درمان خلط گلو در کودکان و پشت حلق نوزاد | چند راهکار خانگی و دارویی
محتوای این مقاله توسط تیم پزشکان و متخصصان گهواره بررسی و تأیید شده و صرفاً جنبه آموزشی دارد تا آگاهی عمومی شما افزایش یابد؛ با این حال، برای هرگونه اقدام تشخیصی یا درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
خلط گلو در کودکان معمولا به دنبال سرماخوردگی، عفونتهای ویروسی، آلرژی یا تحریک راههای تنفسی ایجاد میشود و در بیشتر موارد با درمان علت زمینهای و مراقبتهای خانگی برطرف میشود. بنابراین، درمان خلط گلو همیشه به معنی مصرف آنتیبیوتیک یا داروهای چرکخشککن نیست و انتخاب روش درمان به علت ایجاد خلط و سن کودک بستگی دارد. اگر کودک شما دچار خلط گلو شده است و نمیدانید چه زمانی درمان خانگی کافی است، چه داروهایی میتوانند کمککننده باشند و در چه شرایطی باید به پزشک مراجعه کنید، در ادامه این مقاله به همه این پرسشها بر اساس شواهد علمی پاسخ میدهیم.
با نصب اپلیکیشن گهواره، قد و وزن کودک خود را روی نمودار بررسی کنید و از رشد مناسبش اطمینان یابید. روزانه متناسب با سن کودکتان ، پیامهای مشاوره تخصصی دریافت کنید و با توصیههای تغذیهای و دستور پختهای مناسب، تغذیه سالمتری برای او فراهم کنید. همچنین، با بازیهای مناسب و آزمونهای دورهای به تقویت هوش و مهارتهای فرزندتان کمک کنید.
- علت خلط گلو در کودکان و نوزادان چیست؟
- درمان قطعی خلط پشت حلق نوزاد و کودکان
- درمان دارویی سرفه خلطدار در کودکان
- چگونه خلط گلو را در نوزادان و کودکان خارج کنیم؟
- چه زمانی خلط گلو در کودکان خطرناک است و باید به پزشک مراجعه کنیم؟
- راههای پیشگیری از خلط گلو در کودکان
- خلاصه وضعیت خلط گلو در کودکان و نوزادان
- مدیریت صحیح خلط گلو، کلید بهبود سریعتر کودک
- منابع
علت خلط گلو در کودکان و نوزادان چیست؟
خلط گلو در کودکان دلایل مختلفی دارد که برخی از رایجترین آنها عبارتاند از:
- سرماخوردگی
- آنفلوآنزا
- عفونتهای ویروسی دستگاه تنفسی
- عفونتهای باکتریایی گلو یا ریه
- آلرژی فصلی یا حساسیت به مواد آلرژیزا
- سینوزیت
- آسم
- برونشیت
*بهترین شربت سرماخوردگی کودکان کدام است
درمان قطعی خلط پشت حلق نوزاد و کودکان
در نظر داشته باشید که خلط گلو همیشه نشاندهنده عفونت نیست و همیشه نیاز به آنتیبیوتیک ندارد. خوشبختانه روشهای درمانی دارویی و گیاهی و سنتی متنوعی برای درمان خلط گلو در کودکان وجود دارد. نکتهی مهم این است که در درمان کودکان باید صبور باشید زیرا آنها به ندرت با روشهای درمانی همکاری میکنند همچنین بسیاری از داروهایی که برای بزرگسالان استفاده میشود، برای کودکان قابل استفاده نیست. بنابراین در درجهی اول بهتر است بر روشها و درمان خانگی خلط گلو در کودکان تمرکز شود و اگر آنها تاثیری نکرد یا خلط شدید بود و با سرفه خشک و آزار دهنده همراه شده به سراغ درمانهای دارویی جدیتر بروید.
* قویترین داروی گیاهی ضد سرفه کودکان چیست؟
درمان خانگی خلط گلو در کودکان
برخی از بهترین درمانهای خانگی شامل موارد زیر هستند:
1. شستوشوی بینی با سرم نمکی
استفاده از سرم نمکی به رقیق شدن ترشحات بینی کمک میکند و باعث میشود کودک راحتتر نفس بکشد. این روش بهویژه قبل از شیر خوردن یا خواب برای نوزادان و کودکان خردسال مفید است.
2. استفاده از دستگاه بخور سرد برای مرطوب نگه داشتن هوا
مرطوب بودن هوای اتاق میتواند به رقیق شدن خلط و کاهش تحریک راههای تنفسی کمک کند. برای جلوگیری از رشد میکروبها، مخزن دستگاه بخور را بهصورت روزانه تمیز کنید.
3. استراحت کافی
زمانی که کودک استراحت میکند، بدن فرصت بیشتری برای مقابله با عامل بیماری و بهبود التهاب راههای تنفسی دارد. بهتر است در این دوران از فعالیتهای سنگین و خستهکننده نیز پرهیز شود.
4. بالا نگه داشتن سر کودک هنگام خواب
قرار گرفتن سر در وضعیت کمی بالاتر میتواند از تجمع ترشحات در پشت گلو جلوگیری کرده و سرفههای شبانه را کمتر کند. این روش فقط برای کودکان بزرگتر مناسب است و برای نوزادان نباید از بالش یا وسایل مشابه استفاده شود.
5. دور نگه داشتن کودک از دود سیگار و آلودگی هوا
دود سیگار، گردوغبار و بوهای تند میتوانند راههای تنفسی را تحریک کرده و سرفه و خلط را تشدید کنند. تا حد امکان کودک را در محیطی با هوای پاک و بدون دود نگه دارید.
6. تهویه مناسب اتاق
جریان داشتن هوای تازه در اتاق به کاهش آلودگیهای محیط و ایجاد شرایط مناسبتر برای تنفس کودک کمک میکند. البته باید از قرار گرفتن مستقیم کودک در معرض باد سرد نیز جلوگیری شود.
7. تخلیه ترشحات بینی با پوار در نوزادان
از آنجا که نوزادان نمیتوانند بینی خود را تخلیه کنند، استفاده ملایم از پوار پس از ریختن چند قطره سرم نمکی، به باز شدن راه تنفس و راحتتر شیر خوردن آنها کمک میکند.
8. رعایت شستوشوی مرتب دستها
شستن دستهای کودک و اطرافیان، احتمال انتقال ویروسها و باکتریها را کاهش میدهد و از طولانی شدن بیماری یا ابتلای دوباره جلوگیری میکند.
9. پرهیز از مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک یا داروهای ضدسرفه
همه موارد خلط گلو به آنتیبیوتیک یا شربتهای ضدسرفه نیاز ندارند. مصرف خودسرانه این داروها، بهویژه در کودکان، ممکن است بیاثر یا حتی همراه با عوارض باشد؛ بنابراین فقط با تجویز پزشک از آنها استفاده کنید.
10. مراجعه به پزشک در صورت تداوم خلط
اگر خلط و سرفه کودک بیش از دو تا سه هفته ادامه پیدا کرد یا با علائمی مانند تب بالا، خسخس سینه، تنگی نفس، بیحالی یا کاهش اشتها همراه بود، باید برای بررسی علت و شروع درمان مناسب به پزشک مراجعه کنید.
برای خلط گلو کودکان چه غذاها و نوشیدنیهایی مفید است؟
مواد غذایی زیر با تامین آب و ویتامینهای مورد نیاز بدن، به بهبود بیماری کودک کمک میکنند:
1. آب و مایعات کافی
یکی از سادهترین راههای درمان خلط گلو در کودکان، افزایش مصرف مایعات است. مایعات میتوانند مسیر گلو را باز کرده یا خلط را به معده ببرند و به طور کلی موکوس را رقیق کنند. این روش به مراتب از مصرف هر گونه دارو هم مفیدتر و هم راحتتر است. شما میتوانید از انواع نوشیدنی بدون کافئین برای درمان خلط استفاده کنید اما بهترین گزینه آب ولرم است.
2. سوپ مرغ
تحقیقات نشان میدهد که سوپ مرغ دارای خواص ضد التهابی است. دمای گرم آن میتواند گلودرد را تسکین دهد و همچنین به عنوان تبخیر کننده عمل کرده و به شل شدن مخاط در مجرای بینی کمک میکند که میتواند گرفتگی بینی را کاهش دهد. از آنجایی که سرفه و گلودرد اغلب ناشی از آبریزش بینی نوزاد است، باز کردن مجرای بینی برای کمک به پاک کردن آنها به توقف سرفه نیز کمک میکند.
3. آبگوشت رقیق
آبگوشت رقیق علاوه بر تامین مایعات، به حفظ آب بدن کمک میکند و میتواند غلظت ترشحات را کاهش دهد. اگر کودک بهدلیل بیماری اشتهای کمی دارد، این غذا معمولا راحتتر از غذاهای سنگین مصرف میشود.
4. فرنی یا حریره بادام
اگر کودک به غذا خوردن تمایل دارد، فرنی یا حریره بادام میتواند بدون تحریک گلو، انرژی موردنیاز بدن را تامین کند. بهتر است این غذاها متناسب با سن کودک و بدون مواد حساسیتزا تهیه شوند.
5. میوههای سرشار از ویتامین C
میوههایی مانند پرتقال، کیوی و توتفرنگی میتوانند بخشی از ویتامین C موردنیاز بدن را تامین کنند. مصرف آنها همراه با مایعات کافی، به حفظ آب بدن و روند بهبودی کودک کمک میکند.
6. عسل
برای درمان خلط گلو در بچهها مصرف عسل به شیوههای مختلف را نباید نادیده بگیرید. عسل تسکین دهندهی سرفه است و از تحریک گلو جلوگیری میکند. همچنین با میکروبها مبارزه کرده و یک ضدعفونی کنندهی قوی ست. سادهترین شیوهی مصرف آن با آب ولرم است. اما میتوانید برای تاثیرگذاری بیشتر آن را با موادی مانند فلفل، لیمو، شیر و دارچین ترکیب کنید. فراموش نکنید که استفاده ازعسل در سن بالای یک سال مجاز است.
7. دمنوشهای طبیعی
برای درمان سرفه خلطی کودکان میتوانید از انواع دمنوشهای طبیعی نیز استفاده کنید. بعضی از مهمترین و موثرترین دمنوشهایی که میتوانید در این دوره استفاده کنید عبارتند از :
- دمنوش زنجبیل، ضدویروس، ضد باکتری و خلط آور
- دمنوش نعنا و ثعلب با خاصیت درمان کنندگی برای سرفه و مرطوب نگه داشتن گلو
- جوشاندهی برگ آووکادو: کاهندهی التهاب، مرطوب کنندهی گلو و درمان کنندهی بیماریهای ریوی و تنفسی
- دمنوش گل ختمی: دارای خاصیت ضد التهابی و ضد سرفه و موثر در درمان سرفه خشک
نکته: در استفاده از دمنوشهای گیاهی یا استفاده گیاهان عطاری و دارویی برای کودکان کوچک محتاط باشید زیرا بعضی از آنها برای کودکان مناسب نیستند و حتی میتواند واکنشهای آلرژیک ایجاد کنند. بنابراین قبل از استفاده از آنها حتما با متخصص مشورت کنید. در مورد شیرخواران زیر سه ماه نیز ضروری است که حتما در صورت مشاهده علائم گرفتگی بینی یا سرفه، به پزشک مراجعه کنید.
سایر غذای مفید برای خلط گلو در نوزادان و کودکان، عبارتاند از:
- سبزیجات پخته
- آب ولرم
- شیر گرم (در صورت تحمل)
- غذاهای نرم مانند پوره سیبزمینی و پوره سبزیجات
- آبمیوه طبیعی رقیقشده
- غذاهای حاوی پروتئین سبک مانند مرغ و ماهی
- میوههای آبدار مانند هندوانه و خربزه
چه غذاهایی خلط گلو کودک را تشدید میکنند؟
اگر کودک دچار خلط گلو و سرفه است، بهتر است تا زمان بهبودی مصرف برخی مواد غذایی و نوشیدنیها را کاهش دهید. موارد زیر از جمله خوراکیهایی هستند که ممکن است در برخی کودکان علائم را تشدید کنند:
- نوشیدنیهای بسیار سرد
- خوراکیها و نوشیدنیهای شیرین
- نوشابه و نوشیدنیهای گازدار
- آبمیوههای صنعتی
- فستفودها
- غذاهای سرخکردنی و پرچرب
- تنقلات فرآوریشده مانند چیپس و پفک
- شکلات و شیرینیهای قندی
- غذاهای تند و ادویهدار
* شربت برم هگزین برای کودکان ، نحوه مصرف و دوز مناسب آن
درمان دارویی سرفه خلطدار در کودکان
به نقل از سایت magrabihealth.com
پزشک ممکن است در برخی سنین و در شرایط خاص، داروهای خلطآور را برای کودکان تجویز کند؛ اما این داروها، بهویژه برای کودکان کمسن، نباید بدون تجویز یا توصیه پزشک از داروخانه تهیه و مصرف شوند.
A doctor may prescribe an expectorant for children in certain ages and specific cases, but it should not be used from the pharmacy without medical advice, especially for young children
درمان دارویی خلط گلو در کودکان به علت ایجاد آن بستگی دارد. در بسیاری از موارد، مخصوصا زمانی که خلط ناشی از سرماخوردگی یا عفونتهای ویروسی باشد، کودک به داروی خاصی نیاز ندارد و با مراقبتهای خانگی بهبود پیدا میکند. اگر پزشک تشخیص دهد که درمان دارویی لازم است، داروی مناسب را با توجه به سن کودک، علت بیماری و شدت علائم تجویز خواهد کرد.
داروهای موثر برای درمان خلط گلو در کودکان
بر اساس علت ایجاد خلط، پزشک ممکن است از گروههای مختلف دارویی استفاده کند. برای مثال، در برخی موارد داروهای خلطآور برای رقیق شدن ترشحات توصیه میشوند؛ از معروفترین داروهای این گروه میتوان به شربت ضد سرفه کودکان اکسپکتورانت یا شربت گایا فنزین یا شربت بلتیل اشاره کرد. اگر عفونت باکتریایی تشخیص داده شود، ممکن است آنتیبیوتیک نیز نیاز باشد. انتخاب این داروها باید فقط توسط پزشک انجام شود.
بهترین شربت برای خلط گلو کودکان
برخلاف تصور بسیاری از والدین، شربت واحدی که برای همه کودکان مناسب باشد وجود ندارد. همچنین راهنماهای جدید کودکان مصرف روتین شربتهای خلطآور و ضدسرفه را، بهویژه در کودکان کمسن، توصیه نمیکنند. در صورت نیاز، پزشک ممکن است با توجه به علت بیماری، شربتهای خلطآور مانند گایافنزین یا در صورت وجود آلرژی، شربت آنتیهیستامین مانند کلرفنیرامین، پرومتازین یا دیفنهیدرامین را تجویز کند. این داروها نباید بدون نظر پزشک مصرف شوند.
*حتماً بخوانید: شربت دیفن هیدرامین برای کودکان برای چیست + دوز مجاز و اثرات جانبی مصرف
چگونه خلط گلو را در نوزادان و کودکان خارج کنیم؟
در بیشتر موارد، نیازی نیست والدین مستقیما خلط را از گلوی کودک خارج کنند. کودکان بزرگتر معمولا با سرفه، خلط را دفع میکنند و حتی اگر آن را ببلعند، جای نگرانی نیست. در نوزادان نیز تمرکز اصلی روی باز نگه داشتن راه بینی با سرم نمکی و پوار است، زیرا آنها هنوز توانایی خارج کردن خلط مانند کودکان بزرگتر را ندارند. از وارد کردن انگشت یا وسایل دیگر داخل دهان یا گلوی کودک برای خارج کردن خلط خودداری کنید، زیرا ممکن است باعث آسیب یا تحریک راه هوایی شود.
چه زمانی خلط گلو در کودکان خطرناک است و باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر خلط گلو با علائم زیر همراه باشد، باید سریعتر به پزشک مراجعه کنید:
- تنگی نفس یا خسخس سینه
- تب بالا یا مداوم
- بیحالی
- امتناع از شیر یا غذا
- کبودی لبها
- کاهش تعداد پوشک خیس
- وجود خون در خلط
- وجود سرفه بیش از 3 هفته
راههای پیشگیری از خلط گلو در کودکان
در بخش زیر، برخی از مهمترین نکات جهت جلوگیری از خلط گلو در سنین پایین را بررسی میکنیم:
- شستوشوی مرتب دستهای کودک و اطرافیان
- رعایت برنامه واکسیناسیون کودک
- کاهش تماس با افراد مبتلا به سرماخوردگی یا آنفلوآنزا
- درمان بهموقع آلرژی یا بیماریهای زمینهای با نظر پزشک
- تقویت سیستم ایمنی کودک با تغذیه متعادل و خواب کافی
- تمیز نگه داشتن اسباببازیها، شیشه شیر و وسایل پرکاربرد کودک
- پرهیز از قرار گرفتن کودک در محیطهای شلوغ هنگام شیوع بیماریهای ویروسی
- ادامه شیردهی در نوزادان، در صورت امکان
خلاصه وضعیت خلط گلو در کودکان و نوزادان
در جدول زیر میتوانید خلاصهای از وضعیتهای مختلف خلط گلو و اقدام لازم برای آن را مشاهده کنید:
| وضعیت | اقدام پیشنهادی |
| شفاف یا سفید | معمولا در سرماخوردگی دیده میشود و جای نگرانی نیست. |
| زرد یا سبز | به تنهایی نشانه عفونت نیست. |
| همراه با تب یا تنگی نفس | میتوامد نشانه عفونت باشد و به بررسی پزشک نیاز دارد. |
| ادامه پیدا کردن بیش از 3 هفته | نیاز به بررسی پزشک دارد. |
| همراه با خون | مراجعه اورژانسی به پزشک |
مدیریت صحیح خلط گلو، کلید بهبود سریعتر کودک
خلط گلو در کودکان همیشه نشانه یک بیماری جدی نیست و در بسیاری از موارد با مراقبتهای خانگی و گذشت زمان برطرف میشود. با این حال، شناخت علائم هشدار، پرهیز از مصرف خودسرانه دارو و مراجعه بهموقع به پزشک در صورت تداوم یا تشدید علائم، نقش مهمی در حفظ سلامت کودک دارد. اگر علت خلط بهدرستی تشخیص داده شود، میتوان با انتخاب روش درمان مناسب، از بروز عوارض احتمالی پیشگیری و روند بهبودی را تسریع کرد.
منابع
سوالات متداول
خیر. خلط گلو میتواند در اثر سرماخوردگی، آلرژی، آسم، سینوزیت یا حتی رفلاکس نیز ایجاد شود. برای تشخیص علت دقیق، باید علائم کودک توسط پزشک بررسی شود.
خیر، همیشه خطرناک نیست. تغییر رنگ خلط لزوما به معنای عفونت باکتریایی یا نیاز به آنتیبیوتیک نیست و در بسیاری از سرماخوردگیهای ویروسی نیز دیده میشود.
اگر خلط بیش از سه هفته ادامه پیدا کند یا با علائمی مانند تب، تنگی نفس، خسخس سینه یا بیحالی همراه باشد، باید کودک توسط پزشک معاینه شود تا علت آن مشخص و درمان مناسب آغاز شود.
روزانه پیام مشاور، متناسب با سن کودکتون دریافت کنین. 
سوالاتتون رو از مامانای با تجربه بپرسین.
با بازیهایی که به رشد هوش و خلاقیت فرزندتون کمک میکنه آشنا بشین.