفته بیست و یکم بارداری
در هفته بیست و یکم بارداری، مواد غذایی مصرفی مادر باردار روی طعم و مزه مایع آمنیوتیک تأثیر میگذارد. جنین با بلع مایع آمنیوتیک با طعمهای مختلف آشنا میشود.
افزایش قد و وزن جنین
در هفته بیست و یکم بارداری، جنین همچنان رشد سریع دارد و قد و وزن او بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد. این رشد نشاندهنده دریافت کافی مواد مغذی از طریق جفت و تکامل طبیعی اندامها است.
رشد متناسبتر بدن نسبت به سر
با پیشرفت هفته ۲۱ بارداری، بدن جنین متناسبتر از سر او رشد میکند و نسبت سر به بدن کاهش مییابد. این تغییر باعث ظاهر طبیعیتر جنین میشود.
تقویت عضلات و حرکات فعالتر
عضلات جنین تقویت شده و حرکات او فعالتر و منظمتر میشوند. لگد زدن، چرخش و کششها در این هفته بیشتر حس میشوند.
تکامل بیشتر سیستم عصبی
سیستم عصبی مرکزی جنین در هفته ۲۱ بارداری پیشرفت قابلتوجهی دارد و ارتباط بین مغز و اندامها قویتر شده است. این تکامل باعث هماهنگی بهتر حرکات جنین میشود.
واکنش واضحتر جنین به صداها
جنین در این هفته به صداهای محیط و صدای مادر واکنش نشان میدهد و ممکن است با حرکات خود به صدا پاسخ دهد.
آغاز تشکیل چربی زیرپوستی
لایهای از چربی زیرپوستی در بدن جنین شروع به شکلگیری میکند که به تنظیم دمای بدن و محافظت از اندامها کمک میکند.
پوشیده شدن پوست با لایه ورنیکس
در هفته ۲۱، پوست جنین بیشتر با لایه ورنیکس پوشیده میشود که نقش محافظتی در برابر مایع آمنیوتیک و حفظ رطوبت پوست دارد.
رشد مژهها، ابروها و موهای سر
مژهها، ابروها و موهای سر جنین در این هفته رشد کرده و ظاهر چهره را تکمیل میکنند.
تمرین بلع مایع آمنیوتیک
جنین با بلعیدن مایع آمنیوتیک، دستگاه گوارش خود را تمرین میدهد و این فعالیت برای رشد رودهها و آماده شدن برای تغذیه بعد از تولد ضروری است.
بهبود حس لامسه
حس لامسه جنین در هفته ۲۱ بارداری پیشرفت کرده و او میتواند با دستها و پاهای خود اشیاء و دیواره رحم را لمس کند.
به نقل از Healthline
در هفته بیستویکم بارداری، پلکها و ابروهای نوزاد در حال رشد هستند و بدنش با موی نرم و ظریفی به نام لانگو پوشیده شده است، و شما ممکن است لگدها و حرکات واضحتر را هم حس کنید زیرا جنین قویتر میشود.
At 21 weeks pregnant, your baby’s eyelids and eyebrows are growing, and their body is covered in fine hair called lanugo, while you may feel more distinct kicks and movements as your baby grows stronger.
تغییرات و علائم مادر در هفته بیست و یکم بارداری
گرچه در دوران بارداری بدنتان با تغییر و تحولات زیادی مواجه شده است، اما یکسری علائم و نشانهها هستند که در هفته بیست و یکم بارداری بیشتر خودشان را نشان میدهند. در ادامه به این علائم اشاره شده است:
افزایش تشنگی در هفته 21 بارداری
طبیعی است که در طول دوران حاملگی به ویژه از هفته های بیست و یکم به بعد اشتهای شما افزایش یابد؛ از این رو انتظار میرود که در هفته بیست و یک و هفته بیست و دوم بارداری بیش از سایر مواقع احساس تشنگی داشته باشید. گاهی ممکن است افزایش ناگهانی در تشنگی ایجاد گردد به طوری که ادرارتان به رنگ زرد تیره دیده شود؛ این میتواند نشانهای از کمآبی و از دست رفتن آب بدنتان باشد.
برای تأمین میزان آب بدنتان، مقدار زیادی مایعات مصرف کنید. کمآبی در هیچ زمانی به نفع شما نیست چه باردار باشید چه نباشید. از سوی دیگر، دیابت بارداری نیز باعث افزایش تشنگی و افزایش تولید ادرار میشود؛ بنابراین برای محافظت از خود و کودکتان در این موارد حتماً به پزشک مراجعه کنید.
درد شکم
اگر در طول دوران بارداری دچار درد شکم باشید که در سه ماهه دوم بارداری نیز ادامه یابد، میتواند نشانه پره اکلامپسی باشد. این عارضه وضعیت خطرناکی است و زمانی اتفاق میافتد که جفت به درستی کار نکند.
در این موارد شما باید بلافاصله تحت درمان قرار بگیرید تا از آسیبهای دائمی به کودک داخل رحم خود جلوگیری نمایید. بدون عملکرد مناسب جفت، کودک شما از اکسیژن و مواد مغذی ضروری برای رشد و تکامل محروم خواهد شد.
خطر پره اکلامپسی در نیمه دوم سه ماهه دوم افزایش مییابد، اما در صورت مراقبت صحیح در برابر آن، هیچ آسیبی متوجه شما یا کودکتان نخواهد بود.
علائم پره اکلامپسی شامل فشار خون بالا و وجود پروتئین در ادرار است. این علائم ممکن است بلافاصله برای شما قابل ارزیابی نباشند؛ بنابراین شما میتوانید از علائم ثانویه زیر برای تشخیص اولیه پره اکلامپسی استفاده کنید:
- افزایش ناگهانی تورم در پا و دستانتان
- تورم در صورت
- تهوع و استفراغ
- تیر کشیدن بخش فوقانی شکم یا وسط شکم در زیر دندهها
- داشتن احساس ناراحتی و کسالت
- سردرد
- تار شدن بینایی
- دیدن جرقههای نور
در صورت مشاهده هریک از علائم بالا خصوصاً از هفته ۲۰ بارداری و هفته بیست و یکم بارداری حتماً با پزشکتان مشورت کنید. درمان به موقع میتواند یک حاملگی سالم و مطمئن را تضمین کند.
درد در پایین یا طرفین شکم نباید نادیده گرفته شود. معمولاً این درد بدون هیچگونه درمانی برطرف میشود؛ اما درد شدید شکم که مداوم هم باشد میتواند نشاندهنده موارد زیر باشد:
- زایمان زودرس
- سقط جنین
- حاملگی خارج رحمی
- جدا شدن جفت از رحم
- شکستن یا خونریزی فیبروئید
افزایش دمای بدن
نیازی نیست هر بار که دماسنج افزایش دمای بدنتان را نشان داد نگران شوید. بهتر است با پزشک خود مشورت کنید تا از هر گونه آسیب به خود و کودکتان پیشگیری کنید.
بالا بودن تب ممکن است نشاندهنده وجود عفونت باشد که میتواند سلامت کودکتان را به خطر بیندازد. با استفاده از داروهای تجویزشده توسط پزشک و استراحت، سلامتی خود را به دست خواهید آورد.
خونریزی در هفته 21 بارداری
خونریزی واژنی به هر شکل که باشد نباید نادیده گرفته شود و باید به اطلاع پزشکتان برسد. گاهی ممکن است هورمونهایی که موجب قاعدگی شما میشوند باعث ایجاد لکه بینی یا خونریزی ناگهانی در شما شوند. این وضعیت بیضرر است و ممکن است در دوران بارداری رخ دهد.
با این حال، خونریزی اگر با علائم زیر همراه باشد میتواند مشکلاتی جدی را نشان دهد:
- درد یک طرفه در شکم
- لخته شدن خون
- خونریزی شدید
- درد پشت و شکم که از بین نمیرود
- خونریزی بدون درد و ناگهانی
خونریزی واژینال ممکن است نشانهای از موارد زیر باشد:
- پره اکلامپسی
- حاملگی خارج رحمی
- سقط جنین
- جدا شدن جفت
- جفت سر راهی (Placenta praevia)
- زایمان زودرس
ترشح هر مایعی از واژن را نادیده نگیرید. این ترشح میتواند نشانه شکست بارداری شما باشد مگر اینکه هفته 37 بارداری خود را پشت سر گذاشته باشید.
پیشنهاد میکنیم مقاله "علت لکه بینی در بارداری و روش درمان آن" را نیز در وب سایت گهواره بخوانید.
افزایش اندازه شکم و رحم
در هفته بیست و یکم بارداری، رحم همچنان رشد میکند و شکم مادر برجستهتر میشود. این تغییر طبیعی است و با رشد جنین و افزایش حجم مایع آمنیوتیک همراه است.
احساس منظمتر و قویتر حرکات جنین
حرکات جنین در این هفته قویتر و منظمتر احساس میشوند و لگدها و کششها واضحتر از هفتههای قبل هستند، که نشاندهنده تکامل عضلات و سیستم عصبی جنین است.
افزایش وزن تدریجی
مادر در این مرحله بهطور طبیعی وزن اضافه میکند و افزایش وزن تدریجی ناشی از رشد جنین، افزایش حجم خون و مایعات بدن است.
کمردرد و درد لگن
با رشد شکم و تغییر مرکز ثقل بدن، فشار روی کمر و لگن بیشتر میشود و کمردرد و احساس سنگینی در ناحیه لگن شایع است.
کشیدگی یا درد پهلوها و پایین شکم
کشیدگی رباطهای جانبی رحم و رشد سریع آن باعث ایجاد درد یا احساس کشش در پهلوها و پایین شکم میشود. این حالت معمولاً طبیعی است اما در صورت شدت غیرمعمول باید با پزشک مشورت شود.
سوزش سر دل و سوءهاضمه
هورمون پروژسترون باعث شل شدن دریچه معده و کاهش حرکات دستگاه گوارش میشود. نتیجه آن، سوزش سر دل و سوءهاضمه در هفته بیست و یکم بارداری است.
یبوست یا نفخ
کند شدن حرکات رودهها به دلیل هورمونها و فشار رحم روی روده باعث یبوست و نفخ میشود. مصرف فیبر و آب کافی میتواند این علائم را کاهش دهد.
گرفتگی عضلات پا (ورم خفیف پا و مچها)
گرفتگی عضلات پا، به ویژه شبها، شایع است و ممکن است با ورم خفیف پا و مچها همراه باشد. تغییر وضعیت بدن و ماساژ پاها میتواند مفید باشد.
خارش پوست شکم و سینهها
کشیده شدن پوست شکم و سینهها و تغییرات هورمونی باعث خارش میشود. استفاده از مرطوبکنندههای مناسب به کاهش خارش کمک میکند.
افزایش ترشحات واژینال
ترشحات واژینال در این هفته افزایش مییابد و معمولاً شفاف یا سفید و بدون بو هستند. این حالت طبیعی است و نقش محافظتی در برابر عفونتها دارد.
آزمایش و سونوگرافی هفته بیست و یکم بارداری
هفته بیست و یکم بارداری زمان مهمی برای بررسی سلامت مادر و جنین است. در این مرحله، انجام آزمایشها و سونوگرافی آنومالی نقش کلیدی در پایش رشد جنین، تکامل اندامها و تشخیص ناهنجاریهای ژنتیکی دارد. پزشک با استفاده از نتایج آزمایشها و تصاویر سونوگرافی، وضعیت سلامت جنین و مادر را بهطور دقیق ارزیابی میکند.
سونوگرافی و غربالگری در هفته بیست و یکم
در هفته بیست و یکم، نتایج سونوگرافی NT یا اسکن شفافیت نوکال که در سه ماهه اول انجام شده بود، با غربالگری سه ماهه دوم بارداری و سونوگرافی آنومالی تکمیل میشود. این بررسیها امکان بررسی مشکلات کروموزومی مانند سندروم داون و تریزومی ۱۸ را فراهم میکنند و رشد قلب، مغز، کلیهها و دیگر اندامهای جنین را ارزیابی مینمایند.
آزمایشهای مهم هفته بیست و یکم
نتایج آزمایش خون غربالگری سه ماهه اول شامل آزمایش PAPP-A و آزمایش hCG همچنان برای بررسی سلامت جنین اهمیت دارند. همچنین، آزمایشهایی مانند آزمایش سرم یکپارچه و آزمایش چهارگانه برای تشخیص اختلالات کروموزومی در سه ماهه دوم بارداری انجام میشوند.
در کنار این موارد، انجام تست ادرار برای بررسی عفونتهای ادراری، کنترل فشار خون و سلامت کلیهها توصیه میشود. در بارداریهای پرخطر یا در صورت مشاهده نتایج غیرطبیعی، روشهای تشخیصی دقیقتر مانند نمونهبرداری از پرزهای جفتی (CVS) و NIPT میتوانند به تشخیص اختلالات ژنتیکی کمک کنند.
اهمیت انجام بهموقع آزمایشها و سونوگرافی
انجام بهموقع آزمایشها و سونوگرافی در هفته بیست و یکم بارداری باعث اطمینان از سلامت جنین، تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی و فراهم شدن شرایط برای تصمیمگیری بهموقع میشود. ترکیب نتایج آزمایشها و تصاویر سونوگرافی مسیر بارداری سالم و ایمنتری را برای مادر و جنین تضمین میکند.
مراقبت از مادر و جنین در هفته ۲۱ بارداری
هفته بیست و یکم بارداری مرحلهای حساس و مهم در رشد جنین و تغییرات بدن مادر است. در این هفته با رشد سریع جنین و افزایش وزن مادر، رعایت نکات تغذیهای، استراحت کافی و پایش حرکات جنین اهمیت بیشتری پیدا میکند. انجام منظم آزمایشها و سونوگرافیها، کنترل علائم جسمی و توجه به وضعیت روحی مادر، مسیر یک بارداری سالم و ایمن را فراهم میکند.
تغذیه هفته بیست و یکم بارداری (در هفته ۲۱ بارداری چی بخوریم)
در هفته بیست و یکم بارداری، بدن مادر به مواد مغذی بیشتری برای حمایت از رشد سریع جنین نیاز دارد. مصرف منابع پروتئینی مانند گوشت کمچرب، مرغ، ماهی و تخممرغ برای تقویت عضلات جنین و مادر ضروری است. همچنین لبنیات و سبزیجات سبز برای تأمین کلسیم و ویتامین D اهمیت دارند. خوردن میوهها و غلات کامل باعث تامین فیبر و کاهش یبوست میشود، و مصرف ماهیهای چرب و مغزها برای رشد مغز و سیستم عصبی جنین مفید است. نوشیدن آب کافی نیز به حفظ گردش خون و جلوگیری از کمآبی کمک میکند.
مسافرت در هفته ۲۱ بارداری
در هفته بیست و یکم، اگر مادر باردار از نظر سلامت عمومی مشکلی نداشته باشد، سفر کوتاه با رعایت نکات ایمنی معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند. در مسافرتهای طولانی، استراحت کافی، پیادهروی کوتاه برای بهبود گردش خون و نوشیدن مایعات ضروری است. اجتناب از نشستن طولانی و استفاده از کمربند ایمنی مناسب هنگام رانندگی یا نشستن در خودرو از اهمیت بالایی برخوردار است. قبل از سفر نیز بهتر است با پزشک مشورت شود.
نحوه خوابیدن در هفته ۲۱ بارداری
با بزرگتر شدن شکم و تغییر مرکز ثقل بدن، نحوه خوابیدن مادر اهمیت زیادی دارد. بهترین حالت خواب در این هفته خوابیدن به پهلوی چپ است، زیرا جریان خون و اکسیژنرسانی به جنین را بهبود میبخشد و فشار روی کمر و لگن را کاهش میدهد. استفاده از بالشهای حمایتی بین زانوها و زیر شکم به راحتی بیشتر کمک میکند. خوابیدن به پشت ممکن است باعث فشار رحم روی عروق اصلی و ایجاد سرگیجه شود، بنابراین توصیه نمیشود. ایجاد محیط خواب آرام و تاریک نیز به بهبود کیفیت استراحت مادر کمک میکند.
فعالیتهای سرگرمکننده
با ورود شما به هفته بیست و یکم بارداری شاید زمان آن رسیده باشد که شریک زندگیتان حرکتهای جنین در شکم شما را احساس کند. هر بار احساس کردید که جنین در حال فعالیت است به همسرتان اجازه دهید آن را لمس کند. میتوانید احساس همسرتان را از لمس حرکات جنین ثبت کنید. بعدها همین یادگاریها بهترین گنجینه برای شما و فرزندتان خواهد بود.
میل جنسی
در دوران بارداری تغییراتی در میل جنسی شما وجود دارد. شما ممکن است در این دوران تمایل بیشتری به رابطه جنسی داشته باشید و یا اینکه تمایل خود را به برقراری رابطه از دست بدهید. هر دو این تمایلات طبیعی هستند و ممکن است رخ دهند.
اگر شما جزء افرادی بودید که تمایل جنسیتان در این دوران افزایش یافته بود و قصد برقراری رابطه با شریک جنسی خود را داشتید قدری درباره پوزیشن های مناسب رابطه جنسی در این دوران تحقیق کنید.
اگر جزء افرادی هستید که تمایل جنسی خود را از دست دادهاید، به همسرتان بگویید که او را دوست دارید؛ اما در این دوران قدری نسبت به برقراری رابطه بیمیل شدهاید. سعی کنید به او توضیح دهید که این حالت شما گذراست و همیشگی نخواهد بود.
نکات مهم و پایانی در هفته ۲۱ بارداری
هفته بیست و یکم بارداری مرحلهای مهم در رشد جنین و تغییرات بدن مادر است. در این هفته حرکات جنین واضحتر و منظمتر حس میشوند و افزایش قد و وزن او ادامه دارد. رعایت تغذیه متعادل و دریافت مواد مغذی ضروری مانند پروتئین، کلسیم، آهن، اسید فولیک و آب کافی به رشد مناسب جنین و سلامت مادر کمک میکند.
استراحت کافی و رعایت نحوه صحیح خوابیدن به کاهش کمردرد و فشار لگن کمک میکند. توجه به علائم غیرطبیعی مانند خونریزی، کاهش حرکات جنین یا درد شدید ضروری است و در صورت مشاهده باید سریعاً به پزشک مراجعه شود. انجام منظم آزمایشها و سونوگرافیها نیز به بررسی سلامت جنین و تشخیص زودهنگام ناهنجاریها کمک میکند و مسیر یک بارداری سالم و ایمن را تضمین مینماید.
منبع :
سوالات متداول
هفته بیست و یکم بارداری در ماه پنجم بارداری قرار دارد.
جفت پایین یا پریویا به این معناست که جفت پایینتر از حالت طبیعی قرار گرفته و ممکن است بخشی یا تمام دهانه رحم را بپوشاند. در بیشتر موارد، با رشد رحم و پیشرفت بارداری، جفت به موقعیت طبیعی بازمیگردد.
وزن جنین در این هفته تقریباً ۳۵۰ تا ۴۰۰ گرم و قد او حدود ۲۵ تا ۲۷ سانتیمتر است، که رشد سریع او در این مرحله نشاندهنده تکامل اندامها و عضلات است.
سوالات کاربران
مامان امیر عباس
۸ ماهگی
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.